Bruggen over woelig water

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bruggen over woelig water"

Transcriptie

1 Bruggen over woelig water (Hoe) kunnen de hulpverlening, het middenveld en de media helpen om de kloof tussen armen en de rest van de samenleving te overbruggen?

2

3 1 In en uit de armoede Wat is nodig opdat (generatie-)armen de kloof met de rest van de samenleving kunnen overbruggen en zo uit de armoede ontsnappen? Het antwoord dat voor de hand ligt, is: een inkomen, een job of een opleiding. Deze instrumenten zijn zeker nodig, alleen volstaan ze niet. Pas als ze gepaard gaan met nieuwe relaties en sociale netwerken en met de emotionele ondersteuning die daarbij hoort, is er kans op slagen om uit de armoede te geraken. Dikwijls houdt dit wel in dat de vroegere sociale contacten verzwakken en soms zelfs moeten worden afgebroken. Dat zijn enkele opmerkelijke conclusies van het boek Bruggen over woelig water (zie achteraan). De noodzakelijke emotionele ondersteuning vinden de armen, net als iedereen, in de privé-sfeer: bij de partner of bij vrienden. Ook in verenigingen waar armen het woord nemen en in de opleiding tot ervaringsdeskundige in de armoede kunnen zij deze steun vinden. Hoe kunnen de armen hun sociale netwerken uitbreiden? Hoe kan de nieuwe omgeving waarin ze terechtkomen hen hierbij helpen?

4 2 Aanbevelingen voor drie actoren Deze brochure wil drie belangrijke actoren aansporen om na te gaan hoe zij omgaan met armen: mensen uit de hulpverlening, het middenveld en de media. Hoe kunnen ze de kloof tussen mensen die wel en niet in armoede leven, helpen overbruggen? Belangrijk daarbij is om de onderliggende en minder goed onderkende houdingen en hinderpalen te identificeren en ook om vérder te gaan dan het traditionele er moet ook een arme/een allochtoon bij. Met louter symbolische daden schieten de betrokkenen weinig op. Natuurlijk zijn de vragen die we aan die verschillende actoren voorleggen in hoge mate dezelfde; het gaat over toegankelijkheid en over begrip. Toch hebben de aanbevelingen die er uit voortvloeien voor elk van hen een specifieke focus. Uiteraard moedigen we de lezer aan om de drie categorieën van aanbevelingen te bekijken. De drie actoren bevraagd: Mensen uit de hulpverlening: hoe kunnen ze armen de nodige emotionele ondersteuning bieden? Mensen uit middenveldorganisaties: hoe kunnen ze armen helpen om nieuwe sociale netwerken op te bouwen? Mensen uit de media: hoe kunnen ze een beeld scheppen dat de samenleving meer ontvankelijk maakt voor armen? En, in de andere richting, hoe kunnen armen en armoedeorganisaties zich het beste richten tot de media? Ten slotte hopen we met deze brochure ook de aandacht te trekken van de verschillende overheden. Zij moeten immers de voorwaarden scheppen om de aanbevelingen te kunnen waarmaken. Enkele tips hiervoor besluiten de brochure.

5 3 De hulpverlening Maatschappelijk werk(st)ers in CAW s, OCMW s, CLB s en andere hulpverlenings- en welzijnsorganisaties komen dikwijls en nauw in contact met armen. In hun gesprekken kunnen zij zicht krijgen op de redenen waarom, bijvoorbeeld, de doorstroming naar de arbeidsmarkt niet lukt of waarom armen geen aansluiting vinden met mensen uit een ander milieu. Hoe kunnen hulpverleners armen emotionele ondersteuning bieden en hen helpen bij het opbouwen van nieuwe sociale netwerken?

6 4 Aanbevelingen voor de hulpverlener Emotionele ondersteuning Een vriendelijk onthaal Probeer armen van bij de eerste ontmoeting duidelijk te maken dat ze de moeite waard zijn om contact mee te hebben. Stel je bijvoorbeeld voor met je voornaam. Probeer te weten te komen welke moeite het hun kostte om de stap naar de hulpverlening te zetten. Maak hen onmiddellijk duidelijk dat er ruimte is om te spreken, zonder veroordeeld of bekeken te worden en zonder zich verplicht te voelen heel hun leven te vertellen. Ga voorzichtig in op signalen die je krijgt over ruimere zaken en andere levensdomeinen. Sta stil bij de factoren die maken dat iemand bijvoorbeeld niet rondkomt met zijn/haar leefloon. Vraag je cliënten hoe je bij hen overkomt. Ben ik een onheilsboodschapper, een doorgeefluik van geld, een redder in nood? Probeer deze beelden te nuanceren of te doorbreken. Uitleggen hoe de hulpverleningsorganisatie in elkaar zit, kan duidelijkheid scheppen en het vertrouwen bevorderen. Toets ook voldoende bij je cliënten of je hun verhaal of vraag goed hebt begrepen. Maak duidelijk dat de persoon recht heeft op hulpverlening, dat hulpverlening gratis is. Dit verlaagt de drempel en neemt de angst en onzekerheid over het betalen weg. Als de hulpverlening toch niet gratis is, informeer dan duidelijk over de kostprijs.

7 Nabij zijn, er zijn 5 In plaats van emotionele afstand te bewaren is het bij armen net noodzakelijk om heel nabij te zijn. Zo voelen ze dat je achter hen staat, betrokken bent bij hun problemen en samen met hen door hun pijn en verdriet gaat. Probeer hun manier van denken en handelen te begrijpen en doe dat los van je eigen middenklasseachtergrond. Onderschat de waarde niet van het zogenaamd louter present zijn en luisteren. Maak duidelijk dat je als hulpverlener trouw bent, namelijk dat je je engageert om een hele tijd op weg te gaan met je cliënt en dat er niet te pas en te onpas wordt doorverwezen. Probeer in de mate van het mogelijke stil te staan bij de kleine, dagelijkse dingen die voor iemand veel kunnen betekenen. Let erop hoe je iets aanbrengt. Wees oprecht bezorgd. Toets bij je cliënt of je taalgebruik en je manier van vragen niet beschuldigend overkomen. Je hebt immers niet altijd het effect van je woorden of gedrag in de hand. Vraaggericht en behoeftegericht werken Laat armen zelf hun probleem definiëren en zoek samen naar oplossingen die voor hen belangrijk zijn. Laat de verantwoordelijkheid bij hen, zodat ze zelf de controle behouden over hun leven. Maak hen niet afhankelijk van jou. Betrek je cliënten bij elke stap die wordt gezet, bij elk verslag dat wordt geschreven. Al eens gedacht om hun te laten zien wat je in het dossier typt? Vraag ook toestemming vooraleer je de persoonlijke situatie bespreekt met een derde partij, zoals de jeugdrechter of andere hulpverleners. Probeer hen indien mogelijk te betrekken bij die gesprekken. Bekijk in elk geval samen met hen wat je ter sprake mag/kan brengen. Zet eens de verschillende behoeften van alle leden van een gezin op een rijtje en plaats ze in hun context. Deze analyse kan jou en het gezin inzicht verschaffen in de processen die de situatie soms zo moeilijk maken. Laat de cliënt je interventies en je overkomen evalueren.

8 6 Wat is vooruitgang? Gebruik niet alléén instrumentele criteria om de situatie van cliënten te evalueren, zoals het al dan niet vinden van een job. Wordt er (ook) op emotioneel gebied vooruitgang geboekt? Ga samen met je cliënt na wat hij/zij verstaat onder vooruitgang. Wat wil hij/zij bereiken? Stel in je denken en zoeken de waarden en normen van de samenleving en van je organisatie eens in vraag. Is bijvoorbeeld het vinden van een job het ultieme criterium voor vooruitgang? Besteed niet alleen aandacht aan vaardigheden die voor een job van pas komen, maar ook aan vaardigheden die met andere dimensies van het leven te maken hebben, zoals de kinderen op tijd op school krijgen. Zoek samen met je cliënten naar hoe het komt dat zij die vaardigheden niet hebben kunnen ontwikkelen. Help de arme bij het ontwikkelen van een beter zelfwaardegevoel. Het gevoel hebben er te mogen zijn en de schaamte achter zich kunnen laten, is een werk van lange adem. Begin bij het helpen ontschuldigen, help hen beseffen dat het niet allemaal hun eigen schuld is. Pas als ze ertoe komen om ervaringen te verwerken, kunnen ze vooruit beginnen te kijken. Werk ook aan het zelfvertrouwen van de arme. Dit gebeurt in de eerste plaats door samen met hen op zoek te gaan naar hun krachten. Zolang we het gevoel niet krijgen dat ze emotioneel meevoelen, verandert onze kijk niet op de hogere klasse en blijft dat moeilijk voor ons. Hun goede raad komt als vernederend over. [Caroline]

9 Loslaten en toeleiden naar netwerken 7 Langdurige begeleiding en emotionele ondersteuning is een absolute noodzaak om vooruitgang te boeken bij armen. Continuïteit is uiterst belangrijk in het proces dat mensen moeten doorlopen. Let op signalen die aangeven dat de arme nog niet klaar is om los te laten en je nog nodig heeft. Het echte werk begint vaak pas van zodra een zeker evenwicht is bereikt en een vertrouwensband is geschapen; dan kan de arme zich veilig voelen. Weet dat vorige interventies het vertrouwen soms ernstig hebben geschaad. Toch zijn hulpverleners tijdelijk en moeten ze de cliënten toeleiden naar nieuwe netwerken weliswaar gefaseerd. Via het omgaan met lotgenoten kan de arme zelfvertrouwen opbouwen. De combinatie van in groep werken en individuele hulpverlening kan heel vruchtbaar zijn. Via groepsactiviteiten, zoals moedergroepen of gezinskampen, kan het besef groeien dat men niet alleen staat met problemen en kan men zich gerespecteerd voelen om wie men is. Na verloop van tijd kunnen deze netwerken eventueel zelfstandig blijven bestaan. Ondersteun de arme daarnaast in het ontmoeten van mensen die niet in armoede leven. Stimuleer hem/haar om deel te nemen aan activiteiten van verenigingen in de buurt. Start daarmee al bij jongeren: leid hen naar een voetbalclub of een jeugdbeweging, maar stel ook voor om naar de bibliotheek of de tekenschool te gaan. Zorg dat je de contactgegevens van verenigingen in de buurt en het liefst van een sympathiserend sleutelfiguur in die verenigingen bij de hand hebt. Soms is het nodig om ook effectief de eerste stappen mee te zetten. Blijf bereid om op de achtergrond de situatie mee op te volgen en zorg dan ook dat je bereikbaar bent voor mensen van verenigingen, bij eventuele vragen.

10 8 Aanbevelingen voor de hulpverleningsorganisatie Een vriendelijk onthaal Een cliënt zou op het OCMW en elders moeten worden ontvangen zoals een klant op een bank. Fleur de wachtzaal op. Men heeft immers al heel wat schaamte moeten overwinnen om de stap te zetten. Het beeld dat bij armen leeft over hulpverleningsorganisaties is erg belangrijk. Bouw aan een positief imago, stel je organisatie voor als een plek waar mensen voor verschillende soorten van hulp gemakkelijk terechtkunnen. Vindplaatsgericht werken Is er ruimte binnen de organisatie om vindplaatsgericht te werken, om mensen te bereiken die zelf de stap naar de hulpverlening niet durven zetten? Laat hulpverleners van achter hun bureau of loket komen en naar plaatsen gaan waar ze moeilijk bereikbare cliënten zeker aantreffen, zoals aan de schoolpoort, de voedselbedeling of in een vereniging waar armen het woord nemen. Wees bereid tot een zekere soepelheid in het hanteren van agenda s en planning, zodat er ook ruimte kan zijn voor crisissituaties en huisbezoeken. Langdurige begeleiding Langdurige begeleiding langer dan enkele maanden en emotionele ondersteuning is nodig om duurzame vooruitgang te boeken bij armen. Een gebrek aan tijd en een teveel aan administratief werk zorgen er vaak voor dat hulpverleners hun cliënten snel moeten afhandelen. Vind je als organisatie kwantiteit of kwaliteit het belangrijkste?

11 Criteria van vooruitgang 9 Om de situatie van een cliënt te evalueren, volstaan instrumentele criteria niet, bijvoorbeeld of iemand al dan niet een job heeft gevonden. Er moeten ook criteria van emotionele ondersteuning worden ingebracht: is er voldoende tijd om te luisteren naar de cliënt, is er op emotioneel gebied vooruitgang geboekt? Een menselijke aanpak Laat de louter instrumentele benadering achterwege: kies voor de menselijke aanpak. Zorg ervoor dat werk of onderwijs positieve ervaringen worden voor de persoon; dat is belangrijker dan hem/haar zo vlug mogelijk proberen weg te krijgen van de hulpverlening of van de werkloosheid. Draag die visie ook als organisatie uit, door bijvoorbeeld vormingen te organiseren voor de hulpverleners rond hulpverlening op maat en empowerment. Het belang van samenwerking Om armen te kunnen helpen bij het uitbouwen van sociale netwerken is het belangrijk om zelf als hulpverlening niet opgesplitst en versnipperd te zijn. Wissel informatie uit over de werking en methodieken van andere hulpverleningsorganisaties. Zo kan doorverwijzing vlotter gebeuren, in samenspraak met de cliënt. Werk eventueel samen om een soort terugvalplek te garanderen. Dit is iemand een hulpverlener, vrijwilliger of ervaringsdeskundige die aanspreekbaar blijft, ook na het beëindigen van het hulpverleningstraject. Tracht ook met middenveldorganisaties uit de buurt samen te werken rond participatie, zoals voor lidmaatschap van een sportclub of muziekvereniging, scoutskampen of zwemabonnementen.

12 10 Het middenveld Vakbonden, mutualiteiten, socio-culturele organisaties, jeugdbewegingen, lokale voetbalploegen: ze geven mensen het gevoel van ergens bij te horen. Ze bieden de mogelijkheid om nieuwe mensen te ontmoeten, om contacten te leggen, om de vriendenkring uit te bouwen. Iedereen heeft dat nodig en zeker de armen, die op verschillende vlakken worden uitgesloten. Evenwel zijn erg weinig armen lid van een dergelijke vereniging. Hoe kan een middenveldorganisatie toegankelijk(er) worden voor armen en ervoor zorgen dat mensen uit verschillende sociale milieus elkaar kunnen vinden?

13 De wil en de weg 11 Goedbedoelde initiatieven voor armen verzanden vaak in moedeloosheid, wegens te weinig resultaat. Ofwel blijven het experimenten, die nooit volwaardig deel uitmaken van de organisatie. Vooraf stilstaan bij en nadenken over de eigen organisatie of lokale afdeling kan soelaas brengen. Stel vanuit de organisatie bijvoorbeeld de volgende vragen. Wie zijn we? Hebben we leden afkomstig uit een minder begoed milieu? Wie wordt niet bereikt? Staan we open voor deelnemers met een andere achtergrond? Bestaat er voldoende draagvlak binnen onze organisatie om die visie te realiseren, om armen op te nemen? Belangrijk is dat zowel het bestuur als de basis hiervan overtuigd zijn. Probeer via vorming en sensibilisering bijvoorbeeld tijdens info-avonden de medewerkers van elke lokale afdeling gevoelig te maken voor de thematiek. Maak van armoede en andere vormen van uitsluiting een gespreksthema. Hoe komen we over? Zijn we een gesloten, elitaire organisatie voor de buitenwereld of veeleer een organisatie die open staat voor iedereen? Grijp daarvoor eventueel naar instrumenten zoals een vragenlijst of interviews. Wie willen we zijn? Vinden we diversiteit en solidariteit belangrijk? Zien we armoede en andere vormen van uitsluiting als een probleem, en willen we meewerken aan de bestrijding ervan? Zijn we desnoods bereid om daarvoor onze organisatie te veranderen?

14 12 Praktische drempels Zodra de organisatie er klaar voor is en kiest om tijd en energie te steken in het zoeken naar en openstaan voor armen, bestaat de kans dat initiatieven succes hebben. Zoek daarbij naar de drempels die de deelname van armen belemmeren en probeer om creatieve oplossingen te vinden. De kostprijs Zijn er alternatieven qua lidgeld, aankoop van materiaal, en dergelijke? Wat kan je doen? Ga zelf naar de armen toe, want schriftelijke informatie of mond-aan-mondreclame bereikt hen dikwijls niet. Contacteer daarvoor onder meer de verenigingen waar armen het woord nemen uit de buurt. Belangrijk is om niet alleen de kinderen en jongeren te informeren en te overtuigen, maar ook de ouders. Vraag hun wat hen tegenhoudt om hun kinderen lid te laten worden van een vereniging of om zelf lid te worden. Het tijdstip Zijn de uren en dagen geschikt voor wie je wil bereiken? Zijn er oplossingen voor kinderopvang? De bereikbaarheid Is de plaats van de activiteit ook bereikbaar via het openbaar vervoer? De bekendheid Wordt er voldoende en gericht informatie verspreid over de activiteiten en de werking? Mensen in armoede hebben niet de gewoonte om in een ledenblaadje van een vereniging te kijken. Ze begrijpen de moeilijke woorden ook niet. [Annemie]

15 13 Breng armen op de hoogte van mogelijkheden voor financiële hulp, zoals een sociale kas of een fonds. Ze kunnen dan gemakkelijker zelf de stap zetten en beslissen of ze er gebruik van maken of niet. Doe dit wel op een discrete en respectvolle manier. Is het taalgebruik afgestemd op de doelgroep? Zoek naar zo concreet mogelijke en eenvoudige taal. Een standaard ledenblaadje wordt wellicht niet gelezen door een arme. Maar misschien zegt dat ook iets over de toegankelijkheid van het ledenblad voor de meerderheid van de leden? Betrek mensen van bij de start van een activiteit of initiatief. Vertrek van de capaciteiten van de armen, niet van hun problemen. Verborgen drempels Over verborgen drempels struikelen mensen het meest. Ze zijn moeilijker te overwinnen, omdat ze minder zichtbaar zijn en dikwijls ingebakken in de structuur van mensen en organisaties. Toch kan de organisatie erop inspelen. Schaamte over zichzelf Alleen al doordat ze weinig geld hebben, houden armen er een andere levensstijl en andere gewoonten op na dan mensen uit andere sociale groepen. Ze schamen zich over hun kledij en praten over andere dingen. Gebrek aan gezelschap In de leefomgeving van armen leeft de motivatie om lid te worden van een vereniging of jeugdbeweging niet. Op je eentje een plaats vinden in een grote groep is moeilijk. Ook armen als groep leren kennismaken met mensen die niet in armoede leven, is niet eenvoudig. Wat kan je doen? Schep een klimaat binnen de organisatie waarin armen kunnen voelen dat ze er mogen zijn, zodat ze zich kunnen thuis voelen.

16 14 Organiseer ontmoetingen op kleinere schaal. Laat mensen met elkaar kennismaken en activiteiten uitoefenen in duo s of in kleine groepjes. Door het persoonlijk leren kennen van mensen uit een ander milieu verdwijnen wederzijdse vooroordelen gemakkelijker en leert men elkaar aanvaarden. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld cultuur of sport als middel: samen naar een theater- of filmvoorstelling gaan of samen aan sport doen. Laat eventueel een peter of meter de arme begeleiden binnen de vereniging, binnen het nieuwe netwerk. Dat gebeurt zelfs bij service clubs of bij eerstejaarsstudenten aan de universiteit. Allen samen Er is meer kans op concrete resultaten als middenveldorganisaties samenwerken met verenigingen waar armen het woord nemen of met andere lokale organisaties die op een emanciperende manier bezig zijn met armoede. Organiseer samen met andere organisaties uit de buurt initiatieven. Zorg voor duidelijke contactpersonen: contacten verlopen vlotter als men een gezicht kan kleven op een organisatie. Ga op zoek naar organisaties die erin slagen armen te betrekken bij hun werking. Praat met mensen die al jaren met armoede bezig zijn. Stap zelf eens naar een vereniging waar armen het woord nemen. Voor de verenigingen waar armen het woord nemen en andere armoedewerkingen: sluit armen niet op binnen de vereniging, maar help hen om de stap te zetten naar andere middenveldorganisaties om zo ook mensen te leren kennen die niet in armoede leven. Zorg mee voor de bekendmaking van hun initiatieven bij armen. Wees niet bang dat je zo je leden kwijt raakt; je krijgt, integendeel, een nieuwe dynamiek in de vereniging. Zorg ook dat er een duidelijke contactpersoon is om het contact met andere organisaties te onderhouden. De voornaamste voorwaarde om respectvol te kunnen samenwerken is het openstaan voor elkaars leefwereld

17 15 De media De berichtgeving in de media bepaalt mee het beeld dat mensen over armen hebben. In positieve zin kunnen zij mensen sensibiliseren voor armoede, zodat ze openstaan voor armen; in negatieve zin kunnen zij stereotypen en vooroordelen over de armen in stand houden. Hoe kunnen de media tot een genuanceerde maar krachtige berichtgeving over armoede komen? Hoe kunnen mensen in de armoedesector daartoe bijdragen?

18 16 Aanbevelingen voor de journalist Armoede als issue Armoede is meer dan alleen een financieel probleem. Het is een web van uitsluitingen op meerdere terreinen: onderwijs, werken, wonen, gezondheid, cultuur. Een arme kan een bedelaar of dakloze zijn, maar ook een werkloze moeder of een allochtoon. Kijk verder dan het voor de hand liggende beeld van armoede en heb aandacht voor de verschillende aspecten ervan. Focus niet alleen op de zichtbare kant, maar heb ook oog voor de binnenkant van armoede: de schaamte, het gevoel niet mee te kunnen met de maatschappij. Praat met armen en betrokkenen. Vergeet ook nooit dat armoede een product is van de samenleving, ingebakken zit in de manier waarop onze samenleving is ingericht en werkt. Het persoonlijke verhaal en de context Media moeten een concreet gezicht geven aan armoede: daarom maakt het verhaal van een individuele arme het onderwerp toegankelijk en interessant voor het publiek. Daarnaast is evenwel contextuele duiding noodzakelijk om een scheefgetrokken beeld van armoede te vermijden. Gebruik het individuele verhaal als insteek om de achtergrond en maatschappelijke context mee te geven. Beschrijf het verband met beleidsmaatregelen en evoluties inzake wonen, werken en onderwijs. Informeer je vooraf over de verschillende aspecten van de armoedeproblematiek. Via de juiste links hoeft dit niet tijdrovend te zijn (zie achteraan). Je kan het individuele ook overstijgen door verenigingen waar armen het woord nemen en ervaringsdeskundigen te betrekken.

19 17 Zielige arme? Luie arme? Het thema armoede is delicaat, onder meer omwille van de vraag naar verantwoordelijkheid die eraan vastkleeft. Een arme kan op verschillende manieren worden voorgesteld: hij/zij is zelf verantwoordelijk voor zijn/haar problemen door luiheid of onvermogen, of is een slachtoffer van maatschappelijke veranderingen en factoren. Wees je bewust van je referentiekader en van je eigen achtergrond. Die zijn meestal erg verschillend van die van mensen die in armoede leven en zijn opgegroeid. Ga er niet vanuit dat je enkel waarneemt en weergeeft. Armenverenigingen ijveren voor een beeld dat minder beschuldigend is en evenmin meelijwekkend of heroïsch. Zelf werken zij aan de maatschappelijke participatie en mondigheid van armen. Zorg ervoor dat je het verhaal van de arme in zijn context plaatst: waarom is die persoon arm, hoe komt iemand in zo n situatie terecht en welke pogingen onderneemt hij/zij om eruit te geraken of gewoon te overleven?

20 18 Omgaan met de arme Verenigingen waar armen het woord nemen en andere armoedeorganisaties zijn geen castingbureau. Hun tempo van werken is veel trager dan dat van de journalistiek; heb hiervoor begrip. Geef hun de nodige voorbereidingstijd om iemand te vinden die klaar is voor een interview. Maak vooraf duidelijk wat je wil met je artikel of je uitzending. Wie zoek je precies en waarom? Verwittig de geïnterviewde dat slechts een klein deel van het interview ook wordt gepubliceerd of uitgezonden. Bied hem/haar de mogelijkheid om het stuk na te lezen of te bekijken, om indien nodig bij te sturen. Armen laten de kans om de problematiek in de publieke aandacht te krijgen niet graag voorbijgaan. Een arme wil dat de wereld verandert, en dat liever vandaag dan morgen. Een persoonlijke getuigenis kan echter heel wat impact hebben op het leven van de arme: zich publiekelijk als arme profileren wordt niet altijd in dank afgenomen door partner, familie of vrienden. Wees je als journalist hiervan bewust. Vraag je af of je wel alles van de getuigenis kan publiceren. Maak duidelijke afspraken met de persoon in armoede en eventueel de hulpverlener of begeleider, rond onder meer anonimiteit en garantie van publicatie of uitzending. Zo worden misverstanden vermeden. Verslaggever nieuwszoeker Vertrek niet met een vooraf uitgewerkt verhaal in het hoofd naar het veld. Sta open voor nieuwe en onverwachte dingen. Probeer ook positieve aspecten te brengen en niet alleen de negatieve kanten te belichten.

21 Aanvullende aanbevelingen voor de hoofdredactie 19 De aard van een maatschappelijk probleem zoals armoede maakt dat het niet vaak hard nieuws is. Het loont de moeite om het thema ook op andere momenten tot nieuws te maken, dus als er daartoe geen directe aanleiding is. Er is tijd en ruimte nodig opdat een journalist zich kan inwerken in de thematiek en er expertise over kan opbouwen. Enkel zó kan zij/hij de complexiteit van armoede bevattelijk weergeven en toch rekening houden met de ruimere, maatschappelijke context; enkel zó kan een stereotiepe voorstelling worden vermeden. Het is dan ook aangewezen om binnen de redactie een specialist 'armoede en sociale uitsluiting' aan te duiden en deze de kans te bieden zich in te werken in de materie.

22 Aanbevelingen voor de arme, 20 Durf te weigeren om bepaalde vragen te beantwoorden. de armoedeorganisatie Maak duidelijke afspraken rond anonimiteit, het en iedereen die armoede gebruik van foto s en het off the record praten. in de aandacht wil brengen Zorg voor een woordvoerder binnen de vereniging, als aanspreekpunt voor journalisten. Zo kan je een duurzame relatie met mediamensen opbouwen. De journalist komt naar je toe Media-aandacht heeft veel voordelen: de armoedeproblematiek wordt zichtbaar gemaakt, de naambekendheid van de vereniging of organisatie neemt toe. Er zijn echter ook risico s aan verbonden, zoals negatieve reacties achteraf of gekwetst worden. Een arme die zich blootgeeft in een artikel of uitzending kan vlug een BA, een Bekende Arme worden. Zorg ervoor dat een medewerker van de vereniging of organisatie aanwezig is tijdens het interview als de arme dat wenst om te wijzen op de mogelijke impact van een publiek optreden. Vraag vooraf wat de doelstelling is van het artikel of de uitzending. Wie zoekt men precies en waarom? Vraag wanneer het stuk zal worden gepubliceerd of uitgezonden. Ga na of je het artikel vooraf kan nalezen, vraag of er mogelijkheid is tot nabeluisteren of nabekijken. Zo kan je zaken rechtzetten die in het heetst van de strijd werden gezegd en die de geïnterviewde of zijn/haar omgeving schade kan berokkenen. De media geven me altijd het gevoel: Eigen schuld, dikke bult. Ga werken en het is opgelost. [Marie-Louise]

23 Je stapt zelf naar de journalist 21 De media zijn wat ze zijn: nieuws wordt snel gemaakt en moet nieuwswaarde hebben om gelezen, bekeken of beluisterd te worden. Begrijp het standpunt van de journalist en probeer hem/haar zo goed mogelijk te helpen. Besef dat beeldvorming een proces is van lange termijn: met één enkel krantenbericht zal de wereld niet veranderen. Zorg dus zelf voor een goede mediastrategie: Hou er rekening mee dat de media zeer divers zijn. Weekbladen, maandbladen en actualiteitenprogramma s kunnen gemakkelijker dieper op een onderwerp ingaan; een krant heeft een algemener, diverser lezerspubliek dan een vaktijdschrift en moet korter op de bal spelen. Ga eerst na waar je het beste met je verhaal of informatie terecht kunt: wat zijn de interessepunten van de specifieke krant of het programma? Tracht je aan te passen aan het blad of de zender waarvoor je praat, en het bijhorende publiek. Een goede perstekst is heel belangrijk: Selecteer uit hetgeen je wil meegeven zelf enkele (maximaal drie) aantrekkelijke, hapklare stukjes om de journalisten te lokken. Zo kan je de juiste inhoudelijke klemtonen leggen, waaraan je het ruimere verhaal, de context kan vastkoppelen. De boodschap moet scherp en eenduidig zijn. Hanteer duidelijke en concrete taal. Vermijd jargon en gebruik voorbeelden. Een goede perstekst is zeer beknopt. Bezorg de journalisten nooit een volledig dossier, want de tijd ontbreekt hen meestal om het volledig door te nemen.

24 22 Tot slot: Tracht inzicht te verwerven in de manier waarop de media werken. Hoe zit een krant of nieuwsuitzending in elkaar? Hoe ga je er als publiek mee om? Tracht mediageletterd te worden.

25 Beleidsaanbevelingen 23 Tijd en ruimte voor de menselijke aanpak In heel wat beleidsmaatregelen ligt de nadruk erg op het instrumentele aspect: hulpverleners en consulenten moeten een bepaald aantal cliënten per dag zien; zoveel mogelijk mensen moeten uit de statistieken van het OCMW en de RVA en dan liefst in de richting van een job. Het is goed dat men mensen stimuleert om vooruit te gaan en daarvoor de nodige instrumenten ontwikkelt. Als er daarbij echter geen aandacht is voor emotionele ondersteuning, hebben maatregelen weinig effect. Duurzame activering zal bijvoorbeeld pas slagen als er flexibele kinderopvang wordt voorzien, als werk op maat wordt aangeboden en als de werkomgeving open staat voor de specifieke problemen van de nieuwkomer. Om deze menselijkere aanpak, het werken op maat mogelijk te maken, moeten de actoren op het veld voldoende tijd en ruimte krijgen. Hulpverleners hebben meer tijd nodig per cliënt om te kunnen luisteren en te werken aan de gekwetste binnenkant, het gevoelsmatige aspect van armoede. Een cliënt die zó wordt geholpen, zal ook minder snel en misschien wel nooit meer aan de deur van de hulpverlening moeten aankloppen. Hij/zij heeft leren vissen en kan zelf zijn/haar plan trekken, ook bij tegenslag. Bij de evaluatie moeten dan ook meer criteria van emotionele ondersteuning worden ingebracht. Een positiever zelfbeeld ontwikkelen is bijvoorbeeld belangrijk om een job te kunnen houden en zeker om stappen vooruit te zetten. Voorwaarden voor samenwerking Middenveldorganisaties moeten de krachten kunnen bundelen om armoede mee te bestrijden. Dikwijls is men hiertoe bereid, maar staat regelgeving dit in de weg. Armoedebestrijding zou in verschillende sectoren tot de subsidiecriteria moeten behoren, zodat deze organisaties worden gestimuleerd om zich mee te engageren. Hieruit kan dan een (nauwere) samenwerking rond armoede / met armoedeorganisaties voortvloeien.

26 24 De meerwaarde van ervaringsdeskundigen In de opleiding tot ervaringsdeskundige is emotionele ondersteuning een belangrijk element. Mensen die aan den lijve hebben ondervonden wat het is om arm te zijn, kennen de leefwereld van armen van binnenuit en kunnen een belangrijke brugfunctie vervullen tussen twee werelden die elkaar vaak niet kennen. Het inschakelen van ervaringsdeskundigen in de hulpverlening, in allerlei voorzieningen en organisaties en in het beleid kan dan ook zeer nuttig zijn. Het is bijgevolg aan te bevelen om hen meer systematisch in te zetten. Ruimte voor een degelijke berichtgeving Om goed te berichten over de complexe problematiek van armoede moeten journalisten de tijd en de mogelijkheid hebben om zich in te werken. Zij zouden dan ook meer ruimte moeten krijgen om complexe en verdrongen onderwerpen als armoede en andere vormen van uitsluiting degelijk te kunnen uitspitten.

27 Voor meer informatie over de armoedeproblematiek: Portaalsite over armoede met onder meer informatie over beleid en onderzoek, fragmenten uit de jaarboeken Armoede en Sociale Uitsluiting en een databank van armoedeprojecten en organisaties. De meest volledige website voor algemene en gespecialiseerde informatie over de problematiek. Bezoek ook eens de Franstalige tweelingzus: Website van het federaal Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Vlaams Netwerk van verenigingen waar Armen het woord nemen Welzijnszorg en Welzijnsschakels Onderzoeksgroep Armoede, Sociale Uitsluiting en de Stad (OASeS) van de Universiteit Antwerpen

28 Deze brochure met aanbevelingen komt voort uit drie expertenseminaries die de Onderzoeksgroep Armoede, Sociale Uitsluiting en de Stad (OASeS) van de Universiteit Antwerpen in opdracht van Cera organiseerde. Daarin werd samen met mensen uit de hulpverlening, het middenveld en de media nagegaan hoe zij kunnen bijdragen tot het wegwerken van de kloof tussen mensen die wel en niet in armoede leven. De aanleiding hiervoor was de publicatie van het boek Bruggen over woelig water. Is het mogelijk om uit de generatie-armoede te geraken? (R. Thys, W. De Raedemaecker en J. Vranken, Leuven: Acco, 2004). Met veel dank aan de deelnemers van de seminaries. OASeS, Universiteit Antwerpen, februari Redactie: Mieke Van de Velde en Jan Vranken Vormgeving: D sign Graphics Druk: Drukkerij Acco, Uitgave: OASeS, Universiteit Antwerpen Deze brochure werd gerealiseerd in opdracht van Cera, Ze kan ook worden gedownload via

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Bind-Kracht in de basisopleiding Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Lieve Geerts Kristien Van den Bogaert Wim De Clerck 8 november 2012 De relatie als krachtbron in de hulpverlening

Nadere informatie

Nawoord. Armoede vandaag

Nawoord. Armoede vandaag Nawoord Via hun levensverhaal laten Emilie en Nico ons binnenkijken in de leefwereld van mensen in armoede. Het is een beklijvend getuigenis over hun dagelijkse strijd om te overleven, ook over hun verlangen

Nadere informatie

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september www.demos.be Tatjana van Driessche Stafmedewerker lokale netwerken en sport Ondersteuning

Nadere informatie

standpunt noodhulp 18 augustus 2009

standpunt noodhulp 18 augustus 2009 Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN 1 ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN PROACTIEF HANDELEN In strikte zin Financiële onderbescherming (4,2%) In ruimere zin Onderbenutting recht op sociale hulpen dienstverlening van het OCMW In maximale

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be THEMABUNDEL CONTEXTBEGELEIDING: ADVIEZEN VAN OUDERS EN HULPVERLENERS (Dialoogdag 2014) Standpunten van ouders

Nadere informatie

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS De opbouw van het verhaal Gekleurde armoede Een maatschappelijke uitdaging Leefwereld: het leven zoals het is Gekleurde armoede en hulpverlening Het perspectief van de

Nadere informatie

zeven uitdagingen voor hulpverleners, vrijwilligers en de man of vrouw in de straat.

zeven uitdagingen voor hulpverleners, vrijwilligers en de man of vrouw in de straat. zeven uitdagingen voor hulpverleners, vrijwilligers en de man of vrouw in de straat. 1) De kracht van mensen zien. Je kan alleen het negatieve en het falen zien van mensen in armoede. Je kan echter ook

Nadere informatie

Iedereen beschermd tegen armoede?

Iedereen beschermd tegen armoede? Iedereen beschermd tegen armoede? Sociaal onrecht treft 1 op 7 mensen in ons land Campagne 2014 Iedereen beschermd tegen armoede? België is een welvaartsstaat, Brussel is de hoofdstad van Europa en Vlaanderen

Nadere informatie

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging rlening De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede? een maatschappelijke uitdaging een uitdaging voor de hulpverlening: cijfers uit Antwerpen De opzet van het onderzoek hulpverleners Divers-sensitief

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

25/04/2014. Zorgzaam omgaan met kinderen in de media Balanceren tussen beschermen en participeren. Kinderen en media: vele gezichten

25/04/2014. Zorgzaam omgaan met kinderen in de media Balanceren tussen beschermen en participeren. Kinderen en media: vele gezichten Zorgzaam omgaan met kinderen in de media Balanceren tussen beschermen en participeren Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris Kinderen en media: vele gezichten Deelname aan amusementsprogramma s Deelname

Nadere informatie

Participatie van mensen in armoede Hoe heten we ze welkom in ons museum? Brussel, 23 juni 2010 Armoede

Participatie van mensen in armoede Hoe heten we ze welkom in ons museum? Brussel, 23 juni 2010 Armoede Participatie van mensen in armoede Hoe heten we ze welkom in ons museum? Brussel, 23 juni 2010 Armoede? Armoede is een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere gebieden van het

Nadere informatie

Competentieprofiel educatief medewerker buitenschoolse kinderopvang Ravot

Competentieprofiel educatief medewerker buitenschoolse kinderopvang Ravot Competentieprofiel educatief medewerker buitenschoolse kinderopvang Ravot 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Educatief medewerker Sociale zaken Buitenschoolse kinderopvang Ravot

Nadere informatie

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Artikel 1 Middelen aan derden doelstelling OCMW Gent heeft de regierol in de strijd tegen armoede in Gent.

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 -

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 - Over de KLJ-leden Boven alles willen we uiteraard alle kinderen en jongeren die lid zijn van KLJ een onvergetelijke KLJ-tijd bezorgen. Dit is en blijft het hoofddoel van elke KLJ-afdeling. Hoe je dat kan

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Naam van de schoolexterne interventie: Arktos HERGO

Naam van de schoolexterne interventie: Arktos HERGO Naam van de schoolexterne : Arktos HERGO 1. Inhoud vd schoolexterne Algemeen kader 1 : Ontstaansgeschiedenis 2 Visie Een HERGO is een groepsoverleg waarin alle partijen betrokken bij een incident, samen

Nadere informatie

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs Aanbevelingen voor scholen, ouders en andere betrokkenen, om inclusief onderwijs mogelijk te maken. Uit de ervaringen van ouders, scholen en hun netwerk in het project Van hinderpaal naar mijlpaal (2012-2014)

Nadere informatie

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding 1 Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding Herman Baert Annelies Droogmans Lieve Polfliet 2 Bij het geheel of gedeeltelijk gebruik van deze power point, dienen de auteursrechten op de

Nadere informatie

Standpunt van de Orde van Vlaamse Balies betreffende het deskundigenonderzoek

Standpunt van de Orde van Vlaamse Balies betreffende het deskundigenonderzoek Standpunt van de Orde van Vlaamse Balies betreffende het deskundigenonderzoek Het deskundigenonderzoek neemt in de burgerlijke procedure een belangrijke plaats in. Hoewel de rechters niet verplicht zijn

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

De route van secretaresse naar VAKvrouw van de toekomst

De route van secretaresse naar VAKvrouw van de toekomst De route van secretaresse naar VAKvrouw van de toekomst Sylvia Verhoef, adviseur en manager Opleidingen Anita Buijs, manager bedrijfsvoering backoffice 2 Ben jij de secretaresse van de toekomst? Perfecte

Nadere informatie

een andere een andere kijk bril dienstverlening door de ogen van de armoedeverenigingen

een andere een andere kijk bril dienstverlening door de ogen van de armoedeverenigingen een andere bril een andere kijk dienstverlening door de ogen van de armoedeverenigingen Voorwoord Beste lezer Vele kwetsbare mensen vinden moeilijk hun weg naar maatschappelijke dienstverlening en wie

Nadere informatie

Sponsordossier Vakantiekampen

Sponsordossier Vakantiekampen Sponsordossier contact Rodekruisvakanties vzw Sofie Vehent Motstraat 40 2800 Mechelen 015/44 35 11 rodekruisvakanties@rodekruis.be Armoede Wie arm is, heeft het financieel moeilijker dan anderen en leeft

Nadere informatie

De binnenkant van armoede

De binnenkant van armoede De binnenkant van armoede De zeven koppen van de draak zie je duidelijk. Even belangrijk zijn zeven gevoeligheden bij gezinnen in armoede. In sprookjestaal, zou ik willen verwijzen naar de zeven dwergen.

Nadere informatie

Vrijwilliger gezocht M/V. Mechelen, 21 april 2015 Marc Mees Elke Verhoeven

Vrijwilliger gezocht M/V. Mechelen, 21 april 2015 Marc Mees Elke Verhoeven Vrijwilliger gezocht M/V Mechelen, 21 april 2015 Marc Mees Elke Verhoeven 1-24/04/2015 2-4/24/2015 Inleiding Waarom vrijwilligers? 1. Kerkfabrieken hebben vaak niet de nodige competentie, tijd, geschikte

Nadere informatie

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Voor bedrijven en organisaties www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Ieder communicatiemiddel heeft een eigen effect. Het is belangrijk te bepalen welke communicatiemiddelen

Nadere informatie

Werk aan je voorkomen. hygiëne en voorkomen bespreken. brochure voor begeleiders

Werk aan je voorkomen. hygiëne en voorkomen bespreken. brochure voor begeleiders Werk aan je voorkomen hygiëne en voorkomen bespreken brochure voor begeleiders Om vooraf even bij stil te staan Een tekort aan hygiëne of ongepast voorkomen openlijk bespreken vinden de meeste begeleiders

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt én van de noden van de collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling

Nadere informatie

Manual: handleiding opstarten Skills Lab

Manual: handleiding opstarten Skills Lab Manual: handleiding opstarten Skills Lab Dit is een handleiding voor professionals die zelf een Skills Lab willen starten. Skills Lab wil de werkmogelijkheden voor mensen met ASS vergroten door hen te

Nadere informatie

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch 3.3 Doelgroep Tijdens de workshop doelgroep baken je de groepen af waarvoor je wil werken. Dit kunnen primaire doelgroepen zijn: zij die rechtstreeks participeren in jouw werking, of secundaire doelgroepen

Nadere informatie

JE BENT BETROKKEN BIJ EEN DRAMA. HOE GA JE OM MET DE MEDIA?

JE BENT BETROKKEN BIJ EEN DRAMA. HOE GA JE OM MET DE MEDIA? 1 JE BENT BETROKKEN BIJ EEN DRAMA. HOE GA JE OM MET DE MEDIA? 1. In de media of niet? Argumenten om WEL met de media te praten: Je wil dat jouw versie van de feiten bekend wordt. Je wil dat de berichtgeving

Nadere informatie

Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN. het sociaal onderzoek van het OCMW

Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN. het sociaal onderzoek van het OCMW Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN het sociaal onderzoek van het OCMW WEGWIJS IN HET SOCIAAL ONDERZOEK in negen stappen... Wat is het sociaal onderzoek? Waarom het sociaal onderzoek? Wie voert

Nadere informatie

Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand

Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand Verwachtingen? Leervragen? Doelen De deelnemers reflecteren op de rol van mensen en cultuur bij schoolontwikkeling hebben meer inzicht in weerstand en krijgen

Nadere informatie

ADMIBUNDEL SOM- FONDS

ADMIBUNDEL SOM- FONDS ADMIBUNDEL SOM- FONDS Kan niet iedereen het lidgeld betalen? Lig je wakker van de kostprijs van kampen of activiteiten? Bereiken jullie voornamelijk blanke middenklasse en maakt dat je zorgen? Wat met

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Vluchtelingen op bivak. Tips & Tricks

Vluchtelingen op bivak. Tips & Tricks Vluchtelingen op bivak Tips & Tricks Bespreek het in je leidingsploeg Als je een dergelijk project aanpakt, is het belangrijk dat iedereen van je leidingsploeg weet waarom je ervoor kiest. Het is goed

Nadere informatie

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA 53 8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA Media Afhankelijk van de omstandigheden kan het verstandig zijn om de media proactief te benaderen op het moment dat een afdeling van de school zwak of zeer zwak wordt. Bij

Nadere informatie

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS Geef de voorbereidingsvragen aan je medewerkers enkele dagen voor het gesprek plaatsvindt Bereid jezelf goed voor door de

Nadere informatie

tips voor zorgverleners 1. geef speciale aandacht aan oudere kinderen in het kinderziekenhuis tips voor jongeren

tips voor zorgverleners 1. geef speciale aandacht aan oudere kinderen in het kinderziekenhuis tips voor jongeren tips en verbeterpunten tips en verbeterpunten tips e Uit het onderzoek Op Eigen Benen Verder zijn een aantal duidelijke aanbevelingen naar voren gekomen. De meeste kunnen vertaald worden naar verbeterpunten

Nadere informatie

Communicatie voor iedereen

Communicatie voor iedereen Communicatie voor iedereen Workshop studiedag VVSG - Leuven 12 en 19 oktober 2010 Programma - Inleiding - Vraagstuk bereik - Vraagstuk omgaan met diversiteit - Doelgroepen - Conclusies rond communicatie

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007

Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007 1 Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 fax 09/233.35.89 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007

Nadere informatie

VACATURE Trajectbegeleider (m/v) Persoonlijke ontwikkelingstrajecten vzw LEJO 100% Voor een op te starten P.O.T.-antenne in Boom

VACATURE Trajectbegeleider (m/v) Persoonlijke ontwikkelingstrajecten vzw LEJO 100% Voor een op te starten P.O.T.-antenne in Boom VACATURE Trajectbegeleider (m/v) Persoonlijke ontwikkelingstrajecten vzw LEJO 100% Voor een op te starten P.O.T.-antenne in Boom In diensttreding: 1 september 2010 Contactadres: vzw LEJO Borgerhoutsestraat

Nadere informatie

Samenwerken in de strijd tegen ARMOEDE

Samenwerken in de strijd tegen ARMOEDE Samenwerken in de strijd tegen ARMOEDE Missie Grensloos vzw werkt, vanuit en samen met mensen in armoede, aan de verandering van structuren in de samenleving die mensen uitsluiten. Inleiding Deze tekst

Nadere informatie

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie?

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? In deze fiche vind je instrumenten om de interculturele competenties van personeelsleden op te bouwen en te vergroten zodat het diversiteitsbeleid

Nadere informatie

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter?

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Inleiding In deze notitie staan de tips en adviezen uit het project Samen op zoek naar verandering. Ze zijn het resultaat

Nadere informatie

26/05/2015 1.089,92 2.256,00 2.648,13

26/05/2015 1.089,92 2.256,00 2.648,13 Vlamingen Belgen 2005 2013 Het armoederisico klokt in 2050 af op 15,4 %, wat wel een pak hoger ligt dan de Europese doelstelling van 10,5 procent voor 2020. LEEFLOON ARMOEDEGRENS BUDGETSTANDAARD 2008 1.089,92

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Gewoon mens mogen zijn!

Gewoon mens mogen zijn! Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax. 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen.

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen. Leidraad Consult over: het functioneringsgesprek Functioneringsgesprekken verlopen vaak problematisch. Zowel leidinggevenden als medewerkers zien er nogal eens tegenop en zijn achteraf teleurgesteld over

Nadere informatie

Wuyts Nadia, Jobcoach MAGDA-LEUVEN

Wuyts Nadia, Jobcoach MAGDA-LEUVEN Wuyts Nadia, Jobcoach MAGDA-LEUVEN BEGELEID WERKEN Wat is begeleid werken? Voor wie is begeleid werken? Wie organiseert begeleid werken? DE PRAKTIJK: SUPPORTED EMPLOYMENT BEGELEID WERKEN Enkele praktijkvoorbeelden.

Nadere informatie

Naam van de schoolexterne interventie: ipot Groep INTRO Brussel

Naam van de schoolexterne interventie: ipot Groep INTRO Brussel Naam van de schoolexterne : ipot Groep INTRO Brussel 1. Inhoud vd schoolexterne Algemeen kader 1 : Ontstaansgeschiedenis 2 Visie Belangrijke uitgangspunten Doelstelling(en) Doelgroep(en) 3 Duur van het

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Inhoud Een korte terugblik Het OCMW anno 2011: Sociaal woelige tijden 3 mogelijke

Nadere informatie

1. Hoe kan iemand jouw kinderdagverblijf contacteren voor informatie over de opvang? Persoonlijk langskomen Telefoon Fax E-mail Brief Ander antwoord :

1. Hoe kan iemand jouw kinderdagverblijf contacteren voor informatie over de opvang? Persoonlijk langskomen Telefoon Fax E-mail Brief Ander antwoord : Onderzoek naar het opnamebeleid 1. Hoe kan iemand jouw kinderdagverblijf contacteren voor informatie over de opvang? Persoonlijk langskomen Telefoon Fax E-mail Brief 2. a. Wordt er gewerkt met een antwoordapparaat

Nadere informatie

Niet-gebruik van en niet-toegang tot rechten

Niet-gebruik van en niet-toegang tot rechten Niet-gebruik van en niet-toegang tot rechten Elektronische gegevensuitwisselingen 28 april 2015 Henk Van Hootegem henk.vanhootegem@cntr.be 02/2012.31.71 Plan 1.Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid

Nadere informatie

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN POPERINGE 11.933 HA (IN TOP 5 W-VL) - 19.894 INW KANSARME BUURTEN Kansarmoedeatlas Provincie West-Vlaanderen (Steunpunt

Nadere informatie

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Getuigenissen uit de praktijk Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Allochtone kinderen in de therapeutische praktijk, dat is niet nieuw. Al een aantal decennia is er aandacht voor dit

Nadere informatie

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Koning Albert II-laan 35, bus 31 1030 Brussel T 02 553 34 34 F 02 533 34 35 contact@zorginspectie.be VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Naam: Adres: Tel: Fax: Email: Opdrachtnummer: Datum opdracht:

Nadere informatie

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Inleiding Pesten is een wezenlijk en groot probleem. Pestgedrag is schadelijk tot zeer schadelijk voor kinderen, zowel voor

Nadere informatie

Schoolcode voor Mol. Elk kind heeft recht op onderwijs. Ondanks de vele inspanningen blijft de kloof tussen de school en kansarme gezinnen groot.

Schoolcode voor Mol. Elk kind heeft recht op onderwijs. Ondanks de vele inspanningen blijft de kloof tussen de school en kansarme gezinnen groot. Schoolcode voor Mol Voorwoord Elk kind heeft recht op onderwijs. Ondanks de vele inspanningen blijft de kloof tussen de school en kansarme gezinnen groot. OCMW Mol tracht de belangen van zijn cliënten

Nadere informatie

De gordijnen gaan weer open Maart 2011

De gordijnen gaan weer open Maart 2011 De gordijnen gaan weer open Maart 2011 Bij alle beleidnoties, evaluaties e.d. over Multiproblem gezinnen komen de termen als zelfredzaamheid of empowerment altijd sterk naar voren toe. Over het algemeen

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Thema Kernelementen Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Tips voor de trainer: Doseer je informatie: less is more. Beoordeel wat je gymnasten doen, niet wie ze

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

KENNISMAKING MET TELE-ONTHAAL WEST-VLAANDEREN. Kortrijk, donderdag 12 februari 2015

KENNISMAKING MET TELE-ONTHAAL WEST-VLAANDEREN. Kortrijk, donderdag 12 februari 2015 KENNISMAKING MET TELE-ONTHAAL WEST-VLAANDEREN Kortrijk, donderdag 12 februari 2015 EEN KENNISMAKING MET TELE-ONTHAAL 2 TELEFONISCHE EN CHATHULP TELEFONISCHE HULP 24 uur op 24 uur 7 dagen op 7 Via het gratis

Nadere informatie

Participatie, waarom niet? Misschien draaien we de vraag waarom participatie? beter om. Dan wordt het: waarom zou je er niet aan beginnen?

Participatie, waarom niet? Misschien draaien we de vraag waarom participatie? beter om. Dan wordt het: waarom zou je er niet aan beginnen? Participatie, waarom niet? Misschien draaien we de vraag waarom participatie? beter om. Dan wordt het: waarom zou je er niet aan beginnen? Zijn er gegronde redenen om participatie geen plaats te geven?

Nadere informatie

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Wat is een suïcidepreventiebeleid? Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Een stappenplan waarin uitgeschreven staat hoe er binnen een organisatie met suïcidaliteit wordt omgegaan en

Nadere informatie

DRAAIBOEK PROJECT ROMA T WERKT

DRAAIBOEK PROJECT ROMA T WERKT DRAAIBOEK PROJECT ROMA T WERKT Het project Roma t Werkt werd uitgeschreven door Odice vzw en de OCMW s van Beveren, Sint- Niklaas en Temse. Het project werd gesubsidieerd door het Europees Sociaal Fond

Nadere informatie

Verslag Ronde Tafel Buddywerkingen Netwerk Cultuurgevoelige Jeugdhulp Antwerpen

Verslag Ronde Tafel Buddywerkingen Netwerk Cultuurgevoelige Jeugdhulp Antwerpen Verslag Ronde Tafel Buddywerkingen Netwerk Cultuurgevoelige Jeugdhulp Antwerpen 17 oktober 2013 Ronde tafel 1: Recht - Op en Samenlevingsopbouw Aanwezig: Lore (Recht - Op Vereniging waar armen het woord

Nadere informatie

VISIETEKST. Pesten op school

VISIETEKST. Pesten op school Wat wil je worden? vroeg de juf t was in de derde klas Ik keek haar aan en wist het niet Ik dacht dat ik al iets was. Toon Hermans VISIETEKST Pesten op school Pesten komt helaas op iedere school voor.

Nadere informatie

OVERGANG ONLINE NAAR AMBULANT

OVERGANG ONLINE NAAR AMBULANT OVERGANG ONLINE NAAR AMBULANT Binnen een geïntegreerd model van geestelijke gezondheidszorg volgens het stepped care model (getrapte zorg) kan er best gestreefd worden naar een vloeiende overgang tussen

Nadere informatie

Als je het niet meer ziet zitten...

Als je het niet meer ziet zitten... Infobrochure Als je het niet meer ziet zitten... Omgaan met een huilende baby mensen zorgen voor mensen Inhoud Als je het niet meer ziet zitten...4 Huilen...5 Als huilen een probleem is...6 Voeden...6

Nadere informatie

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010 Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid An Bistmans 29 november 2010 BE- kernopdracht geletterdheid Duidelijke plaats in de samenleving en flexibiliteit Modularisering - certificering VKS1

Nadere informatie

Slecht nieuws goed communiceren

Slecht nieuws goed communiceren Slecht nieuws goed communiceren M A N U K E I R S E F A C U L T E I T G E N E E S K U N D E, K U L E U V E N Waarheid is een van de meest krachtige medicamenten waarover men beschikt, maar men moet nog

Nadere informatie

Persbericht: Lokale Limburgse projecten, die eenzaamheid en armoede bij kwetsbare ouderen doorbreken, krijgen samen 55.500 euro Vlaamse steun

Persbericht: Lokale Limburgse projecten, die eenzaamheid en armoede bij kwetsbare ouderen doorbreken, krijgen samen 55.500 euro Vlaamse steun Persbericht: Lokale Limburgse projecten, die eenzaamheid en armoede bij kwetsbare ouderen doorbreken, krijgen samen 55.500 euro Vlaamse steun Nu de gemeenten hun nieuwe besturen hebben gevormd en het beleid

Nadere informatie

In deze brochure beschrijven we wat video-hometraining inhoudt en welke gezinnen hiervoor in aanmerking komen.

In deze brochure beschrijven we wat video-hometraining inhoudt en welke gezinnen hiervoor in aanmerking komen. Amarilis Thuisbegeleidingsdienst Amarilis biedt video-hometraining aan. Dit is een intensieve methodiek waarbij gebruik gemaakt wordt van video-opnames in het gezin met als doel de contactuele-, relationele-

Nadere informatie

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk Stean foar Stipe Visie op cliëntondersteuning zorg, welzijn en aangepast wonen Het Signalerend ignalerende Toegankelijke Effectieve Activerende Netwerk (dat stiet as in hûs!) Inleiding Sinds januari 2007

Nadere informatie

Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht...

Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht... Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... 2 Tijd (duur)... 2 Locatie... 2 Materiaal...

Nadere informatie

Aan de slag met de context: tips en tricks

Aan de slag met de context: tips en tricks Aan de slag met de context: tips en tricks Werkvelddag Keep Calm and Get Inspired 5 juni 2014 De huidige situatie binnen MFC s Kind ouders Gezins begeleider Context begeleider Doel van de lezing Focus

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS Enkele voorbeelden: - Oudergroepen van een inloopteam - Oudergroepen waarin ouders vanuit een zelfde

Nadere informatie

Leef je Leven met Zin!

Leef je Leven met Zin! Leef je Leven met Zin! Geef zin aan het Leven, dan geeft het Leven zin aan jou Voor veel mensen is werk belangrijk. Niet alleen als bron van inkomen, maar ook als middel om je zelf te ontwikkelen en te

Nadere informatie

Het veilige pedagogische klimaat van de school

Het veilige pedagogische klimaat van de school Het veilige pedagogische klimaat van de school Op de Montessorischool vinden we een sociaal veilig klimaat heel belangrijk. De kern van veiligheid is respect, het respectvol omgaan met elkaar. Dit betekent

Nadere informatie