Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap"

Transcriptie

1 Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap Kencijfers van de Vlaamse geboortecohorte JOnG! Karel Hoppenbrouwers Dienst Jeugdgezondheidszorg KU Leuven

2 Inhoud van de presentatie Wat is gekend i.v.m. alcohol en zwangerschap? Wat wordt aanbevolen i.v.m. alcohol en zwangerschap? Vlaamse cohortestudie JOnG! Opzet en steekproef Kencijfers Conclusies en aanbevelingen

3 Wat is gekend? Metabolisme Alcohol (etanol) metaboliseert voornamelijk (>80%) in de lever tot acetylaldehyde Alcoholgehalte in het bloed bij eenzelfde ingenomen hoeveelheid ligt hoger bij vrouwen Alcohol en acetaldeyde passeren doorheen de placenta, en komen terecht in vruchtwater en bloed van de foetus Foetus scheidt beide stoffen veel trager uit Alcohol (niet acetaldehyde) gaat over in moedermelk

4 Wat is gekend? Dosering International Center for Alcohol Policies (1998) 10 à 12 gram ethanol per standaardglas wijn, bier of sterke drank WHO (2010) Maximum grenswaarde voor minimaal gezondheidsrisico Bij volwassen vrouwen: 14 glazen per week, met minstens 1 alcoholvrije dag Boven maximale grenswaarde = overconsumptie Onder maximale grenswaarde afwezigheid van risico CAGE-questionnaire Score 2 op 4: problematisch alcoholgebruik

5 Wat is gekend? Effecten op gezondheid Vruchtbaarheid: kan verminderd zijn vanaf 1 standaardglas alcohol per dag Chronisch gebruik > 90 gram per dag tijdens zwangerschap Foetaal alcohol syndroom (FAS) Pre- en postnatale groeiachterstand Beschadiging van centrale zenuwstelsel Gezichtsafwijkingen Gebruik < 90 gram per dag tijdens zwangerschap Zwangerschap: miskraam, vroeggeboorte, groeiachterstand Perinataal: ademnood, pre- en postnatale groeiachterstand, microcefalie Kinderleeftijd: neurologische en gedragsanomalieën, impulsiviteit, slaapstoornissen, leerstoornissen, lagere IQ En later: neuropsychiatrische stoornissen

6 Lage of middelmatige blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap: Twee systematische reviews Wat is gekend? Effecten op gezondheid Henderson et al., 2007 < 1 glas alcohol per dag 46 relevante studies: geen consistent significant effect op perinatale gezondheid van kinderen Grote methodologische verschillen tussen studies Holmgren, à 4 glazen alcohol per week 6 publicaties: subtiele effecten gevonden op de cognitieve, mentale en sociaal-emotionele ontwikkeling van 3-16 jarige kinderen en jongeren

7 Wat wordt aanbevolen? Alcohol zwangerschap - borstvoeding Geen alcohol drinken tijdens de zwangerschap en lactatieperiode

8 Onderzoek JOnG!: Studieopzet Longitudinaal onderzoek in drie cohorten: Geboortejaar Mei April (cohorte 6 jaar) 1996 (cohorte 12 jaar) Woonplaats In één van de 9 (8) regio s

9 Thematisch overzicht JOnG! Ontwikkeling ZORG Gedrag Opvoeding Gezondheid

10 Dataverzameling: overzicht A.OUDER Demografische kenmerken Mentale gezondheid B.GEZIN Demografische kenmerken Gezinssamenstelling Gezinsfunctioneren Levensgebeurtenissen C.Pre- en perinatale risicofactoren Zwangerschap en geboorte Levenswijze moeder E.OPVOEDING Opvoedingsgedrag Opvoedingsbetekenissen (pedagogisch besef, opvoedingsbeleving) D.KIND Demografische kenmerken Gezondheid Ontwikkeling Temperament Gedrag F.OMGEVING Onderwijs Sociaal netwerk Kinderopvang G.ZORG Zorgbehoefte Zorggebruik Zorgorganisatie SWVG - Beleidsplatform 27 januari 2009

11 Cohorte 0-jarigen SWVG - Beleidsplatform 27 januari 2009

12 Populatie: N=10133 Cohorte 0-jarigen: Steekproef en respons Doelgroep (geboren op een oneven dag): N=5161 Aantal deelnemers: N=3017 (58,4% van doelgroep)

13 Cohorte 0-jarigen: Tijdslijn dataverzameling SWVG: periode Cohorte 0-jarigen Mei 2008 Okt 2008 Mei 2009 Okt 2009 Mei 2010 Okt 2010 Mei 2011 Okt 2011 Jan - Juni 2012 REKRUTERING Basissteekproef. Ikaros (K&G) Startvragenlijst 2m Vragenlijst 12m 12m Vragenlijst 24m 24m Vragenlijst 28m Vragenlijst 36m 28m 36m Verdiepingsgroep Rekrutering 6m Vragenlijst 8m 8m Onderzoek 8m 8m Vragenlijst 18m 18m Onderzoek 24m 24m

14 Deelnemers: N=3017 (100% deelnemers) Startbevraging: n=2106 (69,8% deelnemers) Cohorte 0-jarigen: Respons Ikaros-gegevens: N=3017 deelnemers

15 Cohorte 0-jarigen: Vragenlijst alcoholgebruik moeder

16 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholconsumptie volgens frequentie % Aantal glazen / week of dag <1/w enkele/w 1-2/d >2/d Alcoholconsumptie van de moeder Vóór de zwangerschap 65,9 % 58,0 38,4 3,2 0,3 Tijdens de zwangerschap 32,6 % 89,3 9,7 1,0 - Na de zwangerschap 47,6 % 72,1 26,5 1,3 0,1

17 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholconsumptie volgens leeftijd moeder Leeftijdsgroep Alcoholconsumptie van de moeder jaar (n=305) jaar (n=1555) jaar (n=247) Vóór de zwangerschap 58,3%** 67,8% 63,3% Tijdens de zwangerschap 27,5% 32,8% 37,7% Na de zwangerschap 41,0%* 48,9% 47,7% p<0,1; * p<0,05; ** p<0,01

18 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholconsumptie volgens leeftijd moeder In vergelijking met moeders van jaar gebruiken minder jonge moeders (15-24 jaar) alcohol, maar ze gebruiken wel een vergelijkbare hoeveelheid Evenveel oudere moeders (35-44 jaar) gebruiken alcohol in vergelijking met moeders van jaar, maar zij gebruiken wel grotere hoeveelheden

19 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholconsumptie volgens opleidingsniveau moeder p<0,001 Ref p<0,001 p<0,001 p<0,05 p<0,001 Ref Ref p<0,001

20 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholconsumptie volgens beroepsstatus moeder Ref Ref Ref p<0,001 p<0,001 p<0,001

21 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholconsumptie volgens gezinsinkomen p<0,001 Ref p<0,001 p<0,001 p<0,001 p<0,001 Ref Ref p<0,1

22 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholconsumptie volgens kansarmoede/nationaliteit Ref Ref Ref p<0,001 p<0,001 p<0,001

23 Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Alcoholgebruik (ongeacht frequentie) van moeder Opleidingsniveau van de moeder Alcoholgebruik door de moeder (%) Opleidingsniveau van moeder laag gemiddeld hoog Vóór de zwangerschap 38,0 56,5 76,5 Tijdens de zwangerschap 19,9 27,9 37,2 Na de zwangerschap 27,7 40,3 55,0

24 Regelmatig alcoholgebruik ( 1 glas/w) moeder Opleidingsniveau van de moeder Regelmatig alcoholgebruik door de moeder rookt (%) Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap Opleidingsniveau van moeder laag gemiddeld hoog Vóór de zwangerschap 12,3 19,5 34,4 Tijdens de zwangerschap 2,9 3,3 3,6 Na de zwangerschap 4,8 3,6 15,8

25 Ter vergelijking: Roken en blootstelling aan tabak Sterke correlatie met socioeconomische factoren! Opleidingsniveau van de moeder Moeder rookt (%) Opleidingsniveau van moeder laag gemiddeld hoog Vóór de zwangerschap 42,4 30,4 14,7 Tijdens de zwangerschap 34,3 19,5 3,9 Na de zwangerschap 31,3 19,1 4,4 x3 x9 x7

26 Alcholconsumptie tijdens borstvoeding Op dag 6 na de bevalling Uitsluitend kunstvoeding: 57,6% gebruikt alcohol Borstvoeding (al dan niet exclusief): 44,1% gebruikt alcohol Op week 6 na de bevalling Uitsluitend kunstvoeding, of gestopt met borstvoeding: 59,4% gebruikte alcohol na de zwangerschap Nog steeds borstvoeding (al dan niet exclusief): 43,3% gebruikte alcohol na de zwangerschap

27 Conclusies Twee op 3 vrouwen gebruikt alcohol in de periode van de conceptie, waarvan meer dan de helft enkele glazen per week of meer Eén op 3 vrouwen gebruikt alcohol tijdens de zwangerschap, waarvan 90% minder dan 1 glas per week Eén op 9 van de alcoholgebruikers (d.i. 3,5% van alle moeders) consumeert minstens wekelijks, en 1% (d.i. 0,3% van alle moeders) minstens dagelijks alcohol tijdens de zwangerschap Vier op 10 moeders die borstvoeding geven, blijven alcohol gebruiken in deze periode Hogere prevalenties van alcoholgebruik bij hogere SESstatus, zowel voor, tijdens als na de zwangerschap

28 Aanbevelingen Dit is een basismeting voor afwegen van effect van preventieve acties Doelstelling is nog niet bereikt Universele aanpak is nodig Individuele prenatale advisering ter ondersteuning

29 Meer weten? Dienst Jeugdgezondheidszorg

Kwaliteitsvolle zorg en ondersteuning voor kinderen en jongeren in Vlaanderen: Een selectie van bevindingen van JOnG!

Kwaliteitsvolle zorg en ondersteuning voor kinderen en jongeren in Vlaanderen: Een selectie van bevindingen van JOnG! Kwaliteitsvolle zorg en ondersteuning voor kinderen en jongeren in Vlaanderen: Een selectie van bevindingen van JOnG! Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers Mede namens het studieteam JOnG! Studieteam JOnG! 1

Nadere informatie

Een gezonde start? Cohorte 0-jarigen. Cohorte 0-jarigen: Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte

Een gezonde start? Cohorte 0-jarigen. Cohorte 0-jarigen: Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte Cohorte 0-jarigen Een gezonde start? Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte Cécile Guérin - Mathieu Roelants Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers Studiedag SWVG Leuven, 2 december

Nadere informatie

Dagelijkse kost op peuterleeftijd: Kencijfers over voedingspatroon uit de JOnG!-studie

Dagelijkse kost op peuterleeftijd: Kencijfers over voedingspatroon uit de JOnG!-studie Dagelijkse kost op peuterleeftijd: Kencijfers over voedingspatroon uit de JOnG!-studie Karel Hoppenbrouwers Cécile Guérin Studiedag Kind & Gezin Brussel, 25 oktober 2012 INHOUD VAN DE PRESENTATIE Onderzoek

Nadere informatie

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik.

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik. Samenvatting In Nederland gebruikt ongeveer 80% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank. Veel vrouwen staken het alcoholgebruik zodra ze zwanger zijn of eerder al, als ze zwanger

Nadere informatie

Gezond op school? Aspecten van de gezondheid en gezondheidsproblemen bij schoolkinderen in Vlaanderen

Gezond op school? Aspecten van de gezondheid en gezondheidsproblemen bij schoolkinderen in Vlaanderen Gezond op school? Aspecten van de gezondheid en gezondheidsproblemen bij schoolkinderen in Vlaanderen Ciska Pieters - Mathieu Roelants Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers Studiedag SWVG Leuven, 2 december 2010

Nadere informatie

Profielen van zorggebruik. Zorggebruik in relatie tot zorgen en behoefte aan hulp bij kinderen en jongeren. Hilde Dierckx Gerlinde Snoeck

Profielen van zorggebruik. Zorggebruik in relatie tot zorgen en behoefte aan hulp bij kinderen en jongeren. Hilde Dierckx Gerlinde Snoeck Profielen van zorggebruik. Zorggebruik in relatie tot zorgen en behoefte aan hulp bij kinderen en jongeren Hilde Dierckx Gerlinde Snoeck Opzet longitudinaal onderzoek Kencijfers startvragenlijsten (3c)

Nadere informatie

Situering van het onderzoek

Situering van het onderzoek Opgroeien in een kansarm gezin. Kansarme ouders bevraagd over de opvoeding en ontwikkeling van hun kind Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Goedroen Juchtmans & Steven Groenez 29 april 2016

Nadere informatie

SWVG. Feiten & Cijfers. Steunpunt beleidsrelevant onderzoek. Alcoholgebruik voor en tijdens de zwangerschap en in de periode van borstvoeding 2011-25

SWVG. Feiten & Cijfers. Steunpunt beleidsrelevant onderzoek. Alcoholgebruik voor en tijdens de zwangerschap en in de periode van borstvoeding 2011-25 SWVG Feiten & Cijfers 2011 25 Steunpunt beleidsrelevant onderzoek Alcoholgebruik voor en tijdens de zwangerschap en in de periode van borstvoeding Karel Hoppenbrouwers 1, Cécile Guérin 1, Mathieu Roelants

Nadere informatie

Negen Maanden Niet: Alcohol en zwangerschap. Ir. N.Y. van der Wulp STAP

Negen Maanden Niet: Alcohol en zwangerschap. Ir. N.Y. van der Wulp STAP Negen Maanden Niet: Alcohol en zwangerschap Ir. N.Y. van der Wulp STAP December 2010 Foetaal Alcohol Syndroom Weet je wat FAS is? Kan je FAS herkennen? Testje! 5 series van twee foto s, van oud naar jong.

Nadere informatie

Recente trends in de gezondheid van jongeren in Vlaanderen

Recente trends in de gezondheid van jongeren in Vlaanderen Recente trends in de gezondheid van jongeren in Vlaanderen Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers m.m.v. Ciska Pieters, Cécile Guérin, Mathieu Roelants Inhoud van de presentatie Aspecten van gezondheid Perinatale

Nadere informatie

ALCOHOLGEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING

ALCOHOLGEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING ALCOHOLGEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) drinkt van alle vrouwen van 25 tot 45 jaar in Nederland naar schatting 80% wel eens alcohol. Cijfers

Nadere informatie

Opvoedingsvragen, nood aan ondersteuning en preventieve gezinsondersteuning bij gezinnen met jonge kinderen

Opvoedingsvragen, nood aan ondersteuning en preventieve gezinsondersteuning bij gezinnen met jonge kinderen Opvoedingsvragen, nood aan ondersteuning en preventieve gezinsondersteuning bij gezinnen met jonge kinderen Prof. dr. Karla Van Leeuwen Dit onderzoek is uitgevoerd door: Karla Van Leeuwen (Promotor) Sofie

Nadere informatie

PRENATALE BLOOTSTELLING AAN ALCOHOL

PRENATALE BLOOTSTELLING AAN ALCOHOL Foetale Alcohol Spectrum Stoornissen Effecten van prenatale blootstelling aan alcohol Drs. Sandra Knuiman Onderwerpen presentatie Universiteit Utrecht Child and Adolescent Studies s.knuiman@uu.nl PRENATALE

Nadere informatie

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure Over deze brochure Heb je een kinderwens of is er een kindje op komst? Dan wil je er alles aan doen om een gezonde baby te krijgen. De meeste mensen weten wel dat roken en drinken tijdens de zwangerschap

Nadere informatie

Alcohol wordt veel gedronken in Nederland; 88% van de volwassen bevolking heeft in het afgelopen jaar tenminste één keer alcohol gebruikt (European

Alcohol wordt veel gedronken in Nederland; 88% van de volwassen bevolking heeft in het afgelopen jaar tenminste één keer alcohol gebruikt (European Alcohol wordt veel gedronken in Nederland; 88% van de volwassen bevolking heeft in het afgelopen jaar tenminste één keer alcohol gebruikt (European Commission, 2010). Over het algemeen drinken Nederlanders

Nadere informatie

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure Over deze brochure Heb je een kinderwens of is er een kindje op komst? Dan wil je er alles aan doen om een gezonde baby te krijgen. De meeste mensen weten wel dat roken en drinken tijdens de zwangerschap

Nadere informatie

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure Over deze brochure Heb je een kinderwens of is er een kindje op komst? Dan wil je er alles aan doen om een gezonde baby te krijgen. De meeste mensen weten wel dat roken en drinken tijdens de zwangerschap

Nadere informatie

vervolgonderwijs na de lagere school, waar men tot 14 jaar verblijft. Deze scholen zijn gelegen in Kosice, een stad in Oost-Slowakije met 240.

vervolgonderwijs na de lagere school, waar men tot 14 jaar verblijft. Deze scholen zijn gelegen in Kosice, een stad in Oost-Slowakije met 240. SAMENVATTING De aanwezigheid van sociaal-economische gezondheidsverschillen (SEGV) is bevestigd in bijna alle West Europese landen. Gedurende de vroege kinderleeftijd zijn de SEGV groot; ze blijven gedurende

Nadere informatie

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure Over deze brochure Heb je een kinderwens of is er een kindje op komst? Dan wil je er alles aan doen om een gezonde baby te krijgen. De meeste mensen weten wel dat roken en drinken tijdens de zwangerschap

Nadere informatie

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure Over deze brochure Heb je een kinderwens of is er een kindje op komst? Dan wil je er alles aan doen om een gezonde baby te krijgen. De meeste mensen weten wel dat roken en drinken tijdens de zwangerschap

Nadere informatie

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Symposium 50-jarig bestaan Oost-Vlaams Meerlingenregister Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Zaterdag 25-10-2014 UZ Gent Prof. Dr. Evert Thiery Universiteit Gent

Nadere informatie

Gezondzwangerworden. be PASCALE MOKANGI, ILSE DELBAERE, HANS DE STEUR

Gezondzwangerworden. be PASCALE MOKANGI, ILSE DELBAERE, HANS DE STEUR Gezondzwangerworden. be PASCALE MOKANGI, ILSE DELBAERE, HANS DE STEUR Hoe word je gezond zwanger? De eerste 8 weken van de zwangerschap zijn cruciaal Alle organen vormen en ontwikkelen zich in deze periode

Nadere informatie

Samenstelling en sociaal-demografisch en perinataal profiel van de verdiepingsgroep

Samenstelling en sociaal-demografisch en perinataal profiel van de verdiepingsgroep Steunpunt WVG Kapucijnenvoer 39 B-3000 Leuven +32 16 33 70 70 www.steunpuntwvg.be swvg@med.kuleuven.be Rapport 31 JOnG!-0 IN ONTWIKKELING: Samenstelling en sociaal-demografisch en perinataal profiel van

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

Alcohol en zwangerschap: Welke vrouwen blijven drinken en wat is de rol van de verloskundige?

Alcohol en zwangerschap: Welke vrouwen blijven drinken en wat is de rol van de verloskundige? Alcohol en zwangerschap: Welke vrouwen blijven drinken en wat is de rol van de verloskundige? Ir. N.Y. van der Wulp STAP Ir. W. van Dalen STAP Dr. C. Hoving UM Prof. Dr. H. de Vries UM 3 12 2009 Inhoud:

Nadere informatie

Zorgen, behoefte aan hulp en zorggebruik bij Vlaamse kinderen en jongeren van 0, 6 en 12 jaar: resultaten van de eerste bevraging.

Zorgen, behoefte aan hulp en zorggebruik bij Vlaamse kinderen en jongeren van 0, 6 en 12 jaar: resultaten van de eerste bevraging. Steunpunt WVG Minderbroedersstraat 8 B-3000 Leuven +32 16 37 34 32 www.steunpuntwvg.be swvg@med.kuleuven.be Rapport 27 Zorgen, behoefte aan hulp en zorggebruik bij Vlaamse kinderen en jongeren van 0, 6

Nadere informatie

Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Sociaal-demografisch profiel en gezondheid van 6- en 12-jarige jongeren (cohorten JOnG!

Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Sociaal-demografisch profiel en gezondheid van 6- en 12-jarige jongeren (cohorten JOnG! Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Sociaal-demografisch profiel en gezondheid van 6- en 12-jarige jongeren (cohorten JOnG!) in Vlaanderen Cécile Guérin Ciska Pieters Mathieu Roelants Prof. dr.

Nadere informatie

matige alcohol consumptie gezondheid

matige alcohol consumptie gezondheid matige alcohol consumptie positief voor gezondheid R e s u l t a t e n v a n 3 j a a r w e t e n s c h a p p e l i j k o n d e r z o e k Matige en regelmatige alcoholconsumptie heeft overall een positief

Nadere informatie

Drugs en zwangerschap. De meest gestelde vragen

Drugs en zwangerschap. De meest gestelde vragen Drugs en zwangerschap. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - december 2011 (herziene herdruk) -

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

Leefstijl en preventie

Leefstijl en preventie Leefstijl en preventie Wetenschap ten dienste van Volksgezondheid, Voedselveiligheid en Leefmilieu. . Inhoudstafel Inhoudstafel... 59 Bestudeerde indicatoren... 61 1. Voedingsgewoonten.... 61 3. Gebruik

Nadere informatie

ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP

ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP Percentages over de periode 2001-2015 In 2014 rookte naar schatting 27% van alle 20-40 jarige vrouwen in Nederland (Bron: Gezondheidsenqute/Leefstijlmonitor CBS i.s.m. RIVM

Nadere informatie

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte Samenvatting Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte in vergelijking met vrouwen die zwanger zijn van een eenling. Ongeveer 5-9% van de eenlingen wordt te vroeg

Nadere informatie

Waarom worden uw risico s in kaart gebracht?

Waarom worden uw risico s in kaart gebracht? Deze folder is ontwikkeld door het Expect onderzoeksteam van de Universiteit Maastricht. Meer informatie over het Expect onderzoek vindt u op www.zwangerinlimburg.nl Waarom worden uw risico s in kaart

Nadere informatie

Factsheet Monitor Zwangerschap en Middelengebruik

Factsheet Monitor Zwangerschap en Middelengebruik Marlous Tuithof, Roxanne Siauw, Saskia van Dorsselaer, Karin Monshouwer Factsheet Monitor Zwangerschap en Middelengebruik Het middelengebruik van moeders en hun partner voor, tijdens en na de zwangerschap

Nadere informatie

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997 6.2.1. Inleiding Binnen de verschillen factoren van risico gedrag heeft alcoholverbruik altijd al de aandacht getrokken van de verantwoordelijken voor Volksgezondheid. De WGO gebruikt de term "Ongeschiktheid

Nadere informatie

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities in Early Childhood Health The Generation R Study Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Sociaal-economische gezondheidsverschillen vormen een groot maatschappelijk

Nadere informatie

Drugs en alcohol gebruik bij zwangeren

Drugs en alcohol gebruik bij zwangeren Drugs en alcohol gebruik bij zwangeren Risico s en DILEMMA s VOOR MOEDER EN KIND 16 april 2013 Mary Janssen van Raaij & Susanne Wegen Programma Inleiding Gevolgen voor de moeder Gevolgen voor het kind

Nadere informatie

K.B B.S In werking

K.B B.S In werking K.B. 5.9.2017 B.S. 22.9.2017 In werking 1.11.2017 Wijzigen Invoegen Verwijderen Artikel 9 VERLOSSINGEN Worden als verloskundige verstrekkingen aangezien : a) wanneer daarvoor de bekwaming van vroedvrouw

Nadere informatie

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015 Zwangerschap bij de psychiatrische patient Bernke te Winkel Wetenschappelijk medewerker Teratologie Informatie Service TIS kenniscentrum Cijfers telefoondienst TIS Informatie geven Website (en boek) -

Nadere informatie

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar - Factsheet - Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar NIGZ, Project Alcohol Voorlichting en Preventie 3 juli 2003 Inleiding Het NIGZ voert elk jaar, als onderdeel van het Alcohol

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darmen

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darmen Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darmen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zwangerschap 2 Erfelijkheid 2 Vruchtbaarheid 2 Invloed chronische darmziekte op de zwangerschap

Nadere informatie

Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Sociaal profiel, gezondheid en determinanten van gezondheid tijde het tweede levejaar van de Vlaamse geboortecohorte JOnG! Cécile Guérin Mathieu Roelants Nancy

Nadere informatie

Zwangerschap, reproductietoxicologie en preconceptieconsult

Zwangerschap, reproductietoxicologie en preconceptieconsult Zwangerschap, reproductietoxicologie en preconceptieconsult Dr. Teus Brand Coronel Instituut, Academisch Medisch Centrum Amsterdam Zwangerschapscomplicaties beïnvloed door werkgebonden factoren Miskraam

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Zwolle

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Zwolle [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente 420 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

Voor een alcoholvrije zwangerschap. Negen Maanden Niet. Folder voor zwangere vrouwen Informatie over alcohol en zwangerschap

Voor een alcoholvrije zwangerschap. Negen Maanden Niet. Folder voor zwangere vrouwen Informatie over alcohol en zwangerschap Voor een alcoholvrije zwangerschap Negen Maanden Niet Folder voor zwangere vrouwen Informatie over alcohol en zwangerschap U bent zwanger en doet er alles aan om een gezonde baby te krijgen. Eén van de

Nadere informatie

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING Inleiding Aan het werken met radioactieve stoffen of ioniserende straling uitzendende toestellen zijn risico s verbonden. Het is bij de wet verplicht om personen

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. - VERLOSSINGEN

HOOFDSTUK IV. - VERLOSSINGEN Deze versie treedt in voege vanaf 01/02/2016 (blz. 14) HOOFDSTUK IV. - VERLOSSINGEN Art. 9. Worden als verloskundige verstrekkingen aangezien : a) wanneer daarvoor de bekwaming van vroedvrouw vereist is

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S Artikel 9 VERLOSSINGEN K.B. 9.11.2015 In werking 1.2.2016 B.S. 9.12.2015 Wijzigen Invoegen Verwijderen c) wanneer daarvoor de bekwaming van geneesheer-specialist voor gynecologie en verloskunde (DG) vereist

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nicotine en alcohol kunnen de placenta passeren en zo het risico op nadelige uitkomsten voor het ongeboren kind verhogen. Stoppen met roken en alcoholgebruik tijdens de zwangerschap lijkt vanzelfsprekend,

Nadere informatie

Difficult birth, difficult life? Tuin-Batstra, Laura van der

Difficult birth, difficult life? Tuin-Batstra, Laura van der Difficult birth, difficult life? Tuin-Batstra, Laura van der IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document

Nadere informatie

Samenvatting. Het Terneuzen Geboortecohort. Detectie en Preventie van Overgewicht en Cardiometabool Risico vanaf de Geboorte

Samenvatting. Het Terneuzen Geboortecohort. Detectie en Preventie van Overgewicht en Cardiometabool Risico vanaf de Geboorte Het Terneuzen Geboortecohort Detectie en Preventie van Overgewicht en Cardiometabool Risico vanaf de Geboorte In Hoofdstuk 1 worden de achtergrond, relevantie, gebruikte definities en concepten, en de

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Raalte

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Raalte [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente 460 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

Laatstejaarsgebruik (N=5367)

Laatstejaarsgebruik (N=5367) 9,3 7,9 7,4 2,8 5,5 19,9 83,1 90,7 92,1 92,6 97,2 94,5 ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ WERKNEMERS: EEN KWESTIE VAN ALCOHOL, MANNEN EN GEVOLGEN OP HET WERK. 21 december 2017 Voor het eerst werd bij Belgische

Nadere informatie

Kindermonitor Gemeentelijke Factsheet. Deventer

Kindermonitor Gemeentelijke Factsheet. Deventer [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente 448 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

Geen mythes, maar feiten. Hoe voeden Vlaamse ouders kinderen en adolescenten werkelijk op en hoe ervaren ze dit?

Geen mythes, maar feiten. Hoe voeden Vlaamse ouders kinderen en adolescenten werkelijk op en hoe ervaren ze dit? Geen mythes, maar feiten. Hoe voeden Vlaamse ouders kinderen en adolescenten werkelijk op en hoe ervaren ze dit? Sofie Rousseau Prof. dr. Karla Van Leeuwen Opvoedingsgedrag Opvoedingsbeleving Achtergrond:

Nadere informatie

Deel I: Prevalentie en karakteristieken van maternale/perinatale gezondheid en maternaal gezondheidsgedrag

Deel I: Prevalentie en karakteristieken van maternale/perinatale gezondheid en maternaal gezondheidsgedrag Samenvatting Hoofdstuk één In dit hoofdstuk worden de studies van dit proefschrift geïntroduceerd, met het Model for Planned Health Education and Promotion als kader. Achtergrondinformatie wordt gegeven

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Kampen

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Kampen [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente 424 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

K.B. 28.3.2014 In werking 1.6.2014 B.S. 14.4.2014

K.B. 28.3.2014 In werking 1.6.2014 B.S. 14.4.2014 Artikel 9 VERLOSSINGEN K.B. 28.3.2014 In werking 1.6.2014 B.S. 14.4.2014 Wijzigen Invoegen Verwijderen Worden als verloskundige verstrekkingen aangezien : a) wanneer daarvoor de bekwaming van vroedvrouw

Nadere informatie

Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest

Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest Analyse indicatoren Gezond leven Analyse van de gezondheidsenquête in opdracht van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid Door Sabine

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Inleiding Zwanger worden als je een chronische ontstekingsziekte van de darm (IBD = inflammatory Bowel disease) hebt zoals de ziekte van Crohn

Nadere informatie

Wadist? of Oeist? Meten van welbevinden bij schoolgaande kinderen en jongeren in Vlaanderen: kencijfers en implicaties voor de leerlingenbegeleiding

Wadist? of Oeist? Meten van welbevinden bij schoolgaande kinderen en jongeren in Vlaanderen: kencijfers en implicaties voor de leerlingenbegeleiding Meten van welbevinden bij schoolgaande kinderen en jongeren in Vlaanderen: kencijfers en implicaties voor de leerlingenbegeleiding Dit onderzoek wordt uitgevoerd door: Promotoren Prof. Karel Hoppenbrouwers,

Nadere informatie

Kindermonitor Gemeentelijke Factsheet. Olst-Wijhe

Kindermonitor Gemeentelijke Factsheet. Olst-Wijhe [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet Olst-Wijhe [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente Olst-Wijhe 444 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid,

Nadere informatie

JOnG!0: Longitudinale ontwikkeling van opvoeding, kindgedrag en zorg

JOnG!0: Longitudinale ontwikkeling van opvoeding, kindgedrag en zorg Steunpunt WVG Minderbroedersstraat 8 B-3000 Leuven +32 16 37 34 32 www.steunpuntwvg.be swvg@kuleuven.be Rapport 42 JOnG!0: Longitudinale ontwikkeling van opvoeding, kindgedrag en zorg Onderzoeker: Promotor:

Nadere informatie

opleiding moeder midden

opleiding moeder midden Tabellenboek gezondheidsmonitor 0-12 jarigen gemeente Toelichting: In de eerste kolommen staan de resultaten voor uitgesplitst naar leeftijd, geslacht, van de en etniciteit. De laatste kolom geeft het

Nadere informatie

PROCEDURE V1. APR 2017

PROCEDURE V1. APR 2017 PROCEDURE V1. APR 2017 INLEIDING ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING Aan het werken met bronnen van ioniserende straling zijn risico s verbonden. Het is bij de wet verplicht om personen die handelingen

Nadere informatie

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens Informatiefolder en kinderwens Inhoudsopgave Algemeen 3 Kinderwens 3 Foliumzuur s- en ovulatietesten 5 Geneesmiddelen 6 Bostvoeding Medicatiebegeleiding Algemeen De vrouw maakt tijdens haar leven een aantal

Nadere informatie

Intra uteriene groeivertraging (IUGR) Maatschap Gynaecologie IJsselland Ziekenhuis

Intra uteriene groeivertraging (IUGR) Maatschap Gynaecologie IJsselland Ziekenhuis Intra uteriene groeivertraging (IUGR) Maatschap Gynaecologie IJsselland Ziekenhuis Inleiding Deze folder geeft uitleg en informatie over de oorzaak, gevolgen en mogelijke behandeling van een groeiachterstand

Nadere informatie

LucKi onderzoek onderzoeksopzet en enkele resultaten

LucKi onderzoek onderzoeksopzet en enkele resultaten LucKi onderzoek onderzoeksopzet en enkele resultaten PAOG nascholing Jeugdgezondheidszorg Maastricht, 22 oktober 2013 Dianne de Korte-de Boer, MSc Department of Epidemiology CAPHRI School for Public Health

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575b_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie en

Nadere informatie

Kindermonitor Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Regio Gelderland Midden

Kindermonitor Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Regio Gelderland Midden Kindermonitor 2009 Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Regio Gelderland Midden H u l p v e r l e n i n g G e l d e r l a n d M i d d e n Gezondheid niet voor

Nadere informatie

Beste ouders en jongeren,

Beste ouders en jongeren, Nieuwsbrief JOnG! I N H O U D Beste ouders en jongeren Onderzoeker in de kijker Gebruik van foliumzuur 1 1 2 Beste ouders en jongeren, Eindelijk is het zover! Deze zomer startte het onderzoeksteam van

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Schildklierafwijkingen en zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Normaal gesproken werkt de schildklier naar behoren. Bij een abnormale werking kan de schildklier te snel werken (hyperthyreoïdie)

Nadere informatie

Alcoholgebruik: omvang in de regio

Alcoholgebruik: omvang in de regio Alcoholgebruik: omvang in de regio Schadelijk alcoholgebruik in de regio Het alcoholgebruik(1) onder volwassenen (tot 65 jaar) in Zuid-Limburg is 85%. Van de ouderen (65+) geeft 75% aan alcohol te drinken.

Nadere informatie

Rapport. Roken en Zwangerschap. Jordy van der Steen. B-1272 Juli 2002. Bestemd voor: DEFACTO voor een rookvrije toekomst Den Haag

Rapport. Roken en Zwangerschap. Jordy van der Steen. B-1272 Juli 2002. Bestemd voor: DEFACTO voor een rookvrije toekomst Den Haag nipo het marktonderzoekinstituut Postbus 247 1000 ae Amsterdam Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 Fax (020) 522 53 33 Email info@nipo.nl Internet www.nipo.nl Rapport Roken en Zwangerschap

Nadere informatie

AlcoholenZwangerschap

AlcoholenZwangerschap AlcoholenZwangerschap inhoud Introductie 4 1. Wetenschappelijke gegevens 7 1.1. Epidemiologische gegevens 7 1.2. Definities van gebruik 8 1.3. Opname en afbraak van alcohol in het lichaam 11 1.4. Effecten

Nadere informatie

Achternaam en roepnaam van je partner:... Geboortedatum partner:. Welke achternaam gebruik je?.

Achternaam en roepnaam van je partner:... Geboortedatum partner:. Welke achternaam gebruik je?. Voor je ligt de vragenlijst van Verloskundigenpraktijk Zuid. Tijdens de eerste controle willen we graag wat meer te weten komen over je medische achtergrond, je eventuele eerdere zwangerschappen en je

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap

Schildklierafwijkingen en zwangerschap Schildklierafwijkingen en zwangerschap Patiënteninformatie Schildklierafwijkingen en zwangerschap Inhoudsopgave: 1 Algemeen 1.1 Wat is de schildklier en hoe werkt hij 1.2 De ontwikkeling van de schildklier

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap.

Diabetes en zwangerschap. Diabetes en zwangerschap. Samenvatting van de lezing door dr. B.W. Mol, als gynaecoloog verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven en Veldhoven, op dinsdag 24 oktober 2006 voor de DVN afd. Eindhoven.

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R ROKEN EN ALCOHOLGEBRUIK Jeugd 2010 5 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

Resultaten voor Brussels Gewest Alcoholverbruik Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Brussels Gewest Alcoholverbruik Gezondheidsenquête, België, 1997 6.2.1. Inleiding Binnen de verschillen factoren van risico gedrag heeft alcoholverbruik altijd al de aandacht getrokken van de verantwoordelijken voor Volksgezondheid. De WGO gebruikt de term "Ongeschiktheid

Nadere informatie

Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Sociaal-demografisch profiel, gezondheid en voedingspatroon tijdens het eerste levensjaar van de Vlaamse geboortecohorte JOnG! Cécile Guérin 1 Mathieu Roelants

Nadere informatie

VoorZorg Primaire preventie van kindermishandeling

VoorZorg Primaire preventie van kindermishandeling VoorZorg Primaire preventie van kindermishandeling Van wijk tot wetenschap Jeanette van den Brink, VoorZorgverpleegkundige GGD Amsterdam Marieke Timmermans, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), Adviseur

Nadere informatie

De cliënt: Kenmerken, leefstijl, wensen en tevredenheid. Dr.Ir. Judith Manniën Senior onderzoeker / epidemioloog

De cliënt: Kenmerken, leefstijl, wensen en tevredenheid. Dr.Ir. Judith Manniën Senior onderzoeker / epidemioloog De cliënt: Kenmerken, leefstijl, wensen en tevredenheid Dr.Ir. Judith Manniën Senior onderzoeker / epidemioloog 2 Dataverzameling Augustus 2009 t/m April 2011 20 praktijken 25% 30% 30% 15% 3 Dataverzameling

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Ommen

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Ommen [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente In de gemeente gaven 478 ouders van ½- tot 12 jaar inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

schildklierafwijkingen en zwangerschap

schildklierafwijkingen en zwangerschap schildklierafwijkingen en zwangerschap 2 Inhoud 1 Algemeen 1.1 Wat is de schildklier en hoe werkt hij 1.2 De ontwikkeling van de schildklier bij de baby 2 Schildklierziekten 2.1 Hypothyreoïdie 2.2 Hyperthyreoïdie

Nadere informatie

Gemeentenotitie Heiloo Jong geleerd is oud gedaan Jeugdenquête 0 tot 4 jaar Noord-Kennemerland

Gemeentenotitie Heiloo Jong geleerd is oud gedaan Jeugdenquête 0 tot 4 jaar Noord-Kennemerland Gemeentenotitie Heiloo Jong geleerd is oud gedaan Jeugdenquête 0 tot 4 jaar Noord-Kennemerland 1 Inleiding In 2006 heeft de GGD een jeugdenquête onder de ouders van de 0- tot 4-jarigen gehouden in de regio

Nadere informatie

Kindermonitor Gemeentelijke Factsheet. Hardenberg

Kindermonitor Gemeentelijke Factsheet. Hardenberg [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente In de gemeente gaven 458 ouders van kinderen van een half tot twaalf jaar inzicht in de gezondheid,

Nadere informatie

Patiëntenvoorlichting Gynaecologie. Schildklierafwijkingen en Zwangerschap

Patiëntenvoorlichting Gynaecologie. Schildklierafwijkingen en Zwangerschap Patiëntenvoorlichting Gynaecologie Schildklierafwijkingen en Zwangerschap In het kort De schildklier kan te snel werken (hyperthyreoïdie) of te langzaam (hypothyreoïdie). In beide gevallen moeten voor

Nadere informatie

Handleiding voor Verloskundigen. Negen Maanden Niet. Voorlichtingsprogramma voor de verloskundigenpraktijk over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap

Handleiding voor Verloskundigen. Negen Maanden Niet. Voorlichtingsprogramma voor de verloskundigenpraktijk over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap Handleiding voor Verloskundigen Voorlichtingsprogramma voor de verloskundigenpraktijk over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap 2 3 Inhoud 1. Inleiding 4 2. 6 3. Materialen bij het inzetten van 8 4.

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Alcohol en opvoeding 15 Ouders rond 2008 onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen

Nadere informatie

29 augustus blauw. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2

29 augustus blauw. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Kleef hier onmiddellijk een identificatiesticker blauw Toelatingsexamen arts en tandarts 29 augustus 2017 Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Figuur 1A: Totale alcohol per capita-consumptie

Nadere informatie

29 augustus geel. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2

29 augustus geel. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Kleef hier onmiddellijk een identificatiesticker geel Toelatingsexamen arts en tandarts 29 augustus 2017 Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Figuur 1A: Totale alcohol per capita-consumptie

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding: liothyronine t/m 4676

Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding: liothyronine t/m 4676 Kinderwens, en : liothyronine 4673 t/m 4676 T3 = trijodiumthyronine; T4 = thyroxine/tetrajodothyronine; TGA = Therapeutic Goods Administration; TIS = Teratologie Informatie Service; TSH = thyroid stimulerend

Nadere informatie

Kindermonitor Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Gemeente Rijnwaarden

Kindermonitor Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Gemeente Rijnwaarden Kindermonitor 2009 Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Gemeente Rijnwaarden H u l p v e r l e n i n g G e l d e r l a n d M i d d e n Gezondheid niet voor

Nadere informatie

Verloskunde Schildklierafwijkingen en zwangerschap

Verloskunde Schildklierafwijkingen en zwangerschap Verloskunde Schildklierafwijkingen en zwangerschap INHOUDSOPGAVE In het kort Wat is de schildklier en hoe werkt hij? De ontwikkeling van de schildklier bij de baby Schildklierziekten Hypothyreoïdie Hyperthyreoïdie

Nadere informatie

isotretinoïne 10 mg en 20 mg zachte capsules Preventie van zwangerschap & blootstelling van de foetus

isotretinoïne 10 mg en 20 mg zachte capsules Preventie van zwangerschap & blootstelling van de foetus isotretinoïne 10 mg en 20 mg zachte capsules Preventie van zwangerschap & blootstelling van de foetus Richtlijnen voor de patiënt bij het gebruik van isotretinoïne Waarvoor dient deze brochure? Deze brochure

Nadere informatie

Diabetes and. alcohol. alcohol

Diabetes and. alcohol. alcohol Diabetes and alcohol en alcohol De risico s kennen Een alcoholisch drankje nuttigen met vrienden kan een leuk sociaal gebeuren zijn. Maar alcohol dient met mate te worden gebruikt om de gezondheidsrisico

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen Inleiding Aanleiding In Nederland werden in 2008 in totaal 13.649 kinderen (7,7% van alle pasgeborenen) te vroeg (zwangerschapsduur

Nadere informatie