Light Emitting Diode. Auteur: René Kok

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Light Emitting Diode. Auteur: René Kok"

Transcriptie

1 Light Emitting Diode. Auteur: René Kok Om zo compleet mogelijk te zijn met betrekking tot LED s en hun toepassingen zou ik ook graag enkele simpele elektrische berekeningen, en enkele begrippen de revue willen laten passeren. Daarom zou ik deze uitleg willen indelen in de volgende onderwerpen: 1. Elektrische grootheden en hun eenheden, weerstanden algemeen. 2. Diodes algemeen. 3. LED s specifiek. 4. LED s in de lego praktijk. Elektrische grootheden en hun eenheden, weerstanden algemeen. In de elektrotechniek zijn de meest gebruikte grootheden: Spanning, of potentiaalverschil. Zoals de naam al een beetje doet vermoeden gaat het hier om verschil in potenties tussen 2 elektrische aansluitingen (in dit geval + en - ) De exacte definitie zal ik je besparen, maar kort door de bocht zou je kunnen zeggen dat er aan de plus zijde meer elektronen beschikbaar zijn dan aan de minzijde. Komen + en tegen elkaar aan te liggen, dan ontstaat er een oncontroleerbare stroom(sterkte) elektronen, die we kortsluiting noemen. Het symbool voor Spanning is de letter V, de eenheden zijn volt(v) en millivolt (mv). Waarbij 1V=1000mV. Zou je Spanning iets vatbaarder willen maken, met in dit geval water, zie Spanning dan als een water dat zich achter een stuw ophoopt. Komt er geen gat in de stuw dan zal er dus gewoon niets gebeuren. Wordt er op een spanningsbron niets aangesloten, gebeurd er ook niets!! Stroomsterkte. Om een stroom(sterkte) te kunnen laten vloeien, zal er eerst sprake moeten zijn van een gesloten kring, zoals de hierboven omschreven kortsluiting. Daar kortsluiting nogal een vernietigende werking heeft word de verbinding tussen + en in de praktijk gemaakt via een component als bijvoorbeeld een lamp, verwarmingstoestel enz. (in deze gevallen ontstaat een gecontroleerde stroom(sterkte) elektronen) Eenvoudig omschreven is Stroomsterkte niets ander dan de hoeveelheid elektronen, die per seconde, door een draad vloeit ( stroomt ) Het symbool voor Stroomsterkte is de letter I, de eenheden zijn ampere (A) en milliampere (ma) waarbij 1A=1000mA. In het voorbeeldje met water. Zonder gat in de stuw gebeurd er niets. Er zou wat kunnen gebeuren als er een gat in de stuw zou komen waardoor het water weg kan stromen. Stroomsterkte zou je kunnen vergelijken met de hoeveelheid water die per seconde door een eventueel gat in de stuw ontsnapt. (m per seconde) Wat er op je stopcontact staat als er niets op is aangesloten, noemen we dus spanning. Bij een huisinstallatie is dit 220V (wisselstroom). Pas als je op dat stopcontact iets aansluit, bijvoorbeeld een lamp (weerstand), gaat er een stroom(sterkte) vloeien. Hopelijk is nu duidelijk dat spanning en stroom(sterkte) dus 2 heel verschillende dingen zijn. Veel gezegd: er staat stroom op een stopcontact, is dus niet waar!!

2 Weerstand. Verdergaand met het watervoorbeeld komen we vanzelf op de volgende grootheid. Zit er een groot gat in de stuw, dan ondervindt het water weinig weerstand, waardoor per seconde grote hoeveelheden water door het gat zullen stromen. Bij een klein gaatje, ondervindt het water veel weerstand, waardoor er dus maar een kleine hoeveelheid water per seconde weg zal stromen. Draai je bijvoorbeeld een waterkraan steeds verder dicht (opening wordt kleiner) dan zal de hoeveelheid water per seconde uit de kraan steeds verder afnemen. Een Weerstand in een elektrisch systeem doet ook niks anders dan de stroom(sterkte) afknijpen (lees verkleinen) Des te groter de Weerstand des te kleiner de stroomsterkte, en andersom. Het symbool voor Weerstand is de letter R, en de eenheden zijn Ω (ohm), of kω (kilo-ohm) waarbij 1kΩ=1000Ω. Bij het voorbeeldje van het water, zou je het idee kunnen krijgen, dat deze drie grootheden op een of andere manier aan elkaar gerelateerd zijn. Dat klopt! Spanning = Stroomsterkte x Weerstand. U = I x R (wet van Ohm) Met eenheden: 1. U (in volt) = I (in ampere) x R ( in Ω) 2. U (in millivolt) = I (in milli-ampere) x R (in Ω) 3. U (in volt) = I (in milli-ampere) x R (in kω) Vermogen. De laatste grootheid die vooral bij weerstanden van belang is, is het Vermogen. Als een elektrische stroomsterkte door een weerstand wordt afgeknepen ontstaat warmte. Warmte is een van de vorm van Vermogen. Het symbool voor Vermogen is P, en de eenheden zijn watt (W) en kilo-watt (kw). Bij de aanduidingen van weerstanden staat altijd een vermogen aangegeven wat de weerstand maximaal aankan zonder oververhit te raken. (1/8W, 1/4W, 1/2W, 1W, enz.). Let daar goed op want anders gaan de weerstanden als lampjes fungeren (doorbranden). In bovenstaande verhaaltje worden naast Vermogen, 2 andere grootheden genoemd, wat doet vermoeden dat stroomsterkte en weerstand, bij het bepalen van de hoeveelheid vermogen (lees warmte) die wordt opgewekt, van belang zijn. Dat klopt (ook)! Vermogen = Stroomsterkte in het kwadraat x Weerstand. P = I x R (vermogensformule) Met eenheden: 1. P (in watt) = I (in ampere) x R (in Ω) De waarde van een weerstand is op de weerstand zelf aangegeven middels kleurringen (4 of 5) Hierover is echter zoveel informatie beschikbaar (Conrad catalogus, Internet) dat ik daar hier, geen aandacht aan besteed. De laatste (meest rechtse) kleurring geeft de tolerantie (lees afwijking) aan die een weerstand kan hebben (±20%, ±10%, ±5%, enz.) Het moge duidelijk zijn, de lager de tolerantie, de hoger de prijs (en omgekeerd). Weerstanden van ±20% voldoen, echter gebruik ikzelf altijd weerstanden met een tolerantie van ±10%. De weerstandswaarde van een weerstand van 1000Ω met een tolerantie van ± 10% zal ergens liggen tussen de 900Ω en de 1100Ω Bespaar nooit geld weerstanden,

3 door de goedkoopste te nemen, die het allemaal (qua vermogen) maar net aankunnen. Neem dus qua vermogen, altijd een ruim bemeten waarde..dit mede dankzij de bovengenoemde afwijkingen die kunnen voorkomen. Rekenvoorbeeld 1: Figuur 1. Op een treinregelaar (http://www.bricklink.com/catalogitem.asp?p=2868b) (maximale spanning 9V) word een weerstand R aangesloten. Door het aansluiten van de weerstand tussen de + en de van de treinregelaar, ontstaat er een stroomsterkte van 30mA door de weerstand. Gevraagd: Welke weerstandswaarde heeft de weerstand R? Denk aan de eenheden!! Als je in dit geval spanning invult in volt, en stroomsterkte in ma, krijg je een antwoord in kω. In dit geval is het verstandiger om de stroomsterkte I om te zetten in de eenheid ampere. 1mA = 0,001A. 30mA is dus 30 x 0,001A = 0,03A. Deze waarden in de formule (wet van Ohm) ingevuld: U = I x R (U) 9V = (I) 0,03A x R R = 9V = 300Ω 0,03A Hoeveel vermogen (lees warmte) wordt er in de weerstand opgewekt? Uit voorgaande berekeningen blijkt dus dat door bovenstaande weerstand R (van 300Ω) een stroomsterkte vloeit van 30mA (= 0,03A) Deze waarden in de vermogensformule ingevuld: P = I x R P = (0,03A) x 300Ω P = 0,0009 x 300 = 0,27W Uit welke vermogensrage kies je de weerstand? Weerstanden die we voor het aansluiten van LED s gaan gebruiken liggen in de vermogensrage tot 1W, in de volgende stappen: 1/8W = 0,125 W 1/4W = 0,25W 1/2W = 0,5W 1W

4 Een weerstand van 1/4W zal de warmteontwikkeling amper aankunnen. Er hoeft niet te veel afwijking te zijn, en de warmteontwikkeling laat de weerstand doorbranden (of lego smelten) In dit geval kun je dus beter voor een weerstand van 1/2W kiezen. Rekenvoorbeeld 2: Figuur 2. De 3 batterijen in een batterijbox veroorzaken een spanning tussen de pluspool en de minpool van 4,5V (batterijbox-- Op deze spanning van 4,5V word een weerstand van 15000Ω aangesloten. Door het aansluiten van de weerstand tussen de + en de van de batterij-box, ontstaat er een stroom(sterkte) I door de weerstand. Gevraagd: Hoe groot is die stroomsterkte I, in ma (milli-ampere)? Denk aan de eenheden!! Deze waarden domweg in de formule (wet van Ohm) ingevuld geeft: U = I x R (U) 4,5V = I x (R) 15000Ω I = 4,5V = 0,0003A 15000Ω Stroomsterkte (in ampere) x 1000 = Stroomsterkte in ma, ofwel: 0,0003A = (0,0003 x 1000) = 0,3 ma. Hoeveel vermogen (lees warmte) wordt er in de weerstand opgewekt? Uit voorgaande berekeningen blijkt dus dat door bovenstaande weerstand R (van 15000Ω) een stroomsterkte vloeit van 0,3mA (= 0,0003A) Deze waarden in de vermogensformule ingevuld: P = I x R P = (0,0003A) x 15000Ω P = 0, x = 0,00135W Uit welke vermogensrage kies je de weerstand? Weerstanden die we voor het aansluiten van LED s gaan gebruiken liggen in de vermogensrage tot 1W, in de volgende stappen: 1/8W = 0,125 W 1/4W = 0,25W

5 1/2W = 0,5W 1W Een weerstand van 1/8W (0,125W) zal de warmteontwikkeling royaal aankunnen. Diodes algemeen. Diodes zijn in feite niks anders dan weerstanden die in geleiding een minimale weerstandswaarde hebben. In geleiding bedraagt de weerstand van een diode, bijna 0Ω. Onthoudt dit even, ondanks dat je misschien niet weet wat geleiding nou precies inhoud (later meer) In een diode zit echter een handigheidje, in de vorm van een isolerende laag, in de tekeningen hierboven aangegeven als een blauw gearceerd vlak. Door deze laag kan geen stroom vloeien. Sluiten we nu de diode aan op een spanning, dan gebeurd er het volgende: Bij het oplopen van de spanning (er loopt nog geen stroom) wordt de isolerende laag in de diode steeds smaller. Zie figuur 3 t/m 5. Heeft de spanning een waarde bereikt van, in dit geval 1,8V, dan is de hele isolerende laag verdwenen, en vloeit er een stroomsterkte. Omdat deze stroomsterkte geen weerstand ondervindt, zal deze erg groot zijn. Zo groot dat we spreken van een kortsluiting. De spanning (in dit geval 1,8V) waarbij de hele isolatielaag is verdwenen, en er een stroom gaat vloeien noemen we de drempelspanning van de diode. Drempelspanningen varieren per diode en diodesoort. Als er een stroom gaat vloeien na het bereiken van de drempelspanning, dan zeggen we de diode is in geleiding. Een diode heeft 2 aansluitingen, namelijk de anode en de kathode. Deze benamingen stammen nog uit het tijdperk van de buizenradio s. Om anode en kathode uit elkaar te houden is er een ezelsbruggetje: KNAP. Kathode Negatief Anode Positief. Om de diode te laten geleiden moet de anode op de plus worden aangesloten, en de kathode op de min.

6 Doe je het andersom (figuur 7), anode op de min en kathode op de plus, dan verdikt zich de isolerende laag, en kan er nooit en te nimmer een stroom gaan vloeien. Dit noemen we het sperren van de diode. Om een diode heel te houden dient men echter de stroomsterkte door de diode te beperken. In geleiding heeft een diode immers geen weerstand, en ontstaat er een kortsluiting. Misschien dat nu duidelijk is waarom dit verhaal begon met een uitgebreide beschrijving van rekenen aan weerstanden. We gebruiken namelijk weerstanden om de stroomsterkten door diodes te beperken. Wat heeft het diodeverhaal nou allemaal met LED s te maken zul je, je afvragen? Nou een LED is een soort diode. De isolerende laag waar we het over hebben gehad noemt men de PN-overgang van een diode. Indien een LED in geleiding gaat, geeft de PN-overgang licht. Door een LED in een transparante behuizing te plaatsen, is dit licht te zien (en te gebruiken) LED Light Emitting Diode licht uitzendende diode. LED s specifiek. Even een weetje: het is niet de transparante behuizing die de kleur van een LED bepaald, maar de materialen waaruit de PN overgang is opgebouwd. Je kan dus LED s in een trans clear behuizing tegenkomen, die bijvoorbeeld rood licht uitzenden Figuur 8 is het symbool van een diode, figuur 9 van de LED. Maar hoe nu in de praktijk, hoor ik Saskia al zeggen. Hoe zit dit hele verhaal in de praktijk nou in elkaar. Eerst even het fysieke, daarna nog even enkele berekeningen. Als de waarde van de weestand juist is berekend kan er eigenlijk niets meer mis gaan. Verkeerd aansluiten (+ en verkeerd) heeft geen gevolgen, daar de LED s dan gewoon sperren. Om nog even een aanvulling te geven op het verhaal diodes algemeen : de drempelspanning varieert met de kleur. Drempelspanningen van LED s liggen in de range van 1,5V tot 2,5V.

7 Het feitelijke aansluiten van een LED, figuur 10A en 10B, stelt dus in principe niet veel voor, als je solderen kunt. Als je trouwens LED s gaat kopen bij de electronica winkel vraag dan naar de drempelspanning en de maximale stroomsterkte. Zij kunnen dat zo voor je opzoeken, en dat voorkomt een hoop gezoek in (vaak engelse) technische specificatie s. Belangrijk is het dus om de juiste waarde van de (voorschakel)weerstand te berekenen. Daarom een rekenvoorbeeld voor de situatie in figuur 10A, en één voor de situatie in figuur 10B. Even een aanname: in figuur 10A betreft het een gele low current (lage stroomsterkte) LED op 4,5V, in figuur 10B 3 rode normale LED s op 9V. Volgens de technische specificatie s heeft: - de gele low current LED (10A), een drempelspanning van 2,4V (forward voltage typical) bij een maximale stroomsterkte (forward current typical) van 2mA. - de rode normale LED (10B), heeft een drempelspanning van 1,9V bij een stroomsterkte van 20mA. PAS OP!! Deze waarden zijn slechts voor deze soort LED, die ik hier slechts even als voorbeeld gebruik!! Rekenvoorbeeld situatie figuur 10A. Gevraagd: Welke waarde moet de voorschakelweerstand hebben? Om de LED te laten geleiden (licht laten geven) is een drempelspanning nodig van 2,4V. Of wel deze 2,4V moet continue over de LED staan om deze in geleiding te houden. We zeggen de spanningsval over de LED bedraagt 2,4V. De totale spanning U(=4,5V) is gelijk aan de som van de spanningsval over de LED (2,4V), en de spanningsval over de weerstand. Hierdoor kunnen we de spanningsval over de weerstand berekenen, namelijk: 4,5V 2,4V = 2,1V De spanningsval over de weerstand bedraagt dus 2,1V. Vanwege de serieschakeling is de stroomsterkte door de LED even groot als de stroomsterkte door de weerstand. De stroomsterkte door de LED mag maximaal 2 ma bedragen. Dit is dus ook de stroomsterkte door de weerstand. Met de wet van Ohm is nu makkelijk te berekenen wat de weerstandswaarde moet zijn, namelijk: U = I x R (U) 2,1V = (I) 2mA x R R = 2,1V = 1,05kΩ 2mA

8 Uit welke vermogensrage kies je de voorschakelweerstand? P = I x R P = (0,002A) x 1050Ω P = 0, x 1050 = W In dit geval voldoet een 1/8 watt weerstand, ruim voldoende. Rekenvoorbeeld situatie figuur 10B. Gevraagd: Welke waarde moet de voorschakelweerstand hebben? Om de 3 LED s te laten geleiden is een totale drempelspanning nodig van 3 x 1,9V = 5.7V Deze 5,7V moet continue over de LED s staan om ze in geleiding te houden. De totale spanning U(=9V) is gelijk aan de som van de spanningsvallen over de LED s (5,7V), en de spanningsval over de weerstand. Hierdoor kunnen we de spanningsval over de weerstand berekenen, namelijk: 9V 5,7V = 3,3V De spanningsval over de weerstand bedraagt dus 3,3V. Vanwege de serieschakeling is de stroomsterkte door de LED s even groot als de stroomsterkte door de weerstand. De stroomsterkte door de LED s mag maximaal 20 ma bedragen. Dit is

9 dus ook de stroomsterkte door de weerstand. Met de wet van Ohm is nu makkelijk te berekenen wat de weerstandswaarde moet zijn, namelijk: U = I x R (U) 3,3V = (I) 0,02A x R R = 3,3V = 165Ω 0,02A Uit welke vermogensrage kies je de voorschakelweerstand? P = I x R P = (0,02A) x 165Ω P = 0,0004 x 165 = 0.066W Ook in dit geval voldoet een 1/8 watt weerstand, ruim voldoende. LED s in de lego praktijk. Ik zag in het topic-je over LED s al een heleboel suggesties over hoe je LED s in Lego elementen kan freubelen, dus daar waag ik mij niet meer aan. Nog een kleinigheidje: LED s bezitten een stralingshoek. Let daar op als je ze bijvoorbeeld wilt gebruiken als koplampen. Bij de linkse LED in figuur 11 bedraagt de stralingshoek 25, bij de rechtse 75. Als laatste: als men het bij LED s heeft over diffuus stralend, wil dat niks anders zeggen, dat het materiaal van de behuizing iets troebel is waardoor de LED egaler schijnt. Veel succes! René Kok. René Kok, Lowlug 2005

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Technologie 1 Elektrische en elektronische begrippen Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Deze instructie wordt tijdens

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Deze handleiding is speciaal geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar. Op een eenvoudige manier en in begrijpelijke tekst leer je stapsgewijs wat elk elektronica-onderdeel

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1 Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm Cursus Radiozendamateur 1 DOELSTELLINGEN: Kennis: - Inzicht in de fenomenen spanning, stroom, weerstand en vermogen. - De kleurcodes van

Nadere informatie

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Elektrotechniek voor Dummies

Elektrotechniek voor Dummies Elektrotechniek voor Dummies Het programma Spoedcursus Elektrotechniek voor dummies Spanning/stroom Vermogen Weerstand (Resistantie) Wet van Ohm Serie/Parallel AC-DC Multimeter Componenten Weerstand Draadweerstand

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 4 VWO 2.6 Serie en parallel 51. Vervanging 52. Bij de winkelstraat zijn de lampen parallel geschakeld en bij de kandelaar in serie. 53. Voorbeeld: Serie De stroom moet

Nadere informatie

Lessen in Elektriciteit

Lessen in Elektriciteit Lessen in Elektriciteit Door: Gaby Sondagh en Isabel Duin Eckartcollege Tegenwoordig kunnen we niet zonder elektriciteit. Het licht in de klas, de computers waar je op werkt en allerlei andere apparaten

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Alle materialen hebben elektrische weerstand. Soms is de weerstand laag en gaat elektrische stroom er gemakkelijk door. In andere gevallen is de weerstand hoog. Deze

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT Wanneer loopt er stroom? Elektrische apparaten werken alleen als er een stroom door loopt. Om de stroom te laten lopen is er altijd een spanningsbron nodig. Dat kan een

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

1821 legt de Duitse wetenschapper Georg Simon Ohm ( 1789 1854 ) de relatie tussen spanning weerstand en stroom vast in de naar hem genoemde wet.

1821 legt de Duitse wetenschapper Georg Simon Ohm ( 1789 1854 ) de relatie tussen spanning weerstand en stroom vast in de naar hem genoemde wet. De wet van Ohm 1821 legt de Duitse wetenschapper Georg Simon Ohm ( 1789 1854 ) de relatie tussen spanning weerstand en stroom vast in de naar hem genoemde wet. Spanning is Stroom keer Weerstand. Hij legt

Nadere informatie

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken.

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken. Inleiding hv Opdracht Statische elektriciteit Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken Opdracht Serie- en parallelschakeling Leg van elke schakeling uit ) of het een serie-

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

Basis Elektriciteit R = U/I. Gelijkstroom (Direct Current) Batterij of zonnecel; de elektronen stromen allemaal in 1 richting.

Basis Elektriciteit R = U/I. Gelijkstroom (Direct Current) Batterij of zonnecel; de elektronen stromen allemaal in 1 richting. Basis Elektriciteit Gelijkstroom (Direct Current) Wisselstroom (Alternating Current) Gesloten stroomkring (Closed circuit) DC AC Batterij of zonnecel; de elektronen stromen allemaal in 1 richting. Lichtnet;

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Werkboek elektra klas 2

Werkboek elektra klas 2 Werkboek elektra klas 2 Duur 5 lessen inclusief toets 1 Inhoudsopgave blz. Stekker en lamp aansluiten 3 Stroom en spanning meten 7 Vermogen en Energie P = U x I & E = P x t 14 2 Les stekker en lamp aansluiten

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt. We kennen twee soorten lading:

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna Hoofdstuk 2 Elektriciteit in Huis Elektriciteit in huis Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna wordt de huisinstallatie verdeeld in groepen met zekeringen. voor de extra veiligheid zijn

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. spanning 2007-2008 hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op van elektrische lading die stroomt. We kennen

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A)

Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A) Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A) OPGAVE 1 Welke spanning leveren de combinaties van 1,5 volt-batterijen? Eerste combinatie: Tweede combinatie: OPGAVE 2 Stel dat alle lampjes

Nadere informatie

Diktaat Spanning en Stroom

Diktaat Spanning en Stroom Diktaat Spanning en Stroom hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt.

Nadere informatie

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten.

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten. Les in het kort De leerlingen onderzoeken op welke manieren je twee of meer lampjes op één batterij kunt aansluiten (parallel of serie) en welk effect dat heeft op de felheid van de lampjes. Ze gaan uitproberen

Nadere informatie

QUARK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1. Grootheid Symbool Eenheid symbool Verband tussen eenheden Stroomsterkte I Ampère A 1 C

QUARK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1. Grootheid Symbool Eenheid symbool Verband tussen eenheden Stroomsterkte I Ampère A 1 C QUAK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1 THEMA 4: elektrische stroom Elektrische stroom Elektrische kring (L Verplaatsing van lading Spanningsbron -> elektrisch veld -> vrije ladingen bewegen volgens

Nadere informatie

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 Spanning en sensatie!!! Elektriciteit Elektriciteit 3H Wat een weerstand!! Spanning en Lading + + + + 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 + +

Nadere informatie

Impedantie V I V R R Z R

Impedantie V I V R R Z R Impedantie Impedantie (Z) betekent: wisselstroom-weerstand. De eenheid is (met als gelijkstroom-weerstand) Ohm. De weerstand geeft aan hoe goed de stroom wordt tegengehouden. We kennen de formules I R

Nadere informatie

Inhoudsopgave De weerstand

Inhoudsopgave De weerstand Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Wet van Ohm...3 Geleidbaarheid (conductantie)...3 Weerstandsvariaties...3 Vervangingsweerstand of substitutieweerstand...4 Serieschakeling...4 Parallelschakeling...4

Nadere informatie

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen.

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen. Weerstand stroombeperking voor LED s Om de stroom door een LED te beperken wordt een weerstand toegepast. Maar hoe hoog moet de waarde van zo n weerstand eigenlijk zijn? In de dagelijkse praktijk wordt

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Deling van elektrische stroom en spanning. Student booklet

Deling van elektrische stroom en spanning. Student booklet Deling van elektrische stroom en spanning Student booklet Deling van elektrische stroom en spanning - INDEX - 2006-04-06-17:15 Deling van elektrische stroom en spanning In deze module wordt uitgelegd

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in.

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een voorwerp maken om

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

Over Betuwe College Oefeningen H3 Elektriciteit deel 4

Over Betuwe College Oefeningen H3 Elektriciteit deel 4 1 Door een dunne draad loopt een elektrische stroom met een stroomsterkte van 2 µa. De spanning over deze draad is 50 V. Bereken de weerstand van de dunne draad. U = 50 V I = 2 µa R = 50V 2µA R = 2,5 10

Nadere informatie

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002]

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Dit artikel moet de beginners helpen simpele metingen te kunnen uitvoeren met de multimeter. Soorten multimeters Eerst en vooral hebben we digitale

Nadere informatie

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water 4 Elektrische energie 4.1 Introductie Inleiding Het hoofdstuk gaat over het goed en veilig functioneren van elektrische schakelingen en over wetmatigheden die gelden voor elektrische schakelingen. Je hebt

Nadere informatie

12 Elektrische schakelingen

12 Elektrische schakelingen Elektrische schakelingen Onderwerpen: - Stroomsterkte en spanning bij parallel- en serieschakeling - Verangingsweerstand bij parallelschakeling. - Verangingsweerstand bij serieschakeling.. Stroom en spanning

Nadere informatie

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water 4 Elektrische energie 4.1 Introductie Inleiding Het hoofdstuk gaat over het goed en veilig functioneren van elektrische schakelingen en over wetmatigheden die gelden voor elektrische schakelingen. Je hebt

Nadere informatie

Schakelingen Hoofdstuk 6

Schakelingen Hoofdstuk 6 Schakelingen Hoofdstuk 6 Een schakeling... I = 0,1 A = 100 ma U = 6 V Geen grote stroom door de lamp. Dit komt door de weerstand van die lamp. De weerstand kunnen we berekenen. Presentatie H6 1 De weerstand

Nadere informatie

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen 6. Afronding hoofdstuk 2 6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen Inleiding Bij de introductie van dit hoofdstuk heb je je georiënteerd op het onderwerp van dit hoofdstuk

Nadere informatie

Practicum Zuil van Volta

Practicum Zuil van Volta Practicum Zuil van Volta Benodigdheden Grondplaat, aluminiumfolie, stuivers (munten van vijf eurocent), filtreerpapier, zoutoplossing, voltmeter, verbindingssnoeren, schaar Voorbereidende werkzaamheden

Nadere informatie

Stevin havo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 6 Stroom, spanning en weerstand (14-06-2012) Pagina 1 van 16

Stevin havo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 6 Stroom, spanning en weerstand (14-06-2012) Pagina 1 van 16 Stevin havo deel itwerkingen hoofdstuk 6 Stroom, spanning en weerstand (4-06-0) Pagina van 6 Opgaven 6. De wet van Ohm a Het aantal ml komt overeen met de lading, dus het aantal ml per seonde met de stroomsterkte.

Nadere informatie

2. maximumscore 1 Het antwoord moet de notie bevatten dat het anders levensgevaarlijk is om de mast aan te raken.

2. maximumscore 1 Het antwoord moet de notie bevatten dat het anders levensgevaarlijk is om de mast aan te raken. 1. maximumscore 1 voorbeelden van goede antwoorden zijn: aluminium is goedkoper dan koper. aluminium is lichter dan koper. 2. maximumscore 1 Het antwoord moet de notie bevatten dat het anders levensgevaarlijk

Nadere informatie

Elektriciteit. Elektriciteit

Elektriciteit. Elektriciteit Elektriciteit Alles wat we kunnen zien en alles wat we niet kunnen zien bestaat uit kleine deeltjes. Zo is een blok staal gemaakt van staaldeeltjes, bestaat water uit waterdeeltjes en hout uit houtdeeltjes.

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

De wet van Ohm anders

De wet van Ohm anders De wet van Ohm anders Elektrische stroom gaat niet altijd even gemakkelijk door een stroomdraad. Soms gaat het zelfs erg moeilijk of bijna niet. We zeggen dan: de draad heeft een weerstand. Er moet moeite

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3).

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3). jaar: 1989 nummer: 09 Men heeft een elektrisch schakelelement waarvan we het symbool weergeven in figuur 1. De (I,U) karakteristiek van dit element is weergegeven in de nevenstaande grafiek van figuur

Nadere informatie

2 Elektriciteit Elektriciteit. 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn.

2 Elektriciteit Elektriciteit. 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn. 2 Elektriciteit 1 2.1 Elektriciteit 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn. 2 mp3-speler dynamo fiets accu lamp op je kamer stopcontact auto batterij 3

Nadere informatie

Hand-out Introductieworkshop LED programmeren

Hand-out Introductieworkshop LED programmeren Hand-out Introductieworkshop LED programmeren Inleiding Deze hand-out is bedoeld als naslag voor de introductie workshop LED programmeren. In deze handout vind je de uitleg over LEDs, Arduino s en LED

Nadere informatie

E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica.

E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica. 9 9 1. 1 0 3 E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica. Vantek Electronica Kits Handleiding/Opdrachtenboek. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 HOE U AAN DE SLAG

Nadere informatie

Krachten Hoofdstuk 1. Bewegingsverandering/snelheidsverandering (bijv. verandering van bewegingsrichting)

Krachten Hoofdstuk 1. Bewegingsverandering/snelheidsverandering (bijv. verandering van bewegingsrichting) Krachten Hoofdstuk 1 een kracht zelf kun je niet zien maar... Waaraan zie je dat er een kracht werkt: Plastische Vervorming (blijvend) Elastische Vervorming (tijdelijk) Bewegingsverandering/snelheidsverandering

Nadere informatie

Elektrische stroomkring. Student booklet

Elektrische stroomkring. Student booklet Elektrische stroomkring Student booklet Elektrische stroomkring - INDEX - 2006-04-06-17:02 Elektrische stroomkring In deze module wordt uitgelegd wat een elektrische stroomkring is en wat parallel- en

Nadere informatie

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Hoofdstuk 3 Elektrodynamica Doelstellingen 1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Elektrodynamica houdt de studie

Nadere informatie

Digitale multimeter 700b

Digitale multimeter 700b 9705801 Digitale multimeter 700b Gebruikershandleiding Waarschuwing: lees en begrijp de handleiding voor het gebruik van de digitale multimeter. Het niet begrijpen of te voldoen aan de waarschuwingen en

Nadere informatie

Basisregels voor de stroomverzorging in miniaturen!!!!!!!!!!!

Basisregels voor de stroomverzorging in miniaturen!!!!!!!!!!! Basisregels voor de stroomverzorging in miniaturen!!!!!!!!!!! Bij vele gesprekken met modelbouwvrienden heb ik vastgesteld dat er weinig bekend is over de grondregels van de elektrotechniek. Daarom wil

Nadere informatie

6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN

6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN 6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN Bij weerstanden, maar ook bij spanning en stroom, kunnen zeer uit een lopende waarden voorkomen. Spanning kan liggen tussen bijvoorbeeld 0,000 001 V en 160 000 V.

Nadere informatie

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas:

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas: Namen: Klas: Windmolenpark Houten Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten Ontwikkeld door: Geert Veenstra Gerard Visker Inhoud Probleem en hoofdopdracht Blz 3 Samenwerking

Nadere informatie

Programmeren met Arduino

Programmeren met Arduino Programmeren met Arduino Lieve Van Bastelaere Programmeren met Arduino. 1. Werken met een breadboard. a. Wat is een breadboard? Een breadboard is een bord waarop je elektronische schakelingen kunt maken

Nadere informatie

Opgave 2 Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat.

Opgave 2 Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat. Uitwerkingen 1 A Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat. Een ideale spanningsbron levert bij elke stroomsterkte dezelfde spanning.

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMNVATTING LKTICITIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOVLHID LADING Symbool Q (soms q) enheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen. Als je over

Nadere informatie

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Enkel 1

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Enkel 1 Uitleg: Rekenen met Elektriciteit Een spanning ontstaat door ladingverschil. (verschil in elektronen tussen polen) Een stroom loopt als er een gesloten stroomkring is. (aantal elektronen per seconde) Weerstand

Nadere informatie

JAN Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 34 punten.

JAN Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 34 punten. NATUURKUNDE KLAS 4 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK 2 JAN.. 2009 Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 34 punten. Opgave 1 (3 + 4 pt) De batterij in de hiernaast

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen 5 Elektriciteit 5.1 Elektriciteit om je heen 2 Overeenkomst: beide leveren elektriciteit. Verschil: stopcontact levert een hoge spanning en een batterij levert een lage spanning 3 spanningsbron volt penlight

Nadere informatie

Elektriciteit. Wat is elektriciteit

Elektriciteit. Wat is elektriciteit Elektriciteit Wat is elektriciteit Elektriciteit kun je niet zien, niet ruiken, niet proeven, maar wel voelen. Dit voelen kan echter gevaarlijk zijn dus pas hier voor op. Maar wat is het dan wel? Hiervoor

Nadere informatie

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Zetel Campus Lier Bouwmeestersstraat 3 Berlaarsestraat 31 2000 Antwerpen 2500 Lier tel. 03/259 08 00 tel. 03/490.00.50 fax 03/259 08 18 fax 03/490.00.51

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOEVEELHEID LADING Symbool Q (soms q) Eenheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen.

Nadere informatie

Algemene Breadboard tips

Algemene Breadboard tips Hoe gebruik ik een breadboard? Een breadboard is een handig hulpmiddel om schakelingen snel en gemakkelijk uit te testen voordat je ze definitief gaat bouwen. Het voordeel van een breadboard is dat je

Nadere informatie

5 Weerstand. 5.1 Introductie

5 Weerstand. 5.1 Introductie 5 Weerstand 5.1 Introductie I n l e i d i n g In deze paragraaf ga je verschillende soorten weerstanden bestuderen waarvan je de weerstandswaarde kunt variëren. De weerstand van een metaaldraad blijkt

Nadere informatie

Flashing Eye Robot! Knipperlicht Circuit! Clubjesmiddag 18 Mar Adam Dorrell

Flashing Eye Robot! Knipperlicht Circuit! Clubjesmiddag 18 Mar Adam Dorrell NL Flashing Eye Robot! Knipperlicht Circuit! Clubjesmiddag 18 Mar 2014 Adam Dorrell Agenda Maak een "Flitsende Robot" We maken gebruik van elementaire elektronische schakeling jullie leren hoe het werkt

Nadere informatie

7 Elektriciteit en magnetisme.

7 Elektriciteit en magnetisme. 7 Elektriciteit en magnetisme. itwerkingen Opgae 7. aantal 6, 0 9,60 0 8 elektronen Opgae 7. aantal,0 0,0 0 A,60 0 s 9,5 0 6 elektronen/s Opgae 7. O-atoom : +8-8 0 O-ion : +8-0 - Lading O-ion - x,6 0-9

Nadere informatie

Meetinstrumenten. PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris. Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: 3, 15, 30, 150, 450 1,5 2

Meetinstrumenten. PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris. Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: 3, 15, 30, 150, 450 1,5 2 Meetinstrumenten. 3, 1, 3, 1, 4 1,.1 Hz 4 o +1...+ o C PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: Figuur 1 Figuur - H.O.Boorsma. http://www.edutechsoft.nl/ 1

Nadere informatie

Inleiding elektronica Presentatie 1

Inleiding elektronica Presentatie 1 Inleiding elektronica Presentatie 1 2 Versie: 18 augustus 2014 Inleiding Elektronica Presentatie 1 16-9-2013 Praktische Elektronica, talk of the day! 2 1 Doel van deze module Herkennen van de algemene

Nadere informatie

1.8 Stroomsterkte; geleiding.

1.8 Stroomsterkte; geleiding. 1.8 Stroomsterkte; geleiding. Met stroomsterkte (I) wordt bedoeld: de hoeveelheid lading die per seconde langs komt. De eenheid is dus coulomb per seconde (C/s) maar we werken meestal met de ampère (A)

Nadere informatie

Wat is een :Light emitting diode

Wat is een :Light emitting diode LED Wat is een :Light emitting diode LED is de afkorting van Light Emitting Diode Een led is een diode die licht geeft. De stroom kan er maar in een richting door daarom moet je een led goed aansluiten.

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 5 Elektriciteit 1 Stroomkringen 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 2 a Een elektrische stroom bestaat uit kleine deeltjes die door geleidende materialen bewegen. b Met een stroommeter (ampèremeter)

Nadere informatie

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:..

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. et technologisch proces. 2,7 B T S 2,9 T S Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een

Nadere informatie

VillaElektra. Docentenhandleiding

VillaElektra. Docentenhandleiding VillaElektra Docentenhandleiding Welkom bij VillaElektra. VillaElektra is een computersimulatie van de meterkast en een computergame. De simulatie en de game zijn gerelateerd aan het onderwerp elektrotechniek.

Nadere informatie

Arbeid, vermogen en rendement

Arbeid, vermogen en rendement Arbeid, vermogen en rendement Formules Arbeid Arbeid is een maat van het werk dat geleverd wordt door een krachtbron om een voorwerp te verplaatsen. Als een kracht een verplaatsing tot gevolg heeft dan

Nadere informatie

Proefopstelling, stopwatch, meetlint, massabalans, dubbelzijdig tape, statief, schroevendraaier en gewichtjes

Proefopstelling, stopwatch, meetlint, massabalans, dubbelzijdig tape, statief, schroevendraaier en gewichtjes De torsieslinger Nodig: Proefopstelling, stopwatch, meetlint, massabalans, dubbelzijdig tape, statief, schroevendraaier en gewichtjes Inleiding Een dunne metaaldraad zit boven vast ingeklemd. Onder aan

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

Elektriciteit in onze Volvo s

Elektriciteit in onze Volvo s in onze Volvo s Een zegen als het werkt, een ramp als.. 1 Doel van deze avond Uitleg: Wat is elektriciteit Een klein stukje theorie Een aantal praktijkvoorbeeldjes Oorzaken van elektrische storingen Oplossen

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: De diode

Hoofdstuk 3: De diode Hoofdstuk 3: De diode 3.1. Opbouw van de PN-overgang: De halfgeleider diode wordt ook wel PN-overgang genoemd (fig.3.1). Zij bestaat uit een stukje N-materiaal dat tegen een stukje P-materiaal zit. Zoals

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 a Stroomkring b Geleiders en isolatoren 6.2 Chemische spanningsbron 6.3 a Schakelingen b Schakelingen (Crocodile) 6.4 a Stroom meten (Crocodile) b Schakelingen

Nadere informatie

Motor info LED verlichting op de motor bouwen

Motor info LED verlichting op de motor bouwen Motor info LED verlichting op de motor bouwen Auteur: Steven Inhoud Last update:9-nov-04 MOTOR INFO LED VERLICHTING OP DE MOTOR BOUWEN... 1 INHOUD... 1 INTRO... 2 IETS MEER ACHTERGROND... 3 WAT IS BELANGRIJK

Nadere informatie