Onttrekkingen en recidives door tbs-ers tijdens verlof Reactie op repliek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onttrekkingen en recidives door tbs-ers tijdens verlof Reactie op repliek"

Transcriptie

1 DISCUSSIE Onttrekkingen en recidives door tbs-ers tijdens verlof Reactie op repliek Rob van den Brink, Klaus Drieschner en Joke Harte In onze kritiek in het vorige nummer van TvC (Van den Brink e.a., 2007) op het onderzoek van het Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP) naar onttrekkingen en recidives door tbs-gestelden tijdens verlof (Hildebrand e.a., 2006) hebben wij op een aantal methodologische tekortkomingen gewezen. Deze leiden volgens ons tot een te optimistisch beeld van de voorspellende waarde van het door hen ontwikkelde 5-item instrument voor risico-inschattingen bij verlofbeslissingen. Deze kritiekpunten worden in de repliek door Hildebrand en anderen (2007a) in hetzelfde nummer op onjuiste gronden terzijde geschoven. Omdat het onderzoek ertoe diende het beleid rond verlofbeslissingen in de tbs te evalueren en suggesties voor verbetering aan te dragen, kan een te rooskleurig beeld ingrijpende gevolgen hebben. Daarom voelen wij ons geroepen op de argumenten van Hildebrand en anderen te reageren en nogmaals te waarschuwen voor onrealistische verwachtingen van het gebruik van het nieuwe risicotaxatie-instrument bij verlofbeslissingen. Wij stelden vast dat bij de selectie van de items kanskapitalisatie heeft plaatsgevonden. Dat wil zeggen dat de selectie deels gebaseerd is op toevallige verbanden in de onderzochte verloven, die bij nieuwe verloven weer heel anders kunnen liggen. Hierdoor wordt de voorspellende kracht van het instrument overschat. Volgens Hildebrand en anderen is kanskapitalisatie onwaarschijnlijk, omdat de vijf geselecteerde items voor de hand liggende risicofactoren meten, die al in eerder onderzoek incidenten bleken te voorspellen. Zij zien daarbij echter over het hoofd dat hetzelfde geldt voor de niet-geselecteerde items. Omdat de selectie van de vijf items niet vooraf op inhoudelijke gronden plaatsvond maar achteraf, op basis van de deels toevallige verbanden in de onderzochte gevallen, dient rekening te worden gehouden met kanskapitalisatie. Dit statistische fenomeen staat los van het dynamische karakter van de risicovariabelen of maatschappelijke veranderingen, welke door Hildebrand en anderen worden aangevoerd als argument tegen de noodzaak van kruisvalidatie (het toetsen van de voorspellende kracht van hun instrument in een nieuwe onderzoeksgroep). Ten tweede de kwestie van de ontbrekende blindering: de onderzoekers wisten tijdens het scoren van items op basis van informatie uit dossiers of ze te maken hadden met iemand die zich aan zijn verlof onttrokken had of met iemand uit de controlegroep. Wij beargumenteerden dat deze kennis de scoring systematisch De volgorde is alfabetisch Tijdschrift voor Criminologie 2007 (49) TVC_2_2007_7.indd Sec5: :15:00

2 Rob van den Brink, Klaus Drieschner en Joke Harte kan beïnvloeden, met als gevolg wederom een te optimistisch beeld van de voorspellende kracht van de items. Hildebrand en anderen brengen hiertegenin dat de overeenstemming tussen codeurs die hetzelfde dossier hebben gescoord, laat zien dat de items betrouwbaar gescoord zijn. Betrouwbare scores zijn echter niet automatisch ook valide: omdat de ontbrekende blindering alle beoordelaars betreft, kan ook bij een goede overeenstemming tussen codeurs een systematische bias aanwezig zijn. Verder voeren Hildebrand en anderen aan dat hun items redelijk objectief of eenduidig uit de dossiers gescoord zouden kunnen worden. Wie de items kent, weet beter. Ter illustratie de omschrijvingen van de vijf schaalpunten van het item Attitude t.o.v. de behandeling: Score 1: Positieve attitude t.o.v. de behandeling, zet zich actief in; Score 2: Werkt mee, soms eigenzinnig of onverschillig; Score 3: Betrokkene toont zich onverschillig, inzet en motivatie gering; Score 4: Negatieve attitude, participeert zonder daadwerkelijke medewerking in behandelonderdelen, sprake van schijnaanpassing; Score 5: Verzet zich actief tegen behandeling en is niet in staat om de structuur en aanwijzingen van de behandeling te aanvaarden; Bij extreme gevallen zal inderdaad duidelijk zijn dat de hoogste of de laagste score van toepassing is. In de meeste gevallen blijft echter ruimte voor interpretatie en daarmee ook voor een systematische bias, als geen blindering heeft plaatsgevonden. Ook ons derde kritiekpunt, het uit de controlegroep verwijderen van personen die zich al eens eerder hadden onttrokken, blijft onverminderd overeind. In hun verweer gebruiken Hildebrand en anderen de metafoor van rupsen en vlinders voor personen die zich niet, respectievelijk wel aan hun verlof onttrekken. Wij menen dat helderheid op dit punt meer gebaat is bij een analyse van de situatie bij verlofbeslissingen. Verlofaanvragen kunnen van alle tbs-gestelden komen, of deze zich eerder hebben onttrokken of niet. En bij ieder verlof kan het al dan niet tot een onttrekking komen. Er zijn dus vier mogelijkheden: het kan mis gaan bij personen die zich nooit eerder hadden onttrokken, het kan goed gaan bij eerdere onttrekkers, personen kunnen opnieuw in de fout gaan en personen kunnen opnieuw betrouwbaar blijken te zijn. De waarde van een risicotaxatieinstrument hangt ervan af hoe goed hiermee ingeschat kan worden of verlofaanvragers met en zonder eerdere onttrekking zich tijdens het toekomstige verlof zullen onttrekken. Door personen uit te sluiten die zich eerder wel, maar bij het onderzochte verlof niet hebben onttrokken, gaan Hildebrand en anderen voorbij aan het feit dat ook voor deze personen voorspeld moet worden of ze zich bij het nieuwe verlof weer zullen onttrekken. Het ontpoppen van rupsen tot vlinders is een misleidende metafoor, omdat onttrekkers doorgaans een tweede kans krijgen als verlofganger, maar vlinders niet als rups. Als vierde punt wezen wij erop dat in het onderzoek een statistische analysemethode werd gebruikt, die geen rekening houdt met de (hiërarchische) structuur van de data. Dit probleem beseffend, hebben de onderzoekers de data ook nog op een tweede correcte manier geanalyseerd. Deze berekening leverde een bescheidener beeld van de voorspellende kracht van het 5-item instrument, namelijk slechts 180 Tijdschrift voor Criminologie 2007 (49) 2 TVC_2_2007_7.indd Sec5: :15:01

3 Onttrekkingen en recidives door tbs-ers tijdens verlof reactie op repliek 71 in plaats van 79 procent terecht afgewezen verloven. Onze kritiek richt zich op het feit dat vervolgens de onjuiste te optimistische cijfers aan de parlementaire onderzoekscommissie en het brede publiek werden gepresenteerd. En ook in hun repliek wekken Hildebrand en anderen nog de indruk dat de 79 procent hetzelfde bestaansrecht heeft als de 71 procent uit de correcte analyse. Tot slot de presentatie van de resultaten. Wat is nu eigenlijk relevanter, de 0.2 procent verlofbewegingen waarin het mis gaat, of de 17 procent verlofgangers die zich vroeg of laat een keer onttrekken? Hildebrand en anderen menen het eerste percentage en wij het tweede. Maar aangezien het onze taak is de maatschappij (en politici en beleidsmakers in het bijzonder) zo objectief mogelijk te informeren, is de vraag wie gelijk heeft eigenlijk niet relevant. Voor een goede beeldvorming moet men beide percentages presenteren en niet, zoals Hildebrand en anderen doen, alleen het percentage verlofbewegingen waarin het mis gaat en dit te voorzien van toevoegingen als bemoedigend en statistisch gezien verwaarloosbaar. In hun repliek stellen Hildebrand en anderen dat zij met de analyses van het 5-item instrument slechts wilden illustreren, wat de eventuele meerwaarde zou kunnen zijn van een dergelijke gestructureerde risicotaxatie (p. 76). Uiteraard zijn wij blij met deze nieuwe terughoudendheid, maar wij constateren ook dat deze afsteekt tegen de eerdere presentatie van de onderzoeksresultaten aan de parlementaire onderzoekscommissie en het brede publiek. Hierin werd gesuggereerd dat met het instrument een nijpend probleem van het tbs-stelsel grotendeels opgelost zou kunnen worden, aangezien hiermee bijna 80 percent van de onttrekkingen in de periode en tweederde van de recidives tijdens onttrekkingen voorkomen had kunnen worden. TBS-ers veiliger met verlof door nieuw instrument luidde dan ook de kop van het persbericht (ANP, 20 maart 2006) en de samenvatting van het onderzoek die tot begin 2007 te lezen was op de internet site van het EFP. Het al dan niet verlenen van verlof aan een tbs-gestelde is een moeilijke beslissing, met mogelijk grote gevolgen voor de maatschappij en de tbs-gestelde zelf. Daarom is de poging van het EFP een hulpmiddel voor verlofbeslissingen te ontwikkelen toe te juichen. Maar juist vanwege de maatschappelijke gevoeligheid van het onderwerp is het van groot belang een correct beeld te geven van de meerwaarde van zo een hulpmiddel voor de dagelijkse verlofpraktijk in de tbs-sector, en eventuele onterechte verwachtingen te ontkrachten. Wij hopen dat wij met onze nuanceringen hieraan een bijdrage hebben geleverd. Literatuur (Na volgende discussiebijdrage) Tijdschrift voor Criminologie 2007 (49) TVC_2_2007_7.indd Sec5: :15:01

4 Hanneke Schönberger, Marinus Spreen en Martin Hildebrand Nogmaals: onttrekkingen en recidives door tbs-ers tijdens verlof Hanneke Schönberger, Marinus Spreen en Martin Hildebrand In bovenstaande reactie op onze repliek in het vorige nummer van het TvC (Hildebrand e.a., 2007a) geven Van den Brink en collega s (nogmaals) uiting aan hun behoefte te waarschuwen voor te optimistische verwachtingen van het gebruik van een (volgens hen) door ons ontwikkeld instrument voor risico-inschattingen bij verlofbeslissingen. Hoewel wij menen dat wij de rol van dit zogenaamde 5-item instrument in het onderzoek voldoende hebben uitgelegd, persisteren zij in hun opvatting dat wij een nieuw risicotaxatie-instrument bij verlofbeslissingen hebben voorgesteld. Dit is onjuist. Wij spreken over de aanzet tot de ontwikkeling van een beoordelingsinstrument voor verlofbeslissingen (Hildebrand e.a., 2006, p. 68). Wat wij hebben gedaan is een combinatie van vijf items gebruiken om aan te tonen dat het op gestructureerde wijze scoren van items een zekere meerwaarde kan hebben bij het vormen van een professioneel oordeel voor verlofbeslissingen. Wij wilden op basis van de verkregen informatie over de periode inzichtelijk maken dat een aantal dynamische variabelen tot op zekere hoogte de niet-onttrekkers van onttrekkers aan verlof onderscheidt. Met behulp van hypothetische beslisregels laten we zien wat er eventueel met deze informatie in de verlofpraktijk kan worden gedaan én wat dit betekent in termen van vals positieven (onterecht verlof uitstellen) en vals negatieven (onterecht verlof verlenen). Overigens, de gebruikte dynamische items zijn onderdeel van de HKT-30, één van de reeds bestaande risicotaxatie-instrumenten die ook gedurende de onderzoeksperiode verplicht waren bij verlofaanvragen. Wij menen met ons onderzoek, met alle onvermijdelijke haken en ogen, te hebben aangetoond dat de verplichtstelling van de afname van gestructureerde risicotaxatie-instrumenten bij verlofbeslissingen (medio 2004) achteraf bezien enige empirische evidentie heeft en dus het verlof veiliger kan maken. Van den Brink en collega s stellen verder dat wij het dynamische karakter van de risicovariabelen of van maatschappelijke veranderingen aanvoeren als argument tégen kruisvalidatie. Dat is niet zozeer wat wij doen; wij vragen ons af óf een kruisvalidatie in deze situatie wel zinvol is vanwege het specifieke karakter van gestructureerde risicotaxatie. Zo n taxatie (op individueel niveau) bestaat uit het scoren van een aantal bekende risicovariabelen waarvan uit onderzoek bekend is dat zij op groepsniveau samenhangen met recidive. Ons inziens is het onverstandig om (theoretisch) belangrijke risicovariabelen op grond van kruisvalidatie uit te sluiten. Een simpel voorbeeld. Uit ons onderzoek kwam naar voren dat in de periode het gebruik van alcohol gedurende de 12 maanden voor de onttrekking een risicofactor is voor een onttrekking. Stel nu eens, dat er maatregelen worden genomen, die in de kruisvalidatieperiode leiden tot het verdwijnen van dit effect (dus dat alcohol geen risicofactor is voor onttrekking in die 182 Tijdschrift voor Criminologie 2007 (49) 2 TVC_2_2007_7.indd Sec6: :15:01

5 Nogmaals: onttrekkingen en recidives door tbs-ers tijdens verlof periode). Moet dan beslist worden dat alcoholgebruik voortaan weggelaten kan worden in verlofafwegingen? Zo niet, wat is dan het nut van een kruisvalidatie in dit geval? Van den Brink en collega s geven overigens zelf ook aan dat de toevallig niet-geselecteerde items van belang blijven. Om die reden stelden wij in onze eerdere repliek voor om niet alleen op empirische verbanden op groepsniveau af te gaan, maar ook andere theoretisch belangrijk geachte variabelen mee te blijven nemen bij een verlofafweging voor een individueel persoon. Van den Brink en collega s wijzen nogmaals op het ontbreken van blind scoren in ons onderzoek. Wij zijn ons bewust van deze beperking (Hildebrand e.a., 2006; 2007a). Om tegemoet te komen aan deze beperking hebben wij in een onlangs afgerond vervolgonderzoek (Hildebrand e.a., 2007b) ter controle de ruwe scores van de dynamische items gedichotomiseerd naar daadwerkelijk en aangetoond probleemgedrag. Hierbij doelen wij op feitelijke aanwijzingen die wel of niet aanwezig zijn in het dossier. Diverse analyses met deze gedichotomiseerde items laten dezelfde resultaten zien als analyses met de ruwe scores. Deze analyses geven ons een gevoel van vertrouwen dat er geen sterke systematische bias is opgetreden. Wat betreft het kritiekpunt als zouden wij door de gekozen opzet de verschillen kunstmatig hebben vergroot, merken wij het volgende op. Middels de metafoor van rupsen en vlinders (Hildebrand e.a., 2007a) hebben wij geprobeerd uit te leggen dat we géén rupsen met vlinders vergelijken. Voor de opzet van het onderzoek hebben wij als startpunt genomen álle verlofmachtigingen van tbs-ers die nog geen verleden hadden van ongeoorloofde afwezigheid vóór 2000 (de rupsen). Van deze personen hebben zich een aantal in de periode aan hun verlof onttrokken (vlinders). De tbs-ers die zich vóór 2000 onttrokken hebben, horen naar onze mening niet in de controlegroep maar in de vlindergroep thuis. Een deel van die groep heeft in de onderzoeksperiode wéér een verlof gehad, en een deel daarvan heeft zich opnieuw onttrokken. Van den Brink en collega s geven overigens eenzelfde redenering voor de verschillende beoordelingssituaties voor verlofaanvragen als die wij al eerder beschreven in onze repliek. Het is ons dan ook onduidelijk op welke wijze wij de verschillen kunstmatig vergroot zouden hebben. Tot slot blijven zij moeite houden met onze keuze om meer gewicht toe te kennen aan het percentage onttrekkingen dat gerelateerd is aan verlofbewegingen in plaats van aan een percentage op geaggregeerd persoonsniveau. Zij stellen dat men voor een goede beeldvorming beide percentages dient te presenteren. Dat hebben wij ook gedaan (vergelijk Hildebrand e.a., 2006, p. 64) en wij zijn van mening dat juíst het geaggregeerde aantal van 17 procent onttrekkers de verlofrealiteit onrecht aandoet. Deze 17 procent heeft betrekking op personen die vele malen op verlof gaan, en het overgrote deel van de verloven gaat goed. Nogmaals benadrukken wij dat per dag afgewogen wordt of iemand op verlof kan. Wij vinden het bemoedigend dat de risico-inschattingen voor het overgrote deel correct blijken te zijn. Wanneer uitgegaan wordt van personen die zich ooit één keer hebben onttrokken, dan krijgen beleidsmakers een overdreven beeld van de prevalentie van onttrekkingen uit verloven. Tijdschrift voor Criminologie 2007 (49) TVC_2_2007_7.indd Sec6: :15:01

6 Hanneke Schönberger, Marinus Spreen en Martin Hildebrand Van den Brink en collega s hopen dat zij met hun bijdragen de onterecht door ons gewekte verwachtingen hebben ontkracht. Dat het met die verwachtingen wel meevalt, wordt genoegzaam duidelijk uit de slotbeschouwing van ons onderzoeksrapport (Hildebrand e.a., 2006, p. 95): Wij vertrouwen erop dat de huidige onderzoeksresultaten de opdrachtgever van nut zullen zijn om in de (nabije) toekomst op een gestandaardiseerde wijze te komen tot het inventariseren van risicofactoren bij diverse vormen van verlof. Naar wij menen bieden de uitkomsten een aanzet voor het implementeren van gestructureerde risicotaxatie voor verlofbeslissingen. Wij willen er op wijzen dat de uitkomsten van het huidige onderzoek, en dan met name de resultaten met betrekking tot de voorspellende waarde van items of schaalscores, uitkomsten zijn op groepsniveau. Het is van groot belang te beseffen dat een individuele onttrekking of recidive van een specifieke tbs-gestelde (helaas) ook met de beste risico-inschatting niet is uit te sluiten. Literatuur (van bovenstaande twee discussiebijdragen) Brink, R. van den, Drieschner, K. & Harte, J. (2007). Onttrekkingen en recidives door tbsers tijdens verlof nuancering van een onderzoek in opdracht van de Tweede Kamer. Tijdschrift voor Criminologie, 49(1), Hildebrand, M., Spreen, M., Schönberger, H.J.M., Augustinus, F. & Hesper, B. (2006). Onttrekkingen tijdens verlof, ontvluchtingen en recidives tijdens tbs-behandeling in de jaren Utrecht: Expertisecentrum Forensische Psychiatrie. Hildebrand, M., Spreen, M. & Schönberger, H.J.M. (2007a). Over rupsen, vlinders en andere zaken repliek op: Onttrekkingen en recidives door tbs-ers tijdens verlof. Tijdschrift voor Criminologie, 49(1), Hildebrand, M., Schönberger, H.J.M. & Spreen, M. (2007b). Onttrekkingen en recidives tijdens verlof gedurende de tbs-behandeling nader bekeken. Utrecht: Expertisecentrum Forensische Psychiatrie. 184 Tijdschrift voor Criminologie 2007 (49) 2 TVC_2_2007_7.indd Sec6: :15:01

Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument

Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument Verslag EFP Themabijeenkomst Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument 29 november 2011 Introductie De presentatie wordt verzorgd door Sylvia Lammers; psycholoog en gepromoveerd

Nadere informatie

Amsterdam lapt regels preventief fouilleren aan haar laars. 26 maart 2013, Peter van de Wijngaart

Amsterdam lapt regels preventief fouilleren aan haar laars. 26 maart 2013, Peter van de Wijngaart Amsterdam lapt regels preventief fouilleren aan haar laars 26 maart 2013, Peter van de Wijngaart Voorwoord In december 2012 constateerde ik in het besluit van de burgemeester over preventief fouilleren

Nadere informatie

Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst

Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst B. Penterman psychiater GGZ Oost Brabant Instrumenten The Historical, Clinical, and Riskindicators (HCR- 20) Historische, Klinische en

Nadere informatie

Wijzigingen verlofbeleid tbs februari 2007

Wijzigingen verlofbeleid tbs februari 2007 Wijzigingen verlofbeleid tbs februari 2007 Advies van 23 februari 2007 De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming draagt er door middel van rechtspraak en advies toe bij dat overheid en relevante

Nadere informatie

Sensorische waarneming

Sensorische waarneming Sensorische waarneming Met dit onderzoek hebben de onderzoekers getracht een aanzet te geven tot een instrument waarmee gedragsmatige responses op sensorische waarneming valide en betrouwbaar vastgesteld

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die worden uitgevoerd om uit het gevonden bronnenmateriaal

Nadere informatie

Onderzoek burgerinitiatief. Tevredenheid van indieners

Onderzoek burgerinitiatief. Tevredenheid van indieners Onderzoek burgerinitiatief Tevredenheid van indieners In opdracht van: De Raadsgriffier Uitgevoerd door: Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Gemeente Purmerend Denise Floris Bert Mentink April

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 169 Nederlandse samenvatting Het vakgebied internationale bedrijfskunde houdt zich bezig met de vraagstukken en de analyse van problemen op organisatieniveau die voortkomen uit grensoverschrijdende activiteiten.

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Nederlandse Associatie voor Examinering 1 Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Met de scriptie voor Compensation & Benefits Consultant (CBC) toont de kandidaat een onderbouwd advies

Nadere informatie

Langdurige Forensische Psychiatrie

Langdurige Forensische Psychiatrie Risicomanagement Checklijst Langdurige Forensische Psychiatrie Drs. Peter C. Braun, Dr. Erik Bulten Persoonlijke gegevens van de patiënt: Naam tbs-gestelde: Geboortedatum: TBS nummer: Verblijfplaats ten

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Dynamische risicotaxatie

Dynamische risicotaxatie Dynamische risicotaxatie Wens of werkelijkheid? Martien Philipse Pompestichting, Nijmegen Studiemiddag NVK - WODC, Den Haag 17 november 2006 De eerste wet van risicotaxatie De beste voorspeller van gedrag

Nadere informatie

De kwaliteit van drie typen functiewaarderingssystemen

De kwaliteit van drie typen functiewaarderingssystemen FUNCTIEWAARDERING BIJ GEMEENTEN Vergelijking van drie soorten functiewaarderingssystemen: GFS-achtige systemen, FUWASYS-achtige systemen en het NERF-functiewaarderingssysteem In dit artikel wordt de kwaliteit

Nadere informatie

Psychosocial Problems in Cancer Genetic Counseling: Detecting and Facilitating Communication W. Eijzenga

Psychosocial Problems in Cancer Genetic Counseling: Detecting and Facilitating Communication W. Eijzenga Psychosocial Problems in Cancer Genetic Counseling: Detecting and Facilitating Communication W. Eijzenga Nederlandse samenvatting INLEIDING Mensen met een mogelijk verhoogde kans op kanker kunnen zich

Nadere informatie

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Kennisbericht over een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift: Hardell L, Carlberg M, Söderqvist F, Hansson Mild K, Meta-analysis of long-term

Nadere informatie

gegevens analyseren Welk onderzoekmodel gebruik je? Quasiexperiment ( 5.5) zonder controle achtergronden

gegevens analyseren Welk onderzoekmodel gebruik je? Quasiexperiment ( 5.5) zonder controle achtergronden een handreiking 71 hoofdstuk 8 gegevens analyseren Door middel van analyse vat je de verzamelde gegevens samen, zodat een overzichtelijk beeld van het geheel ontstaat. Richt de analyse in de eerste plaats

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ Dilemma s bij risicotaxatie Risicotaxatie is een nieuw en modieus thema in de GGZ Veilige zorg is een illusie Hoe veiliger de zorg, hoe minder vrijheid voor

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Het aantal eerste en tweede generatie immigranten in Nederland is hoger dan ooit tevoren. Momenteel wonen er 3,2 miljoen immigranten in Nederland, dat is 19.7% van de totale

Nadere informatie

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Wynand van de Ven en Erik Schut Wederreactie op Douven en Mannaerts In ons artikel in TPEdigitaal (Van de Ven en Schut 2010) hebben wij uiteengezet

Nadere informatie

Samenvatting. Tabel 8.1. Een olifant is groter dan een koe Een koe is groter dan een muis Een olifant is groter dan een muis

Samenvatting. Tabel 8.1. Een olifant is groter dan een koe Een koe is groter dan een muis Een olifant is groter dan een muis 149 150 Ongeveer negentien procent van de Nederlandse bevolking krijgt in zijn leven een angststoornis. Mensen die lijden aan een angststoornis ervaren intense angsten die van invloed zijn op het dagelijks

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I Opgave 1 Tbs ter discussie 1 maximumscore 2 beveiliging van de samenleving Voorbeeld van juiste toelichting bij beveiliging van de samenleving: In de tekst staat dat er steeds minder mensen uitstromen

Nadere informatie

Overzicht resultaten Mailbox HighLight

Overzicht resultaten Mailbox HighLight Overzicht resultaten Mailbox HighLight De Mailbox HighLight is een veeleisende managementopgave waarbij het erom gaat, een grote hoeveelheid informatie in korte tijd op te nemen en te verwerken, en ook

Nadere informatie

Huiswerk, het huis uit!

Huiswerk, het huis uit! Huiswerk, het huis uit! Een explorerend onderzoek naar de effecten van studiebegeleiding op attitudes en gedragsdeterminanten en de bijdrage van de sociale- en leeromgeving aan deze effecten Samenvatting

Nadere informatie

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Plan van aanpak Rekenkamer Maastricht februari 2007 1 1. Achtergrond en aanleiding 1 De gemeente Maastricht wil maatschappelijke doelen bereiken.

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 2015

Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 2015 Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 1 Juni 1 Doel van het onderzoek is het verkrijgen van inzicht in de huidige mate van tevredenheid van tolken en vertalers, afnemers van tolk- en vertaaldiensten

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Om na te gaan of je klachtenprocedure zinvol is kan je jezelf de volgende vragen stellen:

Om na te gaan of je klachtenprocedure zinvol is kan je jezelf de volgende vragen stellen: Leidraad omgaan met klachten : klachtenprocedure Wat is een klacht? Een klacht is een uiting van ontevredenheid van een ouder over een aspect van de werking. Ze komt tot stand als het overleg tussen de

Nadere informatie

Resultaten A. Zijn alle geaggregeerd aangeleverde suïcides en suïcidepogingen met ernstig letsel over 2013 onderzocht door de instelling?

Resultaten A. Zijn alle geaggregeerd aangeleverde suïcides en suïcidepogingen met ernstig letsel over 2013 onderzocht door de instelling? > Retouradres Postbus 2680 3500 GR Utrecht Vincent van Gogh T.a.v. de Raad van Bestuur Postbus 5 5800 AA VENRAY St. Jacobsstraat 16 3511 BS Utrecht Postbus 2680 3500 GR Utrecht T +31 08 812 05 00 F +31

Nadere informatie

De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013

De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013 De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013 Presentatie op symposium introductie HKT versie 2013 Eindhoven 13 juni 2013 Dr. EFJM Brand Hoofdkantoor DJI afdeling DBO ASK Waarom de historie van de HKT

Nadere informatie

Capaciteitenrapport Naam: Alexander de Vries Datum: 19 juni 2008

Capaciteitenrapport Naam: Alexander de Vries Datum: 19 juni 2008 Capaciteitenrapport Naam: Alexander de Vries Datum: 19 juni 2008 Capaciteitenrapport Dit Capaciteitenrapport laat de score zien van Alexander de Vries voor de Verify Capaciteiten Test. Als deze test zonder

Nadere informatie

HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT

HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT 1 COMPETENTIEFICHE C1-C3 EN C4-C5 LEIDINGGEVEND HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT INTERN FORMULIER WZC IMMACULATA OCMW EDEGEM Leiding geven Op gestructureerde wijze prestaties opvolgen zowel op kwantitatief als

Nadere informatie

Notitie effect- en inzetstudie wijkcoaches Velve Lindenhof

Notitie effect- en inzetstudie wijkcoaches Velve Lindenhof Notitie effect- en inzetstudie wijkcoaches Velve Lindenhof Pieter-Jan Klok Bas Denters Mirjan Oude Vrielink Juni 2012 Inleiding Onderdeel van het onderzoek zou een vergelijkende studie zijn naar de effectiviteit

Nadere informatie

73 SAMENVATTING In dit proefschrift wordt een empirische toetsing van de machtafstandstheorie (Mulder, 1972, 1977) beschreven. In grote lijnen stelt deze theorie dat mensen macht prettig vinden, en dat

Nadere informatie

Samenvatting Nederlands

Samenvatting Nederlands Samenvatting Nederlands 178 Samenvatting Mis het niet! Incomplete data kan waardevolle informatie bevatten In epidemiologisch onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van vragenlijsten om data te verzamelen.

Nadere informatie

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Materieel belang in de jaarrekening Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Agenda Inleiding Doel van de jaarrekening Wat is materieel belang Wat

Nadere informatie

Stappen deelcijfer weging 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 totaalcijfer 10,0 Spelregels:

Stappen deelcijfer weging 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 totaalcijfer 10,0 Spelregels: Stappen deelcijfer weging 1 Onderzoeksvragen 10,0 6% 0,6 2 Hypothese 10,0 4% 0,4 3 Materiaal en methode 10,0 10% 1,0 4 Uitvoeren van het onderzoek en inleiding 10,0 30% 3,0 5 Verslaglegging 10,0 20% 2,0

Nadere informatie

kan worden vereenvoudigd tot kan worden vereenvoudigd tot 15 16.

kan worden vereenvoudigd tot kan worden vereenvoudigd tot 15 16. Voorkennistoets Met behulp van deze toets kun je voor jezelf nagaan of je voldoende kennis en vaardigheden in huis hebt om het vak wiskunde in het eerste jaar van de studie Bedrijfskunde te kunnen volgen

Nadere informatie

Bedrijfsnummer: 159. Rapportage tevredenheidsonderzoek onder cliënten en opdrachtgevers van. Matchcare re-integratie

Bedrijfsnummer: 159. Rapportage tevredenheidsonderzoek onder cliënten en opdrachtgevers van. Matchcare re-integratie Rapportage tevredenheidsonderzoek onder cliënten en opdrachtgevers van Matchcare re-integratie April 2009 1 Bedrijfsnaam: Matchcare re-integratie Inleiding Voor u ligt het rapport van het tevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

Correctievoorschrift. Voorbeeld van een goed antwoord: Nagel volgt Kant door op te merken dat het vreemd en onwenselijk is

Correctievoorschrift. Voorbeeld van een goed antwoord: Nagel volgt Kant door op te merken dat het vreemd en onwenselijk is Toets Vrije Wil en 2 Correctievoorschrift Correctievoorschrift Maximumscore 3 Een correcte uitleg van Kants analyse van morele verantwoordelijkheid Een correcte uitleg van waarom we het bestaan van de

Nadere informatie

samenvatting 127 Samenvatting

samenvatting 127 Samenvatting 127 Samenvatting 128 129 De ziekte van Bechterew, in het Latijn: Spondylitis Ankylopoëtica (SA), is een chronische, inflammatoire reumatische aandoening die zich vooral manifesteert in de onderrug en wervelkolom.

Nadere informatie

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting Inleiding Depressie en angst zijn veel voorkomende psychische stoornissen. Het ontstaan van deze stoornissen is gerelateerd aan een breed scala van risicofactoren, zoals genetische kwetsbaarheid, neurofysiologisch

Nadere informatie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie Verslaving binnen de forensische psychiatrie Minor - Werken in gedwongen kader Praktijkverdieping Docent: Paul Berkers Geschreven door: Martine Bergshoeff Edith Yayla Louiza el Azzouzi Evelyne Bastien

Nadere informatie

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting

Nadere informatie

Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF. Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé

Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF. Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé Programma 13.00-13.15 Opening 13.15-14.30 HCR:V3, part I 14.30-15.00

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave 1 Veranderende opvattingen in het jeugdstrafrecht tegen de achtergrond van veranderingen in criminaliteitscijfers onder jongeren Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met uit het bronnenboekje.

Nadere informatie

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Rapportage Politie in aanraking met veteranen Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Doorn 9 juni 2011 1 Aanleiding en opzet van het onderzoek In de uitvoering van haar taak komt de politie ook

Nadere informatie

TMA 360º feedback Flexibel en online. TMA 360º feedback werkboek. Dank u voor het gebruiken van de TMA 360º feedback competentie-analyse

TMA 360º feedback Flexibel en online. TMA 360º feedback werkboek. Dank u voor het gebruiken van de TMA 360º feedback competentie-analyse Haal het maximale uit de TMA 360º fb competentieanalyse Dank u voor het gebruiken van de TMA 360º feedback competentie-analyse 360º feedback is een krachtig instrument, maar dient op de juiste wijze gebruikt

Nadere informatie

Wat motiveert u in uw werk?

Wat motiveert u in uw werk? Wat motiveert u in uw werk? Begin dit jaar heeft u kunnen deelnemen aan een online onderzoek naar de motivatie en werktevredenheid van actuarieel geschoolden. In dit artikel worden de resultaten aan u

Nadere informatie

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam maart 2012 Bij de

Nadere informatie

Beoordelingsproces Aanvragen voor subsidiebeleidskader Samenspraak en Tegenspraak: strategische partnerschappen voor pleiten en beïnvloeden

Beoordelingsproces Aanvragen voor subsidiebeleidskader Samenspraak en Tegenspraak: strategische partnerschappen voor pleiten en beïnvloeden Beoordelingsproces Aanvragen voor subsidiebeleidskader Samenspraak en Tegenspraak: strategische partnerschappen voor pleiten en beïnvloeden Update Voortgang Inhoudelijke Beoordeling (Fase II & Fase III)

Nadere informatie

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek E: info@malvee.com T: +31 (0)76 7002012 Het opzetten en uitvoeren van een medewerker tevredenheid onderzoek is relatief eenvoudig zolang de te nemen stappen bekend

Nadere informatie

Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden

Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden Factsheet 2010-7 Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden Een inventarisatie in de forensisch psychiatrische centra in Nederland Auteur: M.H. Nagtegaal 1 December 2010 Inleiding Risicotaxatie en risicomanagement

Nadere informatie

De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems

De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems Symposium HKT-R: introductie van een gereviseerd instrument voor risicotaxatie en behandelevaluatie Donderdag 13 juni 2013, Conferentiecentrum

Nadere informatie

Gebruikte technieken in Engelse slogans Onderzoekspresentatie

Gebruikte technieken in Engelse slogans Onderzoekspresentatie Gebruikte technieken in Engelse slogans Onderzoekspresentatie 2.1 Kernboodschap De kernboodschap is dat Engelstalige advertenties slechter worden gewaardeerd, maar beter worden onthouden dan hun Nederlandstalige

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2011-359 d.d. 28 december 2011 (mevrouw mr. E.M. Dil-Stork, voorzitter, mevrouw mr. P.M. Arnoldus-Smit en mr. J.W.H. Offerhaus, leden, en mr.

Nadere informatie

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 SAMENVATTING MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 ALIFE@WORK DE EFFECTEN VAN EEN LEEFSTIJLPROGRAMMA MET BEGELEIDING OP AFSTAND VOOR GEWICHTSCONTROLE BIJ WERKNEMERS ACHTERGROND Overgewicht, waarvan

Nadere informatie

feedback Flexibel en online Robuust 360º Werkboek Robuus Hartelijk dank voor het gebruiken van Robuust 360º Haal het maximale uit 360º

feedback Flexibel en online Robuust 360º Werkboek Robuus Hartelijk dank voor het gebruiken van Robuust 360º Haal het maximale uit 360º Robuus Robuust 360º Werkboek e Haal het maximale uit Hartelijk dank voor het gebruiken van Robuust 360º 360º feedback is een krachtig instrument, maar dient op de juiste wijze gebruikt te worden. Lees

Nadere informatie

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Inleiding De veiligheid van het kind is een van de belangrijkste

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997)

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Achtergrond In de literatuur over (chronische)pijn wordt veel aandacht besteed aan de invloed van pijncoping strategieën op pijn.

Nadere informatie

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Irene Houtman & Ernest de Vroome (TNO) In het kort: Onderzoek naar de ontwikkeling van burn-outklachten en verzuim door psychosociale

Nadere informatie

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Nieuwsbrief over peiling 13: relatie met DR en tracking & tracing BTR Maart 2012 1. Inleiding Tussen 9 en 19 februari 2012 konden panelleden van het Internetpanel

Nadere informatie

Rapport betreffende een klacht over Domeinen Roerende Zaken.

Rapport betreffende een klacht over Domeinen Roerende Zaken. Rapport 2 p class="western c2">rapport Rapport betreffende een klacht over Domeinen Roerende Zaken. Datum: 23 januari 2012 Rapportnummer 2012/006 Klacht Verzoeker klaagt er over dat Domeinen Roerende Zaken

Nadere informatie

DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005)

DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005) DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005) Inleiding De manier waarop data georganiseerd, gecodeerd en gescoord (getallen toekennen aan observaties) worden en welke technieken daarvoor nodig zijn, dient in het ideale

Nadere informatie

Zie onder bevindingen of volledige tekst voor de volledige tekst van het rapport.

Zie onder bevindingen of volledige tekst voor de volledige tekst van het rapport. Rapport 2 h2>klacht Beoordeling Conclusie Aanbeveling Onderzoek Bevindingen Klacht Verzoeker klaagt erover dat de Stichting Examenbureau Beroepsvervoer (SEB) hem voor het ondernemersexamen taxivervoer

Nadere informatie

Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw

Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw Dit document beschrijft kort de bevindingen uit het onderzoek over biseksualiteit van het AmsterdamPinkPanel.

Nadere informatie

Verder klaagt verzoekster over de wijze waarop het UWV te Venlo haar klacht heeft behandeld.

Verder klaagt verzoekster over de wijze waarop het UWV te Venlo haar klacht heeft behandeld. Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat een met naam genoemde verzekeringsarts van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen te Heerlen (UWV) bij het vaststellen van de belastbaarheid

Nadere informatie

2.1 Consument houdt bij Aangeslotene onder meer een dollarrekening aan.

2.1 Consument houdt bij Aangeslotene onder meer een dollarrekening aan. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 154 d.d. 23 augustus 2010 (mr. V. van den Brink, voorzitter, en de heren G.J.P. Okkema en prof. drs. A.D. Bac RA) 1. Procedure De Commissie

Nadere informatie

Onderzoeksrapportage op basis van het kader* voor gemeentelijke toetsing verzuim en voortijdig schoolverlaten bij scholen / instellingen

Onderzoeksrapportage op basis van het kader* voor gemeentelijke toetsing verzuim en voortijdig schoolverlaten bij scholen / instellingen Onderzoeksrapportage op basis van het kader* voor gemeentelijke toetsing verzuim en voortijdig schoolverlaten bij scholen / instellingen * Van toepassing op gemeenten met een samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Clienttevredenheid verslavingskliniek Solutions Voorthuizen, een tussenrapportage

Clienttevredenheid verslavingskliniek Solutions Voorthuizen, een tussenrapportage Clienttevredenheid verslavingskliniek Solutions Voorthuizen, een tussenrapportage Auteurs: Dr. Gert-n Meerkerk Dr. Tim M. Schoenmakers Rotterdam, december 2011 IVO Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen

Nadere informatie

Klant. Pensioen life cycle indicators

Klant. Pensioen life cycle indicators Pensioen life cycle indicators Klant Rapport om een gefundeerde keuze te maken tussen verschillende premiepensioenproducten. Gebaseerd op analyses op het gebied van beleggingsbeleid, duurzaamheid, rendement

Nadere informatie

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie. Eindrapportage

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie. Eindrapportage Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie Eindrapportage Verslagjaar 2013 1 2 Inhoud 1. Inleiding... 4 1.1 Doelstelling... 4 1.2 Eindrapportage... 4 1.3 Aanlevering data verslagjaar 2013... 5 1.4 Welke

Nadere informatie

SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG

SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG Kenmerk: 05/16 Bindend advies in de zaak van: A., wonende te Z., eiser, gemachtigde: mr. Th.F.M. Pothof tegen De Stichting B., gevestigd te IJ., verweerster, gemachtigde:

Nadere informatie

D U TC H S U M M A RY Samenvatting In zowel westerse als diverse niet-westerse samenlevingen wordt veel waarde gehecht aan schoolprestaties. Ouders en docenten stimuleren kinderen al op jonge leeftijd

Nadere informatie

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1 VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1 Voorbeeld van een brief: Eigen naam Adres Postcode en plaats Naam geadresseerde Adres Postcode en plaats Geachte heer De Vries, Plaats, Datum Mijn naam is Mike Louwman,

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) * 132 Baby s die te vroeg geboren worden (bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken) hebben een verhoogd risico op zowel ernstige ontwikkelingproblemen (zoals mentale

Nadere informatie

Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002

Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002 Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002 Deze test is ontwikkeld om op eenvoudige wijze je eigen teamrol te bepalen. Het jarenlange onderzoek naar teamrollen binnen managementteams is gedaan

Nadere informatie

Opzet beantwoording consultatievragen herziene NV COS editie 2014

Opzet beantwoording consultatievragen herziene NV COS editie 2014 1. Heeft u specifieke vragen of opmerkingen bij de aangepaste vertalingen van Standaarden 200-810 en 3402 (voor de nieuwe of herziene Standaarden zijn aparte vragen in hoofdstuk 2)? nee. 2. Kunt u zich

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord-Groningen

Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord-Groningen Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord-Groningen Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord- Groningen Auteur: Dr. Karel Jan Alsem Juni 2013 Kenniscentrum Ondernemerschap

Nadere informatie

ELEKTRICITEITSBRONNEN IN NEDERLAND. Attitude van de Nederlander in kaart gebracht. Onderzoek in opdracht van de Nederlandse Wind Energie Associatie

ELEKTRICITEITSBRONNEN IN NEDERLAND. Attitude van de Nederlander in kaart gebracht. Onderzoek in opdracht van de Nederlandse Wind Energie Associatie ELEKTRICITEITSBRONNEN IN NEDERLAND Attitude van de Nederlander in kaart gebracht Onderzoek in opdracht van de Nederlandse Wind Energie Associatie COLOFON Uitgevoerd in opdracht van: Nederlandse Wind Energie

Nadere informatie

PRAKTIJKSTAGE EVALUATIEFORMULIER

PRAKTIJKSTAGE EVALUATIEFORMULIER Ψ Maastricht University Faculty of Psychology and Neuroscience PRAKTIJKSTAGE EVALUATIEFORMULIER Naam student:... ID nummer:... Facultaire begeleider:... Naam stage-instelling:... Adres stage-instelling:...

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities in Early Childhood Health The Generation R Study Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Sociaal-economische gezondheidsverschillen vormen een groot maatschappelijk

Nadere informatie

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak 1 Achtergrond van het onderzoek Bedrijven vertrouwen meer en meer op social media om klanten te betrekken

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Rechtspositie en veiligheid van jongeren in BJ Brabant, locatie Grave

Rechtspositie en veiligheid van jongeren in BJ Brabant, locatie Grave Rechtspositie en veiligheid van jongeren in BJ Brabant, locatie Grave Locatierapport Inspectie Jeugdzorg Utrecht, mei 2011 2 Samenvatting De Inspectie Jeugdzorg voert haar stapsgewijs toezicht uit bij

Nadere informatie

Onderzoeksrapportage op basis van het kader* voor gemeentelijke toetsing verzuim en voortijdig schoolverlaten bij scholen / instellingen

Onderzoeksrapportage op basis van het kader* voor gemeentelijke toetsing verzuim en voortijdig schoolverlaten bij scholen / instellingen Onderzoeksrapportage op basis van het kader* voor gemeentelijke toetsing verzuim en voortijdig schoolverlaten bij scholen / instellingen * Van toepassing op gemeenten met een samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

`Voorheen kon ook zonder machtiging de raadsman de verdediging voeren voor zijn afwezige cliënt, sedert het Bouterse-arrest niet meer.

`Voorheen kon ook zonder machtiging de raadsman de verdediging voeren voor zijn afwezige cliënt, sedert het Bouterse-arrest niet meer. 3.8 Meningen van bevraagden ten aanzien van de verstekregeling 3.8.1 Verruiming mogelijkheden verdachte? Uit de verkregen reacties wordt duidelijk dat er uiteenlopende antwoorden zijn gegeven op de vraag

Nadere informatie

Inhoud. 1 Inleiding 9 1.1 Voor wie is dit boek? 9 1.2 Doelstelling 11 1.3 Aanpak 11 1.4 Opzet 13

Inhoud. 1 Inleiding 9 1.1 Voor wie is dit boek? 9 1.2 Doelstelling 11 1.3 Aanpak 11 1.4 Opzet 13 Inhoud 1 Inleiding 9 1.1 Voor wie is dit boek? 9 1.2 Doelstelling 11 1.3 Aanpak 11 1.4 Opzet 13 2 Tevredenheid en beleid 15 2.1 Het doel van tevredenheid 16 2.2 Tevredenheid in de beleidscyclus 19 2.3

Nadere informatie

H. Correia tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen

H. Correia tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen ARREST VAN HET GERECHT (Vierde kamer) 30 november 1994 Zaak T-568/93 H. Correia tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen Tijdelijke functionarissen op proef - Onvoldoende geschiktheid voor ambt -

Nadere informatie

Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid

Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid SUMMARY Het leidt weinig twijfel dat zedendelicten in onze moderne samenleving worden beschouwd

Nadere informatie

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel Resultaten LHBT-Veiligheidsmonitor 2015: Kwart maakte afgelopen jaar een onveilige situatie mee; veiligheidsgevoel onder transgenders blijft iets achter. De resultaten van het jaarlijkse buurtveiligheidsonderzoek

Nadere informatie

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen 1 Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen Peter van der Meer Samenvatting In dit onderzoek is geprobeerd antwoord te geven op de vraag in hoeverre het mogelijk is verschillen

Nadere informatie

Detailniveau van Procesbeschrijving Handvatten voor financiële instellingen

Detailniveau van Procesbeschrijving Handvatten voor financiële instellingen Detailniveau van Procesbeschrijving Handvatten voor financiële instellingen Dus u heeft besloten om de processen in kaart te brengen. Maar welk detailniveau kiest u daarbij? Moet nu echt exact vastgelegd

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie