Nieuwe noordelijke subsidieregeling energiebesparing

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe noordelijke subsidieregeling energiebesparing"

Transcriptie

1 NATIONAAL NIEUWS 3 DECEMBER 2009 LOKALE COURANT DER DUURZAAMHEID Duurzame energieproductie wordt een zware dobber voor de kleinere gemeenten Om de klimaatdoelen te kunnen halen zijn afspraken gemaakt tussen Rijk, gemeenten, provincies en de commerciële sector. Tensor Energy, een onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau heeft in de afgelopen drie maanden een onderzoek uitgevoerd naar de voortgang bij de Nederlandse gemeenten. Er blijkt een opvallend verschil tussen de grote gemeenten en de kleinere gemeenten. Meer dan 11 miljoen mensen wonen in een gemeente van minder dan inwoners. Zij vertegenwoordigen hiermee bijna 70% van de Nederlandse bevolking. Gemiddeld genomen geeft een derde van deze gemeenten nu al aan dat zij moeilijkheden verwachten met het behalen van hun eigen klimaatdoelen. Dit staat in schril contract met de grotere gemeenten die aangeven dat zij het volste vertrouwen hebben de doelen te zullen bereiken en dit ook kunnen onderbouwen met diverse plannen. De plannen voor energiebesparing zijn het meest concreet, 94% van de gemeenten heeft haar beleid geformuleerd. Met name de productie van duurzame energie blijkt een lastig onderwerp. Bij ongeveer 60% van de gemeenten wordt gebruik gemaakt van warmte koude opslag. Dit is echter slechts een aanvullende energievoorziening. De kern, productie van groene stroom en groen gas, vormt een groter probleem. Hoewel driekwart van de kleinere gemeenten plannen heeft op dit gebied is het voor de meeste van hen onduidelijk hoe zij dit moeten aanpakken. Bron: Tensor Energy Nieuwe noordelijke subsidieregeling energiebesparing De provincies Groningen en Drenthe openden op 16 november een subsidieregeling voor particuliere woningeigenaren. Groningen stelt 1 miljoen beschikbaar en Drenthe De twee provincies verwachten dat de subsidies leiden tot een forse toename van energiebesparende maatregelen en dat hierdoor werk voor noordelijke bouw- en installatiebedrijven behouden blijft.

2 Woningbezitters kunnen subsidie krijgen als zij zelf investeren in het energiezuiniger maken van hun woning. De subsidie is bedoeld voor de aanschaf en installatie van onder andere zonneboilers, HR++ ketels, programmeerbare radiatorkranen en dergelijke. Ook de isolatie van dak, vloer, muren en leidingen wordt gedeeltelijk vergoed. De subsidie bedraagt 20% van de kosten van materiaal en installatie. De subsidieregeling draagt bij aan de doelstellingen van het Woningenplan, en zet in op energiebesparing, gezondheid van het binnenklimaat en de betaalbaarheid van wonen. De subsidieregeling is een aanvulling op rijksregelingen en loopt tot 30 april De regeling wordt uitgevoerd door het Samenwerkingsverband Noord-Nederland. Meer informatie over de regeling is te vinden op en Ideeën voor het energiezuiniger maken van uw woning kunt u opdoen bij het Informatiepunt Duurzaam Bouwen Bron: Gemeente Groningen Energierekening wordt hoger door heffing Bedrijven en burgers gaan meer voor stroom en gas betalen om de investeringen in duurzame energie te kunnen bekostigen. Daardoor zal de energierekening voor particuliere huishoudens vanaf 2012 met maximaal een paar tientjes stijgen. Dat zegt een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken in een toelichting op een brief die minister Maria van der Hoeven gisteren naar de Tweede Kamer stuurde. Tijdens de presentatie van de aanvullende crisismaatregelen door het kabinet in maart had zij al aangekondigd, dat een schone en zuinige energie deels gefinancierd moet worden uit een opslag op het elektriciteitstarief. Alleen op die manier is voldoende geld aanwezig om de ambitie van 20 procent duurzame energie in 2020 te kunnen realiseren, aldus Van der Hoeven. De minister wil een zogenaamde SDE-heffing invoeren, genoemd naar de subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie. Deze regeling is het belangrijkste instrument van het kabinet voor investeringen in duurzame energie (wind, zon, biomassa, waterkracht). Tot 2012 heeft de minister nog bijna 900 miljoen euro beschikbaar om de investeringen in duurzame energie te kunnen doen. Vanaf 2012 zal een volgend kabinet extra moeten investeren om de doelstellingen te kunnen halen. Daardoor zullen de kosten oplopen. De SDE-heffing kan zowel op de elektriciteitsprijs als de gasprijs komen. Aangezien Nederland pas laat is begonnen met groene investeringen is het aandeel duurzame energie met 3,4 procent nog laag. Duitsland investeert al sinds 2000 grootscheeps in duurzame energie zodat het groene aandeel in de energievoorziening vorig jaar tot 14 procent was gestegen.

3 De PvdA is blij met de koers van het kabinet, omdat het de afhankelijkheid van de toch al schaarsere olie vermindert. De VVD daarentegen protesteert tegen de lastenverzwaring die de heffing voor burgers en bedrijven met zich meebrengt. Er moet volgens de partij wel in duurzame energie worden geïnvesteerd, maar de VVD rekent daar in tegenstelling tot het kabinet ook kernenergie toe. Natuur en Milieu en Milieudefensie zijn positief over de SDEheffing. Door gebruik van zuinige apparaten kunnen mensen hun energierekening volgens deze organisaties omlaag brengen. Bron: NRC Schouwen-Duiveland pilotgemeente Koude Warmte Opslag De gemeente Schouwen-Duiveland wil laten onderzoeken of op het eiland aardwarmte gebruikt kan worden voor duurzame energie door middel van Koude-Warmte Opslag (KWO). Bij KWO-systemen wordt aardwarmte gebruikt om te verwarmen of te koelen. De gemeente wil zich aanmelden voor een pilot van de provincie, waarbij in kaart gebracht wordt waar KWO-systemen een haalbare optie zijn. De gemeenten Tholen en Goes doen ook mee aan de pilot. De provincie betaalt de helft van de kosten. De overige 50 procent kan de gemeente betalen uit een bijdrage die zij van het Rijk ontvangt voor initiatieven op het gebied van klimaatbeleid. Bron: PZC De Ronde Venen wil een eigen energiebedrijf De Ronde Venen is een gemeente in het noordwesten van de Nederlandse provincie Utrecht. De gemeente telt inwoners (31 mei 2009, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 84,84 km² (waarvan 27,30 km² water). Mijdrecht is de grootste plaats en tevens hoofdplaats van de gemeente. In de raadsvergadering wordt voorgesteld om de startnotitie opzetten gemeentelijk energiebedrijf vast te stellen. Daarmee wordt het opzetten van een duurzaam energiebedrijf (DEB) gestart. Het projectresultaat is een DEB dat gereed is om initiatieven te nemen tot duurzame investeringen voor en met onze inwoners en een duurzame energie-infrastructuur te beheren. Dit bedrijf is een PPS constructie. Het bedrijf krijgt als drieledig doel om bestaande duurzame energienetwerken op duurzame en klantvriendelijke wijze te beheren, om de opbrengsten hiervan te investeren in nieuwe duurzame energienetwerken en in de bestaande woningvoorraad, en om innovatieve duurzame technieken toe te passen.

4 Het initiëren van een duurzaam energiebedrijf biedt kansen voor de gemeente: De gemeente neemt een nadrukkelijke rol in bij het realiseren van haar duurzame doelstellingen en profileert zich daarmee; Duurzame energienetwerken (w.o. Westerheul) worden ook duurzaam en klantvriendelijk beheerd; Financiële opbrengsten worden ingezet voor investeringen in nieuwe projecten en tegemoetkoming aan bewoners; Het bedrijf gaat innovatief met andere duurzaamheidopgaven om en heeft zo een groot bereik met maatregelen. Doelstelling DEB De doelstelling van het bedrijf zelf is drieledig: duurzaam en klantvriendelijk beheer van duurzame energienetwerken, en daarmee een lagere milieubelasting, geen of minder gebruik van fossiele brandstoffen en excellente dienstverlening aan de bewoners. investeringen in nieuwe duurzame energienetwerken en in bestaande woningen; toepassen van innovatieve duurzaamheidsmaatregelen en - projecten. Het als PPS op te zetten DEB heeft de volgende financiële- en organisatiestructuur. De gemeente neemt de daadwerkelijke werkzaamheden voor het beheer niet zelf op zich, maar dit wordt door het DEB uitgevoerd. Het bedrijf bestaat uit een directeur en toezichthouders. Deze zijn opdrachtgever voor een klantcontactcentrum, financieeladministratief bureau en een onderhoudsbedrijf. Uitgangspunt is dat de gemeente bij de start van het bedrijf 50% van de aandelen in de BV in bezit krijgt.

5 De overige 50% gaan naar private partijen. Het doel van deze verhouding is om zeggenschap vanuit de gemeente te behouden, maar ook om deskundigheid bij andere partijen te kunnen gebruiken. Kosten, baten en dekking Voor de oprichting van een DEB is vanuit verschillende vakgebieden inbreng nodig. De interne uren die in 2009 nodig zijn, worden gedekt door de begroting van De aanstelling van de externe projectleider is gefinancierd uit het voorbereidingsbudget Dit budget à ,- is uit de eenmalige ruimte beschikbaar gesteld. In de startnotitie is dit uitgebreider toegelicht. De kosten en opbrengsten van het bedrijf en de financiële en juridische risico s worden verder uitgewerkt in het haalbaarheidsonderzoek en de businesscase. Bron: De Ronde Venen

6 INTERNATION AAL NIEUWS 3 DECEMBER 2009 LOKALE COURANT DER DUURZAAMHEID Voorspelling De duurzame hype warmt op De nieuwe bubbel Dit zijn de tien groene technologietrends van Meest opvallende: duurzame energie gaat de nieuwe bubbel worden. Of er nu in Kopenhagen wel of geen klimaatverdrag komt, de ontwikkeling van groene technologie dendert door. Natuurlijk, de recessie heeft er dit jaar wat vaart uitgehaald, maar het ziet ernaar uit dat 2010 voor nieuwe doorbraken gaat zorgen. De internationale marktonderzoeker en consultant Cleantech Group heeft de tien belangrijkste voorspellingen voor volgend jaar op een rijtje gezet: 1. Meer investeringen De investeringen van durfinvesteerders in alles van zonnecellen tot algenbrandstof nemen toe tot ruim boven het niveau van dit jaar, mogelijk zelfs tot recordniveaus. Ook beleggers hebber er zin in. Uit recent onderzoek van ING blijkt dat beleggers verwachten in 2010 het meeste geld te kunnen verdienen door te beleggen in duurzame energie (32 procent). Een nieuwe bubbel is in de maak. 2. Duurzame landenrace De ontwikkeling van duurzame technologie krijgt de trekken van een nieuwe space race. Vooral China stelt zich zeer competitief op en heeft een flinke voorsprong op de VS. Dat land zal met steun van president Obama hard gaan rennen om de achterstand in te halen. Ook Nederland wil meedoen, vooral met elektrisch vervoer. 3. Warren Buffett inspireert de superrijken De rijksten der aarde gaan het greentech-spel meespelen. Inspirator is de beroemde Amerikaanse belegger Warren Buffett, die met zijn investeringen in de Chinese accu- en autobouwer BYD het voortouw nam. De Nederlandse familie Brenninkmeijer (C&A) was Buffett ruim voor met investeringsvehikel Good Energies, maar koos voor een rol op de achtergrond. 4. Bedrijven gaan meer besparen Omdat de economie weer aantrekt, neemt de vraag naar grondstoffen als olie en kolen weer toe. Dat leidt tot hogere prijzen, die bedrijven dwingen om efficiënter te produceren. Geld stoppen in besparen loont. 5. Energiebesparing grotere geldmagneet dan zonne-energie Het voorgaande betekent dat bedrijven die gericht zijn op het verbeteren van efficiëntie de lievelingen worden van investeerders, ook dankzij stimulerend overheidsbeleid. Informatie- en communicatietechnologie denk bijvoorbeeld aan slimme energiemeters spelen hierin een hoofdrol.

7 6. Verzet tegen duurzame energie neemt toe Windmolens kosten nu eenmaal ruimte. Wie er veel plaatst op land, krijgt te maken met groeiend maatschappelijk verzet. Ook zonne-energieprojecten zullen hinder ondervinden, omdat die een beroep doen op een ander schaars goed: water. 7. Belang elektrisch vervoer neemt af ten gunste van slimme mobiliteit. Elektrisch vervoer is niet minder dan een hype; eentje die de gehele automobielindustrie in de ban heeft. Maar elektrische auto s komen er minder snel dan veel mensen denken. In plaats daarvan komt er meer aandacht voor slimme mobiliteit. Deze trend heeft invloed op stadsplanning, havens en de invoering van belastingprikkels en overheidsbestedingen. 8. Fusie- en overnamegolf Een bloedbad. Dat is wat de Cleantech Group voorspelt in landen met overcapaciteit, zoals China en Duitsland, waar veel solar- en windenergiebedrijven zullen verdwijnen als gevolg van fusies en overnames. Deze consolidatiegolf wordt afgedwongen, ondanks een groeiende Chinese markt voor schone energie. 9. Energie uit afval Een nieuw lid van de familie hernieuwbare energie is energiewinning uit afval. In de VS zijn al start-ups die van gebruikt plastic brandstof maken. Voor bedrijven die veel afval creëren en energie gebruiken, is dit een aantrekkelijke optie. 10. Duurzaam... beuhhhh Het gebruik van het woord duurzaam heeft groteske vormen aangenomen en het wordt alleen maar erger. Er zijn nog maar weinig bedrijven over die er het marketingnut niet van inzien. Daarmee dreigt het woord een leeg vat te worden. Dit is overigens een verwachting die geheel voor rekening van deze krant komt. Bron: De Pers Scenariostudie: reductie van 40 procent in 2020 zonder afkoop in buitenland haalbaar De EU moet klimaatambities verhogen Brussel / Amsterdam, 1 december 2009 De Europese Unie kan haar inzet in de klimaatonderhandelingen verdubbelen tot 40 procent reductie van broeikasgassen in Dat blijkt uit een scenariostudie uitgevoerd door het Stockholm Environmental Institute in opdracht van Friends of the Earth Europe, de Europese koepel van Milieudefensie. De studie laat zien dat drastische vermindering van broeikasgassen haalbaar en betaalbaar is, zonder schijnoplossingen als afkoop van onze verplichtingen in ontwikkelingslanden, kernenergie en grootschalige import van palmolie. Willem Verhaak, woordvoerder Klimaat van Milieudefensie: Dit is een belangrijk signaal aan de onderhandelaars in Kopenhagen. Met politieke wil en lef kunnen we vandaag beginnen met een échte schone toekomst voor de aarde.

8 Het rapport "Europe's share of the Climate Challenge: Domestic Actions and international obligations to protect the planet" laat zien hoe Europa haar uitstoot van broeikasgassen kan terugdringen met 40 procent in 2020 en 90 procent in 2050 ten opzichte van Dat kan zonder afkoop van die reductiedoelstellingen in ontwikkelingslanden en zonder schadelijke opties als kernenergie, grootschalige inzet van biomassa en CO2-opslag. Deze inzet van geïndustrialiseerde landen is volgens wetenschappers nodig om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden. Dit scenario verhoogt de kwaliteit van leven van mensen in Europa en zorgt er ook voor dat arme delen van de wereld zich duurzaam kunnen ontwikkelen. Verhaak: De huidige inzet van de EU is ontoereikend. Door een groot deel van de doelstellingen buiten Europa te realiseren blijven we hier verslaafd aan olie en kolen. Onze regeringsleiders moet de ambities te verhogen." In het onderzoek is gebruik gemaakt van een gedetailleerd model waarbij ingezet wordt op radicale verbeteringen in energiebesparing, versneld uitfaseren van fossiele brandstoffen, massale omschakeling naar duurzame energie en soms ingrijpende veranderingen in levensstijl. Enkele voorbeelden: Een drastische vermindering van reizen per auto (43 procent van de kilometers worden in 2050 per auto afgelegd ten opzicht van 75 procent in 2005). Een vergaande verschuiving van benzine naar elektrische auto's: in 2020 is 21 procent van de auto's hybride en in 2050 zijn alle auto's elektrisch. Geen kolencentrales meer in Het vleesconsumptie in de EU is in 2020 meer dan gehalveerd. Energiebesparing door industrie van 2,4 procent per jaar. 90 procent van de bestaande bouw wordt in 18 jaar tijd omgebouwd tot zeer energiezuinige huizen. Windenergie levert in procent van de elektriciteitsbehoefte en zonne-energie 15 procent. De uitstoot van broeikasgassen van een gemiddelde Nederlander zal in 2050 minder dan een tiende zijn van de huidige uitstoot (11 ton nu en 1 ton 2050). De kosten van het scenario zijn te overzien: zo'n 2 procent van het totale Europese Bruto Binnenlands Product in de periode Anders gezegd: in 2050 zijn we niet 80 procent rijker, maar 60 procent rijker. Willem Verhaak: Alle seinen betreffende klimaatverandering staan op rood. We kunnen de planeet alleen redden wanneer we overschakelen naar een crisisscenario. Regeringsleiders mogen daar niet meer voor weglopen. Niet in Kopenhagen en niet in hun eigen land. Bron: Milieudefensie

9 INNOVATIEF NIEUWS 3 DECEMBER 2009 LOKALE COURANT DER DUURZAAMHEID Gebruikers ECN O&M Tool willen onderhoudsgegevens uitwisselen De afgelopen 10 jaar is wereldwijd het opgestelde windvermogen met 1200 procent gegroeid. Toch is er maar één officieel erkend softwaremodel voor het berekenen van de onderhoudskosten van offshore windparken: ECN s O&M Tool. Bij de ontwikkeling van deze tool waren de ervaringen van de windparkeigenaren onmisbaar. Op 19 november kwamen diverse gebruikers plus ECN-onderzoekers bijeen om de praktijk van alledag te bespreken en plannen te smeden voor de toekomst. Gevalideerd rekenmodel wordt naar grote tevredenheid toegepast Elk van de aanwezige partijen verzorgde beurtelings een presentatie waarin ze aangaven hoe de software binnen hun bedrijf wordt gebruikt, wat hun ervaringen met de software zelf zijn (plus- en minpunten) en met de ondersteuning door ECN na levering van de software, of er aanpassingen aan de software zijn gedaan, hoe de benodigde inputdata (zoals faalfrequenties van componenten) verkregen wordt en, ten slotte, of de resultaten van het model intern en extern (door investeerders) geaccepteerd worden en in overeenstemming zijn met getallen uit de praktijk. Uit deze presentaties kwamen enkele punten naar voren die door alle aanwezige partijen werden onderschreven. Zo werd erkend dat het gebruik van de tool veel structuur bracht in hun projectteam bij het zoeken naar het optimale O&M scenario en dat de resultaten zonder problemen werden geaccepteerd door financiers en verzekeraars (extern). Intern bleek dat er in het begin de nodige scepsis bestond tegen het gebruik van het model, maar dat dit na enige tijd verdween. Het verkrijgen van betrouwbaarheidsgegevens van de verschillende windturbinecomponenten bleek voor alle aanwezigen een heikel punt. De turbinefabrikanten zijn zeer terughoudend met het verstrekken van deze data, terwijl ze zeer belangrijk zijn voor het maken van betrouwbare schattingen van de te verwachten onderhoudskosten.

10 Na enige discussie werd de suggestie gedaan om onderling de storings- en onderhoudsgegevens uit te wisselen en eventueel een database te ontwikkelen voor het gestructureerd, maar anoniem verzamelen van de onderhoudsdata van de windparken van de aanwezige partijen. Voortrekkersrol Om dit gestructureerd te kunnen doen zal eerst een gestandaardiseerde functionele breakdown van een windpark en de individuele turbines opgesteld moeten worden. Dit is common practice in andere industrieën, maar wordt in de windenergie nog nauwelijks gebruikt. De aanwezige partijen (Parkeigenaren E.On, Scottish and Southern Energy (voorheen Airtricity), RWE en Vattenfall plus het certificeringinstituut Germanischer Lloyd) hebben samen met ECN ter plekke afgesproken een voortrekkersrol te gaan vervullen. De nog te ontwikkelen gezamenlijke database met onderhoudsdata van offshore windparken moet leiden tot betere schattingen van onderhoudskosten. Daardoor verbetert de onderhoudsoptimalisatie en worden al met al de totale kosten van windenergie op zee gereduceerd. Bliksemschade Het onderhoud aan de turbines van windparken op zee is aanzienlijk duurder dan dat aan parken op land. Maar hoeveel duurder? In die lastige vraag zetten onderzoekers van de unit ECN Windenergie begin deze eeuw hun tanden. In eerste instantie maakten ze een model op basis van MS Excel, waarin de kans op blikseminslagen, de weercondities en eigenschappen van onderhoudsschepen samenkwamen en leidden tot een schatting van de hoeveelheid tijd dat een windpark op zee geen elektriciteit produceerde. Het vermoeden bij parkeigenaren dat bliksemschade de belangrijkste reden voor parkstilstand zou zijn, werd door dit ECN-model onderuitgehaald. In de praktijk bleek deze voorspelling juist te zijn, waardoor parkeigenaren het nut van een goed onderhoudsmodel leerden waarderen. ECN kreeg het verzoek een model te maken voor de totale onderhoudskosten van geplande windparken op zee. De geüpgrade versie werd als commerciële licentie verkocht aan drie parkeigenaren: Talisman (Beatricewindpark Schotland), ITRI (Taiwan) en EDF (Frankrijk). Door Germanischer Lloyd gevalideerde software Nu het bestaansrecht eenmaal bewezen was, besloot ECN een beter en gebruiksvriendelijker programma uit te brengen. In 2005 zag versie 1.0 van ECN O&M Tool het licht. In 2007 is deze software door certificeringinstituut Germanischer Lloyd aan een uitgebreide beoordeling onderworpen. Dankzij deze studie is de ECN O&M Tool op dit moment de enige officieel gevalideerde software voor het berekenen van de onderhoudskosten van offshore windparken. De afgelopen jaren zijn niet alleen licenties van de software verkocht maar heeft ECN ook diverse malen advieswerk geleverd aan windturbinefabrikanten en ontwikkelaars van offshore windparken op het gebied van onderhoudskostenmodellering.

11 De O&M Tool is ook gebruikt voor het opstellen van de tenderregeling waarbij ECN Beleidsstudies advies heeft uitgebracht aan de Nederlandse overheid. Mede op basis van deze ervaringen is de software in 2008 aangepast. Met de O&M Tool versie 2.0 is het ook mogelijk om de effecten van preventief onderhoud mee te nemen in de modellering en laten de resultaten snel zien op welke manier de doorgerekende O&M strategie verder verbeterd kan worden. Tot slot zijn diverse work arounds ontwikkeld om enkele beperkingen van de software te omzeilen, waardoor gebruikers toch antwoord krijgen op specifieke vragen. De ontwikkeling van ECN s rekenmodel voor windparkonderhoud is van meet af aan gebaseerd geweest op terugkoppeling met gebruikers. Het initiatief voor deze 1e gebruikersdag ligt dan ook in dezelfde lijn en voldeed aan de verwachtingen. Aan het eind van de dag werden nog enkele actiepunten vastgesteld voor verbeteren van de software en de bijhorende gebruikershandleiding. Na het genieten van een welverdiende fruithap vertrokken de aanwezigen vanuit het Aristo-zalencomplex bij Amsterdam-Sloterdijk naar luchthaven Schiphol om tevreden huiswaarts te keren na een lange maar interessante dag. Bron: ECN Subsidie aanschaf van elektrische voertuigen voor Amsterdamse bedrijven Amsterdam heeft een regeling vastgesteld om de aanschaf van elektrische auto s door Amsterdamse ondernemers te stimuleren. De subsidieregeling vergoedt tot maximaal 50% van de meerkosten voor een elektrische auto voor Amsterdamse ondernemers. De meerkosten zijn de aanschafprijs van een elektrische auto minus de aanschafprijs van een vergelijkbare diesel/benzine auto. Binnen het plan Amsterdam Elektrisch is 3 miljoen gereserveerd voor de regeling. Er wordt een aantal categorieën voertuigen (personenauto, bestelauto, vrachtauto en taxi) onderscheiden. Per categorie is een maximaal bedrag per voertuig opgenomen. Er is een maximaal bedrag van per bedrijf. Een rekenvoorbeeld maakt duidelijk hoe de subsidie precies in elkaar steekt: Een personenauto diesel kost en een vergelijkbare elektrische personenauto De meerkosten zijn Een kleine onderneming zou 50% subsidie kunnen ontvangen en dat is In gebruik is een elektrisch voertuig goedkoper dan een voertuig dat op fossiele brandstof rijdt. Bij gemiddeld kilometer per jaar is een personenauto al snel 900 goedkoper aan brandstofkosten. Daarnaast zijn er verschillende fiscale voordelen die elektrisch rijden aantrekkelijk maken, zoals geen BPM en wegenbelasting en geen bijtelling in de lease. Als de gemeenteraad akkoord gaat met de subsidieverordening, dan kunnen de aanvragen van ondernemers in behandeling worden genomen. Dit zal naar verwachting in januari 2010 gebeuren. Bron: Verkeersnet.nl

12 Den Haag meet warmte met infraroodtechniek Nee, ze gaan niet bij mensen aankloppen met: Zou u uw sauna niet iets verder van de gevel plaatsen? of Kan dat straalkacheltje weg bij het raam? De gemeente Den Haag wil vooral zélf leren duurzamer te bouwen. Daartoe gaat zij met infraroodtechnieken warmteverlies in nieuwbouwhuizen meten. Steekproef We doen het steekproefsgewijs door heel Den Haag, vertelt woordvoerder Maarten Bijl. Dat kan alleen in de winter, want de infraroodtechniek werkt alleen s nachts, bij een temperatuur onder de vijf graden. Maar nieuwbouwwoningen worden in series afgeleverd, dus je hoeft ze niet allemaal te fotograferen. Corrigeren Infraroodfoto s zetten warmtestraling om in kleuren en zo wordt zichtbaar waar het aan schort. Warmteverlies kan komen door gebrekkige isolatie, het gebruik van verkeerde bouwmaterialen of teveel contact met de buitenwereld. Aan de bewoonde huizen zelf kan op dat moment niets meer worden veranderd, maar wel aan de onvoltooide. Bijl: We hebben dat bijvoorbeeld in Leidsche Rijn/Ypenburg gehad. Daar kwamen we warmteverlies tegen in de borstwering van de gevel. De volgende dag zaten we in de bouwkeet om tegen de bouwers te zeggen: er moeten nog zoveel woningen opgeleverd worden, willen jullie daarop letten? Het heeft dus een corrigerende werking. Klimaatneutraal in 2050 Ook bij renovatieprojecten gaat de gemeente de techniek toepassen. Daar is ook veel ruimte voor verbetering, bijvoorbeeld door het gebruik van spouwmuren of dubbel glas. Den Haag streeft ernaar om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Om die doelstelling te bereiken, wil de gemeente medewerkers uit de bouwkolom leren om duurzaam te bouwen. Op den duur moet alle Haagse nieuwbouw duurzaam worden op het gebied van materiaalgebruik, energie en onderhoud. Bron: Binnenlands Bestuur

13 WOORDENBO EK 3 DECEMBER 2009 Balanceren BALANCEREN Balanceren. ba lan ce ren -ceerde, h gebalanceerd zich in evenwicht houden. Aldus de Dikke van Dalen. Balanceren heeft dus te maken met evenwicht, gelijkmatige verdeling. Wat heeft dit te maken met energie? Bij elektriciteit ontstaat onbalans door verschillen tussen vooraf opgegeven programma s en feitelijk verbruik of productie. TenneT corrigeert dit en berekent de onbalanskosten door aan degene die de onbalans veroorzaakt. Elektriciteitsleveranciers dragen programmaverantwoordelijkheid om onder- en overbelasting van het openbare net te voorkomen. Bij gas ontstaat eveneens onbalans door verschil tussen invoeding van gas en uitvoer van het net. Gas Transport Services corrigeert dit en brengt onbalanskosten in rekening bij shippers. Dus balanceren is een administratief proces? Ja, maar met fysieke stromen als grondslag. Hieronder staat een voorbeeld van de balancering van het landelijke net met het buitenland voor elektriciteit. Hieruit kunnen we opmaken dat Nederland stroom importeert vanuit het buitenland. De blauwe lijn geeft de verwachte import weer, de rode lijn de daadwerkelijk gerealiseerde import. Het balanceringsproces is een complex proces. De programma s die energiebedrijven insturen, zijn gebaseerd op voorspellingen.

14 Voorspellingen voor het verbruik van hun klanten en voorspellingen voor de inzet van hun productiemiddelen. Om met de laatste te beginnen; productiemiddelen bestaan grotendeels uit kolen- en gasgestookte centrales en in een enkel geval uit een kerncentrale. Ook biocentrales en (kleine) WKK s zijn productiemiddelen. De inzet van deze productiemiddelen zijn redelijk goed te voorspellen bij voldoende beschikbaarheid van brandstoffen. Windmolens en zonnepanelen horen echter ook tot de productiemiddelen en deze zijn, om voor de hand liggende redenen, veel minder goed te voorspellen. Vanwege de flexibele inzetbaarheid, worden gasgestookte centrales of WKK s al buffer aangehouden voor het geval het plotseling hard begint te waaien of onverwacht de wind wegvalt. Het voorspellen van het verbruik van klanten is een vak apart. De meeste verbruikers (huishoudens bijvoorbeeld) zijn ingedeeld in standaardprofielen. Bij de meeste huishoudens wordt ook maar een keer per jaar de meter opgenomen om te kijken wat het verbruik is geweest. Hier kunnen uiteraard verschillen optreden tussen het Standaard Jaar Verbruik en het werkelijke verbruik, maar deze verschillen zijn niet zo groot dat ze de systeembalans kunnen beïnvloeden. Er zijn echter ook grootzakelijke gebruikers, zoals bijvoorbeeld Corus. Wanneer zij onverwacht een verandering in hun dagelijkse routine hebben, bijvoorbeeld door een wilde staking, kunnen ze de systeembalans wel degelijk beïnvloeden. Voor grootverbruikers gelden dan ook andere spelregels dan voor kleinverbruikers. Afwijkingen van de realisatie ten opzichte van de voorspelling kunnen tot enorme kosten leiden. Bij grootverbruikers worden de kosten voor onbalans 1:1 doorbelast of wordt het risico afgekocht en betaalt de grootverbruiker een opslag op zijn elektriciteitsprijs. Naast het balanceren voor de dagelijkse praktijk en de fysieke stromen, moeten energiebedrijven hun portfolio ook balanceren. In dit geval gaat het vooral om het afstemmen van de (verwachte) vraag en het (verwachte) aanbod. Wederom kijkt een energiebedrijf naar zijn klanten en zijn productiemiddelen, maar dan voor een langere termijn. Op basis van de huidige contracten en het opgestelde productievermogen bepaalt een energiebedrijf haar positie. Is het productievermogen in een bepaalde periode hoger dan de hoeveelheid energie die per saldo is verkocht in dezelfde periode, dan is het energiebedrijf long. In een omgekeerde situatie is het energiebedrijf short. Beide posities brengen risico s met zich mee: long zijn in een markt met dalende prijzen en short zijn in een markt met stijgende prijzen leiden beiden tot lagere resultaten. De meeste energiebedrijven hebben allerlei procedures om dit soort risico s goed te monitoren.

15 Voor het verantwoord in- of verkopen van een commodity is het samenstellen van een uitgebalanceerde portfolio van contracten onontbeerlijk. Een aantal partijen heeft zich gespecialiseerd in het ontwikkelen en beheren van energie portfolio s. In onderstaande grafiek is op globale wijze weergegeven op welke wijze portfolio s worden opgebouwd. Voorbeeld portfolio management E.D. Mij

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO DE ACTIES HAVO/VWO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 500 subsidie te verlenen aan 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren. Dit levert in totaal een afname van 5 -units uitstoot

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4.

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4. CO 2 -monitor Haarlem 2013 De CO 2 -monitor heeft sinds 2012 heeft een andere opzet dan voorgaande jaren. Er is nu een management samenvatting waarin de grote lijnen en hoofdconclusies worden weergegeven

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening:

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Betaalbaar & betrouwbaar? Robert Harmsen ECN Beleidsstudies COGEN Symposium Zeist 22 oktober 2004 Een blik naar de toekomst (1) Four Futures

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Bouwen is Vooruitzien

Bouwen is Vooruitzien Bouwen is Vooruitzien Energie van visie tot projecten Peter Op t Veld Inhoud Waar staan we? Europees energie en klimaatbeleid Tegenstelling collectief belang individueel belang Waar gaan we naar toe?

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Windenergie in Horst aan de Maas

Windenergie in Horst aan de Maas Windenergie in Horst aan de Maas J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen

Nadere informatie

1. Ecologische voetafdruk

1. Ecologische voetafdruk 2 VW0 THEMA 7 MENS EN MILIEU EXTRA OPDRACHTEN 1. Ecologische voetafdruk In de basisstoffen heb je geleerd dat we voedsel, zuurstof, water, energie en grondstoffen uit ons milieu halen. Ook gebruiken we

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Windenergie in Steenbergen

Windenergie in Steenbergen Windenergie in Steenbergen J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven Kennissessie Energietransitie Willem Altena John Kerkhoven 2 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord Uitleg Pauze Toepassen ETM 3 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Wat wordt de energiestrategie van de gemeente?

Wat wordt de energiestrategie van de gemeente? Wat wordt de energiestrategie van de gemeente? Programma raadsrotonde 17 mei 2010 Opening avond door rotondevoorzitter. Inleiding; (door Conny Huijskes; 10 minuten) - Uitleg opzet avond /in het begin toelichten

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid?

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? Door Rik Lo & Lisa Gerrits 15-03-13 Inhoud: Inleiding Deelvraag 1 Deelvraag 2 Deelvraag 3 Deelvraag 4 Hoofdvraag & Conclusie

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Windenergie in Wijk bij Duurstede

Windenergie in Wijk bij Duurstede Windenergie in Wijk bij Duurstede J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Bruto opbrengst windenergie in Nederland en Wijk bij Duurstede Netto opbrengst Geluid windturbines

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Elektrisch rijden is de toekomst

Elektrisch rijden is de toekomst Elektrisch rijden is de toekomst Duurzaam onderweg in Rotterdam www.rotterdam.nl/elektrischrijden Elektrisch rijden neemt een vlucht. Er rijden steeds meer elektrische voertuigen rond. Een positieve ontwikkeling

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres Samen op weg naar een klimaatneutraal Den Haag Rabin Baldewsingh wethouder duurzaamheid gemeente Den Haag 27 juni SBR congres Den Haag Ambitie Den Haag klimaatneutraal in 2040 CO 2 -emissie reduceren door:

Nadere informatie

nergiebespaar Concept

nergiebespaar Concept nergiebespaar Concept Totaalpakket - Warmtepomp Zonneboiler CV-ketel Iets meer investeren, veel meer besparen: Zeer hoge energiebesparing! Zeer hoge subsidie! Zeer veel comfort! Waarom duurzaam? Drie redenen

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES VMBO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES VMBO DE ACTIES VMBO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren te belonen. Zij krijgen een subsidie van vijfhonderd euro. Dit levert in totaal een

Nadere informatie

Elektrisch rijden in de praktijk

Elektrisch rijden in de praktijk We gaan elektrisch vooruit! Een impuls voor elektrisch vervoer in Rotterdam Elektrisch rijden in de praktijk Klimaatprobleem? Google earth januari 2009 Rotterdam Climate Initiative Als stad met wereldhaven

Nadere informatie

Hét groene energieplan voor Nederland

Hét groene energieplan voor Nederland Hét groene energieplan voor Nederland Doelen Green4sure Ontwikkeling pakket instrumenten en strategie voor reductie van 50% broeikasgassen in 2030. Verbeteren energievoorzieningzekerheid Tonen baten en

Nadere informatie

Zonnepanelen in Nederland

Zonnepanelen in Nederland bezoekadres Marnixkade 1015 ZL Amsterdam 109 postadres Postbus 1001 E T moti@motivaction.nl MG 15262 F Amsterdam W +31 www.motivaction.nl (0)20 589 83 83 00 Zonnepanelen in Nederland Draagvlak en gebruik

Nadere informatie

WKK en decentrale energie systemen, in Nederland

WKK en decentrale energie systemen, in Nederland WKK en decentrale energie systemen, in Nederland Warmte Kracht Koppeling (WKK, in het engels CHP) is een verzamelnaam voor een aantal verschillende manieren om de restwarmte die bij elektriciteitsproductie

Nadere informatie

Energiemarkt moet op de schop

Energiemarkt moet op de schop jeroen de haas Energiemarkt moet op de schop De liberalisering van de Europese energiemarkt heeft niet goed uitgewerkt voor Nederland, zegt Jeroen de Haas, bestuursvoorzitter van Eneco. Zitten we straks

Nadere informatie

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Nieuwe Energie Aanboren PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Verduurzaming van onze energievoorziening hapert De zekerstelling van onze energievoorziening is één van de grootste uitdagingen voor

Nadere informatie

Vraag 1. Antwoord 1. Vraag 2 en 3

Vraag 1. Antwoord 1. Vraag 2 en 3 Vraag 1 Klopt het dat de Mitsubishi Outlander PHEV in aanmerking komt voor 0% BPM (belasting op personenauto s en motorrijwielen), de subsidieregelingen KIA (kleinschaligheidsinvesteringsaftrek), MIA (milieuinvesteringsaftrek)

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Duurzame energie in Japan

Duurzame energie in Japan Duurzame energie in Japan Rob Stroeks (Project Officer, TWA Tokio) - 8-3-2004 Samenvatting Japan heeft van oudsher weinig natuurlijke energiebronnen. De daarmee samenhangende afhankelijkheid van buitenlandse

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren Inspiratie voor de avond Marc Londo, ECN Beleidsstudies Alkmaar 1 april 2015 www.ecn.nl Boodschappen 1. De energiehuishouding verandert, en daar zijn

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Windenergie in Utrecht

Windenergie in Utrecht Windenergie in Utrecht J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten Dank dat ik op de eindejaarsbijeenkomst van het Orange Sports Forum mag spreken. Een unieke bijeenkomst waar de sportwereld en het bedrijfsleven samenkomt. Vorige week maandag is bij het IOC-congres in

Nadere informatie

Energieverzorging Nederland

Energieverzorging Nederland Energieverzorging Nederland Naar een Duurzame Samenleving (VROM) Vanuit een internationaal geaccordeerde basis voor 2050 Standpunt Nederlandse overheid : 100% CO2 -reductie Standpunt van de G8: 80 % CO2

Nadere informatie

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde Duurzame energie Een wenked perspectief? Naar een nieuwe Delta Wet Energie Manifest van 6 politieke partijen 16 maart 2010 Ons land kan en moet voor 2050 helemaal overstappen op hernieuwbare energie, zoals

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 1 WAT IS DE SHAERE-MONITOR? In de afgelopen jaren zijn allerlei initiatieven ontplooid om

Nadere informatie

INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H

INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H Presentatie EVEN VOORSTELLEN WAT DOET INNAX LINK NAAR HET ENDIS CONCEPT ENERGIE MANAGEMENT DUURZAME ENERGIE VOORZIENING Even voorstellen PHILIP BLAAUW

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie