18 Verleiden tot willen: pijn en vertrouwen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "18 Verleiden tot willen: pijn en vertrouwen"

Transcriptie

1 18 Verleiden tot willen: pijn en vertrouwen Het is lekker werken met een groep die gemotiveerd is. Met deelnemers die aan je lippen hangen bij je uitleg, zelf vragen stellen en enthousiast aan de gang gaan met oefeningen. Dat is niet altijd het geval en als trainer voel je dat meteen. Dan is het stil bij je theorie, zitten deelnemers met hun armen over elkaar en gaan ze met merkbare tegenzin uiteen in subgroepen. Je durft nauwelijks langs de subgroepen te lopen omdat je vermoedt dat ze over heel andere dingen praten dan de training. Pijn en vertrouwen als voorwaarde Het goede nieuws is dat je als trainer veel kunt doen om een groep te motiveren. Nu is natuurlijk de vraag hoe je dat doet. Laatst sprak ik een trainer die vond dat leren vooral leuk moest zijn; dan zou een groep gemotiveerd aan de slag gaan. En zeker denk ik dat het helpt om met werkvormen te variëren en om als trainer met veel energie voor de groep te staan. Maar beide aanpakken zorgen voor een motivatie van buiten: je wordt verleid om mee te doen doordat de omgeving het wel aardig brengt. Uiteindelijk is het effectiever om deelnemers van binnenuit te motiveren, zodat ze het zélf belangrijk vinden om te leren. Maar wanneer is een deelnemer nu optimaal gemotiveerd? Stel je voor dat je een presentatie-training gaat volgen. Wanneer zit je op het puntje van je stoel? Ik denk dat je leermotivatie het grootst is als je net een presentatie hebt gegeven op je werk en hebt gemerkt dat je je publiek niet boeide. Je baalt daarvan en weet dat je het beter kunt. Je weet ook dat deze trainer en deze training jou dit bij uitstek kunnen bieden. Dus wil je nu erg graag leren hoe je het een volgende keer anders moet aanpakken. trainingen ontwerpen 205

2 Deze deelnemer heeft pijn en vertrouwen. De pijn is de ervaring op zijn werk: hij boeide zijn publiek niet. Au! Hij heeft vertrouwen dat hij het beter kan èn hij heeft vertrouwen in deze training en trainer. Samen zorgt dat ervoor dat hij wil leren. Veranderen kost energie, en zeker als je blijvend je gedrag wilt veranderen. Daar moet iets tegenover staan. Pijn is de beste intrinsieke motivatie. Stel je maar voor dat je een tandartsbezoek gepland had, je hecht aan een goed verzorgd gebit. Nu komt er een dringende afspraak tussendoor. Als er verder niets aan de hand is, is het gemakkelijk om de afspraak af te zeggen. Maar kun je aan één kant niet meer kauwen van de kiespijn dan zul je daar wel voor waken. Zo is het ook voor de deelnemers. Ook zonder pijn kun je naar de tandarts gaan, en ook zonder pijn zullen deelnemers best iets leren, maar ze leren het meest gemotiveerd als ze pijn voelen. Als ze een lastige situatie op hun vizier hebben en het negatieve effect. Een groep die afhaakt, het vervelende gevoel dat je je hebt laten opfokken door een boze klant, de rotzooi op je bureau. Daarnaast is vertrouwen nodig. Heb ik net gehoord dat mijn tandarts het gebit van de buurvrouw heeft verpest, dan lig ik toch iets minder rustig in die stoel. Of weet ik dat mijn tanden heel broos zijn, dan heb ik minder vertrouwen in de behandeling. Dus deelnemers hebben ook vertrouwen nodig om zich over te kunnen geven aan het leerproces. Dit vertrouwen is nodig op drie terreinen. 1 Vertrouwen dat je invloed kunt hebben in deze situatie: is het echt mogelijk om agressie in te dammen, anders om te gaan met rotmailtjes van de baas, in een arbeidsvoorwaardengesprek invloed te hebben? Dit is vertrouwen in de inhoud van de training: gaat die echt werken? 1 Vertrouwen in je eigen vermogen om het anders te doen: misschien kunnen anderen het, maar kun je het ook zelf? Om te leren heb je vertrouwen nodig dat je kunt veranderen. 1 Vertrouwen in de trainer: heb je het gevoel dat je van die persoon kan leren? 206 trainingen ontwerpen

3 Pijn en vertrouwen beïnvloeden Als je beseft dat pijn en vertrouwen nodig zijn om te willen leren, is de volgende vraag of je die kunt beïnvloeden als trainer. Ja dat kan! Met de glijbaan kun je de deelnemers pijn en vertrouwen laten ervaren. Dat is een keuzemenu van drie werkvormen: confronteren, reflecteren en introduceren. Naarmate deelnemers uit zichzelf minder pijn en vertrouwen hebben, moet je meer moeite doen om hen te motiveren en start je hoger op de glijbaan. 1 Hebben de deelnemers pijn en vertrouwen, dan is een introductie genoeg om aan de slag te gaan. 1 Hebben ze wel pijn, maar geen vertrouwen, dan denken de deelnemers dat ze niets kunnen doen aan hun lastige situatie. Een reflecterende start helpt hen in te zien waar ze invloed kunnen nemen. 1 Hebben deelnemers geen pijn, dan ervaren ze nog geen probleem. Dat wek je op met een confronterende start. Om te kunnen werken met de glijbaan is het wel nodig dat pijn en vertrouwen in aanleg aanwezig zijn. Als het goed is, heb je dat vastgesteld in je diagnose (zie hoofdstuk 2). Daarin heb je onderzocht of er een Geen pijn Confronteren Wel pijn, geen vertrouwen Reflecteren Wel pijn, wel vertrouwen Introduceren trainingen ontwerpen 207

4 negatief effect is voor de deelnemers, ook als ze dat zelf nog niet op hun netvlies hebben. Dat is de pijn. Daarnaast heb je gecheckt of ze met hun gedrag invloed kunnen uitoefenen op dat effect. Hierdoor weet je dat je kunt werken aan vertrouwen. Met de glijbaan kies je een start die afhangt van de motivatie van de groep. Dat kan verschillen per onderdeel. De deelnemers hebben bijvoorbeeld veel zin om meer te leren over het slechtnieuwsgesprek omdat ze daar tegenop zien, maar feedback geven vinden ze een saai onderdeel. Dan weet je dat je voor het laatste onderdeel hoger op de glijbaan moet starten dan voor het eerste. Pijn en vertrouwen analyseren De eerste stap voor elk onderdeel is dat je bedenkt hoe het staat met pijn en vertrouwen. Dat schat je in door te bekijken hoe deelnemers praten over jouw onderdeel. Stel je voor dat ze willen leren onderhandelen. Noemen ze dan situaties waarin ze onderhandeld hebben en waarin het resultaat niet goed was? Zo ja, dan hebben ze pijn. En zeggen ze daarbij dat ze het niet handig aangepakt hebben en in de training willen leren om het anders te doen? Dan hebben ze vertrouwen. Er zijn drie bronnen waaruit je kunt afleiden of deelnemers pijn en vertrouwen ervaren. 1 De intake: hierin heb je gevraagd naar lastige situaties en naar wat de deelnemers willen leren. Noemen ze daar zaken rond onderhandelen of niet? 1 Je ervaring met andere groepen. Dachten vergelijkbare groepen gemakkelijk over dit onderwerp onderhandelen, wie kan dat nou niet? dan is de kans groot dat ook deze groep weinig pijn heeft. 1 Je ervaring met deze doelgroep. Is het soort mensen dat je traint managers, verkopers, secretaresses meestal overmoedig of juist geneigd tot zelfreflectie? 208 trainingen ontwerpen

5 In het algemeen geldt: bij twijfel niet inhalen. Als je niet zeker weet of je deelnemers pijn en vertrouwen ervaren, ga je ervan uit dat het niet zo is. Ook als mensen wel pijn en vertrouwen hebben, is het motiverend en leerzaam om bovenaan de glijbaan te beginnen. Terwijl je andersom meer risico s loopt: als je onderaan de glijbaan start, terwijl deelnemers nog geen pijn en vertrouwen ervaren, loop je kans op blanco blikken. Wel pijn, wel vertrouwen: We hebben een probleem, help ons om dat op te lossen. Als trainer hoef je niet veel te doen om deze groep te motiveren. Ze hebben zelf al situaties aangedragen waarvan ze last hebben en zoeken bij jou hulp om die handiger aan te pakken. Eigenlijk is er maar één ding nodig: bij het begin van elk onderdeel breng je hen even in contact met hun pijn. Vergelijk het maar weer met een bezoek aan de tandarts: je hebt soms last van kiespijn, maar als je bij de tandarts komt, is die pijn vaak op miraculeuze wijze verdwenen. Zo is het ook met deelnemers. Ze hebben bijvoorbeeld last van weerspannige medewerkers en hebben zich dus opgegeven voor een training Leidinggeven. Maar als ze op de training komen, zijn er allerlei andere indrukken en voelen ze hun pijn even niet meer. In zo n situatie kun je niet meteen gaan trainen. Het is alsof jij in de stoel ligt en de tandarts zegt: Zo, nu even dat gaatje vullen. Jij: Gaatje vullen? Hoezo, ik voel helemaal niets. Een tandarts weet wel hoe hij zo n afgeleide patiënt in contact brengt met z n eigen pijn. Hij peutert even met een haakje in de gevoelige plek en jij weet meteen weer hoe dat was kiespijn. Zo is het ook bij een training: als deelnemers hun oorspronkelijke pijn even uit het oog verliezen, duw jij je haakje in hun kies. Waar had je ook alweer last van en wat kun je hier leren? Dat doe je door een introductie. Een goede introductie mobiliseert latent aanwezige pijn en zorgt ervoor dat je mensen van meet af aan mee krijgt. In hoofdstuk 9 heb je al gelezen hoe je pijn en vertrouwen trainingen ontwerpen 209

6 kunt aanwakkeren met het programma op papier. In hoofdstuk 19 lees je hoe je dit kunt doen bij de introductie van elk onderdeel. Wel pijn, geen vertrouwen: We hebben een probleem, maar wat kunnen wij eraan doen? Stel je voor: je leert een groep treinconducteurs hoe ze moeten omgaan met agressie. Zij vinden dat onzin: aan agressieve reizigers kun je toch niets doen. Laat de spoorwegpolitie er vooral sneller bij zijn, daar heb je meer aan! Deze groep heeft duidelijk pijn, maar geen vertrouwen. Ze zien best dat er een probleem is en dat de gevolgen op hun bordje terechtkomen. Maar ze geloven niet dat ze echt invloed hebben op de situatie en denken dat ze er niets aan kunnen doen. Jouw training vinden ze dus onzin: Theoretisch gezwets! In de praktijk gaat het heel anders. Trainers labellen dit gedrag vaak als slachtoffergedrag. De achterliggende gedachte is dat deelnemers niet zo machteloos zijn als ze zich voelen. Het is allemaal inbeelding. Maar als je zelf in zo n situatie zit, lijkt je machteloosheid helemaal niet ingebeeld. Stel je voor, van buitenaf wordt een eis aan je gesteld waarvan je denkt dat je die nooit kunt waarmaken. Dat geeft een beroerd gevoel: wat je ook doet, het maakt toch niet uit, de situatie blijft onoplosbaar! Het eerste dat je hebt te doen als trainer is dus nagaan of deelnemers het negatieve effect echt zelf veroorzaken. Dat heb je in principe al gedaan tijdens de diagnose (zie hoofdstuk 2). Daar heb je bijvoorbeeld onderzocht of deelnemers klanten verliezen omdat ze slechte gesprekken voeren. Of knappen klanten af op andere dingen, zoals de prijs? Als dat laatste het geval was, zou je niet zijn gaan trainen. Maar het kan geen kwaad om de diagnose er in dit stadium weer bij te pakken en te onderzoeken of en hoe deelnemers het ongewenste effect zelf veroorzaken. Als je zeker weet dat de deelnemers wel iets kunnen doen aan hun eigen pijn, gaat het erom hun vertrouwen te geven. Je buigt de situatie om 210 trainingen ontwerpen

7 naar hun eigen invloedssfeer. Daarmee begin je al tijdens de intake door aandachtig te luisteren naar hun verhalen en hen te verleiden tot een eigen leerwens. Daarop bouw je verder tijdens de training. Je probeert de visie van je deelnemers op tafel te krijgen en die met elkaar te bediscussiëren. Dan gaan ze andere perspectieven zien en ontstaat er ruimte voor een andere aanpak. Deze aanpak noem ik reflecteren; in hoofdstuk 20 lees je hoe je hiervoor verschillende werkvormen kunt ontwerpen. Ik wil niet Soms zeggen deelnemers ik wil niet in plaats van ik kan niet. Zij weigeren de situatie te veranderen, niet omdat ze niet kunnen, maar omdat ze niet willen. Ja, ik zie ook wel dat de omzet terugloopt. Maar ik ben niet aangenomen voor acquisitie; daarvoor hebben we directeuren en senioren. Laten zij die training maar gaan volgen. Wat is hier aan de hand? Wil deze deelnemer inderdaad niet veranderen of durft hij dat niet? Soms zeggen mensen dat ze iets niet willen terwijl ze bang zijn dat ze het niet kunnen. Het hangt af van je inschatting en je mensbeeld of je de duimschroeven gaat aandraaien of gaat aanmoedigen. Laten we de twee sporen eens bekijken. 1 Deze persoon durft niet. Hij vindt het doodeng om te veranderen en schuift de taak daarom af op anderen. Hieronder ligt een leervraag: help me om te leren hoe ik het moet doen. Daar kun je als trainer mee aan de slag door hem veel te laten oefenen en daarin successen te laten ervaren. Na de training zal het management deze medewerker extra moeten stimuleren om het geleerde in praktijk te brengen. 1 Deze persoon wil niet. Hij heeft geen zin om zich extra in te spannen en vindt dat hij een ander contract heeft met zijn werk. Als trainer kun je daaraan weinig veranderen. In plaats daarvan moet het management het gesprek aangaan en de pijn voor deze medewerker vergroten door te schetsen wat de persoonlijke gevolgen zijn als hij niet gaat acquireren. En na de training zal het management moeten controleren of hij ook echt meer acquireert. Anders zal hij gaan duiken. Deze twee sporen kun je prima combineren. Jij zorgt ervoor dat alle deelnemers aan jouw training, dus ook deze medewerker, successen trainingen ontwerpen 211

8 ervaren. En het management coacht de medewerkers door hen te stimuleren of de duimschroeven aan te draaien. Geen pijn, geen vertrouwen: Ik heb hier geen problemen mee, dus wat wil je me eigenlijk leren? Soms heb je een deelnemer in de groep die denkt dat hij niets meer te leren heeft. Feedback geven? Dúh, niet weer hè? Weet je in hoeveel trainingen ik dat al langs heb zien komen? En dat terwijl jij vermoedt dat deze deelnemer hierover wel degelijk iets te leren heeft. In een eendaagse training over de successpiraal wil ik deelnemers leren hoe ze goed feedback moeten geven. Dat vinden trainers saai: Feedback geven, dat kan ik nu wel! Ik start dus niet met een uitleg, maar met een confronterende start: ze moeten mij feedback geven en aan mijn reactie merken ze of die aankomt. Niet dus, en samen puzzelen we over wat ze niet goed doen. Als we ontdekken dat je eerst objectief gedrag moet formuleren en daarna recht voor zijn raap het effect moet benoemen, komt de conclusie echt binnen. De deelnemers realiseren zich dat ze dat meestal niet doen en dat het best lastig is. Eén keer kwam er een deelneemster binnen nadat dit onderdeel al achter de rug was. Ik liet haar bijpraten door de groep die vol enthousiasme vertelde: We hebben geleerd dat je bij feedback eerst het gedrag moet benoemen en dan pas het effect. Zij had de confronterende start niet gehad en je zag haar denken: Daar heb ik niet veel aan gemist... Maar s middags ging ze wel de mist in met veel te vage feedback. Zo n deelnemer is zich dus nog niet bewust van wat hij verkeerd doet. Hij heeft geen pijn en is onbewust onbekwaam. Aan jou de taak om hem bewust onbekwaam te maken. Dat doe je door hem te confronteren met een situatie uit de dagelijkse praktijk waarmee hij merkbaar de mist ingaat. Start met een uitdagende praktijksimulatie waarin de deelnemer merkt dat hij het niet goed aanpakt. Dan kan hij uit zijn ik ben perfect -bastion komen en veilig leren. Dat is fijn voor de groep en vooral voor de deelnemer zelf. 212 trainingen ontwerpen

9 Als één van de deelnemers echt veel ervaring heeft, kun je die beter een andere rol geven in het programma, bijvoorbeeld als co-trainer. En als er meer ervaren mensen zijn, zet je die bij elkaar. Spreid hen niet over alle groepen. Hoewel de groepen zonder ervaren deelnemers zullen klagen, is het uiteindelijk voor niemand prettig als overal precies één ervaren deelnemer zit. Een groot traject voor nieuwe teamleiders in een zorginstelling. De meesten hebben nog geen leidinggevende ervaring, een kleine 15 procent al wel. Maar die ervaren medewerkers moeten ook meedoen van het management, want dat is goed voor de binding. In één groep met drie zeer ervaren mensen en vijf onervaren leidinggevenden werkt het fantastisch. De drie oude rotten houden elkaar scherp, de vijf beginners zijn eerst wat timide en leren veel van de oude rotten. In een andere groep werkte het absoluut niet. Daar was één ervaren teamleider die zelfs een positie in de directie aangeboden had gekregen. Verder waren er alleen onervaren leidinggevenden, waaronder één vriendin van haar. In de loop van de dagen werd de positie van de ervaren teamleider steeds onaantastbaarder, haar feedback werd scherper en de sfeer werd onveiliger. Zijzelf kon zich al niet meer kwetsbaar opstellen. Geen pijn, wel vertrouwen: We willen beter presteren, maar wat is het probleem? Een training is vaak effectiever als mensen al wat ervaring hebben, omdat ze dan weten wat ze lastig vinden en gerichter kunnen leren. Bovendien zijn ze gemotiveerder omdat ze weten wat de training oplevert. Toch zitten er vaak beginners in je groep: mensen die voor het eerst een baan hebben of net begonnen zijn in een nieuwe functie. Zulke deelnemers hebben vaak weinig concrete leerwensen: ze hebben geen idee wat ze moeten gaan doen en wat ze lastig gaan vinden. Stel dat je een training krijgt om beter te leren verkopen, maar je hebt het nog nooit gedaan. Dan is het lastig om te weten wat je wilt leren. Ik wil het wel leren, maar wat precies? trainingen ontwerpen 213

10 Als deelnemers geen of weinig ervaring hebben, start je door hen te confronteren met de lastige praktijk. Laat hun merken wat lastige situaties zijn en wat ze wel of niet goed doen. Dat helpt hen om hun leerwensen te richten. Start bij deze groep in elk geval nooit met een introductie. Dan moeten ze luisteren naar een abstract verhaal en hebben ze geen idee wat ze eruit moeten pikken. Een variant op de jonge hond is de gemotiveerde deelnemer. Ze komen blij binnen, hebben echt zin in de training. Als je vraagt wat ze willen leren willen ze alles wel, zijn ze gewoon benieuwd. Ik wilde altijd al wat meer weten van... Of: Ik heb hier goede verhalen over gehoord, dus ik ben echt benieuwd. Deze groep zal meedoen aan alles, of je nu start met een oefening of met de theorie. Maar de vraag is wat echt binnenkomt. Als je start met de theorie loop je het risico dat de oefening abstract blijft. Dat is anders als je start met een lastige situatie. Door deelnemers daarmee te laten oefenen, kom je meteen echt binnen. Je oefening krijgt betekenis aan de hand van hun eigen persoonlijke ervaring en dat is wat je wilt bereiken als trainer. Kortom, deze deelnemers hebben vertrouwen, maar geen pijn. Pijn is een eerste vereiste om gericht en eager te kunnen leren. Daarom begin je ook bij deze groep op de glijbaan met confronteren. Verschillen in de groep In de praktijk zitten deelnemers vrijwel nooit allemaal op hetzelfde spoor. Per onderdeel heb je mensen die het probleem wel of niet herkennen en mensen die denken dat ze er iets of niets aan kunnen doen. Dat klinkt misschien verwarrend, maar het is juist erg handig. Dankzij hun onderlinge verschillen kunnen deelnemers elkaar namelijk stimuleren. Stel, een deelnemer heeft geen pijn. Als zijn ervaren collega een voorbeeld geeft van een situatie waar hij de mist in ging, kan hij zich daarin herkennen en ook pijn gaan voelen. 214 trainingen ontwerpen

11 Als deelnemers onderling veel verschillen, start je zo hoog mogelijk op de glijbaan. Neem de tijd om de hele groep te confronteren met een lastige situatie. Doordat je iedereen aan het werk zet, zit iedereen meteen in het onderdeel. Dat is een lekker gevoel, zeker bij het begin van de training als je deelnemers moet pakken. Resultaat Een groep is niet slecht of vervelend als ze ongemotiveerd is; het schort alleen aan pijn en vertrouwen. Soms komen deelnemers wat hoger op de glijbaan binnen en moet je hen als trainer verleiden om in de training te stappen. Met passende werkvormen neem je hun weerstand weg. trainingen ontwerpen 215

12 Checklist Verleiden tot willen: pijn en vertrouwen Diagnose Start Geen pijn: geen ervaring met de lastige situatie niet bewust dat er iets fout gaat of kan gaan Ik heb nergens last van Ik heb overal zin in! Confronteren met de situatie en niet kunnen door uitdagende case Wel pijn: last van bepaalde situaties Geen vertrouwen: ik kan het toch niet veranderen het is niet te beïnvloeden Ik kan er toch niets aan doen Reflecteren op situaties en verschillende aanpakken Pijn helder op tafel: deelnemers kunnen lastige situaties noemen Vertrouwen expliciet: ze kunnen aangeven welk onderdeel van het programma hen daarom boeit ze hebben vertrouwen in jou als trainer Ik wil leren om... Introduceren: pijn aansprekend benoemen vertrouwen voeden door een helder programma 216 trainingen ontwerpen

1 Een model voor trainers

1 Een model voor trainers 1 Een model voor trainers Een training heeft tot doel deelnemers wat te leren. Dus dat is je taak als trainer: je deelnemers echt iets leren. Maar wanneer hebben mensen echt wat geleerd? Ik ga ervan uit

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Het examen bij de opleiding Van deskundige naar trainer

Het examen bij de opleiding Van deskundige naar trainer Het examen bij de opleiding Van deskundige naar trainer Als je klaar bent met de opleiding Van deskundige naar trainer en alle opdrachten gemaakt hebt, kun je examen doen. Dat is facultatief en je betaalt

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Wat is leercoaching?

Wat is leercoaching? Wat is leercoaching? 2 zelfstandig sturen Leercoaching is een programma dat als doel heeft leren en ontwikkelen te stimuleren. Diegene die leert, wordt begeleid door een coach. De coach onderzoekt samen

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Time-management Help! Ik houd tijd over

Time-management Help! Ik houd tijd over Time-management Help! Ik houd tijd over Heb jij ook te maken met tijdgebrek? Wil jij overzicht in je werk? Wil jij meer structuur? Wil je meer rust en een meer voldaan gevoel over je werkdag? Leer hoe

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1 Door Jack Boekhorst klantenservice@optimalegezondheid.com Pagina 1 Inleiding Zoals ik reeds in het artikel heb verteld, komen we er niet onderuit. Een stukje theorie

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Trainen met de methode van Karin de Galan

Trainen met de methode van Karin de Galan Trainen met de methode van Karin de Galan Colofon Opmaak: Paul Boyer, Amsterdam Tekeningen: Maaike Blom en Jarón Barends 2015 Karin de Galan Trainen met de methode van Karin de Galan Trainen is een vak.

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf?

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? Het gaat om doen, om zichtbaar en hoorbaar gedrag. Gedrag is waar de omgeving op reageert en wat aanspreekt,

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf Bij Agapè StudentLife hechten we veel waarde aan coachend leiderschap. We zien het als onze roeping om dat wat we zelf van God gekregen hebben te vermenigvuldigen in anderen, die op hun beurt ook anderen

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Het examen bij de vakopleiding train de trainer

Het examen bij de vakopleiding train de trainer Het examen bij de vakopleiding train de trainer Als je klaar bent met de vakopleiding train de trainer en alle opdrachten gemaakt hebt, kun je examen doen. Dat is facultatief en je betaalt er dus apart

Nadere informatie

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE Werkplezier Spel Heb je plezier in je werk? Dat is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Is je antwoord ja, dan is de kunst dit zo te houden.

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Het examen bij de vakopleiding train de trainer

Het examen bij de vakopleiding train de trainer Het examen bij de vakopleiding train de trainer Als je klaar bent met de vakopleiding train de trainer en alle opdrachten gemaakt hebt, kun je examen doen. Dat is facultatief en je betaalt er dus apart

Nadere informatie

Het aanreiken van zoveel mogelijk praktische tips en instrumenten op het gebied van Projectmanagement

Het aanreiken van zoveel mogelijk praktische tips en instrumenten op het gebied van Projectmanagement Het aanreiken van zoveel mogelijk praktische tips en instrumenten op het gebied van Projectmanagement 1 2 In 3 kwartier Oorzaak van demotivatie Wat is motivatie Wensen+Behoeften+Motivatie Theorie van Maslow

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Scrum@school - Technasium Noord 2016

Scrum@school - Technasium Noord 2016 Scrum@school - Technasium Noord 2016 Veranderingen door Scrum@school Onderzoekje onder 16 docenten bij afsluiting basistraining. -4-3 -2-1 0 +1 +2 +3 +4 1. Werkplezier leerlingen XXXX XXX XXXXXXXX X 2.

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Help, mijn team doet het niet!

Help, mijn team doet het niet! Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team WERKBOEK Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team Gefeliciteerd met de aankoop van het boek.

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

In vijf stappen een training ontwerpen en uitvoeren Didactiek voor trainers

In vijf stappen een training ontwerpen en uitvoeren Didactiek voor trainers In vijf stappen een training ontwerpen en uitvoeren Didactiek voor trainers karin de galan Colofon Opmaak: Donkigotte Tekeningen: Maaike Blom 2010 Karin de Galan Didactiek voor trainers: het model van

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Marieke Anthonisse 2011 www.efficiencyfactor.nl https://twitter.com/trainencoachen

geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Marieke Anthonisse 2011 www.efficiencyfactor.nl https://twitter.com/trainencoachen 27 geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Inhoudsopgave Time Management 3 Email Management 3 Werkplekorganisatie 3 Gewoontevorming 4 Teambuilding 4 Gezinnen met kinderen 5 Administratie en Financiën

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH 56 TIPS & TRICKS Elke hardloper heeft zijn eigen doelstelling: waar de één zich bijvoorbeeld focust op het verbeteren van zijn looptechniek,

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Bertha Middendorp MIGRAINE De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Inhoud Deel 1 12 Inleiding 15 Mijn migraine 21 Hypnose 26 Verhalen uit de praktijk Deel

Nadere informatie

SKW Special. Beter ziek zijn. Mira Vis locatiehoofd SKW t Hummeltje

SKW Special. Beter ziek zijn. Mira Vis locatiehoofd SKW t Hummeltje SKW Special Beter ziek zijn Mira Vis locatiehoofd SKW t Hummeltje SKW Van Polanenpark 243 2241 SL Wassenaar tel. 070-511 31 47 info@kinderdagverblijven-wassenaar.nl www.kinderdagverblijven-wassenaar.nl

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vandaag gaan we weer een tekst lezen. Daarbij gaan we een nieuwe strategie leren. Deze strategie heet vragen stellen. We gaan

Nadere informatie

Trainer aan het woord

Trainer aan het woord Sessie 1: 1 2 3 4 5 Attentie! In de partnergroep spreken deelnemers vaak hardnekkig over of vanuit de patient i.p.v. over zichzelf. Zo zeggen mensen in de voorstelronde bijvoorbeeld: Ik ben Janine, mijn

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Auteur: Marco Kleine Deters Opleiding: Bedrijfskundige Informatica Klas: BIEV2B Studentcode: 1550275 Datum: 8-6-2009 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

SUCCESVOL IN COACHING

SUCCESVOL IN COACHING SUCCESVOL IN COACHING Een leerweg voor resultaatgericht coachen Pieterman & Partners SUCCESVOL IN COACHING WAAROM DEZE LEERWEG Binnen een resultaatgerichte omgeving is het niet alleen van belang om medewerkers

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie Brochure Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie OR en contact met de achterban OR Academy Inhoudsopgave Over OR Academy 3 Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie 4 Algemene informatie

Nadere informatie

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen 30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen Waarom Jij koopt drie tot vier huizen in je leven. Je makelaar verkoopt er honderden. Hij kent dus het onderhandelingsspel beter dan jij. Wanneer

Nadere informatie

In 3 maanden regie op je leven

In 3 maanden regie op je leven In 3 maanden regie op je leven In 3 maanden regie op je leven? Ons leven verandert voortdurend. Soms door onszelf ingegeven, in andere gevallen door keuzes van anderen of door onvoorziene omstandigheden.

Nadere informatie

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een 4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL Dez e t r a i n i n g i s e c h t een a a n r a d er o m t e l ere n m e n s e n e c h t t e b e t re k k e n e n t e r a k e n m e t j o u w v er h a a l.

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL De huidige arbeidsmarkt ziet er heel anders uit dan die van vroeger: we veranderen vaker van baan of de inhoud ervan verandert, banen zijn minder zeker en de groei

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Training is voor een groot deel verspilde energie! Dat was de boodschap van een kort artikel dat ik onlangs vertaalde voor de Nieuwsbrief van de

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Voorwoord. Aan de slag met job craften

Voorwoord. Aan de slag met job craften Aan de slag met job craften Voorwoord Over job craften wordt steeds meer geschreven. Er is een scala aan wetenschappelijke artikelen en in Nederland zijn inmiddels ook enkele promotieonderzoeken gepubliceerd.

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

LEEFREGELS EN IK-BEN OPVATTINGEN HERKENNEN

LEEFREGELS EN IK-BEN OPVATTINGEN HERKENNEN In deze huiswerkopdracht wordt uitgelegd wat leefregels en ik-ben-opvattingen zijn en het belang ervan bij het doorbreken van gewoontepatronen. Een voorbeeld van Marjolijn illustreert hoe leefregels en

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

WERKBOEK Loopbaanbegeleiding

WERKBOEK Loopbaanbegeleiding WERKBOEK Loopbaanbegeleiding DOELEN STRATEGIEËN JE CV STERKTES EN ZWAKTES VAARDIGHEDEN SOLLICITATIE BRIEF SOLLICITATIE GESPREK LEREN OMGAAN MET STRESS KOM OP VOOR JEZELF LEREN OMGAAN MET CONFLICTEN Waarom

Nadere informatie

Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf!

Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf! Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf! Het gaat erom dat je laat merken dat jij zélf verantwoordelijk bent voor het leren: jij kiest de opdrachten, workshops en klussen zélf,

Nadere informatie

Omgaan met een moeilijke klas. Susan de Bruin

Omgaan met een moeilijke klas. Susan de Bruin Omgaan met een moeilijke klas Susan de Bruin SWV Amsterdam Zuid-Oost 31 oktober Welkom 39 jaar 10 jaar leerkracht SBAO te Alkmaar Susan de Bruin 6 jaar werkzaam bij Gedragpunt Ambulant begeleider & Trainer

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Brochure. Cursus HR en ondernemingsraad. Als HR-professional samenwerken met de medezeggenschap

Brochure. Cursus HR en ondernemingsraad. Als HR-professional samenwerken met de medezeggenschap Brochure Cursus HR en ondernemingsraad Als HR-professional samenwerken met de medezeggenschap Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus HR en ondernemingsraad 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger!

Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger! Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger! Vooraf Psychisch verzuim Problemen. Op het werk of privé. Die Psychisch verzuim is ziekteverzuim vanwege hebben we allemaal wel eens. Uw psychische

Nadere informatie

Brochure. Training HR en timemanagement. In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan

Brochure. Training HR en timemanagement. In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan Brochure Training HR en timemanagement In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Training HR en timemanagement 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk 7 Contact

Nadere informatie