Welzijn vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Welzijn vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie."

Transcriptie

1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 November 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet. Wikiwijs Maken is een onderdeel van Wikiwijsleermiddelenplein, hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, vergelijkt, maakt en deelt.

2 Inhoudsopgave Welzijn Vooraf Kennisbank Stap1 Stap2 Stap3 Stap4 Stap5 Stap6 Over dit lesmateriaal Pagina 1

3 Welzijn Vooraf Leerdoelen In deze opdracht kijk je naar het welzijn van mensen in Nederland, de Verenigde Staten en Nigeria. Onder welzijn wordt meestal verstaan de mate waarop in iemands behoeften is voldaan op materieel en immaterieel gebied (goederen, gezondheid, sociale contacten, enz.). Welzijn is moeilijk meetbaar maar er is wel een standaard voor ontwikkeld: de IMO ( Index van de Menselijke Ontwikkeling). Aan het eind van deze opdracht: Kun je wat beschrijven wat welzijn is en hoe de Verenigde Naties welzijn meten. Kun je minimaal twee zaken opnoemen waar het IMO (Index van de Menselijke Ontwikkeling) rekening mee houdt. Kun je benoemen hoe laag of hoe hoog Nederland, de Verenigde Staten en Nigeria genoteerd staan op de IMO. Kun je twee overeenkomsten en twee verschillen beschrijven van de onderwijssituaties in de drie landen, met speciale aandacht voor de situatie op het platteland. Eindproduct Het eindproduct van deze opdracht is een woordpuzzel. De woorden uit de woordpuzzel komen uit deze opdracht. Beoordeling Door de puzzel op te lossen, laat je zien dat je de leerdoelen hebt behaald. Werkwijze Groepsgrootte Deze opdracht doe je alleen. Je mag natuurlijk wel overleggen met klasgenoten. Tijd Voor deze opdracht heb je ongeveer 2 lesuren nodig. Pagina 2

4 Kennisbank Kennisbank In deze opdracht vergelijk je het welzijn tussen rijkere en armere landen. Bestudeer, voor je met de opdracht begint, de volgende twee Kennisbankitems. KB: Kenmerken ontwikkelingslanden - 1 KB: Kenmerken ontwikkelingslanden - 2 Kijk of je antwoord kunt geven op de volgende vragen: Wat wordt bedoeld met een centrum-periferie-relatie? Wat wordt bedoeld met een informele economie? Hoe ziet de bevolkingspiramide van een ontwikkelingsland er uit? Waarom hebben veel ontwikkelingslanden een hoge schuld bij rijke westerse landen? Stap1 Pagina 3

5 Welzijn - Index Menselijke Ontwikkeling Je kent vast wel de uitdrukking geld maakt niet gelukkig. Hoe arm of rijk je bent zegt niet alles. Je kunt nu eenmaal niet alles in geld uitdrukken. Niet alles is te koop voor geld. Dat wordt uitgedrukt in het begrip welzijn. Om welzijn op nationale schaal te meten wordt naar ontwikkeling gekeken. De Verenigde Naties meten het welzijn van mensen met behulp van de Index van de Menselijke Ontwikkeling (IMO, meer bekend met de Engelse term HDI, de Human Development Index). Deze IMO houdt rekening met drie zaken: Volksgezondheid: de gemiddelde levensverwachting bij de geboorte. Kennis: analfabetisme en het deel van de bevolking dat de basis-, voortgezet en hoger onderwijs doorloopt. Levensstandaard: BNP per hoofd van de bevolking vergeleken met de koopkracht in dollars. Index Menselijke Ontwikkeling Met behulp van de IMO kun je landen onderling vergelijken. Nederland staat altijd hoog op de IMO. Positie + land Positie + land 1 Noorwegen 177 Sierra Leone 2 Australië 178 Burundi 3 Verenigde Staten 179 Guinea 4 Nederland 180 CA Republiek 5 Duitsland 181 Eritrea 6 Nieuw-Zeeland 182 Mali 7 Ierland 183 Tsjaad 8 Zweden 184 Mozambique 9 Zwitserland 185 Congo Pagina 4

6 10 Japan 186 Niger 1. Links de 10 landen die het hoogst genoteerd zijn op de IMO. Wat valt je op? 2. En wat valt je op als je kijkt naar de 10 landen die het laagst genoteerd zijn op de IMO? Stap2 Nederland, de VS en Nigeria De schaal van de IMO loopt van 0 tot 1. Met een 1 is de score perfect, maar geen enkel land in de wereld haalt de 1. Hieronder de scores van Nederland, de VS en Nigeria. Je ziet ook de scores op de afzonderlijke onderdelen: gezondheidszorg, onderwijs en inkomen. Inkomen Je begint met het vergelijken van de inkomstencijfers van de Verenigde Staten, Nederland en Nigeria. Tabel - Inkomstencijfers Nigeria, Nederland en VS vergeleken. Land BNP per hoofd Nigeria 2420 dollar Pagina 5

7 Nederland dollar Verenigde Staten dollar Het gemiddelde inkomen in Nigeria is veel lager dan in Nederland en de Verenigde Staten. Het verdiende geld is bovendien in Nigeria veel ongelijker verdeeld: in Nigeria verdient de rijkste 20% van de bevolking 12 keer zoveel als de armste 20% van de bevolking. In de Verenigde Staten is die verhouding 8:1 en in Nederland 5:1. Nigeria is een land waar enorme rijkdom en bittere armoede naast elkaar bestaan. De Nigeriaanse zakenman Alhaji Aliko Dangote is in 2012 uitgeroepen tot de rijkste man van Afrika. Hij beschikte in 2013 over een kapitaal van 16,1 miljard dollar, rijk geworden met de verkoop van cement en transportmiddelen. Aan de andere kant zie je dat twee-derde van de plattelandsbevolking minder dan $ 1,25 per dag verdient. Je ziet in de figuur drie Lorenzcurven getekend (I, II en III). Welke curve hoort bij Nederland? Welke bij Nigeria en welke bij de VS? Stap3 Onderwijs Je gaat Nederland, de VS en Nigeria vergelijken op het gebied van onderwijs. Tabel - Onderwijsgegevens Nederland, de VS en Nigeria vergeleken. Onderwijs Nederland Verenigde Staten Nigeria Aantal basisscholen ± ± ± % jongens dat basisonderwijs volgt 100% 95,4% 60,1% % meisjes dat basisonderwijs volgt 100% 95,61% 54,8% verhouding jongens meisjes op de basisschool* 1,00 1,00 0,91 Pagina 6

8 verhouding jongens meisjes in de voortgezet onderwijs* 0,99 1,01 0,88 verhouding jongens meisjes in de voortgezet onderwijs* 1,12 1,41 0,71 * Bij 1,0 zijn er evenveel jongens als meisjes. Bij een getal onder de 1,0 zijn er meer jongens dan meisjes. Bij een getal boven 1,0 zijn er meer meisjes dan jongens die dat type onderwijs volgen. In Nederland (16,7 miljoen inwoners) is er 1 basisschool op ongeveer inwoners. In de Verenigde Staten (315 miljoen inwoners) is er 1 basisschool op ongeveer inwoners. In Nigeria (158 miljoen inwoners) is er 1 basisschool op ongeveer inwoners. Nigeria heeft dus een groot tekort aan schoolgebouwen. Daarnaast zijn de klassen er overvol en is er een groot tekort aan leermiddelen. Nederland en de Verenigde Staten kennen de leerplicht: kinderen (tot 18 jaar) moeten naar school. Nigeria heeft geen leerplicht en veel kinderen gaan niet naar de basisschool, ook al is het onderwijs gratis. Van de kinderen die wel basisonderwijs volgen, stopt de helft na de laatste klas en gaat niet naar het voortgezet onderwijs. 1. Kun je een reden bedenken waarom er in Nigeria minder meisjes dan jongens naar school gaan, anders dan in Nederland en de Verenigde Staten? Stap4 Gezondheidszorg in cijfers Je vergelijkt Nederland, de VS en Nigeria ook op het gebied van volksgezondheid. Tabel - Gegevens gezondheidszorg Nederland, VS en Nigeria vergeleken Gezondheidszorg Nederland VS Nigeria Uitgaven gezondheidszorg in % van BNP 11,9 17,9 5,1 Aantal artsen per 1000 inwoners 3,92 2,67 0,4 Kindersterfte (0-1 jaar)* 4,0 7,5 124,1 Sterfte kinderen jonger dan 5 jaar ** 3,4 6,4 78,0 Pagina 7

9 Moedersterfte** 6,0 21,0 640,0 Aantal mensen met hiv/aids Aantal mensen met malaria*** Aantal mensen met tuberculose*** 8,5 4,7 171,0 Levensverwachting 81 jaar 79 jaar 52 jaar * gemeten per duizend geboren kinderen ** gemeten per honderdduizend geboortes *** gemeten per honderdduizend mensen Zoals je in de tabel kunt zien, zijn de verschillen tussen Nederland en de VS behoorlijk. Maar de verschillen tussen deze twee landen en Nigeria zijn enorm. Nigeria besteedt veel minder geld aan de gezondheidszorg dan in Nederland en de Verenigde Staten. Van alles wat er in een land verdiend wordt, het BNP, gaat maar 5% naar de gezondheidszorg, in Nederland meer dan twee keer zoveel (bijna 12%) en de VS zelfs meer dan drie keer zoveel (bijna 18%). Zo is er één arts voor 2500 mensen in Nigeria, in de VS is er één arts voor 375 mensen en in Nederland is één arts voor 255 mensen. In Nederland zijn er naar verhouding tien keer zo veel artsen als in Nigeria. Wrang is dat van alle artsen in Nigeria een kwart naar de VS is verhuisd omdat daar veel meer te verdienen valt. Gezondheidszorg De gevolgen kun je ook terugvinden in de tabel: kinder- en moedersterfte in Nigeria zijn torenhoog en beide staan in de top tien. Er zijn ook veel meer mensen ziek in Nigeria dan in Nederland of de VS. Eén op de drie Nigerianen heeft malaria. En er is maar één land met meer hiv/aidspatiënten dan Nigeria, dat is Zuid-Afrika. Beantwoord de volgende vragen. 1. Kijk naar de grafiek en beantwoord dan deze vraag: hoe kun je verklaren dat de levensverwachting in Nigeria bijna 30 jaar minder is dan in Nederland en de Verenigde Staten? 2. In veel ontwikkelingslanden, ook in Nigeria, zie je het weglopen van de hersenen (in het Engels: braindrain). Het weglopen van de hersenen wordt ook wel kennisvlucht genoemd. Wat zouden ze daarmee bedoelen? Bespreek de antwoorden op de vragen met een klasgenoot. Pagina 8

10 Stap5 Voor je aan de afsluiting van deze opdracht begint, maak je eerst de volgende toets. Vergelijk, na het beantwoorden van de vragen, jouw antwoorden met de goede antwoorden. Heb je vragen fout, zorg dan dat je begrijpt waarom je antwoord niet goed is. Welzijn kn.nu/moj9f 1 van 12 Lees de omschrijving. Kies het begrip dat het beste past bij de beschrijving. De relatie tussen een dominant kerngebied en andere gebieden. Het dominante gebied is het centrum, de andere gebieden vormen de periferie. Op landelijk niveau wordt de relatie tussen stad en platteland met deze term aangegeven. a. Uitvoertekort b. Monocultuur c. Centrum-periferie-relatie d. IMO of HDI oftewel: Index Menselijke Ontwikkeling of Human Development Index. 2 van 12 Pagina 9

11 Lees de omschrijving. Kies het begrip dat het beste past bij de beschrijving. Wanneer een land voor de export afhankelijk is van één product heeft het een... a. Armoedegrens b. Monocultuur c. Analfabeten d. IMO of HDI oftewel: Index Menselijke Ontwikkeling of Human Development Index. 3 van 12 Lees de omschrijving. Kies het begrip dat het beste past bij de beschrijving. Hiermee wordt het welzijn gemeten. a. Armoedegrens b. Centrum-periferie-relatie c. Analfabeten d. IMO of HDI oftewel: Index Menselijke Ontwikkeling of Human Development Index. 4 van 12 Lees de omschrijving. Kies het begrip dat het beste past bij de beschrijving. Wanneer een land minder verdient met de export van producten dan het betaald voor de import van producten heeft het een... a. Uitvoertekort b. Monocultuur c. Centrum-periferie-relatie d. Analfabeten 5 van 12 Lees de omschrijving. Kies het begrip dat het beste past bij de beschrijving. Zo noem je mensen die niet kunnen lezen en schrijven. a. Ruilvoet b. Monocultuur c. Analfabeten d. IMO of HDI oftewel: Index Menselijke Ontwikkeling of Human Development Index. 6 van 12 Pagina 10

12 Lees de omschrijving. Kies het begrip dat het beste past bij de beschrijving. De verhouding tussen de waarde van de export en de waarde van de import. a. Ruilvoet b. Monocultuur c. Analfabeten d. IMO of HDI oftewel: Index Menselijke Ontwikkeling of Human Development Index. 7 van 12 Lees de omschrijving. Kies het begrip dat het beste past bij de beschrijving. De grens waarop men nog net genoeg geld heeft om in de basisbehoeften te voorzien. In Nederland is dit zo n 28 euro per dag voor een alleenstaande en in Amerika slechts 1 dollar per dag. De armoedegrens is dus erg verschillend per land. a. Armoedegrens b. Centrum-periferie-relatie c. Analfabeten d. IMO of HDI oftewel: Index Menselijke Ontwikkeling of Human Development Index. 8 van 12 Vaak wordt het inkomen per hoofd van de bevolking als maatstaaf voor de welvaart genomen. Er zijn echter meerdere nadelen aan deze maatstaaf. Vink de nadelen aan. a. Er wordt geen rekening gehouden met het welzijn van mensen. b. Er wordt geen rekening gehouden met de prijsverschillen tussen landen. c. Er wordt geen rekening gehouden met de informele sector. d. Er wordt geen rekening gehouden met inkomensverschillen. e. Er wordt geen rekening gehouden met de staatsschuld. 9 van 12 Als je ontwikkelingslanden vergelijkt met rijke westerse landen zie je vaak een verschil in bevolkingsgroei en het sterftecijfer. Waar of niet waar? I In ontwikkelingslanden is de bevolkingsgroei hoger dan in rijke westerse landen. II In ontwikkelingslanden is het sterftecijfer hoger dan in rijke westerse landen. Pagina 11

13 a. I en II zijn beide waar b. I is waar, II is niet waar c. I is niet waar, II is waar d. I en II zijn beide niet waar 10 van 12 Bij het meten van welzijn met de Index van de Menselijke Ontwikkeling (IMO) wordt rekening gehouden met de volksgezondheid, het kennisniveau en de levensstandaard. In welk werelddeel liggen het meeste landen die het laagst scoren op de IMO? a. Afrika b. Zuid-Amerika c. Azië d. Australië 11 van 12 Bij het meten van welzijn met de Index van de Menselijke Ontwikkeling (IMO) wordt rekening gehouden met de volksgezondheid (1), het kennisniveau (2) en de levensstandaard (3). De score op de IMO wordt dus mede bepaald door het aantal analfabeten (A), het BNP per hoofd van de bevolking (B) en de levensverwachting (C). a. 1 = A, 2 = B, 3 = C b. 1 = A, 2 = C, 3 = B c. 1 = B, 2 = A, 3 = C d. 1 = B, 2 = C, 3 = A e. 1 = C, 2 = A, 3 = B f. 1 = C, 2 = B, 3 = A 12 van 12 In de meeste ontwikkelingslanden zijn de inkomensverschillen tussen de rijkste inwoners en armste inwoners erg groot. Een manier om de inkomensverschillen in een land in beeld te brengen is de Lorenzcurve. In de figuur zie je drie Lorenzcurves. Pagina 12

14 Eén van drie curves past het best bij een ontwikkelingsland. Welke? a. curve I b. curve II c. curve III Stap6 Eindproduct: puzzel Maak de volgende puzzel. Als je alle woorden goed hebt ingevuld, zie je van boven naar beneden op het gele kader een woord dat al vaak gevallen is deze opdracht. Welk woord zoeken we? Puzzelwoorden 1. Ander woord voor niet ziek. 2. Afkorting, onderdeel van de term die we gebruiken voor het gemiddelde inkomen in een land: het per hoofd van de bevolking. 3. Hieraan is een groot gebrek in Nigeriaanse scholen. 4. Term voor kinderen die verplicht naar school gaan. 5. Een ongelijke inkomensverdeling noemen we de Lorenz-. 6. De mensen die in een land wonen. 7. De toestand die aangeeft in welke mate je hebt wat nodig is en dat het goed met je gaat. Pagina 13

15 8. Een van de drie zaken waarmee de VN de Index van de Menselijke Ontwikkeling meten, naast volksgezondheid en levensstandaard. Pagina 14

16 Over dit lesmateriaal Colofon Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 November 2016 om 15:34 Licentie Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederlands licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om: het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden. Meer informatie over de CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Aanvullende informatie over dit lesmateriaal Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar: Leerniveau VMBO gemengde leerweg, 3; VMBO theoretische leerweg, 4; VMBO theoretische leerweg, 3; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 4; VMBO gemengde leerweg, 4; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 3; Leerinhoud en Arm en rijk; Verschillen in welvaart en welzijn in de eigen regio en Nederland; doelen Burgerschap; Aardrijkskunde; Leefbaarheid; Eindgebruiker leerling/student Moeilijkheidsgraad gemiddeld Studiebelasting 2 uur en 0 minuten Gebruikte Wikiwijs Arrangementen content, VO. (z.d.). Extra opgaven vmbo-kgt34. Pagina 15

Tekort of overschot vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73822

Tekort of overschot vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73822 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 29 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73822 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 18 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74547 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Spreekbeurt - KGT 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61717

Spreekbeurt - KGT 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61717 Spreekbeurt - KGT 2 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 02 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61717 Dit lesmateriaal is gemaakt met

Nadere informatie

Poëzie vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74615

Poëzie vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74615 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74615 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/77026

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/77026 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Miranda de Haan 13 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77026 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Soorten werk vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73800

Soorten werk vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73800 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73800 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Verzekeringsovereenkomst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73807

Verzekeringsovereenkomst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73807 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73807 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Geloven - Ontstaan en verspreiding Islam

Geloven - Ontstaan en verspreiding Islam Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 August 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44859 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Inkomsten en uitgaven vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73698

Inkomsten en uitgaven vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73698 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73698 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Scheidingstas Mijn tas & ik. Mijn tas en ik. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/54733

Scheidingstas Mijn tas & ik. Mijn tas en ik. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/54733 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Mijn tas en ik 28 October 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/54733 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Vaardigheden - Enquête HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52705

Vaardigheden - Enquête HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52705 Vaardigheden - Enquête HV 2 Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52705 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Thema Ademhaling vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62402

Thema Ademhaling vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62402 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62402 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693 Auteur Rianne van den Braak Laatst gewijzigd 03 February 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/68693 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Verschillende eters vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62401

Verschillende eters vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62401 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62401 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Midweek naar een stad

Midweek naar een stad Auteur Marjolein Schuiling Laatst gewijzigd 09 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/72001 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Armoede voor de BBL. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/66707

Armoede voor de BBL. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/66707 Auteur sjors beijer Laatst gewijzigd 06 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/66707 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Thema: Feest vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74560

Thema: Feest vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74560 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 13 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74560 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Verspreiding Christendom - HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62218

Verspreiding Christendom - HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62218 Verspreiding Christendom - HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 June 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62218 Dit lesmateriaal is

Nadere informatie

Water en Olie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/41344

Water en Olie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/41344 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Roubos 07 November 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/41344 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Bijwoordelijke bepaling HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52704

Bijwoordelijke bepaling HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52704 Bijwoordelijke bepaling HV 2 Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52704 Dit lesmateriaal is

Nadere informatie

Ruiken en proeven vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73611

Ruiken en proeven vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73611 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 20 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73611 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Nieuwe en Social Media; Hoe gebruik ik ze goed?!

Nieuwe en Social Media; Hoe gebruik ik ze goed?! Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Bianca Harink 31 May 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/30485 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Energie: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.

Energie: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Esther van der Meer 05 June 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/31896 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Spreken - Presenteren HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52520

Spreken - Presenteren HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52520 Spreken - Presenteren HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52520 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Sander Niessing 11 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/76953 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Voeding, gaatjes en tanderosie

Voeding, gaatjes en tanderosie Auteur Silvia Drent Laatst gewijzigd 02 July 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/60962 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1 Auteur Floris Sieffers Laatst gewijzigd 28 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/65939 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 25 June 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61301 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Inleiding In het eerste jaar van Geogenie ben je begonnen vanuit België naar de wereld te kijken. In het tweede jaar heb je veel geleerd over Europa en in

Nadere informatie

Schule: Schreiben B 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52653

Schule: Schreiben B 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52653 Schule: Schreiben B 2 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 15 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52653 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Webquest boten maken. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/57946

Webquest boten maken. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/57946 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Irma Meinen 16 March 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57946 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826 Auteur Yvonn van de Grootevheen Laatst gewijzigd 25 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/75826 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Personages HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52544

Personages HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52544 Personages HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52544 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Aardrijkskunde hoofdstuk 3 paragraaf 1

Aardrijkskunde hoofdstuk 3 paragraaf 1 Aardrijkskunde hoofdstuk 3 paragraaf 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Irene van Hensbergen 31 January 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/48842 Dit lesmateriaal

Nadere informatie

Knipprogramma. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/30342

Knipprogramma. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/30342 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Iso Nova 12 October 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/30342 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Hoe maak je een goede bronvermelding. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/39641

Hoe maak je een goede bronvermelding. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/39641 Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Els ; 11 October 2012 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/39641 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld

1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld Hoofdstuk 3 Socio- economische verscheidenheid 1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld 1.1 De wereldblokken Noteer per reeks welk gemeenschappelijk thema je kan herkennen. REEKS 1 Thema:.. REEKS

Nadere informatie

Diabetes Mellitus. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/32553

Diabetes Mellitus. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/32553 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres E i Kiwijs 08 September 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/32553 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

3 Het Foto Elektrisch Effect. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/51931

3 Het Foto Elektrisch Effect. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/51931 Auteur Its Academy Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 May 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/51931 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen!

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! De doelstellingen van PROTOS zijn de armsten onder ons te voorzien van rechtvaardig, duurzaam en participatief drinkwater, water voor landbouw, en

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie

Toerisme hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63737

Toerisme hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63737 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 09 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/63737 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790 Auteur Christien van der Zwart Laatst gewijzigd 23 April 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/60790 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Ga je mee op ruimtereis?

Ga je mee op ruimtereis? Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres vivian koopman 30 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/75871 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org Quiz 1. Hoeveel jongeren wereldwijd tussen 15 en 24 jaar kunnen niet lezen en schrijven? 4 miljoen 123 miljoen 850 miljoen 61% van hen zijn jonge vrouwen. Bron: www.un.org 2. Over de hele wereld is het

Nadere informatie

Human Development Report 2013 Verrassende cijfers over armoede en kantelende wereldverhoudingen

Human Development Report 2013 Verrassende cijfers over armoede en kantelende wereldverhoudingen 1 Human Development Report 2013 Verrassende cijfers over armoede en kantelende wereldverhoudingen Het recente rapport van UNDP 1 bevat naar goede gewoonte een schat aan informatie, maar vaak ook verrassende

Nadere informatie

Bepaling van het sulfietgehalte in wijn

Bepaling van het sulfietgehalte in wijn Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Dick Naafs 06 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/35560 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Eindexamen economie pilot havo 2010 - II

Eindexamen economie pilot havo 2010 - II Opgave 4 Betaalbare zorg of zorg om betaalbaarheid? uit een Amerikaans onderzoeksrapport, maart 2009: Lang niet alle inwoners van de Verenigde Staten van Amerika (VS) zijn verzekerd tegen ziektekosten.

Nadere informatie

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jantje Postma 26 June 2012 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/38582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Examen VMBO-BB 2005 ECONOMIE CSE BB. tijdvak 1 donderdag 2 juni 9.00 10.30 uur. 12-10-2004 Versie vaststelling. Naam kandidaat Kandidaatnummer

Examen VMBO-BB 2005 ECONOMIE CSE BB. tijdvak 1 donderdag 2 juni 9.00 10.30 uur. 12-10-2004 Versie vaststelling. Naam kandidaat Kandidaatnummer Examen VMBO-BB 2005 12-10-2004 Versie vaststelling tijdvak 1 donderdag 2 juni 9.00 10.30 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org of fout 1. In Afrika bezuiden de Sahara is het aantal personen in extreme armoede gestegen tussen 1990 en 2010. 290 miljoen in 1990, 414 miljoen in 2010. 2. Tussen 2000 en 2011 is het aantal niet-schoolgaande

Nadere informatie

Klas 4 mavo. Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1

Klas 4 mavo. Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1 Klas 4 mavo Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1 Praktische opdracht economie klas 4 Ontwikkelingslanden Dit PO is een vervolg op hoofdstuk 7. We hebben het in hoofdstuk 7 gehad over het geld

Nadere informatie

ICT. Saskia Wiegers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62868

ICT. Saskia Wiegers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62868 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Saskia Wiegers 13 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62868 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I Opgave 1 Beleggingen leiden tot inkomensverschillen Aangetrokken door voorspoedige ontwikkelingen op de effectenbeurs, zijn in een land de mensen steeds meer gaan beleggen in aandelen en obligaties. Mede

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 56

Nadere informatie

Eindexamen economie havo 2011 - I

Eindexamen economie havo 2011 - I Opgave 1 AWBZ-zorgen Havo-leerling Dick besluit voor economie een profielwerkstuk te maken over de stijgende uitgaven van de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). Hieronder staan drie delen van

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan

Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en in september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen

Nadere informatie

Gezondheid en welzijn; Onderwijs; Beroepsbevolking en werk; Een stimulerende omgeving om human capital te laten renderen.

Gezondheid en welzijn; Onderwijs; Beroepsbevolking en werk; Een stimulerende omgeving om human capital te laten renderen. ONDERZOEKSRAPPORT Nederlandse beroepsbevolking behoort tot de wereldtop 1) Zwitserland, Finland en Singapore hebben de slimste beroepsbevolking In het eerste Human Capital Report van het World Economic

Nadere informatie

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-0131-a-13-2-b

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-0131-a-13-2-b Bijlage HAVO 2013 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje HA-0131-a-13-2-b Wereld Opgave 1 Globalisering in de auto-industrie De top tien van landen waar in 2010 de meeste personenauto s werden geproduceerd

Nadere informatie

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist Bevolking Waar zit iedereen? Waar zit iedereen? Bevolkingsspreiding Vraag 1 van 9 Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist B. Onjuist De manier waarop de bevolking over een gebied

Nadere informatie

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Wereldburgerschap Wat kun jij als mbo-student doen voor de wereld buiten je dorp, stad of land? En wat kan de wereld voor jou doen privé en professioneel?

Nadere informatie

Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen

Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen Betere sanitaire voorzieningen en drinkbaar water in 15 dorpen in en rond Businga op het Congolese platteland. Het tekort aan zuiver water is schrijnend

Nadere informatie

Examen VWO-Compex. Wiskunde A1 (nieuwe stijl)

Examen VWO-Compex. Wiskunde A1 (nieuwe stijl) Wiskunde A1 (nieuwe stijl) Examen VWO-Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 27 mei 13.30 16.30 uur 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Thema: Globalisering hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63728

Thema: Globalisering hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63728 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 09 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/63728 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur oud programma economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.

Nadere informatie

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding RG nr. Datum: Indiener(s): Onderwerp: Initiatiefvoorstel: ChristenUnie PAS SP PvdA Millenniumdoelstellingen De indieners stellen voor: - dat de gemeente Steenwijkerland zich actiever inzet om bij te dragen

Nadere informatie

China. Als ontwikkelingsland

China. Als ontwikkelingsland Als ontwikkelingsland Paragraaf 1 Wat is een ontwikkelingsland? Een ontwikkelingsland is een land waaraan hulp wordt verleend ter bevordering van de economische ontplooiing. Paragraaf 1.1 Kenmerken *Het

Nadere informatie

DE LORENZKROMME. Lorenzkromme 1

DE LORENZKROMME. Lorenzkromme 1 DE LORENZKROMME Lorenzkromme 1 1. INKOMENSVERSCHILLEN VERKLAARD Elk jaar stelt managementadviesbureau Berenschot speciaal voor Elsevier een lijst op van 257 veel voorkomende functies en het daarvoor betaalde

Nadere informatie

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Kort overzicht pensioenen OECD: publiek beleid in OECD-landen editie 2005

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Kort overzicht pensioenen OECD: publiek beleid in OECD-landen editie 2005 Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Dutch Kort overzicht pensioenen OECD: publiek beleid in OECD-landen editie 2005 Samenvatting in Nederlands In de laatste

Nadere informatie

Armoede en ongelijkheid in de wereld. Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016

Armoede en ongelijkheid in de wereld. Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016 Armoede en ongelijkheid in de wereld Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016 Wat gaan we bestuderen? Wanneer en hoe zijn armoede en ongelijkheid op de agenda van

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

DAG VOOR DE UITBANNING VAN DE ARMOEDE

DAG VOOR DE UITBANNING VAN DE ARMOEDE 17 oktober Dag voor de uitbanning van de armoede Armoedebestrijding is hét speerpunt in het ontwikkelingsbeleid van regeringen en NGO s. Via de UNDP, de United Nations Development Programme, probeert men

Nadere informatie

Onderwijs in Rusland. Jan Limbeek

Onderwijs in Rusland. Jan Limbeek Onderwijs in Rusland Een van de terreinen waar de Sovjet-Unie in uitblonk was onderwijs. Het onderwijs was toegankelijk, goed en gratis. Vergeleken met de Sovjet-Unie is de algemene indruk dat de situatie

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

AFRIKA IN 2100: DRIE MILJARD AFRIKANEN?

AFRIKA IN 2100: DRIE MILJARD AFRIKANEN? AFRIKA IN 2100: DRIE MILJARD AFRIKANEN? Ton Dietz Afrika-Studiecentrum Leiden www.ascleiden.nl http://countryportal.ascleiden.nl Universiteit Leiden en Universiteit van Amsterdam Na de Millennium Development

Nadere informatie

Trefwoord: wolf, biggetjes

Trefwoord: wolf, biggetjes Metadatering doelgroep overige 25 % best presterende leerlingen groep 1-2 alleen/samen Alleen vakgebied Nederlands Kunstzinnige oriëntatie twee handjes (moeilijk) denkvaardigheden Praktisch Analytisch

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A 1-2 havo 2009 - I

Eindexamen wiskunde A 1-2 havo 2009 - I Autobanden Er bestaan veel verschillende merken autobanden en per merk zijn er banden in allerlei soorten en maten. De diameter van de band hangt af van de diameter van de velg en de hoogte van de band.

Nadere informatie

WERELD. 4 havo 1 Wereldbeeld 5

WERELD. 4 havo 1 Wereldbeeld 5 WERELD 4 havo 1 Wereldbeeld 5 Meten van welvaart Op welke vier manieren meet je welvaart? 1.Bnp/hoofd. Hoe bereken je dat? 2.Verdeling van de beroepsbevolking. Regel: hoe hoe.. 3. VN- welzijnsindex (koopkracht,

Nadere informatie

Uitwerkingen. Havo Economie 2008-2009

Uitwerkingen. Havo Economie 2008-2009 Havo Economie 2008-2009 Uitwerkingen Intro-opdracht A a. b. Verkoop van geëmailleerd aardewerk, de activiteiten die nodig zijn om dit materiaal in te kopen, het bijhouden van de administratie. Wit: de

Nadere informatie

Education at a Glance: OECD Indicators - 2006 Edition. Education at a Glance: OESO-indicatoren - uitgave 2006

Education at a Glance: OECD Indicators - 2006 Edition. Education at a Glance: OESO-indicatoren - uitgave 2006 Education at a Glance: OECD Indicators - 2006 Edition Summary in Dutch Education at a Glance: OESO-indicatoren - uitgave 2006 Samenvatting in het Nederlands Education at a Glance biedt leerkrachten, beleidsmakers,

Nadere informatie

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0 Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en in september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen

Nadere informatie

De Meern, maart 2015. Multifunctionele bibliotheek voor Serey Damnak basisschool in Takeo

De Meern, maart 2015. Multifunctionele bibliotheek voor Serey Damnak basisschool in Takeo STICHTING HOPEFUL CHILDREN CENTER CAMBODJA Wolweverslaan 13 3454 GK De Meern (NL) +31 (0)30 662 20 35 info@hopefulchildrencenter.org www.hopefulchildrencenter.org De Meern, maart 2015 Multifunctionele

Nadere informatie

Kenia. Onderwijs en Media. Bron: cross your borders

Kenia. Onderwijs en Media. Bron: cross your borders Kenia Onderwijs en Media Bron: cross your borders Onderwijs in cijfers KENIA NEDERLAND Totale bevolking 35 miljoen 16,6 miljoen Percentage mannen (15 en ouder) dat kan lezen of schrijven Percentage vrouwen

Nadere informatie

Ierland groep 7 en 8 - voor de leerkracht

Ierland groep 7 en 8 - voor de leerkracht 1 Ierland groep 7 en 8 - voor de leerkracht Leerdoel groep 7 en 8 Leerlingen weten dat Ierland zich sinds de toetreding tot de Europese Unie enorm heeft ontwikkeld, met name in de IT-sector. En dat daardoor

Nadere informatie

Staat 1.1.1. Overzicht betrekking hebbend op de verdeling van het aantal verzoeken om een beginseltoestemming

Staat 1.1.1. Overzicht betrekking hebbend op de verdeling van het aantal verzoeken om een beginseltoestemming Staat 1.1. Overzicht betrekking hebbend op de procedure tot opneming van buitenlandse adoptiefkinderen in Nederlandse gezinnen over de jaren 2000-2004. Verzoeken ter verkrijging van beginseltoestemming

Nadere informatie

Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013. Subtitel

Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013. Subtitel Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013 Subtitel Colofon Titel: Quick Scan Buurten in Hoogezand-Sappemeer Datum: 9 april 2013 Opdrachtgever: Woningcorporatie Lefier Auteur: drs Fransje Grisnich

Nadere informatie

economie CSE GL en TL COMPEX

economie CSE GL en TL COMPEX Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 donderdag 27 mei 272010 mei totale examentijd 2 uur economie CSE GL en TL COMPEX Vragen 1 tot en met 22 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

De Geo 2 TH Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1

De Geo 2 TH Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 De Geo 2 TH Aardrijkskunde voor de onderouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderouw van th - Docentenhandleiding 2 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

voorbeeldopgaven wiskunde C vwo

voorbeeldopgaven wiskunde C vwo Voorbeeldopgaven bij wiskunde C 1. Scholingsgraad Het percentage analfabeten in een land is een maat voor het aantal mensen dat onderwijs genoten heeft. Een andere veel gebruikte maat is de scholingsgraad

Nadere informatie