THEMA 1: UITDAGING DOOR BEVOLKINGSEXPLOSIE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "THEMA 1: UITDAGING DOOR BEVOLKINGSEXPLOSIE"

Transcriptie

1 THEMA 1: UITDAGING DOOR BEVOLKINGSEXPLOSIE DOELSTELLINGEN D 1 D 2 D 3 D 4 D 5 D 6 D 7 D 8 D 9 D 10 Je kan op een wereldkaart de landen met een grote totale bevolking aanduiden. Je kan de ongelijke groei van de wereldbevolking op kaart bespreken. Je kan de factoren die de bevolkingsevolutie bepalen en beïnvloeden opsommen, bespreken op wereldfacetkaarten en er besluiten uit formuleren. Je kan de verbanden tussen de bevolkingsgroei enerzijds, en de vergrijzing, armoede, ondervoeding en industrialisatiegraad anderzijds aflezen van kaarten en er een besluit over formuleren. Je kan de evolutie van de bevolking in China en India aflezen van diagrammen en kaarten. Je kan de externe factoren bespreken die de aangroei van de bevolking in India en China bepalen. Je kan gegevens uit leeftijdshistogrammen aflezen en bespreken. Je kent de kenmerken van de verschillende fasen van het transitiemodel en je kan ze verklaren (V). Je herkent de effecten van de transitiefasen op de histogrammen. Je kan het verband beschrijven tussen de ontwikkelingsgraad van een land, de fase van transitie en het histogram. Uitdaging door bevolkingsexplosie 1

2 INHOUD HOOFDSTUK 1: WERELDBEVOLKING Totale bevolking... 4 HOOFDSTUK 2: BEVOLKINGSEVOLUTIE 2.1 Bevolkingsexplosie Explosieve groei wereldbevolking Ongelijke tred Ongelijke groei wereldbevolking Prognose van de wereldbevolking Voorspelling per werelddeel Factoren die de bevolkingsgroei bepalen en beïnvloeden Factoren bevolkingsevolutie (bevolkingsgroei, geboortecijfer, sterftecijfer, levensverwachting)... 8 Armoede, honger, vergrijzing, industrialisatiegraad De bevolkingsevolutie in China en India Natuurlijke aangroei Externe beïnvloedende factoren China en India in de evolutie van de wereldbevolking leeftijdshistogram - bevolkingspiramide Afsluiter: om over na te denken HOOFDSTUK 3: DEMOGRAFISCHE TRANSITIE 3.1 Fasen in de demografische transitie Onderzoek A. Fase 1: pre-industrieel B. Fase 2: begin baby-boom C. Fase 3: de groei zet door D. Fase 4: stabilisatie E. Fase 5: Leeftijdsstructuur en demografische transitie Effecten op de leeftijdsopbouw Demografische transitie in de wereld Transitiefasen andere gebieden Synthese Overzicht BEGRIPPEN Bevolkingsevolutie: de aangroei of afname van de totale bevolking. Natuurlijke aangroei: de toe- of afname van de bevolking door geboorten en sterften. Geboortecijfer: het aantal geboorten per honderd of duizend inwoners per jaar. Sterftecijfer: het aantal overlijdens per honderd of duizend inwoners per jaar. Levensverwachting: de te verwachten gemiddelde duur van het leven (bij geboorte). Scholing - scholingsgraad: de mate waarin de gemiddelde inwoner gestudeerd heeft. Leeftijdshistogram: een grafische voorstelling (piramide) van de samenstelling van de bevolking onderverdeeld naar leeftijd en geslacht Vergrijzing: de toename van het aantal ouderen. Geboortepolitiek: het geheel van maatregelen die het beleid van een land neemt om de bevolkingsgroei te stimuleren of af te remmen. Bijvoorbeeld de éénkindpolitiek in China, kinderbijslag en geboortepremies,... Vruchtbaarheidscijfer: het gemiddeld aantal kinderen per vrouw. Uitdaging door bevolkingsexplosie 2

3 SCHEMA Uitdaging door bevolkingsexplosie 3

4 Hoofdstuk 1: WERELDBEVOLKING In 2011 bereikten we de mijlpaal van 7 miljard mensen. Kan onze planeet dat aan? D 1 OEFENING 1: Totale bevolking Bestudeer onderstaande kaart. Welke twee landen vallen op door hun enorme bevolking? China - India Noteer hun namen op de kaart. India China Bereken: In China woont 20 % van de wereldbevolking. In India woont 17 % van de wereldbevolking. We stellen de totale wereldbevolking voor door tien figuurtjes. Kleur het aandeel van China geel en het aandeel van India oranje. gebied totale bevolking 2010 Wereld EU China India Verenigde Staten Indonesië Brazilië Pakistan Bangladesh Nigeria Rusland Japan Besluit: China en India zijn de landen met de grootste totale bevolking. In China en India samen woont meer dan 1 / 3 van de wereldbevolking. Uitdaging door bevolkingsexplosie 4

5 Hoofdstuk 2: BEVOLKINGSEVOLUTIE 2.1 Bevolkingsexplosie OEFENING 2: Explosieve groei wereldbevolking Bestudeer de grafiek. Om de wereldbevolking op 1 miljard te brengen waren duizenden jaren nodig. Het duurde daarna 123 jaar voor het tweede miljard mensen, 33 jaar voor het derde miljard mensen, 14 jaar voor het vierde miljard mensen, 13 jaar voor het vijfde miljard mensen, 12 jaar voor het zesde miljard mensen, 12 jaar voor het zevende miljard mensen. Per jaar komen er nu zo n 75 tot 80 miljoen mensen bij. Vermoedelijk zullen we in 2025 met 8 miljard mensen zijn, in 2045 met 9 miljard mensen zijn. Uitdaging door bevolkingsexplosie 5

6 2.2 Ongelijke tred OEFENING 3: Bestudeer de kaart en formuleer een besluit. Ongelijke groei wereldbevolking D 2 Afname: Stagnatie: Groei: Explosie: Midden- en Oost-Europa Rusland Japan Noord-Europa West-Europa (- Ierland) Zuid-Afrika Noord-Amerika Zuid-Amerika Azië - Australië Afrika Arabisch schiereiland Afghanistan Uitdaging door bevolkingsexplosie 6

7 2.3 Prognose van de bevolkingsevolutie OEFENING 4: Voorspelling per werelddeel Bestudeer de onderstaande diagram van de bevolkingsevolutie. Beoordeel de aangroei of afname van de bevolking in elk werelddeel met + en sterke groei sterke afname ++ matige groei - - matige afname + kleine groei = stagnatie - kleine afname Azië 55,6 % 60,5 % 57,3 % ++ - Afrika 8,8 % 13,4 % 21,7 % Europa 21,6 % 11,9 % 7,2 % Zuid-Amerika 6,6 % 8,5 % 8,5 % ++ = Noord-Amerika 6,8 % 5,2 % 4,8 % - - Oceanië 0,5 % 0,5 % 0,4 % = = WERELD 100 % = 2,5 mld. 100 % = 6,1 mld 100 % = 9,1 mld Uitdaging door bevolkingsexplosie 7

8 2.4 Factoren die de bevolkingsevolutie bepalen en beïnvloeden D 3 OEFENING 5: Omschrijf elk begrip. Noteer wat je opvalt op de kaart. Bevolkingsgroei De toe- of afname van de bevolking t.g.v. het verschil tussen geboorten en sterften en migraties. - hoge groei in Afrika - afname in Oost-Europa, Rusland uitgedrukt in percent of per duizend Factoren bevolkingsevolutie Geboortecijfer Aantal geboorten per honderd of per duizend inwoners per jaar. Opvallend hoog geboortecijfer in Afrika... uitgedrukt in percent of per duizend Sterftecijfer Aantal sterften per honderd of per duizend inwoners per jaar. Hoog sterftecijfer in Afrika en Rusland... uitgedrukt in percent of per duizend Levensverwachting De gemiddelde levensverwachting van de bevolking bij de geboorte Zeer lage levensverwachting in Centraal-Afrika en Afghanistan uitgedrukt in jaren Uitdaging door bevolkingsexplosie 8

9 Lokaliseer op elke kaart: 1. Mali 2. India 3. China 4. België Vul de overzichtstabel in. Kies uit: zeer hoog, hoog, matig, laag, zeer laag 1. MALI 2. INDIA 3. CHINA 4. BELGIË Bevolkingsgroei zeer hoog matig matig zeer laag Geboortecijfer zeer hoog matig laag zeer laag Sterftecijfer zeer hoog matig matig matig Levensverwachting 50-55j laag matig hoog 80+ zeer hoog Besluit: Landen met een hoge bevolkingsaangroei hebben een hoog geboorte en sterftecijfer en een lage levensverwachting Landen met een lage bevolkingsaangroei hebben een laag geboorte en sterftecijfer en een hoge levensverwachting.. Uitdaging door bevolkingsexplosie 9

10 D 4 OEFENING 6: Armoede, honger, vergrijzing, industrialisatiegraad We onderzoeken het verband tussen de bevolkingsgroei enerzijds en de armoede, ondervoeding, vergrijzing en industrialisatiegraad anderzijds. bevolkingsgroei Regio s met hoge bevolkingsgroei Centraal Afrika Zuiden Arabisch schiereiland - Irak Afghanistan Regio s met lage bevolkingsgroei Centraal + Oost-Europa Rusland Japan Welke relatie vind je tussen: bevolkingsgroei - armoede Landen met een hoge bevolkingsgroei hebben de hoogste armoede-index en de laagste HDI(ontwikkelingsindex).... Opm. Van de niet ingekleurde landen is de MAI niet gekend Opmerking De Multidimensionele Armoede Index (MAI) vervangt sinds 2010 de HDI. De MAI onderzoekt drie terreinen aan de hand van drie indicatoren: gezondheid (voedsel en kindersterfte), onderwijs (scholingsjaren en aantal kinderen in school) en levensstandaard (kookbrandstof, toilet, water, elektriciteit, vloer en bezittingen). Op basis van die behoorlijk strenge MAI komt de Verenigde Naties op een totaal van 1,75 miljard Multidimensionele armen. Uitdaging door bevolkingsexplosie 10

11 Welke relatie vind je tussen: bevolkingsgroei - ondervoeding Ondervoeding komt het meest voor in landen met een sterke bevolkingsgroei vooral in Afrika bevolkingsgroei - vergrijzing Landen met een lage bevolkingsgroei hebben een hoger aandeel ouderen bevolkingsgroei - industrialisatiegraad Sterk geïndustrialiseerde landen hebben een kleine of matige bevolkingsgroei. De Verenigde Staten en China vallen op door sterke industrialisatie Opmerking Er bestaan geen kaarten die de industrialisatiegraad voorstellen. We stelden de toegevoegde waarde door de industrie voor in vergelijking met de grootste producent ter wereld: de Verenigde Staten. Deze kaart geeft een goed beeld van de industrialisatiegraad. Besluit: landen met lage bevolkingsgroei landen met hoge bevolkingsgroei - lage armoede-index - hoge armoede-index - hoge ontwikkelingsgraad (HDI) - lage ontwikkelingsgraad (HDI) - weinig ondervoeding - veel ondervoeding - belangrijke vergrijzing - jonge bevolking, laag aandeel ouderen - veel industrie - weinig geïndustrialiseerd Uitdaging door bevolkingsexplosie 11

12 2.5 De bevolkingsevolutie in China en India D 5 OEFENING 7: Bestudeer op beide diagrammen het verloop van het geboorte- en sterftecijfer. Kleur in beide grafieken de natuurlijke aangroei groen. Vergelijk met de kaart van de bevolkingsgroei (pagina 6). Natuurlijke aangroei China Evolutie van het sterftecijfer: sterftecijfer daalde( 60) en blijft laag Evolutie van het geboortecijfer: geboortecijfer daalt sterker Gevolg: bevolkingsgroei wordt kleiner India Evolutie van het sterftecijfer: sterftecijfer daalt Evolutie van het geboortecijfer: geboortecijfer daalt (blijft hoger dan in China) Gevolg: matige bevolkingsgroei D 6 OEFENING 8: Lees de persberichten. Onderstreep de factoren of maatregelen in de geboortepolitiek die de bevolkingsgroei beïnvloeden in de passende kleur: Overheidsbeleid Scholing Welvaart Externe beïnvloedende factoren Besluit: de bevolkingsaangroei neemt sterk af door het dalend geboorte- en sterftecijfer onder invloed van: - overheidsbeleid: één-kind-politiek en sterelisatie - betere scholing De bevolkingsgroei beïnvloedt de welvaart van ons land. We rekenen op u. familieplanning in China - toename van de welvaart (geen kinderarbeid meer nodig) Uitdaging door bevolkingsexplosie 12

13 De Chinese Communistische Partij overweegt om het jarenlange verbod voor Chinese koppels om meer dan één kind te krijgen, langzaam te versoepelen. Al drie decennia lang bepaalt de eenkindpolitiek het geboortecijfer in s werelds meest bevolkte land. Het is bovendien een symbool voor de strenge sociale controle die door de Chinese Communistische Partij wordt gehanteerd. Wanneer er toch een tweede kind wordt geboren, moet het gezin een gedwongen abortus of sterilisatie ondergaan of een boete betalen. Er bestaan echter uitzonderingen op de regel. Zo mogen families op het platteland een tweede kind hebben als het eerste kind een meisje is. Er komt een einde aan de Chinese eenkindpolitiek. Maar de toenemende vergrijzing en een steeds groter wordende behoefte aan meer arbeiders noopt de Chinese regering om het verbod stilaan te gaan versoepelen, zo schrijft de Amerikaanse krant USA Today. In 2011 gaan in vijf provincies met een laag geboortecijfer enkele pilootprojecten van start waarbij het krijgen van een tweede kind wordt toegelaten op voorwaarde dat minstens een van de ouders enig kind is. In 2012 volgen dan Peking, Shanghai en vier andere provincies. Tegen 2013 of 2014 wordt het systeem nationaal ingevoerd. Te weinig vrouwen De eenkindpolitiek heeft in het verleden 400 miljoen geboortes verhinderd in China, dat 1,3 miljard inwoners telt. Maar een dramatische daling in het geboortecijfer en de langere levensverwachting tijdens de voorbije twee decennia hebben ervoor gezorgd dat de Chinese bevolking aan een snel tempo veroudert. Bovendien heeft de traditionele voorkeur voor jongetjes als gevolg dat heel wat meisjes worden geaborteerd en dat tientallen miljoenen Chinese mannen in de toekomst zonder vrouw zullen komen te zitten. In 2009 was de verhouding van pasgeboren jongetjes tot pasgeboren meisjes 119 tot 100. Knack (09/09/10) X Op het erf geeft Radha (23) haar vier maanden oude baby een bad in een teiltje. Haar zoontje van 4 helpt mee met het inzepen van de zuigeling. Radha vertelt dat ze niet meer kinderen wil. Ik wil mijn kinderen goed onderwijs geven. We hebben niet genoeg geld om voor meer kinderen te zorgen. Radha ontving vorige maand een beloning van de Indiase staat omdat ze zich heeft laten steriliseren. Als ze het over vijf jaar met haar man Ashok bij twee kinderen heeft gehouden, ontvangen ze 5000 roepies (72 euro) op een spaarrekening. Met het beloningssysteem tracht de regering arme Indiërs op het platteland over te halen minder kinderen te krijgen. In haar kliniek in Zuid-Delhi vertelt vrouwenarts Sandhaya Bansal (50), die twee klinieken in de hoofdstad New Delhi runt, dat ze tegen het Chinese model is. Gewoonweg omdat India een democratie is. Bevolkingsgroei India is niet te stuiten. omkopen met geld. Arme mensen maken het op, en krijgen nadien opnieuw kinderen. De oplossing is beter onderwijs en voorlichting, zegt de vrouwenarts. Bijna de helft van de vrouwen in Rajasthan is analfabeet. Als een vrouw haar man van het nut van een condoom probeert te overtuigen, slaat hij haar en zegt hij dat er een heks in het condoom zit. In haar kliniek is zojuist een vrouw bevallen van haar tweede kind. Vriendelijk maar beslist overtuigt ze de vrouw ervan niet meer kinderen te krijgen. Met een kleiner gezin heb je meer geld en tijd voor elkaar. De zojuist bevallen moeder belooft binnen een maand bij de vrouwenarts terug te komen voor de pil. De aanpak van Bansal heeft succes. In haar klinieken is het geboortecijfer teruggedrongen tot gemiddeld drie kinderen per gezin. Maar dat zijn er nog steeds te veel, zegt ze. India beperkt zich tot hum do hamare do ( Wij tweeën en onze twee ). Het is de populaire slagzin van een campagne uit de jaren tachtig waarin een stel ouders met een zoon en dochter het beeld van een kleine en daarom gelukkige familie moet uitstralen. Op de arme Indiërs had de leus geen effect. Bansal vreest dat India afstevent op 1,5 miljard inwoners zolang miljoenen arme Indiërs hun kinderen nog te hard nodig hebben om de inkomsten van het gezin op peil te houden. India lanceerde al in 1952 een nationaal programma om zijn bevolkingsgroei af te remmen, maar het aantal sterfgevallen in het land bleek nog veel sneller te dalen dan het aantal geboortes. India koos voor minder radicale oplossingen dan China, ook al werden er ook in India heel wat vrouwen tegen hun wil of zelfs zonder hun medeweten gesteriliseerd. Ze vindt dat je mensen niet moet Alleen de rijke middenklasse van De Volkskrant (24/11/09 en 21/04/10) Uitdaging door bevolkingsexplosie 13

14 2.6 China en India in de evolutie van de wereldbevolking D 7 OEFENING 9: Leeftijdshistogram - bevolkingspiramide Een leeftijdshistogram (bevolkingspiramide) is een grafische voorstelling van de samenstelling van de bevolking volgens aantal, leeftijd en geslacht. We onderscheiden 3 groepen: jongeren (0-15j), actieven (15j-60j) en ouderen (>60j). Bestudeer de onderstaande histogrammen van België, China, India en Mali (2010). Plaats de landen rechts naast het juiste histogram en vul de vaststellingen aan. piramidevorm: typisch voor een land met een hoog. geboortecijfer en een lage levensverwachting. Het groot aandeel van de jonge bevolking vraagt van de overheid investeringen in onderwijs werkgelegenheid flesvorm: en typisch voor een land met een hoog. maar afgeremd geboortecijfer en een laag sterftecijfer. urnevorm: typisch voor een land met een erg laag geboortecijfer en een groot aandeel ouderen Welke maatschappelijke problemen stellen zich in dit geval? een tekort aan arbeidskrachten vergrijzing van de bevolking hoge kosten gezondheidszorg Welke maatregelen dringen zich op voor de overheid? verhoging pensioenleeftijd controle op de uitgaven (oa in de gezondheidszorg) MANNEN Mali 2010 VROUWEN % % India 2010 % % MANNEN België 2010 VROUWEN % % MANNEN MANNEN China 2010 VROUWEN VROUWEN % % Mali India België China Uitdaging door bevolkingsexplosie 14

15 2.7 Afsluiter: om over na te denken... In 2050 ben ik... jaar. Dit staat me te wachten... Niet het klimaat, maar de vergrijzing is Europa s grootste uitdaging. Ondanks dat de klimaatswijziging alle media-aandacht opeist, blijft ook nog een andere tijdbom gewoon verder tikken: die van de vergrijzing. De Europese bevolking is vandaag reeds de oudste ter wereld en het gemiddelde geboortecijfer ligt met 1,5 kinderen per vrouw onder het vervangingsniveau. Over het ganse continent sterven meer mensen dan er kinderen geboren worden en terwijl de levensverwachting steeds verder toeneemt, zijn 19 van de 20 landen met de oudste bevolking Europees.. Richard Ehrman verzamelde enkele interessante cijfers in zijn boek The Power of Numbers - Why Europe Needs to Get Younger': Rusland verliest mensen per week door een laag geboortecijfer en een krimpende levensverwachting sinds de val van het communisme. In het jaar 2000 waren er nog 148 miljoen Russen; tegen 2050 zullen er nog 116 miljoen overblijven. Duitsers leven langer, maar met een geboorteratio van 1,4 per vrouw en een vrij laag immigratiecijfer zal ook de Duitse bevolking tegen het midden van deze eeuw met 12 miljoen mensen afnemen. Landen met lage geboortecijfers en een hoge emigratie eerder dan immigratie zullen nog sneller krimpen. Tegen 2050 zal Bulgarije 30% van haar bevolking verliezen; Oekraïne en Wit- Rusland verliezen 25% ; Polen, Letland, Litouwen en Roemenië ruw geschat 20%, Kroatië 15% en de Hongaarse bevolking krimpt met 10%. Italië en Spanje hebben dankzij grote recente immigratiegolven de eerste dreiging van hun uiterst lage geboortecijfers kunnen opvangen. Tussen 2000 en 2005 immigreerden jaarlijks netto mensen naar Spanje en naar Italië. Als gevolg daarvan zullen de bevolkingsaantallen stabiel blijven, maar wordt wel een dramatische veroudering van die bevolking verwacht. Tegen 2050 zou één op elke drie Italianen een gepensioneerde zijn. De VN voorspelt dat er tegen het midden van deze eeuw nog eens een miljard Aziaten bij zullen komen, iets minder dan een miljard Afrikanen, 200 miljoen meer Latijns-Amerikanen en 130 meer Noord-Amerikanen. Er zullen wel 40 miljoen minder Europeanen zijn. (9/7/09) WIST JE DAT? De mens heeft de groei van de bevolking onder controle maar om de levensstandaard van 9 miljard mensen te verzekeren moeten we de bronnen van de aarde goed beheren. Onze manier van leven bepaalt, meer dan de controle van de bevolkingsgroei, de mogelijkheid van overleven van onze planeet. Ook deze aspecten komen later dit jaar aan bod in de volgende thema s. Uitdaging door bevolkingsexplosie 15

16 Hoofdstuk 3: DEMOGRAFISCHE TRANSITIE 3.1 Fasen in de demografische transitie. Gedurende een lange periode kende de wereldbevolking een trage groei. Bij t begin van onze tijdrekening in het jaar 0 waren er wereldwijd zo n 250 miljoen mensen. De groei versnelde in de 19 de eeuw tijdens de industriële revolutie (grafiek oefening 2 blz.5). Waarom groeide de bevolking zo traag tot het einde van de 18 de eeuw en zo snel in de 19 de eeuw? Dat bestuderen we in de demografische transitie: het verloop van de bevolkingsevolutie van een gebied. D 8 OEFENING 10 Onderzoek De meeste industrielanden kennen een gelijkaardig verloop van de bevolkingsevolutie. A. Fase 1: pre-industrieel Hoe hoog is het geboortecijfer? 40 (België nu 11 ) Hoe hoog is het sterftecijfer? 38 (België nu 9 ) Deze cijfers waren in die eerste fase hoog Er werden veel kinderen geboren (6 per vrouw = hoog vruchtbaarheidscijfer) maar er was ook een grote kindersterfte. Hoe verklaar je dit grote kinderaantal? geen geboorteregeling + traditie lage huwelijksleeftijd uit noodzaak: door de hoge kindersterfte veel kinderen die hielpen als werkkracht Slechts 2 kinderen per familie overleven en vervangen hun ouders. Het gevolg hiervan is dat de totale bevolking ongeveer gelijk bleef Wat was de oorzaak van het hoge sterftecijfer? beperkte medische kennis beperkte hygiëne armoede hongersnoden en epidemieën Hoe verlopen de lijnen van geboorte en sterftecijfer? blijven parallel lopen Er is een zeer lage of geen natuurlijke aangroei. Uitdaging door bevolkingsexplosie 16

17 De lijnen van geboorte- en sterftecijfer zien er gelijkmatig uit, maar in detail zou je merken dat ze pieken en dalen vertonen door jaren van epidemieën, droogte, mislukken van oogst, hongersnood, Deze fase met hoge geboortecijfers en sterftecijfers die ongeveer gelijk blijven waardoor de totale bevolking ook nagenoeg gelijk blijft noemen we de: hoog-stationaire fase hoog omdat de geboorte- en sterftecijfers hoog zijn stationair omdat de totale bevolking gelijk blijft (stationair) B. Fase 2: begin baby-boom Hoe evolueert het sterftecijfer? daalt Hoe kon dit gebeuren? betere hygiëne betere medische voorzieningen Hoe evolueert het geboortecijfer? blijft hoog Hoe verklaar je dat? traditie (onder invloed van de godsdienst) voorkeur voor groot gezin Bestudeer de natuurlijke aangroei. De bevolking groeit aan Door de economische ontwikkeling is er meer werk betere landbouw > meer voedsel Deze fase met een hoog geboortecijfer, dalend sterftecijfer en een sterke aangroei van de bevolking noemen we de: vroeg-expansieve fase vroeg omdat het de eerste toename is van de totale bevolking expansief omdat de bevolking sterk (expansief) toeneemt Uitdaging door bevolkingsexplosie 17

18 C. Fase 3: de groei zet door Hoe evolueert het sterftecijfer daalt Welke zijn de oorzaken van het lagere sterftecijfer? jonge bevolking goede geneeskunde en betere hygiëne Hoe evolueert het geboortecijfer? het geboortecijfer daalt Welke maatschappelijke factoren veroorzaken deze tendens in het geboortecijfer? veranderende traditie en financiële druk kinderarbeid verdwijnt invoer van de leerplicht Bestudeer de natuurlijke aangroei. De bevolkingsaangroei vermindert De levensstandaard stijgt en de mentaliteit verandert: minder kinderen met meer kansen geboortebeperking. Deze fase met een dalend geboortecijfer, dalend sterftecijfer en een afnemende aangroei van de bevolking noemen we de: laat-expansieve fase laat omdat het de tweede fase van aangroei is expansief omdat de bevolking nog vrij sterk toeneemt D. Fase 4: stabilisatie Uitdaging door bevolkingsexplosie 18

19 Hoe evolueert het sterftecijfer? het sterftecijfer blijft laag Hoe evolueert het geboortecijfer? het geboortecijfer daalt sterk Wat maakt dit lage geboortecijfer mogelijk? anticonceptie (de pil) Er zijn kleine/grote gezinnen. Het geboortecijfer daalt tot het sterftecijfer. De kindersterfte is laag zodat de kinderen de ouders vervangen in het bevolkingscijfer. De transitie is volledig. Deze fase met een laag geboortecijfer, laag sterftecijfer en een nul aangroei van de bevolking noemen we de: laag-stationaire fase laag stationair omdat zowel geboorte- als sterftecijfer laag is omdat de totale bevolking gelijk blijft (stationair is) E. Fase 5 De demografische transitie heeft in de meeste industrielanden 4 fasen maar sommige Europese landen zitten al in een vijfde fase. Wat gebeurt er met het geboortecijfer? daalt verder Hoe evolueert het sterftecijfer? het stabiliseert Hoe evolueert de totale bevolking? neemt af Door de verbeterde positie van de vrouw die actief deelneemt aan het economisch leven kiezen koppels voor minder kinderen. Vrouwen krijgen omwille van studie en loopbaan ook later kinderen. Kinderen zijn niet meer nodig in de familiestructuur en zijn last in plaats van inkomen. Deze fase met een zeer laag geboortecijfer, laag sterftecijfer en een negatieve aangroei van de bevolking noemen we de..... fase ( zoek zelf een naam) Uitdaging door bevolkingsexplosie 19

20 3.2 Leeftijdsstructuur en demografische transitie. D 9 OEFENING 11 Effecten op de leeftijdsopbouw De evolutie van het geboorte en sterftecijfer tijdens de demografische transitie heeft een invloed op de leeftijdsstructuur. Die zal dan ook de vorm van het histogram (de bevolkingspiramide) beïnvloeden. Een dalend sterftecijfer tijdens de 2 de fase omvat vooral een dalen van het sterftecijfer bij kinderen. Kindersterfte was in de eerste fase immers zeer hoog. Een dalend sterftecijfer zorgt dus vooral voor een toename van de leeftijdsgroep van de jongeren. Na een tijd resulteert dit dan weer in een aangroei van de actieve leeftijdsgroep, de vruchtbare bevolkingsgroep. Wanneer het vruchtbaarheidscijfer dan even hoog blijft als voordien leidt dit tot een explosieve aangroei van de bevolking Als het geboortecijfer sterk daalt vermindert de jonge leeftijdsgroep. Dit zet zich later voort in een daling van actieven. De oudere leeftijdsgroep zal dan relatief groter worden. Hoe zal de verdeling van de leeftijdsgroepen zijn bij een laag geboorte- en sterftecijfer? de actieve groep zal het grootst worden Bij welke fase van de demografische transitie horen de onderstaande histogrammen? Schrijf de fase naast het histogram. Schrijf ook de vorm naast elk histogram. fase 2 piramidevorm fase 4 urnevorm fase 3 flesvorm fase 1 piramidevorm Uitdaging door bevolkingsexplosie 20

21 3.3 Demografische transitie in de wereld ZELFSTANDIG WERK De leidraad voor jouw zelfstandig werk vind je in de onderstaande studiewijzer! Volg nauwgezet de instructies binnen de opgegeven tijd. Veel succes! STUDIEWIJZER Opdracht Materialen Tijd Werkvorm Verbetering Ok oefening 12 tabel oefening 10 en min. individueel of groepswerk klassikaal D 10 OEFENING 12 Transitiefase andere gebieden In welke fase van het bestudeerde transitiemodel situeren zich andere gebieden? Onderzoek dat aan de hand van de gegevens in de onderstaande tabel. gegevens Verenigde Naties 2010 geboortecijfer streftecijfer bevolkingsgroei % sterfte <5 jaar vruchtbaarheid kind/vrouw jongeren <15 jaar % levensverwachting jaren BNP US$/inw. wereld ,1 65 2, ontwikkelde geb ,3 8 1, ontwikkelingsgeb ,3 71 2, Afrika , , Sub-Sahara-Afr , , Latijns-Amerika ,0 24 2, Anglo-Amerika ,9 7 2, Europa ,0 9 1, Azië ,1 52 2, West-Azië ,7 32 2, Zuid-Azië ,3 52 2, India ,3 73 2, Oost-Azië ,5 25 1, China ,6 26 1, Japan ,2 4 1, Oceanië ,2 27 2, Vergelijk de geboorte-, sterfte- en groeicijfers, en bepaal aan de hand van deze gegevens in welke fase van het transitiemodel het gebied zich bevindt. (1) Duid dit met een pijl aan op het transitiemodel. Argumenteer die keuze en verklaar de vorm van het bijhorende bevolkingshistogram met de andere cijfergegevens (2). Uitdaging door bevolkingsexplosie 21

22 hoog-stationair vroeg-expandief laat-expansief laag-stationair A C E B D A. EUROPA 1. laag geboortecijfer en redelijk hoog sterftecijfer -> geen groei -> einde laag-stationaire fase 2. lage vruchtbaarheid met weinig zuigelingensterfte -> kleine groep jongeren hoge levensverwachting -> grote groep ouderen -> urnevormig histogram B. Ontwikkelde gebieden 1. een laag geboortecijfer en redelijk hoog sterftecijfer -> geen groei -> einde laag-stationaire fase 2. een lage vruchtbaarheid en een laag sterftecijfer -> kleine groep jongeren een hoge levensverwachting -> grote groep ouderen -> urnevormig histogram. C. Sub-Sahara-Afrika 1. een zeer hoog geboortecijfer en redelijk hoog sterftecijfer -> sterke groei -> vroeg expansieve fase 2. een hoge vruchtbaarheid en een hoog sterftecijfer -> grote groep jongeren een lage levensverwachting -> grote groep ouderen -> piramidevormig histogram D. Anglo-Amerika 1. een laag geboortecijfer en laag sterftecijfer -> geen groei -> einde laag-stationaire fase 2. een lage vruchtbaarheid en een laag sterftecijfer -> kleine groep jongeren een hoge levensverwachting -> grote groep ouderen -> urnevormig histogram E. Latijns-Amerika 1. een gemiddeld geboortecijfer en laag sterftecijfer -> lichte groei -> laat expansieve - laag-stationaire fase 2. een tamelijk lage vruchtbaarheid en een tamelijk hoge sterfte -> matige groep jongeren een tamelijk hoge levensverwachting -> grote groep ouderen -> flesvormig - urnevormig histogram Uitdaging door bevolkingsexplosie 22

23 F. Azië G. China H. India I. Japan J. Oceanië Waarom is t sterftecijfer in de ontwikkelde gebieden hoger dan in ontwikkelingsgebieden? de ontwikkelde gebieden hebben een oudere bevolking. Hoe verklaar je het hoge sterftecijfer en de lage levensverwachting in Afrika? armoede conflicten aids Bij welke gebieden sluiten India en China aan? China ontwikkeld gebied / ontwikkelingsgebied India ontwikkeld gebied / ontwikkelingsgebied Uitdaging door bevolkingsexplosie 23

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist Bevolking Waar zit iedereen? Waar zit iedereen? Bevolkingsspreiding Vraag 1 van 9 Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist B. Onjuist De manier waarop de bevolking over een gebied

Nadere informatie

1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld

1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld Hoofdstuk 3 Socio- economische verscheidenheid 1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld 1.1 De wereldblokken Noteer per reeks welk gemeenschappelijk thema je kan herkennen. REEKS 1 Thema:.. REEKS

Nadere informatie

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd.

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd. Rekenen aan bevolkingscijfers Introductie Het aantal mensen in een gebied is niet steeds gelijk. De bevolkingsomvang verandert voortdurend. Er worden kinderen geboren en er gaan mensen dood. Ook kunnen

Nadere informatie

Uitdaging door bevolkingsexplosie

Uitdaging door bevolkingsexplosie Berkenboom Humaniora 1 Aardrijkskunde 4 e jaar Uitdaging door bevolkingsexplosie Geogenie p. 60-63 Atlas p.... 1.. Chiina en IIndiia boven het miilljjard China, een land zonder broertjes of zusjes? 1.

Nadere informatie

Thema 1: Uitdagingen door bevolkingsexplosie

Thema 1: Uitdagingen door bevolkingsexplosie VOETen Thema 1: Uitdagingen door bevolkingsexplosie Leerplandoelen (met eindtermen ET + Lesonderwerpen leerboek/ Zelfstandig Werk/ Taken 01-16/ 09/05 19-23/ 09/05 26/09-30/09/05 Door analyse van beelden,

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 28 tot en met 212 Maart 213 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Wereld Opgave 1 Globalisering van IKEA Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. In 1963 opende IKEA zijn eerste buitenlandse vestiging. Daarna volgden er nog veel meer.

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 29 tot en met 213 Maart 214 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Type special need bij geadopteerde kinderen in 2009

Type special need bij geadopteerde kinderen in 2009 Type special need bij geadopteerde kinderen in 29 8% 8% verhoogd med. risico 42% 6% < 4 operaties operaties + revalidatie 5% soc.emo. belaste achtergrond % Afrika 4% 3% % 4% 2% verhoogd risico < 4 operaties

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2002 2050: anderhalf miljoen inwoners erbij

Bevolkingsprognose 2002 2050: anderhalf miljoen inwoners erbij Bevolkingsprognose 22 25: anderhalf miljoen inwoners erbij Andries de Jong Volgens de nieuwe bevolkingsprognose van het CBS zal het inwonertal van Nederland toenemen van de huidige 16,2 miljoen naar 17,7

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

Inhoudsopgave hoofdstuk 2

Inhoudsopgave hoofdstuk 2 -46- Inhoudsopgave hoofdstuk 2 Samenvatting hoofdstuk 2 Tabellen: 2.1 Loop van de bevolking 2.2 Loop van de bevolking in Haaglanden per gemeente, Zuid-Holland en Nederland in 2013 2.3 Loop van de bevolking

Nadere informatie

De Russische bevolking groeit weer

De Russische bevolking groeit weer De Russische bevolking groeit weer Jan Limbeek In 2009 groeide de Russische bevolking voor het eerst sinds 1992 met 23.000 mensen of 0,002%. Een erg bescheiden groei dus, die bovendien voor rekening komt

Nadere informatie

Gezondheidsindicatoren 2005 Vlaams Gewest. Algemene sterftecijfers

Gezondheidsindicatoren 2005 Vlaams Gewest. Algemene sterftecijfers Vlaams Gewest Gepubliceerd op: http://www.zorg-en-gezondheid.be/cijfers.aspx - oktober 2007 Door: Cloots Heidi, De Kind Herwin, Kongs Anne, Smets Hilde Afdeling Informatie & Ondersteuning Inhoudsopgave...

Nadere informatie

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 2 www.degeo-online.nl 1ste druk 2 De toekomst van Nederland Start 1 a Onbereikbaarheid Randstad; vergrijzing; waterberging op de

Nadere informatie

Naam : Klas : Datum :

Naam : Klas : Datum : Duurzame ontwikkeling Over duurzame ontwikkeling circuleren inmiddels honderden definities. Vaak wordt de internationaal aanvaarde definitie uit het rapport "Our Common Future" (Brundtland-rapport, 1987)

Nadere informatie

Antwoorden. 32-jarige vrouwen op 1 januari Zo gaan we jaar per jaar verder en vinden

Antwoorden. 32-jarige vrouwen op 1 januari Zo gaan we jaar per jaar verder en vinden Antwoorden 1. De tabel met bevolkingsaantallen is niet moeilijk te begrijpen. We zullen gebruik maken van de bevolkingsaantallen volgens geslacht en leeftijdsklassen van 1 jaar (de cijfers die in het midden

Nadere informatie

Mouna s verhaal met bijhorende MDG s

Mouna s verhaal met bijhorende MDG s Mouna s verhaal met bijhorende MDG s Foto 1. Lucia kreunt en wist het zweet van haar voorhoofd. Ze heeft zoveel pijn, weet niet wat te doen. Het is de tweede keer dat ze bevalt van een kindje. Deze keer

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse

ADOPTIE Trends en analyse Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 21 tot en met 214 Februari 215 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Landelijke abortusregistratie 2011

Landelijke abortusregistratie 2011 Landelijke abortusregistratie 2011 Deze factsheet doet verslag van de abortuscijfers, gebaseerd op gegevens die zijn verzameld voor de Landelijke abortusregistratie (LAR). Als aanvulling hierop wordt ook

Nadere informatie

Human Development Report 2013 Verrassende cijfers over armoede en kantelende wereldverhoudingen

Human Development Report 2013 Verrassende cijfers over armoede en kantelende wereldverhoudingen 1 Human Development Report 2013 Verrassende cijfers over armoede en kantelende wereldverhoudingen Het recente rapport van UNDP 1 bevat naar goede gewoonte een schat aan informatie, maar vaak ook verrassende

Nadere informatie

9 10B. Poelman en C. van Duin

9 10B. Poelman en C. van Duin 9 10B. Poelman en C. van Duin Bevolkingsprognose 2009 2060 Publicatiedatum CBSwebsite: 12 maart 2010 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-083 17 december 2010 9.30 uur Tempo vergrijzing loopt op Komende 5 jaar half miljoen 65-plussers erbij Babyboomers leven jaren langer dan vooroorlogse

Nadere informatie

FRANKRIJK VEEL STERKER VERGRIJSD DAN NEDERLAND

FRANKRIJK VEEL STERKER VERGRIJSD DAN NEDERLAND KINDERTAL Frankrijk kende dus al vroeg een veel lager kindertal dan Nederland. Pas na 1970 eeuw wisselden de posities, en zakte het Nederlandse cijfer onder dat van Frankrijk (zie tabel 1 met enkele kerncijfers).

Nadere informatie

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org of fout 1. In Afrika bezuiden de Sahara is het aantal personen in extreme armoede gestegen tussen 1990 en 2010. 290 miljoen in 1990, 414 miljoen in 2010. 2. Tussen 2000 en 2011 is het aantal niet-schoolgaande

Nadere informatie

Lesonderwerpen leerboek/ Excursie-items (+ voorbereiding en naverwerking) Les 2: China voert een bevolkingspolitiek

Lesonderwerpen leerboek/ Excursie-items (+ voorbereiding en naverwerking) Les 2: China voert een bevolkingspolitiek Lesdag: Thema 1: Uitdagingen door bevolkingsexplosie Leerplandoelen (met eindtermen ET + doelst. gerealiseerd tijdens Lesonderwerpen leerboek/ voorbereiding en naverwerking) Zelfstandig Werk/ Taken 05-09/

Nadere informatie

China. Het Eénkindbeleid

China. Het Eénkindbeleid Het Eénkindbeleid Paragraaf 1 Eénkindbeleid In deze les gaan we een inleiding geven over het onderwerp éénkindbeleid in China. Hierbij behandelen we de algemene zaken. Wat is de geschiedenis, waarom hebben

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 211 tot en met 215 Februari 216 Overzicht van het aantal verleende beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Oostende Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 De gemeenschap van mijn overgrootvader vormt een van oudste minderheidsgroepen

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014 Aan de raad van de gemeente Lelystad uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014 behandeld door algemeen nummer U13-74923 bijlagen FAB-SEC dossiernummer AC Dombroek-van Vliet 14 0320 1 onderwerp

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

China. - Eenkindpolitiek les 2 - ? Hoe zou de Chinese regering ervoor kunnen zorgen dat er meer meisjes. Pagina 1

China. - Eenkindpolitiek les 2 - ? Hoe zou de Chinese regering ervoor kunnen zorgen dat er meer meisjes. Pagina 1 Pagina 1 Groep 8 Colofon China - Eenkindpolitiek les 2 - Leerling - informatie Inleiding Jullie hebben al een les gehad over de eenkindpolitiek. Wat weten jullie er allemaal al van? Wat jullie al weten,

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

Meer over jeugdigen in Leiden staat in hoofdstuk 13 over Jeugd. Meer over ouderen in Leiden staat in hoofdstuk 14 over Welzijn en zorg.

Meer over jeugdigen in Leiden staat in hoofdstuk 13 over Jeugd. Meer over ouderen in Leiden staat in hoofdstuk 14 over Welzijn en zorg. Hoofdstuk 1 Bevolking 1.1 Inleiding In dit hoofdstuk gaat het om de Leidse bevolking: hoeveel inwoners zijn er, wat zijn hun kenmerken, waar in de stad wonen zij, zijn vragen waarop dit hoofdstuk ingaat.

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org Quiz 1. Hoeveel jongeren wereldwijd tussen 15 en 24 jaar kunnen niet lezen en schrijven? 4 miljoen 123 miljoen 850 miljoen 61% van hen zijn jonge vrouwen. Bron: www.un.org 2. Over de hele wereld is het

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

LES 1: De wereld in verandering

LES 1: De wereld in verandering LES 1: De wereld in verandering 1 Les 1: De wereld in verandering Vakken Zedenleer/godsdienst, economie, geschiedenis, aardrijkskunde, PAV Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend,

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG

NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG Etil heeft in opdracht van de provincie Limburg een nieuwe demografische prognose voor Limburg, woonregio s en gemeenten opgesteld. De prognose geeft

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK

AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK 1bk AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK India Bevolking en cultuur Op de wereld wonen bijna zeven miljard mensen. Dat zijn er veel, heel veel. Waar wonen ze en waarom wonen ze juist daar? Hoe snel

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

Artikelen. Bevolkingsprognose 2008 2050: naar 17,5 miljoen inwoners

Artikelen. Bevolkingsprognose 2008 2050: naar 17,5 miljoen inwoners Artikelen Bevolkingsprognose 28 25: naar 17,5 miljoen inwoners Coen van Duin De langetermijn-bevolkingsprognose van het CBS is gebaseerd op veronderstellingen over het aantal immigranten, de emigratiegeneigdheid,

Nadere informatie

1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE

1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE Bewoning en bevolking 1 1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE 1. Bebouwingsvormen Mensen wonen in een bebouwde ruimte. Naast gebouwen om in te wonen staan er ook gebouwen om in te werken, gebouwen voor

Nadere informatie

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001 Bijlage bij het persbericht dd. 08/06/15: 1 Vrouwen krijgen hun kinderen in toenemende mate na hun dertigste verjaardag 1. Het geboortecijfer volgens Kind en Gezin 67 875 geboorten in 2014, daling van

Nadere informatie

BEVOLKING & DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN IN HET NEDERLANDSE WADDENGEBIED 1988-2014

BEVOLKING & DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN IN HET NEDERLANDSE WADDENGEBIED 1988-2014 ONTWIKKELINGEN BEVOLKING & DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN IN HET NEDERLANDSE WADDENGEBIED - Dit document is een vertaling van: Population and population developments The Dutch Wadden Area - VERSIE 20150414

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie

DEMOGRAFISCHE BASISGEGEVENS VAN DE GENKSE BEVOLKING OP WIJKNIVEAU Toestand op 01.01.2011

DEMOGRAFISCHE BASISGEGEVENS VAN DE GENKSE BEVOLKING OP WIJKNIVEAU Toestand op 01.01.2011 UPDATE CIJFERS DEMOGRAFISCHE BASISGEGEVENS VAN DE GENKSE BEVOLKING OP WIJKNIVEAU Toestand op 01.01.2011 Bron: Stad Genk, Dienst Bevolking Verwerking: Stad Genk, Dienst Beleidsplanning Aantal inwoners en

Nadere informatie

Uitdaging door bevolkingsexplosie

Uitdaging door bevolkingsexplosie Berkenboom Humaniora 1 Aardrijkskunde 4 e jaar Uitdaging door bevolkingsexplosie Geogenie p. 60-63 Atlas p.... 1.. Chiina en IIndiia boven het miilljjard China, een land zonder broertjes of zusjes? 1.

Nadere informatie

Landelijke abortusregistratie 2013

Landelijke abortusregistratie 2013 Landelijke abortusregistratie 2013 De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) rapporteert jaarlijks over de uitgevoerde zwangerschapsafbrekingen in klinieken en ziekenhuizen in Nederland. De klinieken

Nadere informatie

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES «WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES Brussel wordt gekenmerkt door een grote concentratie van armoede in de dichtbevolkte buurten van de arme sikkel in het centrum van de stad, met name

Nadere informatie

Geboorteregeling in 2008

Geboorteregeling in 2008 Geboorteregeling in 28 Arie de Graaf In 28 gebruikte 7 procent van de 18 45-jarige vrouwen in Nederland een methode om een zwangerschap te voorkomen, was 7 procent zwanger of wilde zwanger worden, was

Nadere informatie

De wereldbevolkingsexplosie. Oorzaken, achtergronden, toekomstscenario s Jan Van Bavel. Hoogleraar demografie

De wereldbevolkingsexplosie. Oorzaken, achtergronden, toekomstscenario s Jan Van Bavel. Hoogleraar demografie De wereldbevolkingsexplosie. Oorzaken, achtergronden, toekomstscenario s Hoogleraar demografie Een gedachtenexperiment Homo sapiens sapiens ontstond ongeveer 200.000 jaar geleden in Afrika Vandaag 7 miljard

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Wijnimport Nederland naar regio

Wijnimport Nederland naar regio DO RESEARCH Wijnimport Nederland naar regio Sterke opmars wijn uit Chili Jeroen den Ouden 1-10-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I De invoer van wijn in Nederland 1 II De invoer van wijn naar herkomst

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

UNICEF in Mozambique: 2010 2014. Preventie en behandeling van gevaarlijke kinderziekten.

UNICEF in Mozambique: 2010 2014. Preventie en behandeling van gevaarlijke kinderziekten. UNICEF in Mozambique: 2010 2014 Preventie en behandeling van gevaarlijke kinderziekten. 2 Preventie en behandeling van gevaarlijke kinderziekten In Mozambique overlijden ieder jaar tienduizenden kinderen

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Situeer de grote miljoenensteden op de wereldkaart (zie p. 2) aan de hand van bron 1 bladzijde 102.

Situeer de grote miljoenensteden op de wereldkaart (zie p. 2) aan de hand van bron 1 bladzijde 102. Verstedelijking Geogenie p.102-103 Atlas p.... 1.. Een miilljjoenenstad iin Latiijjns-Ameriika Miljoenensteden wereldwijd Situeer de grote miljoenensteden op de wereldkaart (zie p. 2) aan de hand van bron

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND Algerije http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-de-oases-van-de-sahara http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-tussen-de-kamelen-algerije

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in april 2015

De arbeidsmarkt in april 2015 De arbeidsmarkt in april 2015 Datum: 12 mei 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen!

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! De doelstellingen van PROTOS zijn de armsten onder ons te voorzien van rechtvaardig, duurzaam en participatief drinkwater, water voor landbouw, en

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE Arrondissement Brugge HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

De demografische transitie in Brazilië, een proces met een eigen gezicht. Inleiding

De demografische transitie in Brazilië, een proces met een eigen gezicht. Inleiding De demografische transitie in Brazilië, een proces met een eigen gezicht. Streamer: Demografische transitie in Brazilië: vergrijzing, maar ook verjonging. Inleiding Het centrale thema van deze IA special

Nadere informatie

VERSCHIL ZAL ER ZIJN AARDRIJKSKUNDE VMBO BOVENBOUW. tussen buurten, wijken en regio s in Nederland

VERSCHIL ZAL ER ZIJN AARDRIJKSKUNDE VMBO BOVENBOUW. tussen buurten, wijken en regio s in Nederland AARDRIJKSKUNDE VMBO BOVENBOUW VERSCHIL ZAL ER ZIJN tussen buurten, wijken en regio s in Nederland 1. Inleiding... 1 2. Verschillen lokaal... 2 3. Verschillen regionaal... 5 Limburg loopt leeg... 5 Verandering

Nadere informatie

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA 0 Lesschema 1 WAT IS PLANTAGELANDBOUW? 1.1 Bestudeer de afbeeldingen en satellietbeelden van plantages 1.2 Input, proces en output 2 WAAR DOET MEN AAN PLANTAGELANDBOUW?

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

LaboXX 2. Bijlage E1: Bevolkingsprognoses Antwerpen 2011-2030. Studiedienst stadsobservatie Bestuurszaken stad Antwerpen

LaboXX 2. Bijlage E1: Bevolkingsprognoses Antwerpen 2011-2030. Studiedienst stadsobservatie Bestuurszaken stad Antwerpen A B C D E F G 1 LaboXX 2 Bijlage E1: Bevolkingsprognoses Antwerpen 2011-2030 3 Studiedienst stadsobservatie Bestuurszaken stad Antwerpen 4 5 6 7 8 9 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Inleiding: evaluatie

Nadere informatie

Lokale financiën. Vergrijzing: impact en uitdaging voor de lokale besturen. Inhoud. Editoriaal. April 2010

Lokale financiën. Vergrijzing: impact en uitdaging voor de lokale besturen. Inhoud. Editoriaal. April 2010 April 2010 Lokale financiën Vergrijzing: impact en uitdaging voor de lokale besturen Editoriaal Inhoud Demografische evolutie: recente tendensen en perspectieven 3 Bevolkingsevolutie op macro-economisch

Nadere informatie

Opdracht bevolkingsgroei

Opdracht bevolkingsgroei Opdracht bevolkingsgroei Soms moet je bij het vak Aardrijkskunde een beetje kunnen rekenen. In de eerste klas heb je schaalberekeningen gemaakt. In de tweede klas komen bevolkingsberekeningen aan de orde.

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad.

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. 5 Lastige woorden Blad De trek naar de stad Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. Uitkering Geld dat je krijgt van de regering, bijvoorbeeld als je niet kunt werken. Voorbehoedsmiddel

Nadere informatie

Situering op kaart. WIJKFICHES Bloemekenswijk. statistische sectoren Bloemekenswijk. 1,67 km 2 (1,1% van Gent) Oude Lieve. Rustoord.

Situering op kaart. WIJKFICHES Bloemekenswijk. statistische sectoren Bloemekenswijk. 1,67 km 2 (1,1% van Gent) Oude Lieve. Rustoord. 9 Bloemekenswijk In dit document staan een hele reeks data uit verschillende bronnen vermeld. Meer uitleg over de gehanteerde bronnen en begrippen vind je in Bronnen en Begrippen. WIJKFICHES Bloemekenswijk

Nadere informatie

Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse

Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse Stichting Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Persbericht 2012.024 Nijmegen, 05 juli 2012 Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse stand per 5 juli 2012. 1. Barometergegevens 2011 2012 Aantal

Nadere informatie

Finaltrust Vermogensbeheer, 1 november 2005 - "beurs en economie" door Jaap van Duijn

Finaltrust Vermogensbeheer, 1 november 2005 - beurs en economie door Jaap van Duijn WEST-EUROPA BLIJFT ACHTER BIJ DE REST VAN DE WERELDECONOMIE BEURS EN ECONOMIE De wereldeconomie draait op Amerikaanse consumenten en Chinese producenten De Amerikaanse economie groeit met ruim 3%, China

Nadere informatie

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Zwart Afrika Wereldzone: ZWART-AFRIKA Vegetatie Zwart-Afrika Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Klimatogram Antalaha, Madagaskar Klimatogram Limpopo, Zuid-Afrika Zwart-Afrika (het gedeelte van

Nadere informatie

Turkije op termijn meeste inwoners EU GIJS BEETS

Turkije op termijn meeste inwoners EU GIJS BEETS dem s Jaargang 20 Maart 2004 ISSN 0169-1473 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving 3 inhoud 17 Turkije op termijn meeste inwoners

Nadere informatie

Web van begrippen. Tijdsduur Het maken van de opdracht: 50 minuten Het nabespreken van de opdracht: 20 minuten (voor vraag 3 t/m 5)

Web van begrippen. Tijdsduur Het maken van de opdracht: 50 minuten Het nabespreken van de opdracht: 20 minuten (voor vraag 3 t/m 5) Web van begrippen Tijdsduur Het maken van de opdracht: 50 minuten Het nabespreken van de opdracht: 20 minuten (voor vraag 3 t/m 5) Inleiding In thema 1 begin je de wereld te verkennen aan de hand van de

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 22 juni 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 22 juni 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2011 tijdvak 2 woensdag 22 juni 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 1990 2040 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten?

Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 1990 2040 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten? Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 199 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten? Verus Ledenvoordeel Jelmer Dekker Januari Levendgeborenen Algemeen vruchtbaarheidscijfer

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

6. Vergrijzing in Noord-Nederland

6. Vergrijzing in Noord-Nederland 6. Vergrijzing in Noord-Nederland De komende jaren zal de gemiddelde leeftijd van de Nederlandse bevolking sterk stijgen. Er worden minder kinderen geboren dan vroeger en onder invloed van stijgende welvaart

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa

Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa 5. Stedelijke landschappen 1 2e jaar aardrijkskunde Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa Hoe onderzoek ik de bevolkingsspreiding? (gebaseerd op Geogenie2) Positieve factoren Verklaart de hoge bevolkingsdichtheid

Nadere informatie

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt!

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt! Vergrijzing, verkleuring en individualisering Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusies Invloed Impact Bronnen Vergrijzing, verkleuring en individualisering De wereldbevolking neemt toe, waarbij

Nadere informatie

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 225 voor provincies Andries de Jong 1) In 26 hebben het Ruimtelijk Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek voor het eerst

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie