Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen."

Transcriptie

1

2 Programmamanagement op basis van MSP - MSP 2007 Edition

3 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen: - IT-management, - Architecture (Enterprise en IT), - Business management en - Projectmanagement. Deze uitgaven worden uitgegeven in verschillende talen in series, zoals ITSM Library, Best Practice, IT Management Topics en I-Tracks. Van Haren Publishing biedt een groot aanbod aan whitepapers, templates, gratis e-books, docentenmateriaal etc. via de VHP Freezone: freezone.vanharen.net VHP is tevens de uitgever voor toonaangevende instellingen en bedrijven, onder andere: ASLBiSL Foundation, CA, Centre Henri Tudor, Gaming Works, Getronics, IACCM, IAOP, IPMA-NL, ITSqc, NAF, Ngi, PMI-NL, PON, Quint, The Open Group, The Sox Institute Onderwerpen per domein zijn: IT (Service) Management / IT Governance ASL BiSL CATS CMMI COBIT ISO ISO/IEC ISO/IEC ISPL IT Service CMM ITIL V3 ITSM MOF MSF SABSA Architecture (Enterprise en IT) Archimate TOGAF TM GEA Business Management EFQM escm ISA-95 ISO 9000 OPBOK SixSigma SOX SqEME Project-, Programmaen Riskmanagement A4-Projectmanagement ICB / NCB MINCE M_o_R MSP TM PMBOK Guide PRINCE2 Voor een compleet overzicht van alle uitgaven, ga naar onze website: en freezone.vanharen.net voor whitepapers, templates, gratis e-books, docentenmateriaal etc.

4 Programmamanagement op basis van MSP MSP 2007 Edition Bert Hedeman Gabor Vis van Heemst

5 Colofon Titel: Auteurs: Tekstredactie: Uitgever: Programmamanagement op basis van MSP MSP 2007 Edition Bert Hedeman (Hedeman Consulting) Gabor Vis van Heemst (Intrprimus) Els Oortman Van Haren Publishing, Zaltbommel, ISBN: Druk: Tweede druk, eerste oplage, mei 2009 Tweede druk, tweede oplage, juni 2011 Redactie en zetwerk: CO2 Premedia, Amersfoort Copyright: Van Haren Publishing, 2009 Reviewers van de tweede druk: Ed van Doorn (VKA) Hans Fredriksz (ISES International) Wil Hendrickx (Lagant) Hans van Leeuwen (BT) Robert Sierat (VKA) Theo van der Tak (Twynstra Gudde) Voor verdere informatie over Van Haren Publishing, naar: Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this publication may be reproduced in any form by print, photo print, microfilm or any other means without written permission by the publisher. Hoewel deze uitgave met veel zorg is samengesteld, aanvaarden auteur(s) noch uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele fouten en/of onvolkomenheden in deze uitgave. Crown copyright material taken from the Office of Governmental Commerce titles are reproduced with the permission of the Controller of HMSO and the Queen s printer for Scotland. PRINCE2 and M_o_R are Registered Trade Marks and Registered Community Trade Marks of the Office of Governmental Commerce and are Registered in the U.S. Patent and Trademark Office

6 V Ten geleide Het boek Programmamanagement op basis van MSP is bedoeld als een handboek voor praktisch gebruik bij het werken in en met programma s. Deze tweede druk is volledig bijgewerkt en ge updatet naar aanleiding van de in 2007 uitgegeven MSP-manual. In dit boek wordt een procesmatige aanpak voor het managen van programma s beschreven, aangevuld met een aantal aspecten, principles en themes, die daarbij nodig zijn. Managing Successful Programmes (MSP) werd in 1999 ontworpen door de Central Computer and Telecommunication Agency (CCTA). De CCTA, inmiddels omgedoopt tot Office of Government Commerce (OGC), is een agentschap van de Britse overheid. De methode MSP geeft een pragmatische aanpak voor het managen van programma s en helpt organisaties bedrijfsstrategieën en bedrijfsdoelstellingen in hun organisatie te verwezenlijken, innovaties te realiseren, nieuwe bedrijfsvoeringen door te voeren en de geplande toegevoegde waarden zeker te stellen. De principes voor het managen van programma s zijn over een lange reeks van jaren ontwikkeld en binnen een groot aantal werkterreinen toegepast. De principes zijn toepasbaar op alle soorten programma s, maar zijn vooral gericht op bedrijfsgeoriënteerde veranderingen. MSP is een geregistreerd merk van OGC. De methode is ontwikkeld in samenspraak met publieke en private ondernemingen en past binnen de hedendaagse bedrijfsomgeving. Het houdt rekening met snelle wijzigingen, die zich kunnen voordoen zowel binnen als buiten de betreffende organisaties. Ook is de methode eenvoudig toe te passen in die gevallen, waarbij meerdere bedrijven willen samenwerken om gemeenschappelijke doelstellingen te realiseren. OGC heeft in het verleden ook de methoden PRINCE2, M_o_R en een methode voor Gateway Reviews ontwikkeld. PRINCE2 is een methode voor het managen van projecten. Het is een generieke projectmananagementmethode voor alle type projecten. Zowel MSP als PRINCE2 is een procesgeoriënteerde methode en sluiten daarbij geheel op elkaar aan. De risicomanagementaanpak binnen MSP sluit aan op de methode Management of Risk (M_o_R). De methode MSP maakt ook gebruik van de gateway reviews. De inhoud van dit boek voldoet ruimschoots aan de theoretische eisen die gesteld worden om het MSP Foundation-examen met goed gevolg af te leggen. Voor het MSP Practitioner- en Advanced Practitioner-examen is aanvullende praktijkervaring nodig. Dit boek is geschreven voor Programmaopdrachtgevers, Programmamanagers, Bedrijfsverandermanagers en leden van de Sponsorgroep en verder voor eenieder die op enigerlei wijze betrokken is bij de inrichting of de uitvoering van een programma. Het boek geeft een raamwerk voor het inrichten, structureren en implementeren van programma s. Het is zeker niet bedoeld om alle competentiegebieden van het vak programmamanagement af te dekken. Hiervoor zijn al vele andere goede boeken geschreven.

7 VI Om de duidelijkheid te verhogen, volgt dit boek de indeling zoals gebruikt in de Manual Managing Successful Programmes van OGC. Ook de terminologie is gebaseerd op de termen van MSP. Naast de methode MSP is ook aandacht besteed aan andere methoden voor het managen en realiseren van veranderingen. Tevens is een voorbeeld in de vorm van een casus opgenomen, is een opzet gegeven van de belangrijkste managementproducten en wordt een handreiking gedaan voor risico-identificatie. Tot slot willen wij u erop wijzen dat overal in het boek waar hij of zijn gebruikt is (in referentie naar personen), natuurlijk ook zij of haar kan worden gelezen. Graag bedanken wij allen die als reviewers met hun commentaar hebben bijgedragen aan de kwaliteit van dit boek: Ed van Doorn (VKA) Hans Fredriksz (ISES International) Wil Hendrickx (Lagant) Hans van Leeuwen (BT) Robert Sierat (VKA) Theo van der Tak (Twynstra Gudde) Voorjaar 2009, Bert Hedeman Gabor Vis van Heemst Woord vooraf bij de tweede oplage Voor iedereen die na lezing van dit boek nog meer wil lezen over MSP: sinds 2010 is er een website, gericht op best practices op het gebied van project- en programmamanagement: BP4M: BP4M is dé Best Practices- én Forumwebsite voor en door professionals die werken in of met projecten, programma s, portfolio en andere verandertrajecten binnen organisaties. Bert Hedeman Gabor Vis van Heemst

8 VII Inhoud Ten geleide v 1 Inleiding Doorvoeren van veranderingen De MSP-structuur Strategische veranderingen Aanleidingen tot strategische veranderingen Initiëren van een verandertraject Wat is een programma? Wat is programmamanagement? Wanneer programmamanagement te gebruiken? Programma s in hun context Soorten programma s Verschillende veranderingsgebieden Voordelen programmamanagement Begrippen en definities Over dit boek Principes programmamanagement Inleiding Principes Overzicht besturingsthema s Besturingsthema s Opbouw uitleg besturingsthema s Relatie bedrijfsmanagement Besturingsstrategieën en -instrumenten Relatie thema s en het transformatieproces Rollen en verantwoordelijkheden Organisatie Introductie Positionering Programmamanagement: een keuze Basisprincipes voor effectief leiderschap Programmamanagementstructuur Sponsorgroep Programmaopdrachtgever Programmastuurgroep Programmamanager Bedrijfsverandermanager Verandermanager Veranderteam

9 VIII Programmamanagement op basis van MSP MSP 2007 Edition 4.13 Veranderaar Programmabureau Programmaborging Opdelen van rollen Integratie programma en projecten Programma s over meerdere organisaties Visie Introductie Positionering Inhoud Visiedocument Kwaliteitsaspecten Visiedocument Verantwoordelijkheden Leiderschap en betrekken belanghebbenden Introductie Positionering Relatie leiderschap en betrekken belanghebbenden Relatie leiderschap en management Stappen in betrekken belanghebbenden Stakeholdermanagementstrategie Analyse belanghebbenden Plannen hoe belanghebbenden te betrekken Betrekken belanghebbenden Meten en beoordelen resultaten Optimaliseren en identificeren belanghebbenden Verantwoordelijkheden Batenrealisatiemanagement Introductie Doelen batenrealisatiemanagement Positionering Batenrealisatie en doorvoeren van veranderingen Batenrealisatie en strategie Batenrealisatieproces Batenmanagementstrategie Analyseren baten Plannen batenrealisatie Batenrealisatie Meten en beoordelen batenrealisatie Optimaliseren en identificeren nieuwe baten Verandercapaciteit Verantwoordelijkheden Ontwerp en realiseren Blauwdruk Introductie Positionering

10 Inhoud IX 8.3 Ontwerp Blauwdruk Ontwerp realisatie Blauwdruk Veranderingen doorvoeren in tranches Review en update van de Blauwdruk Verantwoordelijkheden Planning en beheersing Introductie Positionering Planning- en beheersingsproces Bewaking- en beheersingsstrategie Analyseren projecten Opstellen Programmaplan Uitvoeren programma Bewaken programma Optimaliseren programma Plannen en beheersen van de capaciteit Plannen en beheersen van de transitie Verantwoordelijkheden Business Case management Introductie Ontwikkeling Business Case Inhoud Business Case Beoordeling Business Case Managen van de Business Case Verantwoordelijkheden Risico- en Issuemanagement Positionering Introductie risicomanagement Principes van risicomanagement Risicomanagementproces Risicomanagementstrategie Analyseren risico s Plannen maatregelen Implementeren maatregelen Bewaken en rapporteren risico s en maatregelen Optimaliseren maatregelen Soorten risico s Introductie Issuemanagement Issueoplossingsstrategie Issuemanagementproces Issuemanagement Relatie projecten, programma en de betrokken bedrijfsonderdelen Verantwoordelijkheden

11 X Programmamanagement op basis van MSP MSP 2007 Edition 12 Kwaliteitsmanagement Introductie Kritische succesfactoren Scope van kwaliteit in een programma Kwaliteitsmanagementstrategie Kwaliteitsmanagementplan Beoordelen kwaliteit Informatiemanagementstrategie en -plan Verantwoordelijkheden Processen programmamanagement 13 Transformatieproces Introductie Programmamanagementinformatie Samenhang met thema s en principes Hoofdstukindeling Identificeren van een programma Context Basisprincipes Procesbeschrijving Input en output Verantwoordelijkheden Definiëren van een programma Context Basisprincipes Procesbeschrijving Input en output Verantwoordelijkheden Managen van de tranches Context Basisprincipes Procesbeschrijving Input en output Verantwoordelijkheden Leveren van de Bekwaamheden Context Basisprincipes Procesbeschrijving Input en output Verantwoordelijkheden

12 Inhoud XI 18 Realiseren van de Baten Context Basisprincipes Procesbeschrijving Pretransitie Transitie Posttransitie Input en output Verantwoordelijkheden Afsluiten van een programma Context Basisprincipes Procesbeschrijving Input en output Verantwoordelijkheden Bijlagen 20 Programma s versus projecten Projectmanagement Programmamanagement Verschillen projecten en programma s Multiprojectmanagement Portfoliomanagement Een groot project Kenmerken portfolio, programma en projecten Doorvoeren van veranderingen Verandermethoden Weggeman How to manage Change Kleurindeling volgens De Caluwé Unfreeze-move-refreeze van Lewin De acht stappen van Kotter Het veranderingsproces volgens Wijnen MSP en de verandermethoden Invoeren programmamanagement Volwassenheidsmodellen Rollen Programmamanagementteam Sponsorgroep Programmaopdrachtgever Programmastuurgroep

13 XII Programmamanagement op basis van MSP MSP 2007 Edition 23.4 Programmamanager Bedrijfsverandermanager Programmabureau Opzet managementproducten Batenmanagementstrategie Batenprofiel Batenrealisatieplan Bewakings- en beheersingsstrategie Blauwdruk Business Case Capaciteitsmanagementplan Capaciteitsmanagementstrategie Doelenboom (Benefits Map) Informatiemanagementplan Informatiemanagementstrategie Issueregister Issueoplossingsstrategie Kwaliteitsmanagementplan Kwaliteitsmanagementstrategie Organisatiestructuur Programmacommunicatieplan Programmadefinitiedocument Programmamandaat Programmaplan Programmavoorbereidingsplan Programmavoorstel Projectendossier Risicoregister Risicomanagementstrategie Stakeholdermanagementstrategie Stakeholderprofiel Visiedocument Verantwoordelijkheden Begrippenlijst Vertaallijst Literatuurlijst Referentielijst Contactadressen Index

14 1 Inleiding 1.1 Doorvoeren van veranderingen Veranderingen zijn van alledag. Mensen veranderen van woon- of werkplek, de kinderen gaan het huis uit of de tuin wordt veranderd. Het is iets wat bij het leven hoort. Het blijkt dat door de vergroting van de leefwereld er steeds meer keuzes zijn. Hierdoor wordt er steeds meer veranderd en volgen veranderingen elkaar steeds sneller op. Zo ook in organisaties. Globalisering, verhoogde concurrentie en wijzigende klantvragen, het zijn zomaar een paar voorbeelden van situaties waar bedrijven mee te maken hebben. Een veel gehoorde kreet is dat verandering de enige constante factor is. Veranderingen doorvoeren is alleen niet gemakkelijk. Veranderingen brengen altijd een hoop risico s met zich mee en naast voordelen vaak ook (te veel) nadelen. Er zijn veel afhankelijkheden; zodra je het ene verandert, beïnvloed je ook weer de andere aspecten. Er zijn veel partijen bij betrokken en er zijn veel verschillende belangen en prioriteiten. Veel veranderingen mislukken dan ook of kosten veel meer moeite of doen veel meer pijn dan achteraf gezien nodig was geweest. Er is dan ook een duidelijke behoefte aan een methode om veranderingen door te voeren om zo het succes van de verandering te vergroten. Programmamanagement is zo n aanpak en die helpt veranderingen gestructureerd met succes door te voeren. 1.2 De MSP-structuur Het doorvoeren van veranderingen in organisaties vraagt om een gedragen visie op de verandering en om een gestructureerde aanpak, coördinatie en management van de veranderactiviteiten. Programmamanagement, en MSP in het bijzonder, levert deze aanpak en draagt bij tot het komen tot een dergelijke visie door een gedefinieerde organisatiestructuur, fasering, processen, activiteiten en producten en door de wijze van denken die opgesloten zit in de methode. De methode stelt (de mensen in) de organisatie in staat veranderingen door te voeren en op een gecontroleerde manier om te gaan met onzekerheden en wijzigingen die tijdens de verander trajecten onherroepelijk zullen optreden. De structuur is ook een basis voor de ontwikkeling en invulling van de benodigde competenties om de veranderingen te kunnen doorvoeren. In figuur 1.01 is een overzicht gegeven van de MSP-structuur. De buitenste ring betreft de principes van programmamanagement en bestaat uit de kernwaarden, die de basis vormen van de methode MSP. Het gaat om geleerde lessen van programmamanagement en gemeenschappelijke factoren die de slagingskans van het doorvoeren van veranderingen vergroot. De middelste ring betreft de besturingsthema s van MSP. De thema s zijn die aspecten waaraan MSP grote waarde hecht en die in de procesaanpak telkens terugkomen. Ze geven inhoud aan het definiëren, uitvoeren en controleren van het programma. Binnen de cirkels staat het transformatieproces getekend: de chronologische stappen door het programma van de definitie tot en met de afsluiting.

15 2 Programmamanagement op basis van MSP MSP 2007 Edition Aan blijven sluiten op de bedrijfsstrategie Leren van ervaring Risico- & Issuemanagement Kwaliteitsmanagement Organisatie Identificeren van een programma Leiding geven aan veranderingen Visie Visualiseren en uitdragen van een betere toekomst leiderschap & betrekken belanghebbenden Ontwerp en realisatie consistente Blauwdruk Business Case Planning & beheersing Leveren van toegevoegde waarde Definiëren van een programma Afsluiten van een programma Review inrichten Leveren v/d Bekwaamheden Realiseren v/d Baten Blauwdruk ontwerp & realisatie Managen v/d Traches Batenrealisatiemanagement Focus op Baten en bedreigingen Introduction MSP Figuur 1.01 Overzicht MSP-structuur (Bron: OGC) 1.3 Strategische veranderingen In het kader van dit boek zal het gaan over strategische, bedrijfsgeoriënteerde veranderingen. Maar wat is een strategische verandering? Een strategische verandering wordt gezien als een verandering binnen een organisatie die bepalend is voor de ontwikkeling en/of het voortbestaan van de organisatie zelf. Het gaat om het richten van een organisatie. Enkele voorbeelden van strategische veranderingen zijn: het creëren van een nieuwe organisatie na een fusie of overname; het aanschaffen en implementeren van faciliteiten of services; het samenwerken tussen (lokale) overheden; het, via een flinke stap, verhogen van de servicegraad voor klanten, waarbij ook de primaire processen en werkprocedures moeten worden aangepast.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Programmamanagement op basis van MSP 2011 Edition Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Programmamanagement op basis van MSP - MSP 2007 Edition Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Competentieprofielen, certificeringniveaus en functies bij projectmanagement en projectsupport Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Project Management Office implementeren op basis van P3O Management Guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement voor het HBO op basis van IPMA-D Werkboek Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

De Projectsaboteur en PRINCE2

De Projectsaboteur en PRINCE2 De Projectsaboteur en PRINCE2 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Programmamanagement op basis van MSP 2011 Edition Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BiSL Een Framework voor business informatiemanagement 2 de herziene druk Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Risicomanagement op basis van M_o_R en NEN/ISO 31000 Management Guide Copyright protected. Use is for Single Users only via

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Effectief Sturing geven aan Projecten Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PRINCE2 EDITIE 2009 POCKET GUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. 99 BUSINESSmodellen Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Competentieprofielen, certificeringniveaus en functies bij projectmanagement en projectsupport Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen: - IT-management,

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ASL 2 POCKETGUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BASISBOEK PROJECTMANAGEMENT Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Beter met Architectuur Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 2de geheel herziene druk Copyright protected. Use is for Single Users only

Nadere informatie

Het Project Management Office - PMO Management Guide

Het Project Management Office - PMO Management Guide Het Project Management Office - PMO Management Guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL V3 - Een pocketguide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Participeren. in projecten

Participeren. in projecten Participeren I-TRACKS in projecten Project Participation Foundation Intern / Extern Fasering Methodieken Methodieken Wat is een project Omgeving Plan van Aanpak GOKIT Geld Organisatie Kwaliteit Informatie

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. NCB versie 3 Nederlandse Competence Baseline Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Outsourcing onder Architectuur Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Verbind uw project met de bedrijfsstrategie Een pleidooi voor Managing Succesfull Programs (MSP)

Verbind uw project met de bedrijfsstrategie Een pleidooi voor Managing Succesfull Programs (MSP) Door: Marcel Otto Verbind uw project met de bedrijfsstrategie Een pleidooi voor Managing Succesfull Programs (MSP) PRINCE2, MSP, M_o_R, P3O, MoP & MoV are Registered Trade Marks of the Office of Government

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. A4-projectmanagement - Management guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 2de geheel herziene druk Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Ga toch leidinggeven! Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Wegwijzer voor methoden bij enterprise-architectuur 2 de, herziene druk Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. MANAGEN VAN AGILE PROJECTEN Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Andere uitgaven bij

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. IT voor managers Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PMI S PMBOK GUIDE IN EEN NOTENDOP Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in

Nadere informatie

Inhoud. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Inhoud. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Het doel van deze pocket guide 1 1.2 Wat is een project? 1 1.3 Waarom zijn projecten belangrijk? 2 1.4 Wat maakt een project anders dan reguliere activiteiten? 2 1.5 Wat is projectmanagement?

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. automatisering van productieprocessen op basis van isa-95 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL 2011 EDITIE - POCKETGUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL V3 - Een pocketguide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Service Design op basis van ITIL V3 - Een managementguide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ASL2 - Een framework voor applicatiemanagement Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 1 Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 3 Workshop Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. AGILE POCKETGUIDE VOOR WENDBARE ORGANISATIES Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 2de geheel herziene druk Copyright protected. Use is for Single Users only

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BEHEER VAN DE ICT-INFRASTRUCTUUR infrastructure management foundation Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PRINCE2 EDITIE 2009 POCKET GUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL 2011 EDITIE - POCKETGUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Henny Portman SCALING AGILE IN ORGANISATIES. Henny Portman

Henny Portman SCALING AGILE IN ORGANISATIES. Henny Portman Daartoe komen in dit boek verschillende agile frameworks aan bod die het opschalen van agile teams ondersteunen. In het eerste deel komen een aantal agile-aanpakken van het eerste uur aan bod. Dit betreft

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van IT-management en management. Deze uitgaven

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Outsourcing onder Architectuur Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van NCB versie 3 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Basiskennis informatiebeveiliging op basis van ISO27001 en ISO27002 Tweede herziene druk Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices,

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. MANAGEN VAN AGILE PROJECTEN Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Contractmanagement voor ICT op basis van CATS CM Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren TM PRINCE2 Symposium: Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren Bert Hedeman b.hedeman@insights-int.nl PRINCE2TM is a Trade Mark of the Office of Government Commerce Bert Hedeman Partner Insights

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PRINCE2 in de praktijk - management guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van

Nadere informatie

PRINCE2 COMPACT METHODE VOOR PROJECTMANAGEMENT. Ir. A.G. van den Akker

PRINCE2 COMPACT METHODE VOOR PROJECTMANAGEMENT. Ir. A.G. van den Akker PRINCE2 COMPACT METHODE VOOR PROJECTMANAGEMENT Ir. A.G. van den Akker Copyright 2010 Ad van den Akker Eerste druk: juni 2010 Conform Manual 2009 PRINCE2 Compact is geaccrediteerd als trainingsmateriaal

Nadere informatie

Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties

Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 1 Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 2 Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 3 Arie Quik Hou

Nadere informatie

Verandermanagement: Business as Usual

Verandermanagement: Business as Usual Verandermanagement: Samenvatting Voor organisaties is het inmiddels een vast gegeven dat hun processen en producten continue zullen moeten veranderen om zich te kunnen handhaven in een omgeving waar we

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van IT-management, Architecture (Enterprise

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement voor het HBO op basis van IPMA-D Theorieboek Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Project Management Office implementeren op basis van P3O Management Guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

AGILE WITH A SMILE. Hoe met een paar klassieke aanpassingen agile werken voor iedereen succesvol kan zijn. Dion Kotteman Henny Portman Bert Hedeman

AGILE WITH A SMILE. Hoe met een paar klassieke aanpassingen agile werken voor iedereen succesvol kan zijn. Dion Kotteman Henny Portman Bert Hedeman agile with a smile 3 AGILE WITH A SMILE Hoe met een paar klassieke aanpassingen agile werken voor iedereen succesvol kan zijn Eerste druk, eerste oplage, juli 2017 Dion Kotteman Henny Portman Bert Hedeman

Nadere informatie

Het besturen van portfolio s

Het besturen van portfolio s Het besturen van Hedeman Consulting Hedeman Consulting biedt praktische hulp bij het verbeteren en inrichten van projectenorganisaties door het uitlijnen van projectenportfolios, het organiseren van besluitvorming

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

BiSL Zelfevaluatie. Auteur: Ralph Donatz. Naam Groep Datum. Met bijdragen van: Frank van Outvorst, René Sieders, Remko van der Pols en Kees Deurloo

BiSL Zelfevaluatie. Auteur: Ralph Donatz. Naam Groep Datum. Met bijdragen van: Frank van Outvorst, René Sieders, Remko van der Pols en Kees Deurloo BiSL Zelfevaluatie Naam Groep Datum Auteur: Ralph Donatz Met bijdragen van: Frank van vorst, René Sieders, Remko van der Pols en Kees Deurloo Colofon Titel: Ondertitel: Auteur: Uitgever: BiSL Zelfevaluatie

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Werken in het management

Werken in het management 13 Werken in het management Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Monique de Bree Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Arie Reijn

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. NCB versie 3 Nederlandse Competence Baseline Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. IT-servicemanagement op basis van ITIL 2011 Editie Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License.

Nadere informatie

Project Management: Introductie tot Prince2

Project Management: Introductie tot Prince2 Bijeenkomst Detaco professionals Project Management: Introductie tot Prince2 Stefan van Duren 22 september 2011 Het Turfschip Etten-Leur Gebaseerd op het boek Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie

Nadere informatie

APMG-International Webinar. ITIL Editie 2011 Wednesday 16 Mei 2012 / 15:30 CET Presented by Karel Höster

APMG-International Webinar. ITIL Editie 2011 Wednesday 16 Mei 2012 / 15:30 CET Presented by Karel Höster www.apmg-international.com APMG-International Webinar (In samenwerking met Ultracomp Academy) ITIL Editie 2011 Wednesday 16 Mei 2012 / 15:30 CET Presented by Karel Höster www.apmg-international.com ITIL

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. AGILE POCKETGUIDE VOOR WENDBARE ORGANISATIES Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL )

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Exameneisen Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Publicatiedatum 1-1-2008 Startdatum 1-3-2007 Doelgroep IT Service Management Practitioner: Release &

Nadere informatie

Insights Consultancy & Academy. Insights Zorg

Insights Consultancy & Academy. Insights Zorg 1 Insights Consultancy & Academy Insights Zorg Insights Academy Praktijkleergangen Maatwerk workshops Gecertificeerde trainingen Insights Consultancy Projectmanagement is de competentie van de hele organisatie!

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

Een eigen bedrijf beginnen

Een eigen bedrijf beginnen 9 Een eigen bedrijf beginnen Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Arie Reijn Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Arie Reijn, Ingrid

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement voor opdrachtgevers 5de druk Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License.

Nadere informatie

United We Stand Meer aandacht voor elkaar

United We Stand Meer aandacht voor elkaar United We Stand Meer aandacht voor elkaar Hein van Steenis Uitgever: Calbona Dit boekje is gebaseerd op ideeën uit mijn boeken Weerbaar in een woelige wereld (pseudoniem Rein Steenhuis) en Veranderen is

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. CATS CM editie 2014: Contractmanagement voor opdrachtgever en leverancier Copyright protected. Use is for Single Users only

Nadere informatie

Wat maakt een project en/of programma succesvol?

Wat maakt een project en/of programma succesvol? Wat maakt een project en/of programma succesvol? Bijeenkomst 4 april 2011 Drs. Sylvie Rath Voor informatie verwijs ik graag naar de website van WagenaarHoes, mijn laatste werkgever (www.wagenaarhoes.nl)

Nadere informatie

Managing Successful Programmes, kortweg MSP, is het raamwerk

Managing Successful Programmes, kortweg MSP, is het raamwerk 4 Managing Successful Programmes Managing Successful Programmes, kortweg MSP, is het raamwerk voor programma-management van het Britse Office of Government Commerce (OGC). In de benadering volgens MSP

Nadere informatie

Projectmanagement update

Projectmanagement update Projectmanagement update Alfred Krol Triple Plus BV Even voorstellen PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries. The Swirl logo is

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Basiskennis informatiebeveiliging op basis van ISO27001 en ISO27002 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. IT-servicemanagement op basis van ITIL 2011 Editie Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

ISO/IEC Governance of InformationTechnology. Yvette Backer ASL BiSL Foundation. 16 juni ISO Governance of Information Technoloy 1

ISO/IEC Governance of InformationTechnology. Yvette Backer ASL BiSL Foundation. 16 juni ISO Governance of Information Technoloy 1 ISO/IEC 38500 Governance of InformationTechnology Yvette Backer ASL BiSL Foundation 16 juni 2016 ISO 38500 Governance of Information Technoloy 1 Achtergrond Yvette Backer Zelfstandig consultant en trainer,

Nadere informatie

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen Trefdag ZORG Meer resultaten door strategische inzet van middelen September 2013 Francis Manas fm@amelior.be Herkenbaar? Aantal projecten neemt toe Projecten zonder link met doelen organisatie: geen fit

Nadere informatie

Werken in het bank- en verzekeringswezen

Werken in het bank- en verzekeringswezen 15 Werken in het bank- en verzekeringswezen Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Kees Faas Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie:

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007 Aan de slag in beroep en bedrijf februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel

Nadere informatie

De beste methode. Van Haren Publishing

De beste methode. Van Haren Publishing De beste methode Van Haren Publishing Van Haren Publishing is een internationale uitgeverij op het gebied van best practices, standaarden en methoden. Als onafhankelijke uitgeverij streven wij er naar

Nadere informatie

Taakcluster Management support

Taakcluster Management support Ik ben geen product van mijn omstandigheden. Ik ben een product van mijn beslissingen (Stephen R. Covey) Hoofdstuk 30 Taakcluster Management support V1.1 / 01 september 2015 MCTL v1.1 Hoofdstuk 30... 3

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BiSL POCKETGUIDE BiSL P O C K E T G U I D E Remko van der Pols Yvette Backer Eindredactie: Herbert Boland Colophon Titel: BiSL Pocketguide Auteurs: Remko van der Pols, Yvette Backer Reviewteam eerste

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

BPUG: Hét platform voor het toepassen van PRINCE2, MSP, P3O, M_o_R, MoP & MoV in Nederland

BPUG: Hét platform voor het toepassen van PRINCE2, MSP, P3O, M_o_R, MoP & MoV in Nederland BPUG: Hét platform voor het toepassen van PRINCE2, MSP, P3O, M_o_R, MoP & MoV in Nederland PRINCE2, MSP, M_o_R, P3O, MoP & MoV are Registered Trade Marks of the Office of Government Commerce Centraal PMO:

Nadere informatie

BiSL Een Framework voor Functioneel Beheer en Informatiemanagement

BiSL Een Framework voor Functioneel Beheer en Informatiemanagement BiSL Een Framework voor Functioneel Beheer en Informatiemanagement Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V.

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V. Ze hebben weer wat nieuws bedacht! 16-04-2003 Quality B.V. 1 Reden van verandering Oude norm was onvoldoende KLANT- & PRESTATIEGERICHT! 16-04-2003 Quality B.V. 2 1 Reden van verandering a. ISO normen iedere

Nadere informatie