de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening"

Transcriptie

1 de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

2 De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

3 BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN misvatting: de europese energiedoelstellingen doen er niet toe HOME nooit VAN GEHOORD n=1072 Wel van gehoord erg Mee bekend 54% 41% 5% Alle nieuwbouwhuizen in Europa zijn in 2020 energie neutraal % 44% 6% 59% In 2050 is de CO2 uitstoot van Europa gereduceerd met 80%-95% 36% 5% 2013 In 2050 rijden er geen benzine of diesel auto's meer in stedelijke gebieden 2013

4 BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN misvatting: de europese energiedoelstellingen doen er niet toe X nooit VAN GEHOORD Wel van gehoord erg Mee bekend Pascal den hertog kennismanager Energie blauw research 54% 41% john kerkhoven grondlegger energietransitiemodel.nl n=1072 5% Niets is minder waar! De Europese energiedoelstellingen zijn inhoudelijk onbekend bij de Nederlanders. We onderschrijven als Nederland de EU doelstelling dat we in 37 jaar tijd naar een Alle nieuwbouwhuizen in Europa samenleving zijn willen in 2020 die 80 energie -95% minder neutraal CO2 uitstoot. Dit laat twee dingen zien. Het is een bevestiging dat de afstand tussen de Nederlander en de Europese Unie behoorlijk groot is. Daarnaast verwacht de Nederlander dat Zeker als je bedenkt dat we nu nog meer dan 90% van onze energie halen uit de ver- Dat staat tenminste in ons Nationale Energieakkoord, een revolutie op energiegebied deze doelstellingen weinig persoonlijke gevolgen 50% hebben. 81% van de Nederlanders branding van olie, gas en kolen. Doordat we over moeten op andere energiebronnen en 44% denkt bijvoorbeeld weinig gevolgen te ondervinden van de doelstelling dat in 2020 alle verregaande energiebesparing moeten toepassen wordt alles anders. We gaan anders 6% 59% nieuwbouwhuizen energieneutraal moeten zijn. De Nederlander is niet alleen onbekend wonen, werken, reizen, consumeren en eten. Stel je maar eens voor dat als je over een met, maar staat ook nog onverschillig tegenover de energieplannen als hij ermee wordt paar jaar een nieuw 36% huis wilt bouwen, dit huis geen conventioneel huis meer mag zijn, In 2050 is de CO2 uitstoot van geconfronteerd. maar een energieneutraal 5% huis MOET zijn! Dat in onze steden over 37 jaar geen enkele Europa gereduceerd met 80%-95% personenauto meer op benzine of diesel mag rijden. Dat over 17 jaar waarschijnlijk de In 2050 rijden er geen benzine of diesel auto's meer in stedelijke gebieden helft van de benzine- en dieselauto s al verbannen zal zijn. Hoe gaan we dan reizen? Misschien toch iets om je in te verdiepen. Want na het lezen van deze tekst kun je niet meer zeggen dat je niet wist dat er een revolutie van de energievoorziening is aangekondigd!

5 energie ALS THEMA IN HET ONDERWIJS misvatting: jongeren weten al genoeg over energie HOME zeer belangrijk belangrijk zeer onbelangrijk onbelangrijk 79% van de Nederlanders vindt het belangrijk dat het thema energie in het onderwijs aan bod komt maar n=1072 niet belangrijk maar ook niet onbelangrijk belang energie in onderwijs 74% van de studenten vindt dat zij (zeer) weinig tot geen les krijgen over energie

6 energie ALS THEMA IN HET ONDERWIJS misvatting: jongeren weten al genoeg over energie zeer belangrijk belangrijk X Pascal den hertog kennismanager Energie blauw research zeer onbelangrijk onbelangrijk john kerkhoven grondlegger energietransitiemodel.nl De meeste Nederlanders zijn het er over eens dat energie een belangrijk thema is waar veel aandacht aan mag worden besteed. 79% van de Nederlanders vindt het belangrijk dat het thema energie in het onderwijs aan bod komt Het is een onderwerp waar volgens de Nederlander in het onderwijs veel aandacht aan moet worden geschonken. Er wordt ook wel wat verwacht van het onderwijs als we denken aan oplossingen voor de toekomst. Energietransitie wordt niet voor niets geassocieerd met wetenschap. Wat de oplossingen voor de toekomst betreft zullen we het moeten hebben van de jongeren van nu. Daarom is het goed om te zien dat ten opzichte van 2011 steeds meer scholieren (69% versus 56%) en studenten (80% versus maar 73%) van mening zijn dat energie een thema hoort te zijn in het onderwijs. Dat gebeurt volgens de ondervraagden echter nog veel te weinig. Het is tijd dat we enkele vakken die we nu doceren gaan inwisselen voor de vakken van de toekomst. n=1072 Denk aan voedsel-, grondstoffen, energie- en waterkunde. We zullen weer moeten leren niet belangrijk maar ook niet onbelangrijk hoe we om kunnen gaan met situaties waarin het niet vanzelfsprekend is dat er altijd voldoende is van deze bronnen. En wat de impact kan zijn van een sterk veranderend belang energie in onderwijs klimaat in de 21e eeuw. Ik zou daarom graag zien dat we alle vakken in het onderwijs eens tegen het licht houden en luisteren naar wat de jongeren denken dat ze moeten leren om hun toekomst veilig te stellen. Als we naar de jongeren luisteren en gezien de uitkomst van het onderzoek zou dit wel eens de meest innovatieve en inspirerende onderwijsvernieuwing van de laatste honderd jaar kunnen worden. 74% van de studenten vindt dat zij (zeer) weinig tot geen les krijgen over energie

7 De noodzaak van energietransitie misvatting: we hebben alle tijd om over te gaan op duurzame energie HOME van de Nederlanders ziet een noodzaak voor een energietransitie 83% toekomst van de nederlanders associëren Energietransitie vooral met de toekomst 2030 PLAN ENERGIE 86% WETENSCHAP van de nederlanders associëren wetenschap met energietransitie 9% onvoldoende energie van de Nederlanders denken dat er in 2030 onvoldoende energie beschikbaar is.

8 De noodzaak van energietransitie misvatting: we hebben alle tijd om over te gaan op duurzame energie X Pascal den hertog kennismanager Energie blauw research Onze landgenoten zien de noodzaak van de energietransitie zeker in. 69% van hen is bijvoorbeeld van mening dat de inzet van duurzame energiebronnen noodzakelijk is om de klimaatverandering terug te dringen. Het is in ieder geval verheugend dat scholieren de noodzaak meer zijn gaan inzien ten opzichte van toekomst 2011 (74% vs 61%). Aan de andere kant overheerst het gevoel dat het allemaal niet zo n vaart zal lopen. Energietransitie wordt met de toekomst geassocieerd. 83% van de nederlanders associëren Energietransitie vooral met de toekomst Daarnaast denkt slechts een kwart van de Nederlanders invloed te hebben op het totale energieverbruik in Nederland. Met andere woorden: Het ligt niet aan mij. john kerkhoven grondlegger energietransitiemodel.nl van de Nederlanders ziet een noodzaak voor een energietransitie Om in 2050 een CO2 arme samenleving te hebben die voor een zeer groot deel gebaseerd is op duurzame energiebronnen en zuinig energiegebruik, zullen we al in de komende jaren zelf aan de slag moeten en snel ook. Terwijl de Nederlander denkt weinig invloed te hebben op het energiegebruik is het in de praktijk juist zo dat hij/zij het totale energiegebruik beheerst. Je beslist namelijk zelf hoe je woont, hoe je reist en wat je consumeert. Een voorbeeld: stel je werk is 20 kilometer van je woonplaats. Je kunt dan naar je werk met een grote auto die 1 op PLAN rijdt, een kleinere zuinige auto die 1 op 20 rijdt, een elektrische auto die 1 op 40 rijdt of een elektrische fiets die 1 op 400 rijdt. Je kunt natuurlijk ook gewoon met de fiets of ENERGIE het openbaar vervoer. Kortom of je veel (1 op 10) of weinig fossiele energie gebruikt (1 op oneindig) bepaal je helemaal zelf. Welke inspanning en prijs wil jij zelf betalen in het 86% WETENSCHAP gevecht tegen de klimaatverandering? van de nederlanders associëren wetenschap met energietransitie 9% onvoldoende energie van de Nederlanders denken dat er in 2030 onvoldoende energie beschikbaar is.

9 VOORKEUR ENERGIEBRONNEN EN DE IMPACT OP HET MILIEU misvatting: zonne-energie is de oplossing meeste bijdrage aan milieu voorkeur energiebron % zonne-energie HOME Aanpassingen aan het huis zoals isolatie kunnen het energielabel en daarmee de waarde van het huis verhogen. 68% van de Nederlanders weet niet welk energielabel hun huis heeft. (n=1066) 48% zonnepanelen aanbrengen 4% windmolen aanbrengen 27% windenergie 6% kernenergie 20% huis (beter) laten isoleren 4% 13% cv ketel laten vervangen door energiezuinige ketel warmtepomp laten installeren 9% waterkracht 3% aardgas

10 VOORKEUR ENERGIEBRONNEN EN DE IMPACT OP HET MILIEU misvatting: zonne-energie is de oplossing Pascal den hertog meeste bijdrage aan milieu Aanpassingen aan het huis kennismanager zoals isolatie kunnen Energie het blauw research energielabel en daarmee de waarde van het huis verhogen. 68% van de Nederlanders weet niet welk energielabel hun huis heeft. voorkeur energiebron % windenergie john kerkhoven 6% 49% zonne-energie grondlegger energietransitiemodel.nl Zonnepanelen zijn een prachtige vorm van duurzame energievoorziening! Je moet echter wel bedenken dat je ook energiebronnen nodig hebt voor als de zon niet schijnt. kernenergie Bovendien is het qua kosten (zonder alle energiebelastingen en BTW) nog steeds één X (n=1066) Zonne-energie is 48% populair in Nederland. zonnepanelen Dat is bijvoorbeeld zichtbaar in het 4% straatbeeld waar steeds meer zonnepanelen aanbrengen op de daken worden geïnstalleerd. windmolen aanbrengen Mensen zijn zich aan het oriënteren en vragen naar ervaringen van bezitters van zonnepanelen in de eigen omgeving. Er zijn verschillende motivaties waarom men zonnepanelen aanschaft of er op zijn minst over denkt. Het terugbrengen van de energiekosten is een belangrijke overweging maar ook het gevoel meer onafhankelijk te zijn van de energiemaatschappijen speelt een rol. Daarnaast wordt het investeren in zonnepanelen ook gezien als een alternatief voor sparen. Deze redenen en de positieve associaties met schoon en goedkoop zorgen ervoor dat de Nederlander zonne-energie als de 20% 13% huis (beter) laten isoleren oplossing ziet. cv ketel laten vervangen door energiezuinige ketel van de duurste vormen van duurzame energie en dus zul je ook goedkopere vormen van duurzame energie zoals biomassa, wind- en omgevingsenergie moeten toepassen 9% om alles betaalbaar te houden. Wist je dat er meer WINd is in de WINter en meer ZON in de Zomer? Daarom is het heel verstandig voor een regio om ongeveer net zoveel waterkracht zon- als windcapaciteit neer te zetten. Als je dat slim combineert met omgevingswarmte, waterkracht en biomassa kun je voor een zeer groot deel over op duurzame energie. Zonne-energie is dus (maar) een onderdeel van de oplossing! 3% aardgas 4% warmtepomp laten installeren

11 INSCHATTING AANDEEL ENERGIEBRONNEN IN HET TOTALE ENERGIEVERBRUIK misvatting: de rol van aardolie en aardgas is zo groot niet meer AARDGAS Kernenergie HOME 42% 25% 1% 10% Gas AARDOLIE Steenkool 39% 18% 11% 10% Windenergie Zonne-energie 1% 11% <1% 10% Waterkracht Biomassa / Biogas <1% 5% 4% 4%

12 INSCHATTING AANDEEL ENERGIEBRONNEN IN HET TOTALE ENERGIEVERBRUIK misvatting: de rol van aardolie en aardgas is zo groot niet meer AARDGAS Kernenergie X 42% 25% Gas Pascal den hertog AARDOLIE kennismanager Energie blauw research 1% 10% john kerkhoven Steenkool grondlegger energietransitiemodel.nl Het is zeer opvallend dat het aandeel van aardolie en aardgas in de totale energiemix zwaar wordt onderschat 39% en het aandeel van de duurzame bronnen 18% wind en zon zwaar wordt overschat. Windenergie Er wordt in de media en door de aanbieders van duurzame energie veel aandacht gegeven aan zon en wind. De ene energiemaatschappij profileert zich op zon en de ander met windkracht. De consument krijgt aanbiedingen om zonnepanelen aan te schaffen en gevraagd mee te investeren in windparken. Daardoor ontstaat bij de consument onterecht het idee dat Nederland al voor een groot deel draait op zonne- en windenergie. 1% 11% Wellicht dat werkelijk hier ook wishfull-thinking gebruik een rol speelt. Immers, inschatting liever goedkope, algemeen publiek schone Waterkracht energie dan een vervuilende energiebron als olie, zo is de gedachte. Nederlanders krijgen op school wel vakken als aardrijkskunde, wiskunde, natuurkunde en scheikunde 11% maar geen vak energiekunde. Daardoor 10% kunnen wij als Nederlanders werkelijk eigenlijk gebruik niet goed nadenken over energie. Zo weet bijna niemand wat nu meer energie is: 4000 kwh stroom of 2000 m3 aardgas Zonne-energie terwijl toch iedereen thuis elk jaar een energierekening krijgt. Bij benadering kun je deze twee getallen overigens eenvoudig vergelijken. 1 m3 aardgas is ongeveer hetzelfde als 10 kwh (kilowattuur) elektriciteit (uit zon- of wind). Dus 2000 m3 gas (= kwh) <1% 10% is 5 keer zoveel energie als 4000 kwh elektriciteit. Hetzelfde geldt overigens voor de vergelijking werkelijk 1 gebruik liter benzine of diesel met kwh elektriciteit. inschatting 1 liter algemeen benzine/diesel publiek is ook ongeveer 10 kwh. Dus een volle tank van 50 liter benzine is ongeveer gelijk aan 500 kwh. Biomassa / Biogas Dus als je vraagt of je meer aardolie gebruikt dan stroom dan hangt het er van af of je meer of minder dan 8 keer per jaar een volle tank benzine/diesel aanschaft. Eigenlijk is het dus niet vreemd dat we elektriciteit uit zon- en wind overschatten ten opzichte van <1% 5% energiegebruik dat gemeten 4% wordt in m3 gas en liters 4% aardolie. Want stroom meten we in een eenheid die 10x zo klein is als de eenheid waarin we gas en aardolie meten.

13 INSCHATTING ENERGIEVERBRUIK PER SEcTOR misvatting: energieverbruik huishoudens te verwaarlozen tov andere sectoren HOME industrie 1 industrie slechts 25% van de Nederlanders denkt zelf veel invloed te hebben op het totale energieverbruik in Nederland Transport Kantoren / winkels / ziekenhuizen landbouw Transport HUISHOUDENS Huishoudens Kantoren / winkels / ziekenhuizen HUISHOUDENS 5 landbouw

14 INSCHATTING ENERGIEVERBRUIK PER SEcTOR misvatting: energieverbruik huishoudens te verwaarlozen tov andere sectoren X Pascal den hertog industrie kennismanager Energie blauw research 1 john kerkhoven industrie grondlegger energietransitiemodel.nl slechts 25% Nederlanders goed. van de Nederlanders denkt zelf veel invloed te hebben op het totale energieverbruik in Nederland Transport Dat er in de sectoren industrie en transport veel energie wordt gebruikt dat zien wij We kunnen ons zeer goed voorstellen dat er in de Rotterdamse haven, de Botlek, bij DSM, Tata Steel in IJmuiden en op Schiphol veel energie wordt verbruikt. Deze zeer Kantoren / winkels / grote complexen zijn zichtbaar voor iedereen en bovendien ziekenhuizen draait de Nederlandse economie erop. Voor ons gevoel valt ons eigen energieverbruik daarbij in het niet. In vergelijking met de andere sectoren schatten we ons eigen energieverbruik echter wel heel laag in. Vanuit die positie is het dan ook makkelijk om de verantwoordelijkheid met betrekking tot energiebesparing en milieubelasting van ons af te schuiven en te wijzen landbouw naar de grootverbruikers. De Nederlander mag wel wat meer gaan beseffen dat wij met zijn allen ook een grootverbruiker zijn. Pas als dat besef er is lijken we echt in actie te komen. HUISHOUDENS 2 Transport Een gemiddeld Nederlands gezin gebruikt thuis 1600 m3 gas voor verwarmen, 3500 kwh elektriciteit en 1350 liter benzine/diesel voor autorijden. Omgerekend naar kwh is dit grofweg kwh. Als je weet dat je 350 liter water 1000 meter kan optillen met 1 kwh. Dan betekent dit dat je ieder jaar met je gezin meer dan 3 HUISHOUDENS Huishoudens liter water 1000 meter een berg zou moeten optillen om dezelfde hoeveelheid energie persoonlijk te leveren als die we nu uit aardolie, aardgas of steenkool halen! Stel, jij zou persoonlijk deze inspanning willen leveren om je gezin dit jaar van energie te voorzien (een dagelijkse inspanning van 1000 kcal = grofweg 1 kwh) dan zou je 4 Kantoren / winkels / ziekenhuizen 90 jaar lang elke dag 333 liter water een berg van 1000 meter moeten opsjouwen om deze energie te leveren! Misschien toch eens aan energiebesparing gaan denken? En daarbij houden we nog geen rekening met alle energie die gebruikt is om ons voedsel te produceren of de producten en diensten die we consumeren te maken. Uiteindelijk is al dat energiegebruik voor industrie en transport óók gewoon voor consumeren. Misschien 5 landbouw is de uitspraak de Nederlander is een grootgebruiker van energie wel een understatement.

15 HOME kortom Nederlanders zien de noodzaak van de energietransitie maar hebben nog een flinke duw in de rug nodig om in actie te komen! Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Blauw Research

Bewustwording energietransitie

Bewustwording energietransitie Bewustwording energietransitie onderzoek naar kennis en imago omtrent energietransitie 1-meting augustus 2013 Bewustwording energietransitie B15798 / augustus 2013 Pag. 1 Copyright 2013 Blauw Research

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Energievoorziening 2015-2050: Publieksonderzoek Burgerprofielen CO 2 -reducerende opties

Energievoorziening 2015-2050: Publieksonderzoek Burgerprofielen CO 2 -reducerende opties Energievoorziening 2015-2050: Publieksonderzoek Burgerprofielen CO 2 -reducerende opties BIJLAGE BIJ RAPPORT Energievoorziening 2015-2050: publieksonderzoek naar draagvlak voor verduurzaming van energie

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

Feiten en Cijfers Energie Gemeente Berg en Dal

Feiten en Cijfers Energie Gemeente Berg en Dal Feiten en Cijfers Energie Gemeente Berg en Dal Raadsbijeenkomst Edward Pfeiffer, Claudia Algra 7 april 2016 Gemeente Berg en Dal Programma Tijd Onderwerp Verantwoordelijke 21:30 21:35 Opening Wethouder

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Les Crisis in de olie

Les Crisis in de olie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Crisis in de olie Werkblad Les Crisis in de olie Werkblad Op zondag 4 november 1973 bestonden er nog geen inline- skates. Hadden ze wel bestaan, dan had je die dag heerlijk

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693 Auteur Rianne van den Braak Laatst gewijzigd 03 February 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/68693 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013 Nije enerzjy foar Fryslân september 2013 Inleiding Nije enerzjy foar Fryslân - 1 Nije enerzjy foar Fryslân Nije enerzjy foar Fryslân geeft een beeld van feiten en cijfers op het gebied van duurzame energie.

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec)

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Milieubarometer - 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam?

Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam? Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam? Kenniscentrum MVS november 2015 oud papier gescheiden aanbieden textiel gescheiden

Nadere informatie

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Energie nulmeting Regio Amstelland-Meerlanden Concept 22 oktober 2008 Opdrachtgever: Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Opgesteld door: Bosch & Van Rijn Drs. G. Bosch Ing. J. Dooper Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen Tekst lezen en vragen stellen 1. Om een tekst goed te begrijpen is het erg belangrijk om een tekst actief te lezen. In de uitleg lees je hoe je dat moet doen. Als je actief leest, dan: - controleer je

Nadere informatie

Bewustwording energietransitie Onderzoek naar kennis en imago omtrent energietransitie

Bewustwording energietransitie Onderzoek naar kennis en imago omtrent energietransitie Bewustwording energietransitie / pag. 1 Bewustwording energietransitie Onderzoek naar kennis en imago omtrent energietransitie voor GasTerra en Quintel B13126-2, oktober 2011 Copyright 2011 Blauw Research

Nadere informatie

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen Praktische s voor klimaat en portemonnee Klimaatsparen CO 2 en geld besparen De gemiddelde Nederlander stoot per jaar 12.000 kg CO 2 uit (28.000 kg CO 2 per huishouden). De meeste kilo s gaan op aan verwarming,

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke?

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? GROENE TEST Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? O Afkoeling van het klimaat O Meer vulkaanuitbarstingen O Zure regen O Zoete regen 2. Waarvoor dienen

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 2/5 Toelichting bij scenario-analyse energiebeleid Beesel Venlo Venray Deze toelichting beschrijft wat

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

Vol gas op weg naar een duurzame energietoekomst

Vol gas op weg naar een duurzame energietoekomst Vol gas op weg naar een duurzame energietoekomst Innovaties op gasgebied Hans Overdiep en Henk Ensing GasTerra B.V. VSK 2014 Onderwerpen - Verleden, heden en toekomst (aard)gas - Wikipedia, Gas en Energie

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Verheij Infra b.v Milieubarometer - 2013 Verheij Infra b.v Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bouwsector 6% BNP 42.000.000.000 CO2 uitstoot 50% Fossiel energieverbruik 50% Wegverkeer 25% 40% van alle afval dat is 25.000.000.000 kg per jaar Vertegenwoordigt een

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

USP Energie Monitor. April 2014

USP Energie Monitor. April 2014 USP Energie Monitor April 2014 Rapportage Thema: Lokale duurzame energie-initiatieven Ir Gerald Snoei Annemiek van de Burgt MA April 2014 - i14uemmvk4 Inhoudsopgave 1 Achtergrond onderzoek 2 2 Monitor:

Nadere informatie

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET Meer dan 550.000 gezinnen hebben al een milieubewuste en verantwoorde kijk op energie. Omdat je energiebudget steeds belangrijker wordt, biedt Lampiris je verschillende

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school.

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Startactiviteit groep 1/2 Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Subdoelen 1. Leerlingen en leraren worden zich bewust van welke apparaten

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

Hogere investeringen, lagere kosten en meer banen mede dankzij het Nationaal Energieakkoord

Hogere investeringen, lagere kosten en meer banen mede dankzij het Nationaal Energieakkoord Hogere investeringen, lagere kosten en meer banen mede dankzij het Nationaal Energieakkoord Dr. Ir. John Kerkhoven Dr. Alexander Wirtz Dr. Joris Berkhout 12december 2014 Samenvatting Samen met ECN heeft

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Ketenanalyse 1 Inleiding Eis: Aantoonbaar inzicht in de meest materiele emissies uit scope 3 middels 2 ketenanalyses. Voor het in kaart brengen van scope III

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Sander Niessing 11 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/76953 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Krachtig. Klimaatbeleid. Klimaatbegroting 2016 2020

Krachtig. Klimaatbeleid. Klimaatbegroting 2016 2020 Krachtig Klimaatbeleid Klimaatbegroting 2016 2020 De krachten bundelen voor een krachtig klimaatbeleid Deze begroting gaat niet, zoals gebruikelijk, over miljarden euro s, maar over megatonnen CO2. Ze

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4.

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4. CO 2 -monitor Haarlem 2013 De CO 2 -monitor heeft sinds 2012 heeft een andere opzet dan voorgaande jaren. Er is nu een management samenvatting waarin de grote lijnen en hoofdconclusies worden weergegeven

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

Overleven met energie

Overleven met energie Overleven met energie Jo Hermans Universiteit Leiden Nationaal Congres Energie & Ruimte, TU Delft, 22 september 2011 Overleven met energie Een blijma in 5 bedrijven 1. Meest onderschatte wet 2. Meest onderschatte

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Waar haalt u de energie vandaan?*

Waar haalt u de energie vandaan?* PwC energie-enquête 2009 Waar haalt u de energie vandaan?* Onderzoek naar het energiegedrag van Nederlandse huishoudens *connectedthinking PricewaterhouseCoopers verleent sectorspecifieke diensten op de

Nadere informatie

Naar een duurzame energievoorziening

Naar een duurzame energievoorziening Naar een duurzame energievoorziening De schone taak van aardgas 1 2 We staan voor belangrijke keuzes De wereld staat voor dringende keuzes. Neem het energievraagstuk. De wereldbevolking groeit in korte

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Les Energie besparen LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE. Werkblad

Les Energie besparen LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Energie besparen Werkblad Les Energie besparen Werkblad Stel je voor dat fossiele brandstoffen morgen bijna op zouden zijn. De huizen zouden koud blijven. Er zou geen energie

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren Inspiratie voor de avond Marc Londo, ECN Beleidsstudies Alkmaar 1 april 2015 www.ecn.nl Boodschappen 1. De energiehuishouding verandert, en daar zijn

Nadere informatie

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen.

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen. Energie besparen Energie besparen is makkelijk, als u weet waarop u moet letten. Wie energie bespaart helpt het klimaat, voorkomt vervuiling en spaart kostbare grondstoffen. Het is ook goed voor uw portemonnee:

Nadere informatie

Windenergie in Noord. 5 e panelmeting stadsdeel Noord. Inleiding

Windenergie in Noord. 5 e panelmeting stadsdeel Noord. Inleiding Windenergie in Noord 5 e panelmeting stadsdeel Noord Inleiding Eind 2009 heeft O+S voor stadsdeel Noord een bewonerspanel opgezet. Dit panel telt momenteel 344 leden. O+S heeft vier keer een enquête uitgezet

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Instructieblad Basisles Energietransitie Instructieblad De energietoekomst van Nederland Je gebruikt energie als je televisie kijkt, de verwarming

Nadere informatie

www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff

www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff Zonnecellen www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff Energie en elektriciteit Wat is energie? Energie maakt het mogelijk dingen te laten bewegen of te veranderen. Zonder energie werkt niets en

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Energie besparen in bestaande woningen. Greet Ruitenberg en Charlie Kock

Energie besparen in bestaande woningen. Greet Ruitenberg en Charlie Kock Energie besparen in bestaande woningen Greet Ruitenberg en Charlie Kock Renova2e van bestaande woningen Belangrijkste bouwstroom van de toekomst Verdeling mondiale energiedragers 2007 olie 34% aardgas

Nadere informatie

Energiekosten van een huishouden in Nederland

Energiekosten van een huishouden in Nederland Energiekosten van een huishouden in Nederland Veel consumenten hebben problemen om te bepalen hoe hoog hun energiekosten werkelijk zijn en hoe deze te controleren. De nota van het energiebedrijf is niet

Nadere informatie

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Inhoudsopgave 1. Doelstelling 2. Onderzoeksverantwoording 3. Samenvatting 4. Resultaten 5. Bijlagen (open antwoorden,

Nadere informatie

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride.

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. minimaal 50% minder co 2 -uitstoot door halvering van uw gasverbruik Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. Verwarm uw huis zoals u altijd gedaan heeft. Maar

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat

energieprestatiecertificaat energieprestatiecertificaat certificaatnummer 20120515-0001118936-00000005-8 nummer postnummer Voorhavenlaan 33 9000 bus gemeente A 101 Gent bestemming type appartement - softwareversie 1.3.3 berekend

Nadere informatie