Algemene informatie. Student: Afstudeerorganisatie:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Algemene informatie. Student: Afstudeerorganisatie:"

Transcriptie

1 Algemene informatie Student: Naam: Laura Melissen Studienummer: Adres: E du Perronlaan 850, 2624 NG Delft Telefoonnummer: adres: Datum: Universiteit: TU Delft, faculteit Bouwkunde, afstudeerlab Project Management Afstudeerorganisatie: Hoofdmentor: Tweede mentor: Derde mentor: Gecommitteerde: Bedrijf: Begeleider: Ir. R.P. Geraedts ( Project management) Prof.Ir. C.H.C.F. Kaan (Architectuur) Prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis (Bouwrecht) Dr. Ir. H. Zijlstra (Architectuur, MIT) Koninklijke Maatschappij tot bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten (BNA) Betsy E.M. Visser-Kuipers Copyright L. Melissen 2007 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, publicatie of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur. Voor het overnemen van gedeelten van deze publicatie voor studiedoeleinden verleent de auteur toestemming.

2 L.Melissen Voorwoord Naar aanleiding van mijn afstudeeronderzoek Export van Nederlandse architectendiensten, een onderzoek naar de succes- en faalfactoren van de Nederlandse architect in België, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië, is dit stappenplan ontwikkeld. Het stappenplan is het resultaat van de doelstelling Door middel van het verkrijgen van inzicht in de problemen, die kunnen ontstaan bij export van Nederlandse architectendiensten, komen tot aanbevelingen voor Nederlandse architecten die hun diensten willen exporteren. In het stappenplan wordt aan de hand van een drietal hoofdstappen handvaten aangereikt aan de Nederlandse architect om zich voor te bereiden op het exporteren van hun diensten naar België, Duitsland, Frankrijk en Groot- Brittannië. In grote lijnen kan dit stappenplan ook gebruikt worden voor andere landen. Laura Melissen Delft, juli 2007 UN Studio - Mercedes-Benz Museum Stuttgart, Om het mogelijke een kans te geven, moet je steeds het onmogelijke proberen. L. Molhuysen in De bouw van het Haagse stadhuis van Adri Duivesteijn, 1994, blz 173 1

3 Exportstappenplan Inhoudsopgave Voorwoord Inleiding...3 Aanleiding 3 Opzet 4 Kanttekeningen 5 Doel en doelgroep 6 Stap 1: aanloop tot export...7 Waarom export? 7 Argumenten voor export 8 Bedreigingen 9 Informatie 9 Stap 2: interne analyse...10 Stroomschema interne analyse 10 Beoordelingsfactor 1: financiën & administratie 13 Beoordelingsfactor 2: personeel & beleid 27 Beoordelingsfactor 3: acquisitie & marketing 29 Beoordelingsfactor 4: product- & dienstontwikkeling 33 Beoordelingsfactor 5: management & organisatie 35 Sterkte & zwakte analyse 39 Stap 3: externe analyse...40 Stroomschema externe analyse 40 Beoordelingsfactor 1: oriënterend marktonderzoek 42 Beoordelingsfactor 2: keuze exportproduct en/of land 48 Beoordelingsfactor 3: samenwerkingsverband en/ of vestiging 49 Beoordelingsfactor 4: verdiepend marktonderzoek 54 Swot- analyse 56 Slotopmerkingen...57 Adressen...58 Literatuur & begrippen

4 L.Melissen Inleiding In deze aparte bijlage wordt een stappenplan beschreven aan de hand waarvan architecten zich kunnen voorbereiden om diensten te gaan exporteren. De stappen zijn grotendeels gebaseerd op ervaringen van architecten en literatuur over exportstappenplannen uit andere sectoren. Het stappenplan pretendeert echter geen volledigheid en voor het succesvol slagen van een dienst in het buitenland, zullen architecten naast de genoemde stappen wellicht meer stappen moeten nemen. Dit is ook afhankelijk van het land waar naar toe geëxporteerd wordt. Daarnaast zal het meest geleerd worden door de zogenaamde trial and error methode. De opzet van het stappenplan is grotendeels gebaseerd op het stappenplan uit Bouwen in Duitsland 1. Deze is geschreven voor bouwbedrijven. Na de te nemen stappen worden er per land adressen gegeven van instanties die extra informatie kunnen verschaffen en/ of deskundige begeleiding kunnen verlenen. Elke verstandig architect zal zich gaan informeren wanneer hij dingen gaat doen, die hij niet kent. De architect laat zich dan adviseren en door wie, dat maakt niet uit. Zoals iedere architect zegt dat een particulier die een huis wil bouwen een architect nodig heeft zo kan je ook zeggen dat een architect die een markt gaat betreden die hij niet kent een adviseur nodig heeft. Luut Rienks Rienks architecten 1 NVOB,1996, Nederlands Verbond van Ondernemers in de Bouwnijverheid, Bouwen in Duitsland, Enschede, Baarn Aanleiding In een tijd van globalisatie is het woord export niet meer weg te denken uit de economie. Ook architecten exporteren hun diensten, maar is dit eigenlijk wel zo vanzelfsprekend en gaat dit altijd vlekkeloos? Uit het onderzoek naar de ervaringen van architecten in België, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië blijkt dat zelfs exporteren naar landen binnen Europa zeker niet probleemloos verloopt. De architectuurpraktijk, architectenrecht, bouwrecht en niet te vergeten culturen zijn in de eerder genoemde landen vaak geheel verschillend. Ondanks de ophanden zijnde Europese eenwording, waar al aan gewerkt wordt sinds 1992, is de bouw/ architectenwet- & regelgeving dus verre van uniform. De meeste architecten, die deelgenomen hebben aan het onderzoek, zijn van mening dat binnen de architectuurwereld de globalisering zal doorzetten. Betekent dit dat dan ook dat meer architecten hun diensten zullen gaan exporteren? Op dit moment zijn er in Nederland geen cijfers over het exacte aantal architecten dat hun diensten exporteert. Bij de BNA denkt men dat ongeveer 10% van de architecten zijn diensten regelmatig exporteert. Daarnaast zijn er veel architectenbureaus die af en toe een project in het buitenland hebben. Bij het exporteren lopen architecten tegen problemen aan, maar deze ontstaan vaak door gebrek aan kennis en ervaring (in dat land) 2. Natuurlijk zullen er altijd problemen zijn die niet voorkomen kunnen worden, maar dat kan in Nederland ook niet. Met dit stappenplan kan tijdens het voorbereidingstraject snel en gestructureerd informatie vergaard worden, waardoor exporteren van diensten soepeler kan verlopen. 2 Dit kwam naar voren in het onderzoek naar de ervaringen van de Nederlandse architect in België, Duitsland, Frankrijk en Groot- Brittannië. 3

5 Exportstappenplan Waar architecten in geholpen zouden zijn, is als ze hulp krijgen in het hele traject waar ze eigenlijk zo n dédain voor hebben (juridisch en financieel). Ze denken vaak dat komt wel, laten we eerst maar een mooi plan maken. Vervolgens ligt het mooie plan er en dan blijkt dat het niet georganiseerd is, dat ze geblunderd hebben met de BTW, dat het fiscaal een rommeltje is, dat ze juridisch aansprakelijk zijn voor dingen waar ze helemaal niet van wisten dat ze aansprakelijk waren, dat ze hoofdelijk aansprakelijk zijn, dat de Nederlandse onderneming ook nog eens aansprakelijk is. Dat zijn dingen, volgens mij, waarvan de meeste architecten niet eens weten welke risico s ze lopen. Jeroen van Schooten Meyer en van Schooten Architecten Opzet Het stappenplan bestaat uit drie stappen die beschreven worden in hoofdstuk 1, 2 en 3. De stappen zijn achtereenvolgens aanloop tot export, interne analyse en externe analyse. In het hoofdstuk aanloop tot export staat de vraag waarom export? centraal. De argumenten voor export zullen beschreven worden en het hoofdstuk zal eindigen met enige belemmeringen waarmee architecten te maken kunnen krijgen. Het doel van de eerste stap is om de architect goed te laten nadenken over het exporteren van diensten en doelstellingen te laten bepalen omtrent export. Stap 2 staat in het teken van het architectenbureau. De interne analyse is een sterkte en zwakte analyse gebaseerd op vijf beoordelingsfactoren. De architect kan de sterkte en zwakte per punt bepalen op basis van vragen waarop antwoord gegeven moet worden, ervaringen van andere architecten en aanbevelingen gebaseerd op literatuur. Het doel van de tweede stap is om te bepalen of het architectenbureau voldoende geschikt/ voorbereid is om te kunnen beginnen met export. Als op alle vijf de beoordelingsfactoren positief gescoord wordt kan men doorgaan naar stap 3. De externe analyse. Deze analyse is gericht op het land of landen waar naar toe geëxporteerd zal worden. Vaak wordt de keuze voor een land niet expliciet gemaakt omdat de eerste opdracht in het buitenland vaak toevallig wordt binnengehaald of men vindt het soort opdracht belangrijker dan het land. Het stappenplan voorziet in deze omstandigheid door het onderzoek op te splitsen in een oriënterend marktonderzoek en een gedetailleerd marktonderzoek. Het gedetailleerd marktonderzoek kan uitgevoerd worden, als men daarvoor kiest, in samenwerking met een lokale architect. Het verdient de voorkeur om het oriënterende onderzoek uit te voeren vóór dat er een eerste opdracht in het buitenland aanvaard wordt. 4

6 L.Melissen De externe analyse bestaat uit vier beoordelingsfactoren. Onder marktonderzoek wordt in dit stappenplan verstaan: onderzoek naar o.a. de architectuurpraktijk (rol van de architect), bouwwet- en regelgeving en cultuur & politiek in het land waar naar toe geëxporteerd zal worden. Het doel van de externe analyse is om bij het architectenbureau voldoende kennis op te bouwen over het mogelijke exportland zodat de meeste kansen en bedreigingen voorzien kunnen worden. Zowel de interne als externe analyse worden ingeleid door een schema met te nemen stappen. In de rest van het hoofdstukken worden de te nemen stappen toegelicht. Exportstappenplan Stap 1: aanloop tot export hoofdstuk 1 Stap 2: interne analyse hoofdstuk 2 Stap 3: externe analyse hoofdstuk 3 Figuur 0-1 Opbouw exportstappenplan Stroomschema Export-organisatie & administratieplan par. 2.1 Exportmarketingplan par 3.1 Kanttekeningen Met een swot- analyse worden de belangrijkste sterke en zwakke punten van een organisatie of een product/ dienst in kaart gebracht. Daarnaast worden de belangrijkste kansen en bedreigingen genoemd. Er zijn echter wel kanttekeningen te plaatsen bij de swotanalyse De interne (sw) en externe analyse (ot) zijn niet voor 100% onafhankelijke analyses. Er moet informatie uitgewisseld worden tussen de interne en externe analyses om bijvoorbeeld de relatieve sterktes en zwaktes te bepalen. Een eigenschap van een onderneming (intern) is pas sterk als de concurrenten (extern) er minder goed in zijn. Indien de concurrenten ook sterk zijn op dat gebied dan vervalt het voordeel; Om factoren niet dubbel in de matrix op te nemen wordt één factor bijvoorbeeld opgenomen bij de bedreigingen en niet bij de kansen. Factoren kunnen echter wel voor de ene onderneming een bedreiging zijn en voor de andere juist een kans. Ook kunnen sommige factoren een bedreiging zijn in het ene land en een kans in het andere land. 5

7 Exportstappenplan Doel en doelgroep Het stappenplan pretendeert niet volledig te zijn en dient slechts als een hulpmiddel waardoor sommige problemen voorkomen kunnen worden. Sommige stappen uit de geschetste aanpak kunnen voor een bedrijfssituatie te ver voeren of helemaal niet van toepassing zijn. Is dit het geval, dan is het niet bezwaarlijk om sommige stappen achterwege te laten. Bijvoorbeeld een aanpassing aan de bedrijfsstructuur voor een enkele opdracht in het buitenland wordt niet noodzakelijk bevonden. Een stappenplan kan al snel te theoretisch over komen. In het stappenplan is dit voorkomen door zoveel mogelijk praktijkervaringen van architecten op te nemen. Het uiteindelijke doel van dit stappenplan is de kans op succesvol exporteren van architectendiensten te vergroten. Dit stappenplan is in principe bedoeld voor alle Nederlandse architecten die hun diensten willen exporteren. Het onderzoek heeft zich beperkt tot landen binnen Europa, maar het stappenplan kan in grote lijnen ook gebruikt worden voor export buiten Europa. Niet alleen architecten die nog geen opdracht in het buitenland hebben vervuld, kunnen het stappenplan gebruiken, maar ook architecten die dit al wel hebben gedaan en die nog steeds tegen problemen aanlopen. Architecten die al ervaring hebben opgedaan kunnen volstaan met het controleren of alle stappen, zoals weergegeven in de stroomschema s in de paragrafen 2.1 en 3.1, genomen zijn. Daarnaast kan het altijd zinvol zijn om over de ervaringen van collega architecten te lezen. Foto 0-1 Cepezed - Porsche showroom Stuttgart, Foto 0-2 Architectenbureau Alberts & van Huut - Hi-Fi Centre De Zonnewijzer Wevelgem (België), 6

8 L.Melissen Stap 1: aanloop tot export 1.1 Waarom Export? Een architect zou, alvorens te gaan exporteren, goed moeten nadenken waarom hij daar interesse in heeft. Ook als export in eerste instantie geen strategische keuze is en de architect een opdracht aangeboden krijgt dan is het nog raadzaam goed te bedenken of export past binnen de bedrijfsstrategie (interne analyse) en of het bedrijf een toegevoegde waarde kan leveren in het buitenland (externe analyse). Aangeraden wordt om ook het personeel in deze beslissing te betrekken. Medewerking ten aanzien van inzet en het ter beschikking stellen van kennis is namelijk absoluut vereist. Daarnaast moeten medewerkers bij eventuele opdrachten ook meer reizen en daar moeten zij wel voor open staan. Het is ook raadzaam om tijdens deze eerste stap te bepalen wat de verwachtingen en doelstellingen zijn. Wil het bureau echt een substantieel deel van zijn omzet uit het buitenland halen of gaat het om een enkele opdracht waarbij de nadruk blijft liggen op de Nederlandse opdrachten. Ook zou men moeten bepalen binnen welke tijd men de doelstellingen wil bereiken. Op dat tijdstip is het raadzaam om te evalueren of men verder gaat met exporteren of dat voortaan alle aandacht weer gaat naar de Nederlandse opdrachten. Exportstappenplan Stap 1: aanloop tot export Stap 2: interne analyse Stap 3: externe analyse Je moet je altijd eerst afvragen waarom je naar het buitenland zou willen. Je moet het niet altijd vrijwillig opzoeken. Het kunnen commerciële of inhoudelijke redenen zijn, of je gaat met een opdrachtgever mee naar het buitenland. Er zijn verschillende redenen en verschillende manieren om in het buitenland te werken. Voor ons zijn het voornamelijk inhoudelijke redenen en geen economische. Het is toch heel moeilijk om een project in het buitenland rendabel te krijgen. Bij projecten in het buitenland richten wij ons vooral op opdrachten voor openbare gebouwen. Deze projecten kunnen wij in Nederland ivm. de zeer hoge omzeteisen voor aanbestedingen niet binnenhalen, in het buitenland is dat makkelijker. Oliver Thill Atelier Kempe Thill De motieven zijn in vier categorieën in te delen: 1. Beperking Nederlandse markt (economische reden); 2. Persoonlijke ontwikkeling of ontwikkeling bedrijf op het gebied van cultuur, technologie, etc. (inhoudelijke redenen); 3. Het bedrijf bevindt zich in de grensstreek; 4. Opdracht aangeboden gekregen. 7

9 Exportstappenplan 1.2 Argumenten vóór export Niet altijd zijn er goede redenen te bedenken waarom een architectenbureau zijn diensten zou moeten exporteren. Zijn er echter beperkingen op de Nederlandse markt of bevindt het bedrijf zich in de grensstreek dan zijn er redenen te over waarom men zijn diensten zou kunnen gaan exporteren. Als er daarnaast een goed aanknopingspunt is met een land dan kan het om verschillende redenen interessant zijn om te gaan exporteren. Dit kunnen dus economische redenen, maar ook inhoudelijke redenen zijn. Projecten in het buitenland kunnen ook stimulerend en afwisselend werken voor het personeel Exporteren heeft daarnaast meestal ook een gunstig effect in Nederland. De nieuwe ervaringen opgedaan in het buitenland kunnen de projecten in Nederland tot een hoger niveau brengen en daarnaast kan het een acquirerende werking hebben in Nederland. Opdrachtgevers kunnen het idee krijgen dat bureaus met internationale opdrachten goed zijn in hun vak 1. Vlaanderen ligt toch wel heel dicht bij Nederland. Het is wel een heel andere cultuur, maar als je al een kantoor in Breda hebt, is de stap niet zo groot. Binnen het uur was ik bij de andere vestiging in Amersfoort, maar ook in Antwerpen. Een logische sprong dus om in België wat te gaan doen. Luut Rienks Rienks architecten Werken in het buitenland werkt ook als een soort marketing tool voor Nederland. In Nederland haal je meer opdrachten binnen omdat je internationaal werkt. Je hebt veel meer aanzien. De opdrachtgever heeft dan ook een verhaal naar derden toe hij werkt ook in het buitenland. Dat is een soort bevestiging dat ze de goede hebben. Naar mij mening ben ik net zo goed als 4 jaar geleden. Daar had ik helemaal niet op gerekend, dat het een marketing werking kon hebben. Heiko Hulsker Slangen Hulsker architecten 1 Dit kwam naar voren in het onderzoek naar de ervaringen van de Nederlandse architect in België, Duitsland, Frankrijk en Groot- Brittannië. 8

10 L.Melissen 1.3 Bedreigingen Zoals in de vorige paragraaf is aangegeven, zijn er niet voor elk architectenbureau redenen te bedenken waarom zij hun diensten zouden moeten exporteren. Bij exporteren is er namelijk niet alleen sprake van kansen, maar zeker ook van bedreigingen en risico s. De meeste bedreigingen ontstaan echter wanneer men onvoorbereid aan de slag gaat in een ander land. Verschillen tussen architectuurpraktijken, bouwtradities, rol van de architect, andere bouwwet- en regelgeving, maar zeker ook cultuur- en politieke verschillen kunnen bedreigingen vormen voor architecten. Cultuurverschillen binnen Europa worden vaak onderschat 2, maar door cultuurverschillen ontstaan vaak conflicten op het gebied van communicatie. Daarnaast zal, zeker in de beginperiode, met exporteren extra kosten gemoeid gaan. Om er voor te zorgen dat de verschillen tussen de landen zo min mogelijk een bedreiging vormen zou men zich moeten laten informeren over deze verschillen. Dit kan door middel van het vergaren van informatie, het inschakelen van deskundige begeleiding en/of door samenwerking met lokale partijen, zoals een lokale architect. Kortom met enthousiasme, goede voorbereiding en bereidheid tot samenwerking zijn succesvolle projecten zeker mogelijk. 1.4 Informatie Het is dus raadzaam om zich goed voor te bereiden alvorens men de stap over de grens zet. Dit stappenplan is daar een onderdeel van, maar aan te raden is om ook deskundige begeleiding in te schakelen. Bijvoorbeeld juristen, fiscalisten en instanties die algemene kennis bezitten over export. Daarnaast is het verstandig om, zodra het ontvangende land bekend is, lokale begeleiding in te schakelen en ook informatie te vergaren bij nationale architectenregisters en brancheverenigingen. Juristen en fiscalisten uit het ontvangende land beschikken vaak over meer en gedetailleerdere kennis over dat land, dan juristen en fiscalisten uit Nederland. Ook komt het professioneel en geloofwaardig over bij de opdrachtgever als er lokaal kennis is ingewonnen. Via een lokale architect kan er in contact gekomen worden met een jurist of fiscalist. Daarnaast zal een branchevereniging of register (in het ontvangende land) ook kunnen adviseren over de keuzemogelijkheden. In het hoofdstuk adressen zijn per land instanties benoemd die de informatie en/of deskundige begeleiding kunnen geven. Instanties zoals het architectenregister, branchevereniging, belastingdienst en verzekeringsmaatschappijen. Werken in het buitenland is ingewikkeld en moeilijker dan je van te voren denkt, maar het kan wel. Oliver Thill Atelier Kempe Thill 2 Citaat C.Seifert, BNA symposium Over de grens: werken in België en Duitsland, 20 april

11 Exportstappenplan Stap 2: interne analyse 2.1 Stroomschema interne analyse De interne analyse betreft een analyse van het eigen architectenbureau, gevestigd in Nederland. De analyse is gebaseerd op vijf beoordelingsfactoren. Deze beoordelingsfactoren zijn financiën & administratie (toegelicht in par. 2.2), personeel & beleid (par. 2.3), acquisitie & marketing (par. 2.4), product- &dienstontwikkeling (par. 2.5) en management &organisatie (par. 2.6). De beoordelingsfactor financiën en administratie omvat een groot aantal belangrijke elementen zoals belastingen, verzekering, inschrijving register, etc. Deze factor wordt dan ook gezien als de belangrijkste en dient daarom als eerst doorlopen te worden. De laatste factor management & organisatie omvat het organiseren en managen van de veranderingen die de andere factoren te weeg brengen. In paragraaf 2.7 sterkte & zwakte analyse kan afgevinkt worden op welke elementen positief gescoord wordt (goed voorbereid) en op welke elementen minder positief gescoord wordt. Men zou pas met de volgende stap (externe analyse) moeten beginnen als op alle vijf beoordelingsfactoren positief gescoord wordt. Exportstappenplan Stap 1: aanloop tot export Stap 2: interne analyse Stap 3: externe analyse Er dient nog opgemerkt te worden dat een interne analyse nooit voor 100% onafhankelijk is van de externe analyse. Een eigenschap van een onderneming (intern) is pas een toegevoegde waarde als de concurrenten (extern) er minder goed in zijn. Indien de concurrenten ook sterk zijn op dat gebied dan vervalt het voordeel. Met interne analyse in dit stappenplan worden alle factoren bedoeld die te maken hebben met het architectenbureau en niet inhoudelijk met de opdracht in het buitenland. (extern). 10

12 L.Melissen Bepaal de verantwoordelijke voor uitvoering van de interne analyse. Schakel indien nodig externe begeleiding in. Beoordelingsfactor 1: financiën& administratie Bepaal of de financiële situatie en de administratie geschikt is voor export. (par. 2.2) Fiscale zaken Bepaal waar de BTW afgedragen moet worden. Bepaal waar er inkomsten (vennootschaps) belasting afgedragen moet worden. Bepaal of de BTW verlegd kan worden (ondernemer of particuliere opdrachtgever). Bepaal de hoogte van het tarief. Bepaal of de huidige bankinstelling voldoet of nieuwe rekening. Bepaal welke betalingsmiddel er gebruikt gaat worden (in overleg met de opdrachtgever). Juridische zaken Bepaal de algemene voorwaarden (indien nog niet gedaan) geldig laten verklaren. Bepaal welk recht van toepassing is (van welk land). Bepaal op welke manier contractuele afspraken gemaakt worden (welke AV?). Bepaal hoe het honorarium is opgebouwd (met of zonder verschotten). Bepaal de eisen die gesteld worden aan inschrijving of registratie in het arch. register. Bepaal of het gaat om een tijdelijke of langdurige inschrijving. Verzekeringen Bepaal of de beroepsaansprakelijkheid gedekt is buiten Nederland. Zo nee, bepaal op welke manier het beste verzekert kan worden. Beoordelingsfactor 2 t/m 5: zie volgende pagina 11

13 Exportstappenplan Beoordelingsfactor 2: personeel & beleid Bepaal of het personeel en het personeelsbeleid geschikt is voor export. (par. 2.3) ja nee Bepaal of het personeel interesse heeft in export van diensten. Bepaal of er voldoende geschikt personeel aanwezig is: inhoudelijk, marketing, administratie. Bepaal of huidig personeel extra opleidingen of (taal) cursussen nodig heeft. Beoordelingsfactor 3: acquisitie & marketing Bepaal of de manier van acquireren geschikt is voor export. (par. 2.4) nee Bepaal of de acquisitie en marketingafdeling geschikt is voor export. Bepaal of de marketing methode geschikt is voor export. ja Beoordelingsfactor 4: product- & dienstontwikkeling Bepaal de toegevoegde waarde van het bureau. (par. 2.5) ja Beoordelingsfactor 5: nee management & organisatie (par. 2.6) Bepaal of de organisatie binnen het bureau geschikt is voor export. ja Bepaal wie of welk team de opdrachten in het buitenland uitvoert. Bepaal wie beslissingsbevoegd is bij projecten in het buitenland. Bepaal of de bedrijfsstructuur geschikt is voor opdrachten in het buitenland. Sterkte- en zwakteanalyse (par. 2.7) Figuur 2-1 Stroomschema interne analyse 12

14 L.Melissen 2.2 Beoordelingsfactor 1: financiën & administratie Export zal in eerste instantie extra kosten met zich meebrengen. Niet alleen de extra kosten betreffende marketing en acquisitie, maar voornamelijk extra reis- en verblijfskosten. Exporteren zal ook meer (reis) tijd kosten en dus indirect geld. Daarnaast loopt het bureau met exporteren extra risico s die mogelijk ook geld kunnen kosten als risico s daadwerkelijk negatief uitvallen. Voordat besloten wordt te gaan exporteren is het dus aan te raden de financiële situatie van het bureau te analyseren en de financiële gevolgen, die exporteren met zich kan meebrengen, te analyseren. In deze paragraaf worden aandachtspunten, vragen en aanbevelingen beschreven die architecten kunnen helpen de sterkte en zwakte van het bedrijf met betrekking tot financiën & administratie te bepalen. Financiële situatie & kostenbeheersing Vragen die men bij dit onderwerp kan stellen zijn: Zijn de financiële zaken in het bureau op orde? Is er voldoende draagvlak? Worden de financiële aspecten goed bijgehouden? Op het moment dat er geëxporteerd zal gaan worden loopt het bureau financieel een extra risico. Een nieuwe markt, land, etc kan er voor zorgen dat er in het begin minder winst of zelfs verlies gedraaid zal worden om voet aan de grond te krijgen. Indien de Nederlandse zaken niet op orde zijn kan het zijn dat er onvoldoende draagvlak is om deze verliezen te dragen. Welke financiële risico s loopt het bureau met exportplannen en hoe kunnen die afgedekt worden? Risico s zoals economische situatie exportland, betalingsvoorwaarden, termijnen, vormen en gewoontes (zie citaat Marcel Campschroer op de volgende pagina), bankgaranties en valutarisico (alleen bij Groot- Brittannië). Indien gewenst: Is er voldoende draagvlak om een extra werkmaatschappij dan wel dochtermaatschappij op te zetten? (zie beoordelingsfactor 5) De antwoorden op al deze vragen zullen sterk afhankelijk zijn van de mate van export en zijn dus verschillend per bureau. Met deze vragen kan men terecht bij een Nederlandse accountant, maar aan te raden is om ook advies in te winnen bij een accountant uit het betreffende exportland. Deze accountants kunnen gemakkelijker in contact komen met lokale belastingkantoren en/of lokale banken. Daarnaast kan er ook informatie ingewonnen worden bij een Nederlandse bankinstelling, die hebben informatie over exporteren in het algemeen. 13

15 Exportstappenplan Om risico s te beperken kan als richtlijn worden meegegeven dat de in het buitenland te generen omzet gedurende de eerste 3 jaren maximaal 5 a 10% van de totale bedrijfsomzet dient te bedragen 1. De eerste paar jaar kan het voorkomen dat projecten in het buitenland met verlies afgesloten worden. Dit kan gecompenseerd worden doordat deze projecten vaak zorgen voor naamsbekendheid en zoals vaak gezegd wordt van een opdracht komt een opdracht. Banken organiseren informatieavonden over investeren in het buitenland. Niet zozeer om de investering maar meer over het opzetten van een bedrijf in een ander land is dat voor architecten ook interessant. Antoine Molenschot Hooper Architects De betalingscultuur is in Groot-Brittannië slechter. Soms betalen opdrachtgevers gewoon niet uit aan het einde van een opdracht en moet je daar zelf achteraan. Marcel Campschroer de Architekten Cie Bruto Toegevoegde Waarde (BTW) Deze paragraaf beschrijft in hoofdlijnen hoe de BTWheffing geregeld is bij export van diensten. In Nederland en in andere landen van de Europese Unie (EU) wordt de omzetbelasting geheven volgens het BTWsysteem. Dit is in Nederland geregeld in de Wet op de omzetbelasting 1968 (Wet OB). De algemene regel is dat de ondernemers hun afnemers omzetbelasting in rekening brengen en die afdragen aan de fiscus. De omzetbelasting is een procentuele opslag en verschilt per land. BTW staat voor Belasting Toegevoegde Waarde. Bij export van diensten zijn er aantal vragen te stellen: Waar is het bureau BTW- plichtig wat betreft de projecten in het buitenland? In de Wet OB 1968 staat aangemerkt in artikel 6lid2 dat de diensten: die betrekking hebben op een onroerende zaak, met inbegrip van diensten van architecten, alsmede van diensten welke erop zijn gericht de uitvoering van bouwwerken voor te bereiden of te coördineren worden verricht daar waar de onroerende zaak is gelegen. Dit betekent dus dat men BTW- plichtig is in het land waar het gebouw komt te staan. Is de locatie echter nog niet bekend dan is het architectenbureau in Nederland belastingplichtig. Kan de BTW verlegd worden naar de opdrachtgever? 1 NVOB,1996, Nederlands Verbond van Ondernemers in de Bouwnijverheid, Bouwen in Duitsland, Enschede, Baarn De verleggingsregeling houdt in, dat niet de presterende ondernemer (de architect) over de levering van diensten de BTW verschuldigd is (zoals normaal gesproken het geval is), maar de afnemer (opdrachtgever) van die diensten. De afnemer mag de berekende BTW ook meteen weer op het door hem verschuldigde bedrag aan de architect in mindering brengen. Een voordeel is echter dat de architect niet met de belastingdienst, van het land waar naar toe geëxporteerd is, te maken heeft. 14

16 L.Melissen Er is echter een verschil te maken in het type afnemer. Bij een afnemer die een particulier is of een vrijgestelde ondernemer (bijvoorbeeld gemeentes, nationale overheden, etc) kan de belasting niet verlegd worden. Bij een afnemer die een belaste ondernemer is, kan dat wel. Aan te raden is de opdrachtgever te vragen of deze werkzaam is als particulier of ondernemer en of de belasting verlegd kan worden. Moet er een buitenlands BTW- nummer aangevraagd worden? Indien de belasting niet verlegd kan worden, dan dient men een BTW- nummer aan te vragen bij de belastingdienst in het betreffende land. Welk BTW tarief? Tarief 2007 Naam Nederland 19% BTW België 21% BTW Groot-Brittannië 17,5% VAT (Value Vdded Tax) Frankrijk 19,6% TVA (Taxe sur la Valeur Ajoutée) Duitsland 19% Ust (Umsatzsteuer) Tabel 2-1 BTW tarieven per land Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting wordt geheven over de winst van bepaalde ondernemingen, zoals de besloten vennootschap (bv). Indien er geen sprake is van een vennootschap, maar van een eenmanszaak dient men inkomstenbelasting af te dragen. In dit stappenplan wordt aangeraden om binnen een besloten vennootschap te werken (beoordelingsfactor 5 van de interne analyse) daarom zal hier alleen de vennootschapsbelasting toegelicht worden. In principe geldt echter voor beide belastingen dat een bepalende factor is het wel of niet hebben van een vaste inrichting (vestiging) in een ander land dan Nederland. Moet er in het land waar naar toe geëxporteerd wordt vennootschapsbelasting betaald worden? Nederland heeft met alle landen van het onderzoek een belastingverdrag. Voor dit stappenplan wordt als voorbeeld België gebruikt, maar in grote lijnen zal dit ook gelden voor de andere landen. In artikel 14 van het belastingverdrag is bepaald dat architecten vallen onder zelfstandige beroepen of vrij beroep. In dat artikel is ook bepaald dat inkomsten verkregen door een inwoner van een verdragsluitende Staat in de uitoefening van een vrij beroep of ter zake van andere werkzaamheden van zelfstandige aard slechts in die Staat belastbaar, tenzij die inwoner in de andere verdragsluitende Staat voor het verrichten van zijn werkzaamheden geregeld over een vaste basis beschikt. Indien hij over zulk een vaste basis (inrichting) beschikt, mogen de inkomsten in de andere Staat worden belast, maar slechts in zoverre als zij aan die vaste basis kunnen worden toegerekend. In principe hoeft er dus alleen in Nederland vennootschapsbelasting betaald te worden. Alleen als er sprake is van een vaste inrichting dan moet er in het land van het project belasting afgedragen worden. 15

17 Exportstappenplan Wanneer is er sprake van een vaste inrichting (vestiging)? Een vaste inrichting wordt in artikel 5 van het belastingverdrag met België omschreven als een vaste bedrijfsinrichting met behulp waarvan de werkzaamheden van een onderneming geheel of gedeeltelijk worden uitgeoefend en omvat in het bijzonder een plaats waar leiding wordt gegeven, een filiaal of een kantoor. In lid 3 wordt aangegeven: de plaats van uitvoering van een bouwwerk of van constructie- of installatiewerkzaamheden is slechts dan een vaste inrichting indien de duur daarvan twaalf maanden overschrijdt. Dit is een voorbeeld van het belastingverdrag met België, maar elk land heeft zijn eigen criteria voor het wel of niet hebben van een vaste inrichting. Mocht de buitenlandse belastingdienst besluiten dat het bedrijf daar ook belastingplichtig is dan zal in Nederland eveneens over de winst belasting geheven worden. In Nederland wordt er namelijk belasting geheven over de wereldwinst van in Nederland gevestigde bedrijven. Als er echter een belastingverdrag is met het land (met alle van de onderzochte landen) dan heeft het Nederlandse bedrijf recht op een tegemoetkoming ter voorkoming van dubbele belastingen 2. Normaal tarief Naam (2007) België 33% Vennootschaps belasting Groot-Brittannië 30% (28% in 2008) Corporation tax Frankrijk 33,33% L impôt sur les sociétés Duitsland 25% Körperschaft steuer Tabel 2-2 Vennootschapsbelasting tarieven per land Welk tarief? Deze vraag is in principe alleen van toepassing als er sprake is van een vaste inrichting in het buitenland. In alle andere gevallen moet er altijd vennootschapsbelasting in Nederland afgedragen worden en dat tarief is in ,5% 2 Informatie van BDO CampsObers Accountants & adviseurs te Utrecht, verkregen uit de Export Connection Toolkit van de Kamer van Koophandel. 16

18 L.Melissen Bankinstelling Bij opdrachten in het buitenland kan het voorkomen dat een opdrachtgever een andere betalingsvorm hanteert dan dat de architect gewend is. Welke betalingsvorm gaat er gebruikt worden? (Zonder of met gebruikmaking van documenten waartegen betaling plaatsvindt) - Zonder gebruikmaking van documenten: Blanco betalingen zoals wissel, via Swift, Cheque, contant, rembours. Blanco buitenlands betalingsverkeer is het betalingsverkeer tussen een ingezetene en een niet ingezetene, waarbij handels- en financiele documenten, voor wat de bank betreft, geen rol spelen 3. - Met gebruikmaking van documenten: documents against payment D/P, documents against acceptance D/A, letter of credit L/C. Met documenten is een meer gecompliceerde procedure, maar is aan te raden als partijen nog niet eerder met elkaar gewerkt hebben (weinig vertrouwen) omdat deze methode meer zekerheid garandeert 4. Wissel: een opdracht tot betaling van een bedrag op een bepaalde datum SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication): een financieel telecommunicatienetwerk voor interbancaire betalingen over de gehele wereld. Daarnaast kan het een voordeel zijn om een bankrekening in het land van de opdracht te openen. Zeker als er nog meer opdrachten in dat land verwacht worden. Bij de keuze van een bank is het van belang rekening te houden met de volgende aspecten 5 : Is een bank gespecialiseerd in het beheer van een portefeuille van buitenlandse bedrijven die niet in dat land gevestigd zijn? Ligt de bank geografisch gezien dichtbij de landsgrens? Biedt de bank de mogelijkheid dat klanten cheques rechtstreeks bij de bank kunnen deponeren (dit ter versnelling van de betaling) kosten Documentair krediet Documentair incasso Blanco betalingsverkeer Figuur 2.2 verschillen tussen betalingsvormen bron: Kamer van Koophandel Gooi- en Eemland, 2005, Export connection toolkit, Libertas zekerheid 3 Kamer van Koophandel Gooi- en Eemland, 2005, Export connection toolkit, Libertas 4 Kympers, L. e.a., 1991, Exportmanagement, exporteren/ internationaliseren, Groningen, Wolters-Noordhoff BV, pag EVD-databank,

19 Exportstappenplan Hieronder staan per land de belangrijkste factoren weergegeven die belangrijk zijn het organiseren van de bankzaken. Meest gangbare betalingsmiddel? België Groot-Brittannië Frankrijk Duitsland Elektronische afschrijvingen Automatische incasso (DOM 80) Girale overboekingen en cheques Rekening openen? Weinig financieel voordeel Moeilijk. Via Nederlandse bank regelen Cheques (bij grote bedragen) Versnelling inkomend betalingsverkeer Onlinebetaal systemen, overschrijvingen - Betalingstermijn? (Europese richtlijn 2005/35/EG max. 30 dagen) Bij vestiging? Gemiddeld tussen 30 en 60 dagen Verplicht bank- rekening te openen Gemiddeld tussen 30 en 60 dagen Gemiddeld tussen 30 en 180 dagen. Er is een zogenaamde 90 dagen regeling Gemiddeld tussen de 30 en 60 dagen. Geen verplichting Geen verplichting Geen verplichting, pas toegestaan na handtekening notaris Tabel 2-3 Kenmerken betalingssysteem per land (bron: ) 18

20 L.Melissen Algemene voorwaarden Naast een contract kan men werken met algemene voorwaarden. In de algemene voorwaarden staan meestal de algemene bepalingen waarvan men wil dat deze bij elke opdracht gelden. Het voordeel van algemene voorwaarden, als ze van toepassing verklaard zijn, is dat het contract minder uitgebreid hoeft te zijn. Met welke algemene voorwaarden werkt het bureau over het algemeen in Nederland? Aan te raden is om in ieder geval algemene voorwaarden opgesteld te hebben zodat men een goede onderhandelingspositie heeft in gesprekken met de opdrachtgever. Aandachtspunt is de duur en omvang van de aansprakelijkheid. Probeer deze zoveel mogelijk te beperken naar wat er omschreven staat in DNR In andere landen is de aansprakelijkheid van de architecten namelijk bijna altijd groter en van langere duur. Algemene Voorwaarden Nederland DNR 2005 ( De Nieuwe Regeling 2005) België Geen algemene voorwaarden Barema s (loontabellen kunnen van toepassing verklaard worden) Groot-Brittannië SFA 99 (Standard Form of Agreement for the Appointment of an Architect) JCT contracts (Joint Contracts Tribunal) Frankrijk CCAP (Cahier des Clauses Administratives Particulières ) CCG (Cahier des Clauses Générales). De laatste is eenvoudiger en wordt meer gebruikt bij particuliere opdrachten. Er zijn overigens nog andere algemene voorwaarden in omloop Duitsland VOB (Verdingungsordnung für Bauleistungen) deel B (ook voor aanneming van werk). Er zijn geen algemene voorwaarden specifiek voor architecten Tabel 2-4 Algemene voorwaarden per land Met welke algemene voorwaarden werkt de opdrachtgever? In principe staat het de opdrachtgever vrij zijn eigen algemene voorwaarden te gebruiken. In Duitsland is men wel verplicht de Honorarordnung für Architekten und Ingenieure (HOAI) toe te passen. De HOAI maakt deel uit van het architectencontract (Architektenvertrag) en in de HOAI wordt het honorarium van de architect en andere ingenieurs bepaald. Naar welk recht? Aan te raden is om het recht van het land waar de opdracht is, toe te passen. Vaak gaat de opdrachtgever ook niet akkoord met een contract naar Nederlands recht. 19

Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen!

Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen! Een eerste stap naar succesvol internationaal ondernemen Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen! Bent u op zoek naar nieuwe afzetmarkten voor uw producten of diensten? Wilt

Nadere informatie

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010 Btw en transport per 1 januari 2010 mr. C.F.C. C (Frank) Resseler mr. T. (Ton) Verveer 1 Btw in perspectief Btw en transport INHOUD Btw en met transport samenhangende diensten Bemiddeling Verhuur vrachtwagens

Nadere informatie

Masterclass 5 Administratie & verzekeringen: een goede basis voor ondernemen in Duitsland

Masterclass 5 Administratie & verzekeringen: een goede basis voor ondernemen in Duitsland Welkom! Masterclass 5 Administratie & verzekeringen: een goede basis voor ondernemen in Duitsland Uw gastheren: Peter Veldhuis en Cees van t Veer Oostwerk Henk-Jan Morsink Gothaer versicherungen Oostwerk

Nadere informatie

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies REMAIL B.V. Dienstverleningdocument Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies Pagina 1 van 6 Dienstverleningdocument Remail B.V. 2013 WIE ZIJN WIJ? Remail B.V. Statutair gevestigd: Dr. Jan van Breemenlaan

Nadere informatie

Model Basisopdracht DNR 2005

Model Basisopdracht DNR 2005 Model Basisopdracht DNR 005 Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Postbus 9606 000 GP Amsterdam T 00 555 6 6 F 00 555 6 99 bna@bna.nl www.bna.nl INHOUD

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Gerechtsdeurwaarderskantoor De Klerk & Vis B.V. versie september 2011

Algemene Voorwaarden Gerechtsdeurwaarderskantoor De Klerk & Vis B.V. versie september 2011 Algemene voorwaarden van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Gerechtsdeurwaarderskantoor De Klerk en Vis B.V., h/o De Klerk & Vis - Gerechtsdeurwaarders en Incasso, gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

Model Basisopdracht. Model Basisopdracht

Model Basisopdracht. Model Basisopdracht Model Basisopdracht Model Basisopdracht Ondergetekenden:... gevestigd/wonende te... ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door... hierna te noemen: opdrachtgever en... gevestigd/wonende te... ten deze

Nadere informatie

Kühn c.s. Advocaten. Algemene Voorwaarden van dienstverlening van Kühn c.s. Advocaten kantoorhoudende te Amsterdam

Kühn c.s. Advocaten. Algemene Voorwaarden van dienstverlening van Kühn c.s. Advocaten kantoorhoudende te Amsterdam Kühn c.s. Advocaten Algemene Voorwaarden van dienstverlening van Kühn c.s. Advocaten kantoorhoudende te Amsterdam Kühn Advocaten 1 Kühn c.s. Advocaten is een samenwerkingsverband van zelfstandige advocaten,

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN DE NEDERLANDSE PENSIOEN ASSOCIATIE Versie mei 2015

ALGEMENE VOORWAARDEN DE NEDERLANDSE PENSIOEN ASSOCIATIE Versie mei 2015 ALGEMENE VOORWAARDEN DE NEDERLANDSE PENSIOEN ASSOCIATIE Versie mei 2015 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op overeenkomsten waarbij door De Nederlandse Pensioen Associatie,

Nadere informatie

I. ALGEMENE BEPALINGEN... 1 II. DIENSTEN INZAKE TOT STAND KOMEN VAN OVEREENKOMSTEN... 2 III. OVERIGE VOORWAARDEN... 5

I. ALGEMENE BEPALINGEN... 1 II. DIENSTEN INZAKE TOT STAND KOMEN VAN OVEREENKOMSTEN... 2 III. OVERIGE VOORWAARDEN... 5 Algemene voorwaarden Schoeman consultants B.V. Per juli 2013 De algemene voorwaarden Schoeman consultants B.V. zijn van toepassing op alle rechtsverhoudingen tussen opdrachtnemer en opdrachtgever, behoudens

Nadere informatie

De Nieuwe Regeling 2011. Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus.

De Nieuwe Regeling 2011. Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus. De Nieuwe Regeling 2011 Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering Voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus BNA NL ingenieurs De Nieuwe Regeling 2011 Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

ontvangstverklaring 0% btw Duitsland

ontvangstverklaring 0% btw Duitsland Gelangenbestätigung ontvangstverklaring 0% btw Duitsland Doet u regelmatig zaken met Duitse leveranciers of levert u vanuit Duitsland goederen aan Europese afnemers? Dan bepaalt Duitse regelgeving dat

Nadere informatie

"Ervaring krijg je wanneer je niet krijgt wat je wilt."

Ervaring krijg je wanneer je niet krijgt wat je wilt. "Ervaring krijg je wanneer je niet krijgt wat je wilt." (Pieter Klaas Jagersma) Belastingen voor veel starters iets waar ze liever niet over nadenken omdat het niet leuker te maken is en zo ingewikkeld

Nadere informatie

MEER GRIP OP UW BEDRIJFSVOERING IN EEN SNEL VERANDERENDE WERELD DAT TELT.

MEER GRIP OP UW BEDRIJFSVOERING IN EEN SNEL VERANDERENDE WERELD DAT TELT. MEER GRIP OP UW BEDRIJFSVOERING IN EEN SNEL VERANDERENDE WERELD Omdat mensen tellen. DE TIJD VOOR VERANDERING IS NU De wereld verandert. Misschien wel sneller dan ooit. Snel schakelen wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

BUSINESS COACHING BEDRIJF STARTEN IN SURINAME. Uw voorbereiding in Nederland. aangeboden door

BUSINESS COACHING BEDRIJF STARTEN IN SURINAME. Uw voorbereiding in Nederland. aangeboden door BUSINESS COACHING BEDRIJF STARTEN IN SURINAME aangeboden door Uw voorbereiding in Nederland STARTING WELL PREPARED U hebt de eerste oriëntatie op het ondernemen in Suriname al achter de rug? Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

Algemene voorwaarden. versie 130215 - Algemene Voorwaarden van Eveas Verzekeringen 1

Algemene voorwaarden. versie 130215 - Algemene Voorwaarden van Eveas Verzekeringen 1 1. Algemeen 1.1 Waar in deze voorwaarden wordt gesproken over Financiële Dienstverlener, wordt Eveas Verzekeringen, geregistreerd in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 17078376,Stationsstraat

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Verhaar Advocatuur & Mediation

Algemene Voorwaarden Verhaar Advocatuur & Mediation Algemene Voorwaarden Verhaar Advocatuur & Mediation 1. Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: a. Verhaar Advocatuur & Mediation: de advocaat of op basis van een arbeids-, uitzend-

Nadere informatie

1. Toepassingsgebied 2. Definities 3. Aanvaarding

1. Toepassingsgebied 2. Definities 3. Aanvaarding Algemene voorwaarden van Wittebrood De Gerechtsdeurwaarder en de aan haar gelieerde werkmaatschappijen, allen gevestigd te Harderwijk, hierna gezamenlijk dan wel individueel aan te duiden als Wittebrood

Nadere informatie

2.2 De verplichtingen van Budgetcoach2day gaan nooit verder dan door Budgetcoach2day schriftelijk is bevestigd.

2.2 De verplichtingen van Budgetcoach2day gaan nooit verder dan door Budgetcoach2day schriftelijk is bevestigd. Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Budgetcoach2day partij is, tenzij uitdrukkelijk

Nadere informatie

Onze relatie met u! Een goed gesprek over

Onze relatie met u! Een goed gesprek over Een goed gesprek over Onze relatie met u! Wij houden van ons vak. Ons vak is u te helpen bij het organiseren van uw financiële zekerheid. Daar praten we veel en graag met u over. In die gesprekken stellen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 27a, vierde lid, van de Wet op de architectentitel;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 27a, vierde lid, van de Wet op de architectentitel; STAATSCOURANT Nr. Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. 1051 23 januari 2009 Regeling bij- en nascholing architecten Het bestuur van de Stichting bureau architectenregister,

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument voor Financieel Advies 2.0

Dienstverleningsdocument voor Financieel Advies 2.0 Dienstverleningsdocument voor Financieel Advies 2.0 Dienstverleningsdocument Wie ik ben en wat ik doe Hubrien is een onafhankelijk en zelfstandig Financieel Advies en Life Planning kantoor, eigendom van

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAKADI ASSURANTIEN C.V. OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN EN EMPLOYEE BENEFITS

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAKADI ASSURANTIEN C.V. OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN EN EMPLOYEE BENEFITS ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAKADI ASSURANTIEN C.V. OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN EN EMPLOYEE BENEFITS 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op overeenkomsten

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Met dit document willen wij ons aan u voorstellen en u informeren over de manier waarop wij onze dienstverlening, werkwijze en beloning hebben ingericht. Als u besluit om van onze

Nadere informatie

Transparante Vennootschap

Transparante Vennootschap Transparante Vennootschap Er is een Transparante Vennootschap (hierna: TV) ingevoerd. Een TV is een naamloze vennootschap (hierna NV) of een besloten vennootschap (hierna: BV) die verzcht heeft om voor

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van HNL Debiteurenbeheer & Incasso C.V. te Lelystad. 1. Toepassingsgebied

Algemene voorwaarden van HNL Debiteurenbeheer & Incasso C.V. te Lelystad. 1. Toepassingsgebied Algemene voorwaarden van HNL Debiteurenbeheer & Incasso C.V. te Lelystad 1. Toepassingsgebied De algemene voorwaarden van HNL Debiteurenbeheer & Incasso C.V. zijn van toepassing op alle aan haar verstrekte

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN

ALGEMENE VOORWAARDEN ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR HET UITVOEREN VAN ADVIESOPDRACHTEN BIJ WATERBEDRIJF GRONINGEN 2014 INHOUD Artikel 1 Doel en geldigheid 3 Artikel 2 Definities 3 Artikel 3 Juridische grondslag 3 Artikel 4 Opdracht

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAN NL PENSIOEN OP HET TERREIN VAN PENSIOENEN EN EMPLOYEE BENEFITS

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAN NL PENSIOEN OP HET TERREIN VAN PENSIOENEN EN EMPLOYEE BENEFITS ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAN NL PENSIOEN OP HET TERREIN VAN PENSIOENEN EN EMPLOYEE BENEFITS 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op overeenkomsten waarbij door NL Pensioen,

Nadere informatie

Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief

Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief Onlangs is een wetswijziging aangenomen waardoor het algemene btw-tarief in Nederland van 19% naar 21% zal worden verhoogd. In de praktijk leidt dit tot verschillende

Nadere informatie

ONZE DIENSTVERLENING Alles wat u moet weten van de Financiële Meesters

ONZE DIENSTVERLENING Alles wat u moet weten van de Financiële Meesters ONZE DIENSTVERLENING Alles wat u moet weten van de Financiële Meesters Onze Dienstverlening V1, 2013 Pagina 1 Onze Dienstverlening V1, 2014 Inleiding Financiële Meesters Wij willen ons graag aan u voorstellen

Nadere informatie

Zorgverzekeringswet. Zorgverzekeringswet

Zorgverzekeringswet. Zorgverzekeringswet Wet van 16 juni 2005, houdende regeling van een sociale verzekering voor geneeskundige zorg ten behoeve van de gehele bevolking (), laatstelijk gewijzigd bij Stcrt. 2009, 15178 (uittreksel) Zorgverzekering

Nadere informatie

Deel I Verplicht aan de cliënt te verstrekken informatie 1

Deel I Verplicht aan de cliënt te verstrekken informatie 1 Deel I Verplicht aan de cliënt te verstrekken informatie 1 1. Uw advocaat en zijn kantoor U vertrouwt u dossier toe aan mr. 2. Mr. 3 is [advocaat] 4 in [België] 5, en is ingeschreven aan de balie van [

Nadere informatie

Service Level Agreement. Van

Service Level Agreement. Van Service Level Agreement Van Voor. Paraaf Pagina 1 van 8 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2 Modulaire opbouw dienstverlening 3 3. Module communicatie 3 4. Module beheer 4 5. Voorwaarden voor opdrachtgever 5

Nadere informatie

Belangrijke stappen in je voorbereiding

Belangrijke stappen in je voorbereiding Belangrijke stappen in je voorbereiding Een bedrijf starten kan op allerlei manieren: fulltime, parttime of als zzp'er. Wat je ook kiest, je moet goed voorbereid aan de slag. Onderstaande punten helpen

Nadere informatie

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Het bestuur van de Orde Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants, Gelet op artikel 25, derde

Nadere informatie

UWPLUS DIENSTENWIJZER

UWPLUS DIENSTENWIJZER UWPLUS DIENSTENWIJZER UWPLUS DIENSTENWIJZER OVER ONZE DIENSTVERLENING Op grond van de Wet Financieel Toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een overeenkomst onderstaande informatie

Nadere informatie

Tarievenblad Tussenpersoon en Syncasso

Tarievenblad Tussenpersoon en Syncasso Tarievenblad Tussenpersoon en Syncasso TARIEVEN TUSSENPERSONEN 1. Definities Tussenpersoon: Alle klanten, die niet vallen onder de omschrijving van Opdrachtgevers, zoals bedoeld in de algemene voorwaarden

Nadere informatie

Btw, een hele zorg Een onderzoek naar de fiscale aspecten van arbeidsmobiliteit in de sector zorg & welzijn

Btw, een hele zorg Een onderzoek naar de fiscale aspecten van arbeidsmobiliteit in de sector zorg & welzijn Btw, een hele zorg Een onderzoek naar de fiscale aspecten van arbeidsmobiliteit in de sector zorg & welzijn Managementsamenvatting De arbeidsmarkt in de sector zorg en welzijn is sterk in beweging. Zorg-

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN

ALGEMENE VOORWAARDEN ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING FINANCIEEL ADVIESBUREAU KARIN BLOTT OP HET TERREIN VAN HYPOTHEKEN / VERZEKERINGEN / OVERIG FINANCIEEL ADVIES. 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing

Nadere informatie

Dienstenwijzer. 1. Ons kantoor

Dienstenwijzer. 1. Ons kantoor Dienstenwijzer U bent van plan de zorg voor uw voorziening(en) toe te vertrouwen aan ons kantoor, of heeft reeds een of meer voorziening(en) toevertrouwd aan ons kantoor. U kunt ervan overtuigd zijn dat

Nadere informatie

Freelancers en zzp'ers

Freelancers en zzp'ers Freelancers en zzp'ers Zelfstandig of toch niet? Arbeidsrecht Belastingen Maart 2011 / E-0444 Kamer van Koophandel Nederland, Woerden Freelancers en zzp's E-0444 03-2011 1 In deze brochure: 1. Zelfstandig

Nadere informatie

2.1 HNL Incassodiensten B.V. is gevestigd te Lelystad. 2.2 Cliënten zijn opdrachtgevers die HNL Incassodiensten B.V. een opdracht verstrekken.

2.1 HNL Incassodiensten B.V. is gevestigd te Lelystad. 2.2 Cliënten zijn opdrachtgevers die HNL Incassodiensten B.V. een opdracht verstrekken. Algemene voorwaarden van HNL Incassodiensten B.V. te Lelystad 1. Toepassingsgebied De algemene voorwaarden van HNL Incassodiensten B.V. zijn van toepassing op alle aan haar verstrekte opdrachten tot het

Nadere informatie

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze In dit document staat wat wij voor u kunnen doen. En hoeveel dat kost. Andere financiële dienstverleners hebben ook zo n document. Zo kunt u ons vergelijken met anderen. En kunt u ook onze kosten vergelijken.

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER. Wie zijn wij?

DIENSTENWIJZER. Wie zijn wij? DIENSTENWIJZER U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van ons kantoor. In deze Dienstenwijzer vindt u informatie over ons kantoor, onze dienstverlening, onze werkwijze en de beloning die

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot de vergadering van participanten van Sustainable Values Fund

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot de vergadering van participanten van Sustainable Values Fund TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot de vergadering van participanten van Sustainable Values Fund te houden op 18 juli 2014, om 11:00 uur Herengracht 537, 1017 BV Amsterdam 2 juli 2014 I

Nadere informatie

Freelancers en zzp ers

Freelancers en zzp ers Freelancers en zzp ers Zelfstandig of toch niet? Arbeidsrecht Belastingen Juli 2013 / E-0444 Kamer van Koophandel Nederland, Woerden Hoewel aan deze tekst veel zorg is besteed, wordt voor de inhoud geen

Nadere informatie

Checklist. Startende Ondernemer

Checklist. Startende Ondernemer Checklist Startende Ondernemer De voorbereiding: 1. Bepaal de vijf W s: 1. Wat zijn de producten/diensten die worden aangeboden? 2. Waarom wordt dit bedrijf succesvol? 3. Wat wordt de doelgroep? 4. Welke

Nadere informatie

Algemene voorwaarden voor dienstverlening Advocatenkantoor Tamer, gevestigd te Den Haag.

Algemene voorwaarden voor dienstverlening Advocatenkantoor Tamer, gevestigd te Den Haag. Algemene voorwaarden Algemene voorwaarden voor dienstverlening Advocatenkantoor Tamer, gevestigd te Den Haag. 1. Definitie In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: i. Advocaten: is een samenwerkingsverband

Nadere informatie

2.2 De verplichtingen van Budgetadvies Bakker gaan nooit verder dan door Budgetadvies Bakker schriftelijk is bevestigd.

2.2 De verplichtingen van Budgetadvies Bakker gaan nooit verder dan door Budgetadvies Bakker schriftelijk is bevestigd. Algemene voorwaarden Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Budgetadvies Bakker partij

Nadere informatie

138 De Pensioenwereld in 2014

138 De Pensioenwereld in 2014 17 138 De Pensioenwereld in 2014 Beleggingen 139 EU-claims: geen grijs gedraaide plaat Auteurs: Susan Groot Koerkamp en Erwin Nijkeuter In de meeste Europese landen worden of werden buitenlandse pensioenfondsen

Nadere informatie

Michiel Groenewegen, 38 jaar, en Cees van Vugt, 38 jaar, managing director en commercial director van een bedrijf in im- en export van biologische

Michiel Groenewegen, 38 jaar, en Cees van Vugt, 38 jaar, managing director en commercial director van een bedrijf in im- en export van biologische De Interpolis Kredietverzekering Michiel Groenewegen, 38 jaar, en Cees van Vugt, 38 jaar, managing director en commercial director van een bedrijf in im- en export van biologische groente & fruit. Cees

Nadere informatie

Wat bespreken we vandaag?

Wat bespreken we vandaag? Wat bespreken we vandaag? Kennismaking met de BNA Waarom is er een beroepservaringsperiode? Hoe is de beroepservaringsperiode geregeld? De nieuwe realiteit in de architectenbranche Hoe slaan we ons er

Nadere informatie

2. OFFERTES, OPDRACHTBEVESTIGINGEN EN WIJZIGING IN GEGEVEN OPDRACHTEN

2. OFFERTES, OPDRACHTBEVESTIGINGEN EN WIJZIGING IN GEGEVEN OPDRACHTEN ALGEMENE VOORWAARDEN Bianca Moolman - Personal Organiser Den Haag, 1 oktober 2015 1. TOEPASSING Deze algemene voorwaarden, zijn, tenzij anders is overeengekomen, van toepassing op alle offertes en overeenkomsten

Nadere informatie

Contactgegevens en instructies voor aanlevering trade-transacties.

Contactgegevens en instructies voor aanlevering trade-transacties. Contactgegevens en instructies voor aanlevering trade-transacties. Rabobank Nederland - Trade Services Contactgegevens Aanlevering trade-transacties Voor het aanleveren van transacties kunt u gebruikmaken

Nadere informatie

Fiscaal voordeel. binnen het Koninkrijk der Nederlanden

Fiscaal voordeel. binnen het Koninkrijk der Nederlanden Fiscaal voordeel binnen het Koninkrijk der Nederlanden Inleiding Op 7.800 km afstand van Nederland kunt u als Nederlands ondernemer fiscaal voordeel behalen op Aruba. Dit kan in een deel van het Koninkrijk

Nadere informatie

ENTRY2MARKET biedt u aan "Groeikansen over de grens"

ENTRY2MARKET biedt u aan Groeikansen over de grens ENTRY2MARKET biedt u aan "Groeikansen over de grens" Denkt u al na over internationaliseren? Weet u niet waar u moet beginnen? Starters International Business Gratis coaching door Experts Wat is Starters

Nadere informatie

! ALGEMENE VOORWAARDEN

! ALGEMENE VOORWAARDEN ! ALGEMENE VOORWAARDEN ALGEMENE VOORWAARDEN 1. ALGEMEEN 1.1 Frits Philips jr. & Partners B.V. (hierna: FP&P ) is een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, statutair gevestigd te Leersum

Nadere informatie

Inhoud Dienstverleningsdocument

Inhoud Dienstverleningsdocument Inhoud Dienstverleningsdocument In dit document zijn de wettelijk verplichte Dienstverleningsdocumenten (DVD s) opgenomen. Het gaat achtereenvolgens om de onderdelen: Vermogen opbouwen Risico s afdekken

Nadere informatie

1. ALGEMEEN. 2. OVEREENKOMST.

1. ALGEMEEN. 2. OVEREENKOMST. Algemene voorwaarden van den Boorn Financieel Advies B.V. Betrekking hebbende op het gebied van advisering in financiële diensten in de ruimste zin des woord evenals het besturen en deelnemen van management-

Nadere informatie

DÉ FINANCIËLE WERELD B.V.

DÉ FINANCIËLE WERELD B.V. DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DÉ FINANCIËLE WERELD B.V. (MEI 2015 ) Onze gegevens: Dé Financiële Wereld B.V, Oudegracht 249, 1811 CG Alkmaar Telefoon : (072) 511 2000 E-mail : info@definancielewereld.nl Website

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen De wijze waarop internationale transacties in de heffing van btw worden betrokken, wordt bepaald door de systematiek van de btw-wetgeving.

Nadere informatie

Contactgegevens en instructies voor aanlevering trade-transacties.

Contactgegevens en instructies voor aanlevering trade-transacties. Contactgegevens en instructies voor aanlevering trade-transacties. Rabobank Nederland - Trade Services Contactgegevens Aanlevering trade-transacties Voor het aanleveren van transacties kunt u gebruikmaken

Nadere informatie

OVEREENKOMST ZORGMAKELAAR-EERSTELIJNS GGZ

OVEREENKOMST ZORGMAKELAAR-EERSTELIJNS GGZ OVEREENKOMST ZORGMAKELAAR-EERSTELIJNS GGZ De ondergetekenden: 1. E&G advocaten B.V., h.o.d.n. Eldermans & Geerts advocaten, vertegenwoordigd door Mr. A.F. Geerts, advocaat, gevestigd en kantoorhoudende

Nadere informatie

Algemene Leveringsvoorwaarden voor advisering op het terrein van risk management, verzekeringen, pensioenen en andere employee benefits

Algemene Leveringsvoorwaarden voor advisering op het terrein van risk management, verzekeringen, pensioenen en andere employee benefits 1 Algemene Leveringsvoorwaarden voor advisering op het terrein van risk management, verzekeringen, pensioenen en andere employee benefits 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot de Gecombineerde Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (de"vergadering") van Insinger de Beaufort Umbrella Fund N.V. (de "Vennootschap")

Nadere informatie

DOORLOPENDE VOLMACHT BV EURO AUTO LOGIC BV t.b.v. mr. T.B. Vriesema. a. De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid:

DOORLOPENDE VOLMACHT BV EURO AUTO LOGIC BV t.b.v. mr. T.B. Vriesema. a. De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid: DOORLOPENDE VOLMACHT BV EURO AUTO LOGIC BV t.b.v. mr. T.B. Vriesema De ondergetekende: a. De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid: gevestigd en kantoorhoudende te en ten deze rechtsgeldig

Nadere informatie

mr. Beutener en mr. Staal hebben ieder hun eigen algemene voorwaarden die zijn te raadplegen op de website www.beutenerstaal.nl.

mr. Beutener en mr. Staal hebben ieder hun eigen algemene voorwaarden die zijn te raadplegen op de website www.beutenerstaal.nl. Algemene voorwaarden van mr. M.B.W.G. Beutener, advocaat Artikel 1 Algemeen Beutener Staal advocaten is een kantoorcombinatie, geen maatschap, tussen mr. M.B.W.G. Beutener, gevestigd in Deventer, en mr.

Nadere informatie

Vermindering van BTW voor kleine ondernemers

Vermindering van BTW voor kleine ondernemers Vermindering van BTW voor kleine ondernemers De kleineondernemersregeling Heeft u een onderneming en maakt u weinig omzet? Dan is er voor u de kleineondernemersregeling. Volgens deze regeling kunt u in

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden. Algemene voorwaarden Social Elephant

Algemene Voorwaarden. Algemene voorwaarden Social Elephant Algemene Voorwaarden Algemene voorwaarden Social Elephant 1. Toepassingsgebied Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle opdrachten die opdrachtgevers van Social Elephant aan Social Elephant

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING JOHN VAN VLIET FINANCIEEL ADVIES OP HET TERREIN VAN VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING JOHN VAN VLIET FINANCIEEL ADVIES OP HET TERREIN VAN VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING JOHN VAN VLIET FINANCIEEL ADVIES OP HET TERREIN VAN VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing

Nadere informatie

Beroeps, bedrijfsaansprakelijkheids- en ongevallenverzekering Register Belastingadviseurs

Beroeps, bedrijfsaansprakelijkheids- en ongevallenverzekering Register Belastingadviseurs Beroeps, bedrijfsaansprakelijkheids- en ongevallenverzekering Register Belastingadviseurs Kenmerken Algemeen Eén polis die zowel dekking biedt voor zuivere vermogensschade als voor zaak- en personenschade.

Nadere informatie

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. Vereniging van Appartementseigenaren

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. Vereniging van Appartementseigenaren Headline Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG ProRechtCombinatie Vereniging van Appartementseigenaren Headline Vereniging van Appartementseigenaren Sach-, ARAG ProRechtCombinatie Haftpflicht, Kfz etc. met

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

Een eigen bedrijf en dan?

Een eigen bedrijf en dan? Een eigen bedrijf en dan? Hieronder treft u de belangrijkste onderwerpen aan, waarmee u als (startend) ondernemer geconfronteerd kunt worden. Opstellen ondernemingsplan Natuurlijk bent u niet verplicht

Nadere informatie

Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen. Besluit van 26 maart 2013, nr. BLKB/2013/400M,

Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen. Besluit van 26 maart 2013, nr. BLKB/2013/400M, Omzetbelasting. Kleine ondernemersregeling Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen Besluit van 26 maart 2013, nr. BLKB/2013/400M, De Staatssecretaris van Financiën heeft het volgende besloten.

Nadere informatie

Uw Belgisch of Duits pensioen in uw aangifte inkomstenbelasting

Uw Belgisch of Duits pensioen in uw aangifte inkomstenbelasting Uw Belgisch of Duits pensioen in uw aangifte inkomstenbelasting 1. Inleiding In Nederland wonen veel pensioengenieters die een deel van hun ouderdomspensioen ontvangen uit het buitenland. Genieters van

Nadere informatie

KREDIETAANVRAAG. Stappen:

KREDIETAANVRAAG. Stappen: KREDIETAANVRAAG Stappen: 1. De Ondernemer 2. De Onderneming en de kredietaanvraag 3. Het Business Model van de onderneming 4. Het Financiële Plan 5. Bijlage(n) Kredietaanvraag Stichting Impulsfonds Utrecht

Nadere informatie

Procedure Statutenwijziging en Kapitaalvermindering

Procedure Statutenwijziging en Kapitaalvermindering Procedure Statutenwijziging en Kapitaalvermindering Definities BV - de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid waarvan de statuten gewijzigd gaan worden Aandeelhouder - de enig aandeelhouder

Nadere informatie

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze In dit document staat wat wij voor u kunnen doen. En hoeveel dat kost. Andere financiële dienstverleners hebben ook zo n document. Zo kunt u ons vergelijken met anderen. En kunt u ook onze kosten vergelijken.

Nadere informatie

ACE 50+ Gegarandeerde levensverzekering Aanvullend voordeel:

ACE 50+ Gegarandeerde levensverzekering Aanvullend voordeel: ACE 50+ Gegarandeerde levensverzekering Vrije keuze verzekerd bedrag tot maximaal 12.630,- afhankelijk van uw leeftijd en de premie die u kiest Lage instappremies; vanaf 4,99 per maand Maximale aanvangsleeftijd

Nadere informatie

2.1 Alle aanbiedingen van MF-Budgetcoaching zijn vrijblijvend, tenzij nadrukkelijk schriftelijk anders is vermeld.

2.1 Alle aanbiedingen van MF-Budgetcoaching zijn vrijblijvend, tenzij nadrukkelijk schriftelijk anders is vermeld. Algemene Voorwaarden MF-Budgetcoaching Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing op iedere aanbieding, offerte en overeenkomst waarbij MF-Budgetcoaching deze

Nadere informatie

Ons kantoor is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten onder nummer 12016220

Ons kantoor is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten onder nummer 12016220 DIENSTVERLENINGSDOCUMENT juli 2013 Informatie over onze dienstverlening Op grond van de Wet financieel toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een financiële overeenkomst onderstaande

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT VERSIE 2012.2 Getekend voor ontvangst: Katwijk,.(datum).. (handtekening 1) (handtekening 2).. Op alle diensten die door Binnendijk & Van Rijsbergen worden geleverd zijn Algemene

Nadere informatie

Echt Om, om echt te zijn

Echt Om, om echt te zijn Algemene voorwaarden Echt Om Samenvatting Echt Om heeft hieronder de belangrijkste punten van de algemene voorwaarden samengevat. Op verzoek sturen wij u de volledige algemene voorwaarden. Als we met elkaar

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN JVUcalculatie Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij JVUcalculatie

Nadere informatie

Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden

Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden Algemene leverings- en betalingsvoorwaarden Felixx. Pensioen Consultants B.V. Artikel 1 Definities In deze algemene leverings- en betalingsvoorwaarden

Nadere informatie

TIPS. Internationaal zaken doen en BTW (deel 2) www.hlb-van-daal.nl

TIPS. Internationaal zaken doen en BTW (deel 2) www.hlb-van-daal.nl TIPS Internationaal zaken doen en BTW (deel 2) Handel en BTW In dit memo worden aspecten van BTW behandeld, die van toepassing kunnen zijn bij internationale handel. Het is geen volledig overzicht, maar

Nadere informatie

Transparant in declareren

Transparant in declareren Transparant in declareren onze tarieven voor 2016 JPR staat voor transparantie in kosten JPR Advocaten kent een aantal methoden om de kosten van haar werkzaamheden in rekening te brengen. Iedere methode

Nadere informatie

Junior company 2. Ondernemingsplan

Junior company 2. Ondernemingsplan Voortgezet onderwijs Junior company 2. Ondernemingsplan Stichting Stichting Jong Jong Ondernemen: Ondernemen: Postbus Postbus 93002 93002 2509 2509 AA AA Den Den Haag Haag Bezuidenhoutseweg Bezuidenhoutseweg1212

Nadere informatie

Convenant. tussen de. Belastingdienst. en de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland

Convenant. tussen de. Belastingdienst. en de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland Convenant tussen de Belastingdienst en de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland Convenant Land- en Tuinbouw Partijen de brancheorganisatie Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland, gevestigd te Den Haag,

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV

Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze

Nadere informatie

ARAG ProRechtCombinatie Vereniging van Appartementseigenaren

ARAG ProRechtCombinatie Vereniging van Appartementseigenaren ARAG ProRechtCombinatie Vereniging van Appartementseigenaren Zekerheid voor VVE's Voor een Vereniging van Appartementseigenaren (VVE) spelen altijd grote, gezamenlijke belangen. Het behartigen van deze

Nadere informatie

Gelet op artikel 12e, tweede lid, van de Wet op de architectentitel;

Gelet op artikel 12e, tweede lid, van de Wet op de architectentitel; Het bestuur van het bureau architectenregister; Gelet op artikel 12e, tweede lid, van de Wet op de architectentitel; Besluit: Hoofdstuk I Definities Artikel 1 In deze regeling wordt verstaan onder a. wet:

Nadere informatie