VERANTWOORD beleggen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERANTWOORD beleggen"

Transcriptie

1 VERANTWOORD beleggen

2 Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is verantwoordelijk voor een goede financiële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd heeft het pensioenfonds een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Verantwoord beleggen is al jaren een belangrijk uitgangspunt bij het bepalen van het beleggingsbeleid. Hierin gaat het om een goed én verantwoord rendement. Volgens de VBDO (Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling) was PFZW in 2013 voor de zevende keer op rij het best presterende pensioenfonds op het gebied van verantwoord beleggen. Voor het pensioenfonds betekent verantwoord beleggen het bewust rekening houden met de invloed van milieu, sociale factoren en goed ondernemingsbestuur in alle beleggingsactiviteiten. Voor PFZW houdt dit in: het nemen van verantwoorde beleggingsbeslissingen het beleggen in maatschappelijk verantwoorde projecten het stimuleren van maatschappelijk verantwoord gedrag Hierbij hanteert PFZW de volgende aandachtsgebieden: Klimaatverandering, uitstoot en vervuiling Waterschaarste Gezondheidszorg Voedselzekerheid Een stabiel financieel stelsel dat in dienst staat van de reële economie Goed ondernemingsbestuur Waarborgen van de mensenrechten In 2013 heeft PFZW gewerkt aan het vormen van een nieuw beleggingskader. In dit beleggingskader heeft PFZW gekozen om duurzaamheid nadrukkelijk hierin op te nemen. PFZW ziet verantwoord beleggen als de manier om aan duurzaamheid invulling te geven. In 2014 publiceert PFZW haar vernieuwde Beleid Verantwoord Beleggen, met hierin de overtuigingen, visie, aandachtsgebieden en de uitgangspunten voor de uitvoering, op de website van PFZW. Nemen van verantwoorde beleggingsbeslissingen Klimaatverandering, waterschaarste en veiligheid op de werkvloer zijn voorbeelden van factoren die een risico voor het beleggingsrendement kunnen vormen. Deze factoren meewegen in onze beleggingsbeslissingen is een onderdeel van goed risicomanagement. Dit kan leiden tot een positieve bijdrage aan het beleggingsrendement, maar ook tot een verbetering van de duurzaamheidsprestaties van de beleggingen. ESG-index beleggen Voor de beleggingen in aandelen maken we gebruik van de ESGindex. ESG staat voor Environment, Social en Governance en heeft betrekking op factoren op het gebied van milieu, sociale omstandigheden en goed ondernemingsbestuur. De ESG-index is voor PFZW ontwikkeld en selecteert de top 90%-ondernemingen uit de FTSE All World Index op basis van een brede set ESG-indicatoren. Scoort een bedrijf relatief slecht als het gaat om milieu, sociale omstandigheden of goed ondernemingsbestuur? Dan wordt dat bedrijf niet in de ESG-index opgenomen. De ESG-index zorgt voor meer inzicht in de bestaande beleggingen en helpt de dialoog met ondernemingen gerichter te voeren. In 2013 is de ESG-index voor het eerst geïmplementeerd. Uitsluiten van ondernemingen en staatsobligaties Sinds 1985 hanteert PFZW criteria waardoor in bepaalde ondernemingen niet wordt belegd. Bijvoorbeeld ondernemingen die controversiële wapens maken. Dit zijn massavernietigingswapens, zoals nucleaire wapens, clusterbommen en landmijnen. Ook als ondernemingen mensenrechten schenden en hun gedrag niet veranderen nadat wij dialoog hierover hebben gevoerd, worden ze uitgesloten. Staatsobligaties van landen waarop een sanctie van de Verenigde Naties of de Europese Unie rust, zijn ook uitgesloten. Het gaat hierbij met name om mensenrechtenvraagstukken en wapens. Per eind 2013 waren 124 ondernemingen uitgesloten: 33 op het wapencriterium, 13 op het mensenrechtencriterium en 78 tabaksprodu 2 Pensioenfonds Zorg en Welzijn

3 centen. PFZW sluit ook staatsobligaties uit van de volgende landen: Soedan, Zuid-Soedan, Somalië, Myanmar (Birma), Iran, Eritrea, Ivoorkust, Libië, Syrië, Zimbabwe, Wit-Rusland en Noord-Korea. Tabaksproducenten staan per 1 juli 2013 ook op de uitsluitingenlijst van beleggingen. Bij de productie van tabak zijn er problemen zoals slechte arbeidsomstandigheden en kinderarbeid. Daarnaast hebben we bezwaren tegen de marketing en verkoop van tabaksproducten gericht op jongeren. Na gesprekken met ondernemingen uit de tabakssector hebben zij onze zorgen niet weg kunnen nemen. De problemen zijn kenmerkend voor deze sector en in combinatie met de lastige relatie van het product tabak met de sector zorg en welzijn hebben we besloten om niet in tabaksproducenten te beleggen. Ook het Amerikaanse supermarktconcern Walmart is in 2013 toegevoegd aan de uitsluitingenlijst. Het beleid dat Walmart in de VS voert, beperkt de mogelijkheden voor werknemers om zich te organiseren in vakbonden. Dit is in niet alleen in strijd met internationale (ILO) arbeidsrichtlijnen, maar ook met de codes die Walmart heeft opgesteld voor haar eigen toeleveranciers. De onderneming stond onvoldoende open voor dialoog en heeft haar beleid niet aangepast. In 2013 besloten we niet langer te beleggen in een vijftal Israëlisch banken, te weten Bank Hapoalim, Bank Leumi, First International Bank of Israel, Israel Discount Bank en Mizrahi Tefahot Bank. We voerden al een aantal jaar een dialoog met deze banken. Aanleiding hiertoe was de betrokkenheid van de banken bij de financiering van de uitbreiding van Israëlische nederzettingen in de Palestijnse gebieden. We hadden hier zorgen over, omdat de nederzettingen in de Palestijnse gebieden worden gezien als volkenrechtelijk onrechtmatig. Ook vormen zij volgens internationale waarnemers een belangrijk obstakel voor een vreedzame (tweestaten-) oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Het Internationaal Gerechtshof heeft in 2004 in een Advisory Opinion vastgesteld dat de nederzettingen in de Palestijnse gebieden in strijd zijn met artikel 49 van het Vierde Verdrag van Genève. Internationale organisaties, waaronder de Algemene Vergadering en de Mensenrechtenraad van de VN, hebben in verschillende resoluties die wereldwijd draagvlak hebben, de nederzettingen als illegaal bestempeld. In Israël wordt deze interpretatie van de toepassing van het internationaal recht betwist. Uit de gesprekken is naar voren gekomen dat de banken weinig tot geen ruimte hebben om hun betrokkenheid bij financiering van uitbreiding van de nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden te beëindigen. Verantwoord beleggen 3

4 Beleggen in maatschappelijk verantwoorde projecten Beleggingscategorie Infrastructuur Microfinanciering Private equity Real assets Strategische relaties REP (aandelen) Investment grade credits Treasury Voorbeelden Fondsen die investeren in duurzame-energieprojecten en bedrijven in Europa. Beleggingen in windparken in zee en op land Beleggingen in een Chinese waterleidingsbedrijf en waterzuiveringsinstallatie Fondsen die investeren via fondsen in het eigen vermogen van lokale banken (Microfinance Institutions (MFI s)) in opkomende markten. Fondsen die investeren in ontwikkelingslanden en opkomende landen Fondsen die investeren in schone technologieën Fonds dat investeert in verbeteren van voedselproductie Beleggingen in bosbouw Beleggingen in landbouwgrond Beleggingen in voedselproductie en hernieuwbare energie Belegging in Triodos Bank, een van de meest duurzame banken ter wereld. Beleggen in aandelen van stabiele, winstgevende, beursgenoteerde ondernemingen die bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen. Investeringen in toekomstige duurzame energie projecten in voornamelijk Europa en Noord-Amerika. Investeringen in uitstaande duurzame financieringen van de Rabobank. Omdat in de nabije toekomst geen perspectief is op verandering in deze zorgwekkende situatie, belegt PFZW per 1 januari 2014 niet langer in de betrokken banken. In de media werd gesuggereerd dat het zou gaan om een politiek ingegeven besluit. Dit is niet het geval en er is geen sprake van een boycot van Israël. Wij belegden per 31 december 2013 in bijna honderd Israëlische ondernemingen. Wij betreuren het dat mede door de beeldvorming er ook onrust is ontstaan bij een deel van onze deelnemers en dat hiermee deelnemers mogelijk gekwetst zijn. De uitsluiting is conform de beleidskaders ten aanzien van verantwoord beleggen en laat zien dat wij als verantwoord belegger waarde hechten aan de naleving van internationale afspraken door de ondernemingen waarin wordt belegd. Beleggingen in maatschappelijk verantwoorde projecten We beleggen in projecten met een duidelijke maatschappelijke waarde. In 2013 hebben we bijvoorbeeld belegd in het ontwikkelen van schonere technologie en windenergie om de uitstoot van schadelijke broeikasgassen te verminderen. Voorbeelden van beleggingen in maatschappelijke verantwoorde projecten, in diverse beleggingscategorieën, staan toegelicht in bovenstaande tabel. 4 Pensioenfonds Zorg en Welzijn

5 Stimuleren van maatschappelijk verantwoord gedrag We oefenen onze invloed als aandeelhouder uit door: te stemmen op aandeelhoudersvergaderingen de dialoog aan te gaan met ondernemingsbesturen en beleidsmakers juridische procedures aan te spannen Stemmen Op aandeelhoudersvergaderingen en via stemrecht worden ondernemingsbesturen namens PFZW aangesproken op het bestuur van de onderneming en het gedrag op milieu- en sociaal gebied. In 2013 hebben we met succes internationale aandeelhouderssteun verzameld om bij het Duitse vastgoedbedrijf GSW de voorzitter van de raad van bestuur tot aftreden te dwingen en het wantrouwen tegen de CEO in kaart te brengen. De benoeming van de CEO verliep niet op de correcte manier en de onderneming was hierover niet transparant. Bovendien werkte de benoemde CEO eerder samen met de voorzitter van de raad van bestuur. Inmiddels zijn zowel de voorzitter als de CEO afgetreden. Dialoog PFZW heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid en wil graag dat ondernemingen rekening houden met mens en milieu. Op het gebied van mensen- en arbeidsrechten volgt PFZW de richtlijnen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties en van de International Labour Organisation. Net als in 2012 besteedde PFZW in 2013 extra aandacht aan ondernemingen die activiteiten uitvoeren die het milieu aantasten of betrokken zijn bij bepaalde controversiële regimes. PFZW voerde in dit kader gesprekken met ondernemingen en ook met marktpartijen, zoals toezichthouders en beleidsmakers. Deze zogenoemde engagementactiviteiten richtten zich op de thema s die voor PFZW belangrijk zijn: corporate governance, mensenrechten, klimaatverandering en gezondheid. In 2013 is met 673 ondernemingen engagement gevoerd. Eén van de sectoren waarmee we de dialoog aangaan is de palmoliesector. De productie van palmolie is een oorzaak van ontbossing en verlies van biodiversiteit. Daarnaast gaat de productie vaak gepaard met conflicten met lokale bevolkingsgroepen, onder andere over landeigendom. Een van de ondernemingen in deze sector is Wilmar. Deze onderneming heeft, mede naar aanleiding van gesprekken met ons, een nieuw vooruitstrevend beleid opgesteld. Wilmar committeert zich aan geen ontbossing, geen gebruik van veengronden, (vanwege broeikasgasuitstoot) en geen uitbuiting van werknemers en lokale bevolking. Dit geldt voor zowel eigen plantages, joint ventures en leveranciers. Mede naar aanleiding van de financiële crisis zijn we de dialoog met verschillende financiële instellingen aangegaan, waaronder Bank of New York Mellon. De engagementactiviteiten in de financiële sector richten zich met name op corporate governance, risicomanagement en transparantie en onderwerpen zoals beloningsbeleid. Hierbij is het verzoek dat ondernemingen hun beloningen volledig baseren op behaalde resultaten en de prestaties van de ondernemingen. Dit vinden we belangrijk omdat er dan een koppeling is tussen de geleverde prestaties en de beloning. Bank of New York Mellon heeft na dialoog de langetermijn variabele beloning aangepast, zodat deze voor 100% gebaseerd is op prestatiecriteria. Juridische procedures We voerden in 2013 ook een aantal juridische procedures, zowel in Nederland als daarbuiten. De doelstelling daarbij is om naast financiële compensatie voor de geleden schade, ook te komen tot verbeteringen op het gebied van corporate governance. Zo deed de rechter een uitspraak over de procedure tegen Hewlett Packard (HP). HP bracht misleidende mededelingen naar buiten over de overname en integratie van de onderneming Autonomy. HP had een verzoek ingediend om de zaak te staken. De rechter heeft dit verzoek van HP afgewezen en de procedure wordt in 2014 vervolgd. Verantwoord beleggen 5

6 Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) verzekert (oud-)werknemers in de sector zorg en welzijn van een goed pensioenpakket. Premie inbrengen in combinatie met een uitgekiend beleggingsbeleid, maakt het mogelijk u dit pakket te bieden tegen een zo laag mogelijke prijs. Het bestuur van het pensioenfonds bestaat uit onder andere werknemers- en werkgeversorganisaties. Zij behartigen uw belangen. Bij PFZW kunt u recht hebben op: ouderdomspensioen partnerpensioen voor uw partner wezenpensioen voor uw kinderen jonger dan 21 jaar arbeidsongeschiktheidspensioen premievrije pensioenopbouw Wilt u meer informatie over uw pensioen? Stel direct uw vraag op of bel de Klantenservice tijdens kantooruren (030) Pensioenfonds Zorg en Welzijn heeft de uitvoering van de pensioenregeling uitbesteed aan PGGM. Pensioenfonds Zorg en Welzijn Noordweg Noord 150 Postbus 117, 3700 AC Zeist pfzw.nl mei 2014

Verantwoord beleggen 2012

Verantwoord beleggen 2012 Verantwoord beleggen 2012 Verantwoord beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is verantwoordelijk voor een goede fi nanciële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd hebben we een maatschappelijke

Nadere informatie

Verantwoord beleggen 2011

Verantwoord beleggen 2011 Verantwoord beleggen 2011 Verantwoord beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn is verantwoordelijk voor een goede fi nanciële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd heeft het pensioenfonds een

Nadere informatie

EERDER STOPPEN met werken. Wat betekent dit voor uw pensioen?

EERDER STOPPEN met werken. Wat betekent dit voor uw pensioen? EERDER STOPPEN met werken Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud Eerder stoppen met werken 3 1. Eerder stoppen met werken 3 2. Wat betekent eerder stoppen met werken voor uw ouderdomspensioen? 3 2.1

Nadere informatie

2 VERANTWOORD BELEGGEN

2 VERANTWOORD BELEGGEN VER ANT WOORD BELEGGEN Samenvatting jaarverslag 2009 VERANTWOORD BEL Verantwoord beleggen loont en financieel en maatschappelijk rendement gaan heel goed samen. Verantwoord beleggen is het geheel van beleggingsactiviteiten

Nadere informatie

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Juni 2014 Inleiding In juni 2013 heeft het bestuur van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn, hierna te noemen PFZW of het pensioenfonds,

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het

Nadere informatie

U gaat MINDER verdienen. Wat betekent dit voor uw pensioen?

U gaat MINDER verdienen. Wat betekent dit voor uw pensioen? U gaat MINDER verdienen Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. U gaat minder verdienen 2. Wat betekent minder verdienen voor uw ouderdomspensioen? 2.1. U bouwt minder ouderdomspensioen op 2.2. U

Nadere informatie

Uw RELATIE is voorbij. Wat betekent dit voor uw pensioen?

Uw RELATIE is voorbij. Wat betekent dit voor uw pensioen? Uw RELATIE is voorbij Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. Uw relatie is voorbij 3 2. Wat betekent het einde van uw relatie voor uw pensioen als u getrouwd was of een geregisteerd partnerschap

Nadere informatie

12 VRAGEN over pensioen

12 VRAGEN over pensioen 12 VRAGEN over pensioen Q&A s voor dieren artsassistenten 12 vragen Inhoudsopgave 01 Waarom bouw ik bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn pensioen op? 3 02 Kan ik ervoor kiezen om geen pensioen op te bouwen?

Nadere informatie

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen 10 oktober 2014 Beleid Verantwoord Beleggen Beleid Verantwoord Beleggen SPW Verantwoord beleggen is voor SPW een belangrijk onderdeel van de beleggingsfilosofie en een integraal onderdeel van de beleggingsbeginselen.

Nadere informatie

U heeft een NIEUWE relatie. Wat betekent dit voor uw pensioen?

U heeft een NIEUWE relatie. Wat betekent dit voor uw pensioen? U heeft een NIEUWE relatie Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. U heeft een nieuwe relatie 3 2. Wat betekent een nieuwe relatie voor uw partnerpensioen? 3 2.1. Hoe hoog is het partnerpensioen?

Nadere informatie

ONTSLAGEN of baan opgezegd. Wat betekent dit voor uw pensioen?

ONTSLAGEN of baan opgezegd. Wat betekent dit voor uw pensioen? ONTSLAGEN of baan opgezegd Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. Ontslagen of baan opgezegd? 3 2. Wat betekent ontslag voor uw ouderdomspensioen? 3 2.1. U bouwt geen ouderdomspensioen meer op 3

Nadere informatie

Samen werken aan een BETERE WERELD. Goed, betaalbaar en duurzaam

Samen werken aan een BETERE WERELD. Goed, betaalbaar en duurzaam Samen werken aan een BETERE WERELD Goed, betaalbaar en duurzaam De wereld krijgt steeds vaker te maken met moeilijke vragenstukken over welvaart, milieu en economie. Vragen die te maken hebben met klimaat

Nadere informatie

U heeft FLEXPENSIOEN opgebouwd. Wat betekent dit voor uw pensioen?

U heeft FLEXPENSIOEN opgebouwd. Wat betekent dit voor uw pensioen? U heeft FLEXPENSIOEN opgebouwd Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. Flexpensioen 3 2. Wat betekent Flexpensioen voor u? 3 2.1. Eerder met pensioen 3 2.2. Hoogte van uw Flexpensioen 4 2.3. Vakantiegeld

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop'

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Case study collectief engagement 11 februari 2013 Ger Fehrenbach Senior Advisor Responsible Investment Stelling Institutionele beleggers dragen een grotere verantwoordelijkheid

Nadere informatie

U bent ARBEIDS - ONGESCHIKT. Wat betekent WAO voor uw pensioen?

U bent ARBEIDS - ONGESCHIKT. Wat betekent WAO voor uw pensioen? U bent ARBEIDS - ONGESCHIKT Wat betekent WAO voor uw pensioen? Inhoud 1. U bent arbeidsongeschikt 3 2. Wat betekent arbeidsongeschiktheid voor uw inkomen? 3 2.1 WAO-uitkering van UWV 3 2.2 Wat kunt u doen?

Nadere informatie

Een NIEUWE baan. Wat betekent dit voor uw pensioen?

Een NIEUWE baan. Wat betekent dit voor uw pensioen? Een NIEUWE baan Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. Een nieuwe baan 3 2. Wat betekent een nieuwe baan voor uw ouderdomspensioen? 3 2.1. U heeft al pensioen opgebouwd bij PFZW 3 2.2. U heeft al

Nadere informatie

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Juni 2014 1. Inleiding Dit Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen dient als leidraad en toetssteen

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

Overbruggings- UITKERING. Wilt u eerder met pensioen?

Overbruggings- UITKERING. Wilt u eerder met pensioen? Overbruggings- UITKERING Wilt u eerder met pensioen? Eerder met pensioen met een overbruggingsuitkering Wilt u niet tot uw 65e doorwerken maar eerder al met werken stoppen? En bent u vóór 1949 geboren?

Nadere informatie

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Mei 2014 PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Inleiding Dit document beschrijft de

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Wat moet u nog regelen VOORDAT u met pensioen gaat? Keuzes om even bij stil te staan

Wat moet u nog regelen VOORDAT u met pensioen gaat? Keuzes om even bij stil te staan Wat moet u nog regelen VOORDAT u met pensioen gaat? Keuzes om even bij stil te staan Inhoud 1. Wat moet u nog regelen voor uw pensioen?... 3 2. Wat moet u nog regelen voor uw ouderdomspensioen?... 3 2.1

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance. Versie 14-04-2016

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance. Versie 14-04-2016 Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Versie 14-04-2016 Versie 14-04-2016 Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Deze brochure gaat over Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Inleiding Fysiotherapeuten heeft als eerste doelstelling zorg te dragen voor een goed en betaalbaar pensioen. Binnen deze fiduciaire

Nadere informatie

U bent ARBEIDS- ONGESCHIKT. Wat betekent WIA voor uw pensioen?

U bent ARBEIDS- ONGESCHIKT. Wat betekent WIA voor uw pensioen? U bent ARBEIDS- ONGESCHIKT Wat betekent WIA voor uw pensioen? 1. U bent arbeidsongeschikt Inhoud 1. U bent arbeidsongeschikt... 2 2. Wat betekent arbeidsongeschiktheid voor uw inkomen?... 2 2.1 WIA-uitkering

Nadere informatie

Wat moet u nog regelen VOORDAT u met pensioen gaat? Keuzes om even bij stil te staan

Wat moet u nog regelen VOORDAT u met pensioen gaat? Keuzes om even bij stil te staan Wat moet u nog regelen VOORDAT u met pensioen gaat? Keuzes om even bij stil te staan Inhoud 1. Wat moet u nog regelen voor uw pensioen?... 3 2. Wat moet u nog regelen voor uw ouderdomspensioen?... 3 2.1

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Als u OVERLIJDT. Wat betekent dit voor uw pensioen?

Als u OVERLIJDT. Wat betekent dit voor uw pensioen? Als u OVERLIJDT Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. Als u overlijdt... 2 2. Wat betekent uw overlijden voor uw ouderdomspensioen?... 2 2.1 Uw ouderdomspensioen stopt... 2 2.2 Eenmalige uitkering

Nadere informatie

Als u OVERLIJDT. Wat betekent dit voor uw pensioen?

Als u OVERLIJDT. Wat betekent dit voor uw pensioen? Als u OVERLIJDT Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. Als u overlijdt... 2 2. Wat betekent uw overlijden voor uw ouderdomspensioen?... 3 2.1 Uw ouderdomspensioen stopt... 3 2.2 Eenmalige uitkering

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Als u OVERLIJDT. Wat betekent dit voor uw pensioen?

Als u OVERLIJDT. Wat betekent dit voor uw pensioen? Als u OVERLIJDT Wat betekent dit voor uw pensioen? Inhoud 1. Als u overlijdt... 3 2. Wat betekent uw overlijden voor uw ouderdomspensioen?... 3 2.1 Uw ouderdomspensioen stopt... 3 2.2 Eenmalige uitkering

Nadere informatie

Beleid ethisch beleggen

Beleid ethisch beleggen Beleid ethisch beleggen 1. Inleiding Ethisch of verantwoord beleggen houdt verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen 1. Dit laatste komt erop neer dat ondernemers rekening houden met de omgeving

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

bpfbouw Maatschappelijk verantwoord beleggen

bpfbouw Maatschappelijk verantwoord beleggen bpfbouw Maatschappelijk verantwoord beleggen INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 3 2 Wat is maatschappelijk verantwoord beleggen? 4 3 Waarom willen wij maatschappelijk verantwoord beleggen? 6 4 Hoe willen wij maatschappelijk

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Viertal pijlers voor verantwoord beleggen

Viertal pijlers voor verantwoord beleggen Achmea Beleggingsfondsen Beheer BV (Achmea Beleggingsfondsen) is beheerder van meerdere beleggingsinstellingen van Achmea en voert daarvoor een verantwoord beleggingsbeleid. In dit document wordt het Verantwoord

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid 8 januari 205 Inleiding In de Investment Policy Statement heeft SPT de volgende beleggingsovertuiging geformuleerd: Een pensioenfonds is een institutionele,

Nadere informatie

Beleid Verantwoord Beleggen Loyalis

Beleid Verantwoord Beleggen Loyalis 6 juli 2015 Beleid Verantwoord Beleggen Loyalis 1 / 16 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding... 3 2 Wat is maatschappelijk verantwoord beleggen?... 4 3 Waarom willen wij maatschappelijk verantwoord beleggen?... 5

Nadere informatie

Beleid ethisch beleggen

Beleid ethisch beleggen Beleid ethisch beleggen 1. Inleiding Ethisch of verantwoord beleggen houdt verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen 1. Dit laatste komt erop neer dat ondernemers rekening houden met de omgeving

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA 's-gravenhage Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag Directie Arbeidszaken Publieke Sector Arbeidsvoorwaarden en Overleg

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord Beleggen

pggm.nl Verantwoord Beleggen pggm.nl Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2013 Inhoud Managementverklaring 4 Voorwoord 5 Verantwoord beleggen 2013 in vogelvlucht 6 1. Kaders voor Verantwoord Beleggen 10 1.1 Overtuigingen ten aanzien van

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord Beleggen

pggm.nl Verantwoord Beleggen pggm.nl Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2013 Inhoud Managementverklaring 4 Voorwoord 5 Verantwoord beleggen 2013 in vogelvlucht 6 1. Kaders voor Verantwoord Beleggen 10 1.1 Overtuigingen ten aanzien van

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord Beleggen

pggm.nl Verantwoord Beleggen pggm.nl Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2013 Inhoud Managementverklaring 4 Voorwoord 5 Verantwoord beleggen 2013 in vogelvlucht 6 1. Kaders voor Verantwoord Beleggen 10 1.1 Overtuigingen ten aanzien van

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

ABP beleid inzake verantwoord beleggen

ABP beleid inzake verantwoord beleggen ABP beleid inzake verantwoord beleggen 2 ABP Beleid inzake verantwoord beleggen Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding... 5 1. Rekening houden met ESG-factoren... 6 2. De dialoog met ondernemingen aangaan...

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

5 plussen van collectief pensioen

5 plussen van collectief pensioen 5 plussen van collectief pensioen Inhoudsopgave Waarom is uw pensioenregeling verplicht? 4 Invloed op uw pensioen 4 5 plussen van collectief pensioen 4 +1: Een goed pensioen voor ál uw werknemers 5 +2:

Nadere informatie

Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008

Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 1 Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 Inhoudsopgave Voorwoord 4 1. Profiel van PGGM Investments 6 1.1 PGGM is een uitvoeringsorganisatie

Nadere informatie

SAMEN SAMEN VOOR LATER VERSTANDIG BELEGGEN

SAMEN SAMEN VOOR LATER VERSTANDIG BELEGGEN SAMEN SAMEN VOOR LATER VERSTANDIG BELEGGEN Er wordt elke maand geld van mijn loon ingehouden voor mijn pensioen. Wat doet het pensioenfonds daarmee? Petra Vos, SPF Beheer: Klopt. Uw werkgever houdt maandelijks

Nadere informatie

Stembeleid ASR Nederland

Stembeleid ASR Nederland Stembeleid ASR Nederland Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Nadere toelichting op het stembeleid van ASR Nederland 2.1. Algemene uitgangspunten van het stembeleid 2.1.1. Socially Responsible Investments (SRI)

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

Verantwoord beleggen: inspirerende noodzaak voor mens, milieu en onderneming.

Verantwoord beleggen: inspirerende noodzaak voor mens, milieu en onderneming. VER ANT WOORD BELEGGEN Samenvatting jaarverslag 2010 Verantwoord beleggen: inspirerende noodzaak voor mens, milieu en onderneming. 2 In de beleggingsactiviteiten houdt PGGM Vermogensbeheer B.V. (PGGM)

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Inhoud Selectie van bedrijven Onderzoeksproces in vogelvlucht Bedrijven met duurzame

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Onderdeel van a.s.r. a.s.r. is de Nederlandse verzekeringsmaatschappij voor alle verzekeringen. Bij a.s.r. werken ruim 3.900 medewerkers

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord Beleggen

pggm.nl Verantwoord Beleggen pggm.nl Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2011 Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2011 Inhoud Managementverklaring 6 Voorwoord 7 Samenvatting 8 Uitvoering activiteiten verantwoord beleggen 10 Voorbeelden

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse bedrijven

Duurzaamheidsanalyse bedrijven De inspanningen van bedrijven op het vlak van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden door KBC Asset Management beoordeeld volgens een evaluatiemodel dat werd opgesteld in samenwerking

Nadere informatie

Beleid Verantwoord Beleggen

Beleid Verantwoord Beleggen N.V. Versie: 5 Inhoudsopgave Over Aegon en Verantwoord Beleggen 3 Inleiding 3 Verantwoord Beleggen volgens Aegon 3 ESG-integratie 4 Uitvoering en verantwoording 4 Beleid Verantwoord Beleggen 5 Goed bestuur

Nadere informatie

CZ Code maatschappelijk verantwoord beleggen 2014

CZ Code maatschappelijk verantwoord beleggen 2014 CZ Code maatschappelijk verantwoord beleggen 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen...3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...3 2.2. ESG-criteria...3

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Joop van Lunteren, vicevoorzitter Xander den Uyl, vicevoorzitter Amsterdam, 11 mei 2011 2010: jaar van contrasten Positief: - goed rendement - dekkingsgraad op 105%

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 21 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 21 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2012

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2012 Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) verzekert (oud-)werknemers in de sector zorg en welzijn van een goed pensioenpakket. Premie inbrengen in combinatie met een uitgekiend beleggingsbeleid, maakt het mogelijk

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

PME Jaarverslag. Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

PME Jaarverslag. Maatschappelijk Verantwoord Beleggen 2 0 1 3 PME Jaarverslag Maatschappelijk Verantwoord Beleggen 1 De tien PME-principes Tien PME-principes voor verantwoord beleggen 1. PME streeft naar een goed én verantwoord rendement, houdt rekening

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen

Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen pggm.nl Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen PGGM Vermogensbeheer B.V. Mei 2014 Inhoudsopgave Toelichting Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen 3 Uitvoeringsrichtlijn ESG-integratie 6 Uitvoeringsrichtlijn

Nadere informatie

KENMERK: B/13/7252/HL DATUM: 25 april 2013 ONDERWERP VcTantwoord beleggen

KENMERK: B/13/7252/HL DATUM: 25 april 2013 ONDERWERP VcTantwoord beleggen -p ENSIOEN EDERATIE Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de Staatssecretaris, mevrouw J. Klijnsma Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR

Nadere informatie

Dutch Sustainability Research

Dutch Sustainability Research Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen ANP 2002/FOTO: PICTOR UNIPHOTO Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen Uw klant, bestuur of management vraagt

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Governanceen Stemverslag AEGON Asset Management Nederland

Jaarverslag 2011. Governanceen Stemverslag AEGON Asset Management Nederland Jaarverslag 2011 Governanceen Stemverslag AEGON Asset Management Nederland Inhoudsopgave Inleiding 3 Verantwoord Beleggen 4 Inleiding 4 Beleid 4 Uitsluitingen 5 Staatsobligaties 5 Controversiële wapens

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

COMPENSATIEBELEID Pensioenfonds Zorg & Welzijn (PFZW)

COMPENSATIEBELEID Pensioenfonds Zorg & Welzijn (PFZW) COMPENSATIEBELEID Pensioenfonds Zorg & Welzijn (PFZW) 28 november 2014 1.0 Inleiding Het is de rol van Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) om de aan ons toevertrouwde pensioenpremies te beleggen en absolute

Nadere informatie

Onze benadering van beleggen op de beurs

Onze benadering van beleggen op de beurs TlB Onze benadering van beleggen op de beurs Inleiding Dit is de derde versie van de Beleggingsstrategie voor beleggingen op de beurs zoals toegepast door Triodos Investment Management B.V. * voor haar

Nadere informatie

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Henk Brouwer, voorzitter bestuur Amsterdam, 23 mei 2012 2011: een roerig jaar Positief: - positief rendement (8 miljard euro) - meer en beter inzicht in kosten - kostprijs

Nadere informatie

Beleid Verantwoord Beleggen Delta Lloyd Asset Management

Beleid Verantwoord Beleggen Delta Lloyd Asset Management Beleid Verantwoord Beleggen Delta Lloyd Asset Management Inhoudsopgave Beleid verantwoord beleggen... 1 Visie en doelstellingen... 1 Definities... 1 Reikwijdte... 2 Dilemma s... 2 Beleidsuitgangspunten...

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Wat waren in 2013 de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten voor aangesloten werkgevers en deelnemers bij pensioenfonds StiPP? We hebben ze voor u op een rij gezet in deze verkorte versie van het jaarverslag

Nadere informatie

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Investment Beliefs Bpf MITT Missie en doelstellingen. 1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Bij het nemen van

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie