Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen."

Transcriptie

1

2

3 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen: - IT-management, - Architecture (Enterprise en IT), - Business management en - Projectmanagement. Deze uitgaven worden uitgegeven in verschillende talen in series, zoals ITSM Library, Best Practice, IT Management Topics en I-Tracks. VHP is tevens de uitgever voor toonaangevende instellingen en bedrijven, onder andere The Open Group, PMI-NL, IPMA-NL, CA, Getronics, Pink Elephant. Onderwerpen per domein zijn: IT (Service) Management / IT Governance ASL BiSL CATS CMMI COBIT ISO ISO ISO/IEC ISPL IT Service CMM ITIL V2 ITIL V3 ITSM MOF MSF Architecture (Enterprise en IT) Archimate TOGAF TM GEA Business Management EFQM ISA-95 ISO 9000 SixSigma SOX SqEME Project-, Programmaen Riskmanagement A4-Projectmanagement ICB / NCB MINCE M_o_R MSP PMBOK PRINCE2 Voor een compleet overzicht van alle uitgaven, ga naar onze website:

4 Projectmanagement op basis van PRINCE2 TM E d i t i o n

5 IV Colofon Titel: Projectmanagement op basis van PRINCE2 Edition 2005 Auteurs: Redactie Quality Audit team : Uitgever: Bert Hedeman (Insights International b.v.) Hans Fredriksz (ISES International) Gabor Vis van Heemst (Intrprimus b.v.) Jan van Bon (Inform-IT), hoofdredacteur Mike Pieper (Inform-IT), vak- & eindredacteur Ad van den Akker (Lagant Management Consultants) Rolf Akker (AtosOrigin) Peter van Gijn (LogicaCMG) * Brigit Hendriks-van Winden (Ministerie van Verkeer en Waterstaat) Gerrit Koch (PMI-NL) Martin Liefting (ING OPS&IT) * Tanja Muis (Odysseus) * Mart van der Niet (NIMO) Arie den Ouden (Ambidexter Management)* John Roos PRINCE2 Practitioner IPMA Award Assessor Altran international Guido Schouten (Good Sense) Ron Seegers (Getronics PinkRoccade Educational Services)* Cleo van der Stap (Markov Solutions) Fred Vermeulen (Getronics PinkRoccade) * = hebben aan de eerste en tweede editie meegewerkt Van Haren Publishing ISBN: Druk: Derde druk, eerste oplage, juni 2007 Derde druk, tweede oplage, november 2007 Derde druk, derde oplage, oktober 2008 Derde druk, vierde oplage, juli 2009 Vormgeving & opmaak: CO2 Premedia bv, Amersfoort-NL PRINCE2 TM is a Trade Mark of the Office of Government Commerce. Crown copyright material taken from the Office of Government Commerce publication, Managing Succesful Projects with PRINCE2, is reproduced with the permission of the Controller of HMSO and Queen s Printer for Scotland. All rights reserved No part of this publication may be reproduced in any form by print, photo print, microfilm or any other means without written permission by the publisher. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

6 V Voorwoord Projectmanagement op basis van PRINCE2 Edition 2005 is een uiterst handzaam boek over projectmanagement en het gebruik van PRINCE2. De auteurs beschrijven verschillende aspecten van projectmanagement: zowel de managementprocessen als het sturen op de op te leveren producten komen aan de orde, net als alle besturingsrollen. Naast de rol van de projectmanager is er veel aandacht voor die van de opdrachtgever, de leveranciers en de eindgebruikers. Het boek geeft ook eenvoudige praktijkvoorbeelden waarin de theorie wordt bespiegeld. Het boek is geschreven voor iedereen die een formele rol in de besturing van projecten vervult. Het is een aanrader voor opdrachtgevers maar evenzeer voor vertegenwoordigers van leveranciers en gebruikers. Ook als zij in hun eigen praktijk niet uitgaan van PRINCE2, levert het een goede referentiebasis. Voor de projectmanager zelf is het boek een must. De beginnende projectmanager zal profiteren van de volledigheid van de PRINCE2-methode, en de verschillende invalshoeken op de projectmanagementpraktijk. De meer ervaren projectmanager kan zijn instrumentarium completeren en aan de eigen praktijk spiegelen. Als u het boek dichtslaat en u heeft niets nieuws gelezen dan verdient u een compliment: aan uw managementgereedschap zal het niet liggen. PRINCE2 is een open methode. Er is ruimte voor verschillende technieken voor bijvoorbeeld begroten, werkplanning en risicoanalyse. Dit maakt het voor veel organisaties mogelijk hun eigen specifieke technieken en tools hierin onder te brengen. Naast het feit dat bedrijfseigen methoden moeilijk te onderhouden zijn en samenwerking in de weg kunnen staan, betekent dit dat een overgang naar PRINCE2 niet zal leiden tot een desinvestering. Alhoewel PMI-Nederland zich niet uitspreekt voor één methode, kunnen we constateren dat op dit moment PRINCE2 de de facto standaard is in Nederland. Waar zit dan de angel? Enkele jaren geleden constateerde Teun van Aken al in zijn boek De weg naar projectsucces dat de correlatie tussen projectsucces en het gebruik van methoden en technieken niet hoger is dan rond de dertig procent. De rest wordt bepaald door de juiste ervaring en leiderschapscompetentie. Het is het verhaal van de timmerman: u geeft het vertrouwen om uw project te leiden graag aan iemand die bewezen heeft dit aan te kunnen. Daarbij kijkt u nooit in de gereedschapskist. U gaat ervan uit dat die wel zal kloppen. Dit boek beoogt een bijdrage te leveren aan de vulling van die kist. PMI-Nederland is met ruim 1500 leden de grootste beroepsvereniging van projectmanagers in Nederland en is lid van het internationale verband van de International Project Management Association (IPMA) die actief is in ruim 40 landen. PMI-Nederland heeft een zeer actieve werkgroep rond PRINCE2 die zich bij alle activiteiten verzekerd weet van een breed gehoor. PMI- Nederland feliciteert de auteurs Bert Hedeman, Hans Fredriksz en Gabor Vis van Heemst met hun boek. Zij hebben in een tijd waarin de markt juist extra inzet vergde toch de tijd gevonden

7 VI om te schrijven over hun vak en hun ervaringen met PRINCE2. Het kenschetst de gedrevenheid van deze drie vakgenoten. Voor PMI-Nederland, Gerrit C.L. Koch, Berenschot projectmanagement PMI-bestuursvertegenwoordiger bij IPMA

8 VII Inhoudsopgave Voorwoord... V Ten geleide...ix 1 Inleiding in projectmanagement Waarom projectmanagement? Wat is een project? Wat is een succesvol project? Waardoor mislukken projecten? Waarom PRINCE2? Inleiding PRINCE Wat is PRINCE Scope PRINCE Uitgangspunten PRINCE Kenmerken PRINCE Voordelen PRINCE Overzicht PRINCE PRINCE2-terminologie Voorbereiding op examens Processen Introductie processen Opstarten van een Project (OP) Initiëren van een Project (IP) Sturen van een Project (SP) Beheersen van een Fase (BF) Managen Productoplevering (MP) Managen Faseovergangen (MF) Afsluiten van een Project (AP) Opstellen van een Plan (PL) Kleine projecten Componenten Business case Organisatie Plannen Beheersinstrumenten Risicomanagement Kwaliteit in een projectomgeving Configuratiemanagement Wijzigingsbeheer...134

9 VIII 5 Technieken Introductie Productgericht plannen Techniek voor het plannen van activiteiten en capaciteiten Aanpak wijzigingsbeheer Kwaliteitsreview Omgeving van het project Verschillende begrippen Programmamanagement Projecten in programma s Managen van veranderingen Verschillende soorten projecten Bijlagen Begrippenlijst Opzet managementproducten Organisatie Risicocategorieën Projectthermometer Voorbeeld Projectvoorstel Leerpunten Managementdossierstructuur Vertaallijst Overige Informatie Aanbevolen PRINCE2-Literatuur Literatuurlijst Contactadressen Index...255

10 IX Ten geleide Het boek Projectmanagement op basis van PRINCE2 Edition 2005 is een praktisch gebruikersboek voor het dagelijks werken in projecten. In dit boek wordt de procesgerichte aanpak van projectmanagement beschreven en worden de componenten en technieken behandeld die daarbij nodig zijn. De beschrijving van de processen, componenten en technieken is gebaseerd op de PRINCE2- methode. Er is hetzelfde processchema aangehouden en dezelfde componenten en technieken worden beschreven. De PRINCE2-terminologie is eveneens één op één overgenomen. Dit boek behandelt echter meer dan alleen de PRINCE2-methode. Er wordt ook aandacht besteed aan activiteiten- en capaciteitsplanning en aan de omgeving van projecten. Dit is in aanvulling op de PRINCE2-methode. De inhoud van dit boek voldoet ruimschoots aan de theoretische eisen die gesteld worden om het PRINCE2 Foundation examen met goed gevolg af te leggen. Voor het PRINCE2 Practitioner examen is echter ook praktijkervaring nodig. Praktijkervaring kan helaas nooit door een boek worden geleverd. Dit boek heeft niet de pretentie alle competentiegebieden van projectmanagement te behandelen. Voor veel competentiegebieden is al een keur van goede boeken beschikbaar. Wij hebben dit boek geschreven, omdat met name op het gebied van procesgericht projectmanagement nog een goed gebruikersboek ontbreekt. Dit boek is geschreven voor projectmanagers, projectleiders en teammanagers en alle andere personen die privé of in het werk betrokken zijn bij het inrichten en managen van projecten. Wij vertrouwen erop dat dit boek aansluit op de behoefte aan een handzaam boek op het gebied van procesgericht projectmanagement. Tot slot willen we u erop wijzen dat overal in het boek waar hij of zijn gebruikt is (in referentie naar personen), natuurlijk ook zij of haar kan worden gelezen. Graag willen wij alle reviewers bedanken die met hun commentaar hebben bijgedragen aan de kwaliteit van dit boek. Bert Hedeman, Gabor Vis van Heemst en Hans Fredriksz

11 X

12 1 Inleiding in projectmanagement 1.1 Waarom projectmanagement? Het managen van projecten is zo oud als de weg naar Rome. Al in de oudheid zijn verhalen bekend van werkzaamheden die wij nu zouden aanduiden als projecten. Denk maar aan de grootse werken van de piramidebouwers in Egypte en in Zuid-Amerika. Ook het verplaatsten van kampementen van jachtgebied naar jachtgebied door onze verre voorouders kan gezien worden als een project. Het begrip project ontstond echter pas in de jaren zestig van de vorige eeuw en was voornamelijk van toepassing op grote infrastructurele werken. Projectmanagement was indertijd vaak niet meer dan het plannen van werkzaamheden. In de jaren zeventig werd de aandacht verlegd naar het beheersen van de uitvoering. Na deze periode kwam er ook aandacht voor de persoonlijke vaardigheden van de Projectmanager. In de jaren negentig is de aandacht verschoven naar de procesgerichte aanpak van projectmanagement. Was projectmanagement vroeger een taak die je naast de eigen werkzaamheden erbij deed, tegenwoordig is projectmanagement een vak apart. Ondanks het toegenomen professionalisme, mislukken projecten nog vaak. Sommige mislukte projecten halen de krantenkoppen, maar van de meeste wordt niets meer vernomen. Er is niet een eenduidige oorzaak aan te geven waardoor projecten mislukken, maar voor projectsucces is een effectieve projectmanagementmethode van essentieel belang. Zonder een projectmanagementmethode zullen de opdrachtgevers van een project andere ideeën hebben over het organiseren en afronden van een project, dan zij die het project managen en eraan werken. Betrokkenen weten bijvoorbeeld niet hoeveel verantwoordelijkheid en bevoegdheden ze hebben, waardoor een project wordt omgeven door onduidelijkheid. Zonder een projectmanagementmethode worden projecten slechts zelden tot tevredenheid van de betrokkenen opgeleverd. Dit geldt vooral voor projecten met een langere doorlooptijd. Een goede projectmanagementmethode mag niet statisch zijn. De omgeving verandert, de markt wijzigt, opdrachtgevers en gebruikers krijgen een nieuwe functie. Ofwel, projecten moeten worden gemanaged in een veranderende omgeving. Nog te vaak wordt ervan uitgegaan dat een project kan worden gemanaged in een bevroren omgeving. Dat is wel gemakkelijk, maar niet meer van deze tijd. Een effectieve projectmanagementmethode ondersteunt de Projectmanager met het inrichten en managen van een project in een voortdurend veranderende omgeving, met de betrokkenheid van alle belanghebbende partijen. PRINCE2 is zo n methode en gebruikt de grondbeginselen van goed projectmanagement. Deze grondbeginselen zijn: Een project is een proces met een duidelijk begin en einde. Projecten moeten altijd worden gemanaged om succesvol te zijn. Voor een optimale betrokkenheid van de belanghebbenden moeten zij weten: waarom het project noodzakelijk is;

13 Projectmanagement op basis van PRINCE2 TM wat het doel van het project is; hoe het resultaat wordt verwezenlijkt; wat hun taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn. 1.2 Wat is een project? Het is van essentieel belang het verschil te onderkennen tussen een project en de reguliere activiteiten van een organisatie. Onduidelijkheid over wat een project eigenlijk is, leidt tot veel fricties en frustraties Definities van een project Een veel gebruikte definitie van een project is: Een project is een unieke opgave, begrensd in tijd en middelen en afgesloten met een projectresultaat 1. Teun van Aken 2 omschrijft een project als een geheel van samenhangende activiteiten, uitgevoerd ten behoeve van een vooraf overeengekomen resultaat, met een begin- en eindtijdstip, gebruik makend van begrensde middelen en menskracht en meestal eenmalig van aard. Beide definities geven wel specifieke kenmerken van een project, maar ze maken geen onderscheid tussen projectactiviteiten en de reguliere activiteiten in een organisatie. Veel werkzaamheden in een organisatie hebben eveneens een duidelijk begin en eind en maken ook gebruik van een beperkte hoeveelheid middelen en mensen en leveren ook een overeengekomen resultaat. Maar toch zijn het geen projecten. PRINCE2 beschrijft een project als Een tijdelijke managementomgeving die is opgezet met als doel één of meer bedrijfsproducten op te leveren volgens een gespecificeerde Business case. Een Business case vormt hierbij de zakelijke onderbouwing voor de realisatie van een product. Een project is een tijdelijke managementomgeving die is opgezet met als doel één of meer bedrijfsproducten op te leveren volgens een gespecificeerde Business case. Deze definitie voegt een nieuw element toe, namelijk het werken in een tijdelijke managementomgeving ofwel in een tijdelijke organisatie. En dat is nu juist wat een project onderscheidt van reguliere activiteiten in een organisatie. Dit is ook de reden waarom het werken met en in projecten zo gecompliceerd is. Een tijdelijke organisatie houdt in dat medewerkers tijdelijk een andere set van verantwoordelijkheden en bevoegdheden krijgen. Het bedrijfsmanagement zal bepaalde verantwoordelijkheden en bevoegdheden moeten delegeren aan de projectorganisatie, anders kan een projectorganisatie niet optimaal functioneren. Dit is echter voor veel lijnmanagers bedreigend. Hoe meer ervaring is opgedaan met het werken in projecten, des te kleiner zal deze bedreiging zijn Redenen om werkzaamheden uit te voeren in projecten Belangrijke redenen om projectmatig te werken zijn dat het werk efficiënter kan worden uitgevoerd, benodigde mensen en middelen kunnen worden vrijgemaakt, en verschillende disciplines uit verschillende afdelingen en bedrijven in een direct teamverband met elkaar kunnen werken aan de realisatie van het projectresultaat. Projecten leiden, Geert Groote, e.a. De weg naar projectsucces, Teun van Aken

14 Inleiding in projectmanagement Een andere reden om werkzaamheden projectmatig uit te voeren is om draagvlak te creëren. Meerdere partijen krijgen met het eindresultaat van het project te maken. Dat betekent voor deze partijen altijd een verandering van de status-quo en dat zal vrijwel automatisch weerstanden oproepen. Een tijdelijke projectorganisatie is een goede mogelijkheid om draagvlak en betrokkenheid voor het gebruik van het eindresultaat al in de ontwikkelingsfase te borgen door de belanghebbenden al bij de inrichting en de uitvoering van het project te betrekken. Zo wordt in een vroeg stadium een brede verankering in de betrokken lijnorganisaties geborgd. De projectorganisatie is tijdelijk, dat wil zeggen: de projectorganisatie is geschapen voor de duur van het project en verschilt van bedrijfsmanagement, dat permanent van karakter is, en verantwoordelijk is voor de basisactiviteiten van de organisatie. De stijl en het karakter van projectmanagement verschilt dan ook van het bedrijfsmanagement. Het bedrijfsmanagement is meer gericht op continuïteit. Het projectmanagement is meer gericht op het eenmalig realiseren van een bepaald resultaat. Het bedrijfsmanagement moet zich bewust zijn van de voor- en nadelen van het uitvoeren van werkzaamheden in projecten. Het bedrijfsmanagement moet de samenhang tussen projecten en de permanente organisatie zo regelen, dat een minimale frictie tussen beide werelden ontstaat en het projectresultaat zo effectief mogelijk kan worden gerealiseerd Grondbeginselen van een project De grondbeginselen van een project zijn: een tijdelijke organisatie; een vooraf gedefinieerd eindresultaat; een vooraf gedefinieerde aanpak hoe het projectresultaat moet worden gerealiseerd; een gespecificeerde Business case. Voordat een project kan worden opgestart moeten de Opdrachtgever en de Projectmanager van het project zijn benoemd, en moet de rest van de projectorganisatie in hoofdlijnen zijn bepaald. Het projectresultaat moet minimaal op hoofdlijnen zijn gedefinieerd, de scope en de aanpak hoe het projectresultaat te realiseren moeten zijn overeengekomen, en het moet duidelijk zijn waarom het project moet worden uitgevoerd. Tijdens de denkfase van het project kunnen deze aspecten verder worden uitgewerkt voordat met de uitvoering van het project wordt gestart. Deze basisafspraken zijn echter nodig om het project te definiëren, om de start van het project te autoriseren en om met de uitvoering van de denkfase te kunnen beginnen Relatie tussen de bedrijfs- of programmaorganisatie en projecten Vanuit de bedrijfsdoelstellingen wordt de noodzaak gedefinieerd voor een verandering in de organisatie. Daarvoor zijn meestal nieuwe producten en/of diensten noodzakelijk. Om die te kunnen realiseren kunnen door de bedrijfsorganisatie projecten worden geïnitieerd. Soms wordt voor het realiseren van een of meerdere bedrijfsdoelstellingen een programma ingericht (zie ook hoofdstuk 6). De verschillende projecten worden dan vanuit het programma geïnitieerd. In projecten worden de gedefinieerde producten of diensten gerealiseerd. Het project levert het projectresultaat op aan het betreffende bedrijfs- of programmamanagement. Het bedrijfs- of

15 Projectmanagement op basis van PRINCE2 TM programmamanagement is er vervolgens voor verantwoordelijk dat met het projectresultaat de doelstellingen, die het management met het resultaat voor ogen had, ook worden gerealiseerd. Het bedrijfs- of programmamanagement is daarmee verantwoordelijk voor het realiseren van de bedrijfsdoelstellingen en niet het projectmanagement. Het projectmanagement is uitsluitend verantwoordelijk voor het opleveren van het projectresultaat, waarmee het bedrijfs- of programmamanagement haar doelstellingen kan realiseren. Visie, strategie doelstellingen Stakeholders omgevingsfactoren Businessplanning Bedrijfs- of Programmamanagement Haalbaarheidsstudies, Business cases Projecten Figuur 1.1 Projectomgeving Doelstellingen van een project De doelstelling van een project is datgene wat het bedrijfs- of programmamanagement met het op te leveren projectresultaat wil bereiken. Deze doelstelling is het leidend element waarom het projectresultaat moet worden gerealiseerd en is tevens leidend voor het inrichten en managen van het project. Voordat opdracht wordt gegeven voor de start van een project moet deze doelstelling geformuleerd zijn. projectaanpak Doel Probleem of kans Resultaat Figuur 1.2 Overzicht project

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Competentieprofielen, certificeringniveaus en functies bij projectmanagement en projectsupport Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement voor het HBO op basis van IPMA-D Werkboek Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Effectief Sturing geven aan Projecten Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de

Nadere informatie

Project Management: Introductie tot Prince2

Project Management: Introductie tot Prince2 Bijeenkomst Detaco professionals Project Management: Introductie tot Prince2 Stefan van Duren 22 september 2011 Het Turfschip Etten-Leur Gebaseerd op het boek Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Programmamanagement op basis van MSP 2011 Edition Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. A4-projectmanagement - Management guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van

Nadere informatie

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren TM PRINCE2 Symposium: Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren Bert Hedeman b.hedeman@insights-int.nl PRINCE2TM is a Trade Mark of the Office of Government Commerce Bert Hedeman Partner Insights

Nadere informatie

De Projectsaboteur en PRINCE2

De Projectsaboteur en PRINCE2 De Projectsaboteur en PRINCE2 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 2de geheel herziene druk Copyright protected. Use is for Single Users only

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Programmamanagement op basis van MSP - MSP 2007 Edition Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op

Nadere informatie

Het Project Management Office - PMO Management Guide

Het Project Management Office - PMO Management Guide Het Project Management Office - PMO Management Guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Project Management Office implementeren op basis van P3O Management Guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 2de geheel herziene druk Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PRINCE2 EDITIE 2009 POCKET GUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Participeren. in projecten

Participeren. in projecten Participeren I-TRACKS in projecten Project Participation Foundation Intern / Extern Fasering Methodieken Methodieken Wat is een project Omgeving Plan van Aanpak GOKIT Geld Organisatie Kwaliteit Informatie

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. automatisering van productieprocessen op basis van isa-95 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 2de geheel herziene druk Copyright protected. Use is for Single Users only

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van IT-management en management. Deze uitgaven

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BASISBOEK PROJECTMANAGEMENT Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Service Design op basis van ITIL V3 - Een managementguide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. NCB versie 3 Nederlandse Competence Baseline Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Literatuur Projectmatig Werken

Literatuur Projectmatig Werken Literatuur Projectmatig Werken Onderstaande boeken behandelen de meest gebruikte methodieken van projectmatig werken. Prince 2 is vooral voor ICT-projecten geschikt. Overheden kiezen vaak voor een bepaalde

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Competentieprofielen, certificeringniveaus en functies bij projectmanagement en projectsupport Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best

Nadere informatie

EXIN Projectmanagement Foundation

EXIN Projectmanagement Foundation EXIN Projectmanagement Foundation Literatuur B Editie 201608 Copyright 2016 EXIN PRINCE2 is a registered trade mark of AXELOS Limited. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PRINCE2 in de praktijk - management guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BiSL Een Framework voor business informatiemanagement 2 de herziene druk Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie 2009 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PRINCE2 EDITIE 2009 POCKET GUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BEHEER VAN DE ICT-INFRASTRUCTUUR infrastructure management foundation Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Projectmanagement update

Projectmanagement update Projectmanagement update Alfred Krol Triple Plus BV Even voorstellen PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries. The Swirl logo is

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL V3 - Een pocketguide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten 5 Projectmanagementmethoden 83 5.5 PRINCE2 Deel I van de beschrijving van PRINCE2 is geschreven door Ron Seegers en gereviseerd en geautoriseerd door Joost Nuijten, bestuurslid van de Prince User Group

Nadere informatie

1Modelexamen 1. Modelexamen 1

1Modelexamen 1. Modelexamen 1 1Modelexamen 1 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

Inhoud. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Inhoud. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Het doel van deze pocket guide 1 1.2 Wat is een project? 1 1.3 Waarom zijn projecten belangrijk? 2 1.4 Wat maakt een project anders dan reguliere activiteiten? 2 1.5 Wat is projectmanagement?

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. MANAGEN VAN AGILE PROJECTEN Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Andere uitgaven bij

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van NCB versie 3 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ASL 2 POCKETGUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

EXIN Projectmanagement Foundation

EXIN Projectmanagement Foundation EXIN Projectmanagement Foundation Voorbeeldexamen Editie 201608 Copyright 2016 EXIN PRINCE2 is a registered trade mark of AXELOS Limited. All rights reserved. No part of this publication may be published,

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Risicomanagement op basis van M_o_R en NEN/ISO 31000 Management Guide Copyright protected. Use is for Single Users only via

Nadere informatie

Tuning the PRINCE2 Makkelijker gezegd dan gedaan!

Tuning the PRINCE2 Makkelijker gezegd dan gedaan! PRINCE2 Symposium: Tuning the PRINCE2 Makkelijker gezegd dan gedaan! Ron Seegers Getronics PinkRoccade Educational Services Educational Services Sinds 1993 Best Practice Trainers 25 fte s trainers, 27.000

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. 99 BUSINESSmodellen Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL V3 - Een pocketguide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Een eigen bedrijf beginnen

Een eigen bedrijf beginnen 9 Een eigen bedrijf beginnen Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Arie Reijn Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Arie Reijn, Ingrid

Nadere informatie

Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties

Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 1 Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 2 Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 3 Arie Quik Hou

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PMI S PMBOK GUIDE IN EEN NOTENDOP Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in

Nadere informatie

PRINCE2 in duizend woorden

PRINCE2 in duizend woorden PRINCE2 in duizend woorden Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd White paper September 2011 Inhoud 1 Wat is PRINCE2? 3 2 Voordelen van PRINCE2 3 3 Principes 3 4

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Appr For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Appr For information and printed versions please see PRINCE2 Editie 2017 Foundation Courseware - Nederlands Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Appr Colofon Titel: Auteurs: Uitgever: PRINCE2 Editie 2017 Foundation Courseware - Nederlands

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Beter met Architectuur Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

Projectmanagement met Creatiemacht

Projectmanagement met Creatiemacht Projectmanagement met Creatiemacht Projectmanagement met Creatiemacht Robertjan uijl Hans Licht scriptum management Copyright 2015 Scriptum, Schiedam All rights reserved. No part of this book may be reproduced

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van IT-management, Architecture (Enterprise

Nadere informatie

Prince User Group Nederland

Prince User Group Nederland Prince User Group Nederland De autoriteit voor het toepassen van PRINCE2 in Nederland PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries Profielen

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

IT Governance. Studietaak 5

IT Governance. Studietaak 5 IT Governance 5 Open Universiteit faculteit Managementwetenschappen Cursusteam ir. H.B.F. Hofstee, projectleider en auteur Open Universiteit prof. dr. R.J. Kusters, auteur, Open Universiteit Programmaleiding

Nadere informatie

Voorspelbaar projectsucces

Voorspelbaar projectsucces Voorspelbaar projectsucces Waarom mislukken projecten bij positieve business cases? PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries John

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Outsourcing onder Architectuur Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

BPUG-bijeenkomst 3 juli 2013 PRINCE2 en IPMA bij leveranciersorganisaties

BPUG-bijeenkomst 3 juli 2013 PRINCE2 en IPMA bij leveranciersorganisaties BPUG-bijeenkomst 3 juli 2013 PRINCE2 en IPMA bij leveranciersorganisaties Michel Rutgers IPMA B gecertificeerd projectmanager michelrutgers@practicalapproach.nl 1 Programma 1. Introductie 2. Profiel Practical

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL 2011 EDITIE - POCKETGUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Programmamanagement op basis van MSP - MSP 2007 Edition Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op

Nadere informatie

Brochure MSP Practitioner

Brochure MSP Practitioner Brochure MSP Practitioner Over Pink Elephant Pink Elephant is een internationale kennisleider op het gebied van bedrijfsinnovatie en bedrijfsverandering. Met advies- en IT dienstverlening haalt Pink Elephant

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Colofon ONDERZOEKER StartFlex B.V. CONSULTANCY Centre for applied research on economics & management (CAREM) ENQETEUR Alexander Sölkner EINDREDACTIE

Nadere informatie

De beste methode. Van Haren Publishing

De beste methode. Van Haren Publishing De beste methode Van Haren Publishing Van Haren Publishing is een internationale uitgeverij op het gebied van best practices, standaarden en methoden. Als onafhankelijke uitgeverij streven wij er naar

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

PRINCE2 in duizend woorden. Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd. AXELOS.com. The Stationery Office 2011

PRINCE2 in duizend woorden. Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd. AXELOS.com. The Stationery Office 2011 PRINCE2 in duizend woorden Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd AXELOS.com White Paper September 2011 Inhoud 1 Wat is PRINCE2? 3 2 Voordelen van PRINCE2 3 3 Principes

Nadere informatie

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007 Aan de slag in beroep en bedrijf februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel

Nadere informatie

2Modelexamen 2. Modelexamen 2

2Modelexamen 2. Modelexamen 2 2Modelexamen 2 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Wegwijzer voor methoden bij enterprise-architectuur 2 de, herziene druk Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes

Nadere informatie

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 1 Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 3 Workshop Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

Werken in het bank- en verzekeringswezen

Werken in het bank- en verzekeringswezen 15 Werken in het bank- en verzekeringswezen Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Kees Faas Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie:

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement voor het HBO op basis van IPMA-D Theorieboek Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. PRINCE2 voor opdrachtgevers Management Guide Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

TMap NEXT Test Manager

TMap NEXT Test Manager TMap NEXT Test Manager Preparation Guide Editie 201607 Copyright 2016 EXIN All rights reserved. No part of this publication may be published, reproduced, copied or stored in a data processing system or

Nadere informatie

PRINCE2 COMPACT METHODE VOOR PROJECTMANAGEMENT. Ir. A.G. van den Akker

PRINCE2 COMPACT METHODE VOOR PROJECTMANAGEMENT. Ir. A.G. van den Akker PRINCE2 COMPACT METHODE VOOR PROJECTMANAGEMENT Ir. A.G. van den Akker Copyright 2010 Ad van den Akker Eerste druk: juni 2010 Conform Manual 2009 PRINCE2 Compact is geaccrediteerd als trainingsmateriaal

Nadere informatie

Een duivelse samenwerking (Projectmanagement vs. Testmanagement) Albrie Beemer & Erik Bits 18 april 2012

Een duivelse samenwerking (Projectmanagement vs. Testmanagement) Albrie Beemer & Erik Bits 18 april 2012 Een duivelse samenwerking (Projectmanagement vs. Testmanagement) Albrie Beemer & Erik Bits 18 april 2012 Het duivelsvierkant Agenda Introductie 19.00u 19.10u Klassiek Projectmanagement: Prince 2 Testmanagement:

Nadere informatie

WEBINAR. PROJECTCONTROL En de rol van de controller/financial. Door: Rob Schapink. Leusden, 27 september 2017

WEBINAR. PROJECTCONTROL En de rol van de controller/financial. Door: Rob Schapink. Leusden, 27 september 2017 WEBINAR PROJECTCONTROL En de rol van de controller/financial Door: Rob Schapink Leusden, 27 september 2017 Welkom! Deelnemers Webinar Projectcontrol Onderdelen Waarom is projectcontrol relevant? Wat gaat

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van IT-management, Architecture (Enterprise

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Ga toch leidinggeven! Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende domeinen:

Nadere informatie

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope 102 Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement - 2de druk 5.8 ProjectMatig Werken Deel I van de beschrijving van ProjectMatig Werken is gereviseerd en geautoriseerd door Gert Wijnen, een van de auteurs

Nadere informatie

Ambitie.info. BPV Werken in de detailhandel, goederen komen binnen

Ambitie.info. BPV Werken in de detailhandel, goederen komen binnen Ambitie.info BPV Werken in de detailhandel, goederen komen binnen Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: M. Steenbergen Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie:

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PRINCE2 FOUNDATION TRAINING PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. OVER PRINCE2 PRINCE2 is al jaren de standaard projectmanagementmethode

Nadere informatie

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Meten 1

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Meten 1 PrOmotie Rekenen en Wiskunde Werkboek Meten 1 Colofon Auteurs : Martin Langeler, Harry Bruinsma Onder redactie van : Ad van der Hoeven Met dank aan : Ton Milatz Tekstredactie : Y-Publicaties Vormgeving

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. NCB versie 3 Nederlandse Competence Baseline Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. ITIL 2011 EDITIE - POCKETGUIDE Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de volgende

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Effectief Sturing geven aan Projecten Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied van de

Nadere informatie

Spreken en gesprekken voor 1F

Spreken en gesprekken voor 1F NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 2 van 5 Colofon Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v.

Nadere informatie

Managen van agile projecten

Managen van agile projecten WHITEPAPER Managen van agile projecten Bert Hedeman Iedereen Agile? Nee! Agile kan absoluut eenvoudig en effectief worden toegepast in ieder project waarbij een sterke samenwerking met de gebruikers gewenst

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie CIBER Nederland BV Agenda SURF 1. Introductie CIBER 2. Visie Cloud Services 3. Visiei Position Paper Beliefs 4. Hoe kan CIBER hepen 2 Titel van de presentatie 1. Introductie CIBER Nederland? Feiten en

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. MANAGEN VAN AGILE PROJECTEN Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven

Nadere informatie

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening 1. Wat is ten aanzien van de projectomgeving het uitgangspunt van PRINCE2? A. Een Fixed-price contract B. Een klant/leveranciers omgeving C. Een

Nadere informatie

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 voorbeeldexamen Project Participation Foundation (PPF) I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 Inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 12

Nadere informatie

Werkgroep Integrale SPI Strategieën

Werkgroep Integrale SPI Strategieën Werkgroep Integrale SPI Strategieën Mario van Os Sogeti Nederland B.V. 10 november 2005 Agenda werkgroep 16:40 Eindresultaat Werkgroep Modellen: wanneer wat door Mario van Os, Sogeti 17:15 Presentatie

Nadere informatie

IPMA-C op basis van ICB 4 Courseware

IPMA-C op basis van ICB 4 Courseware IPMA-C op basis van ICB 4 Courseware IPMA-C op basis van ICB 4 Courseware Colofon Titel: Auteurs: Uitgever: IPMA-C op basis van ICB 4 Courseware Bert Hedeman Van Haren Publishing, Zaltbommel ISBN Hard

Nadere informatie