Handhaving Dioxine-norm in paling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handhaving Dioxine-norm in paling"

Transcriptie

1 Handhaving Dioxine-norm in paling (tweede deelrapportage) J. de Vries KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR LABORATORIUM Postbus AE Zutphen tel fax projectnummer: Project OT 0205 datum: juni 2002 Project OT van 10

2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting/summary 3 1. Inleiding 4 2. Materiaal en methoden 4 3. Resultaten 5 4. Discussie 7 5. Dankbetuiging 8 6. Literatuur 8 Bijlagen 10 Project OT van 10

3 Samenvatting In totaal werden 123 monsters paling geanalyseerd op PCB s, dioxines en furanen. Van de 123 monsters waren er 7 verdacht, na screening met de DR-CALUX-methode. Deze verdachte monsters werden onderzocht met behulp van de de referentiemethode voor de bepaling van dioxines en furanen. Geen van deze monsters overschreed de wettelijke limiet van 8 pg TEQ per gram product. In alle monsters werd het gehalte aan indicator PCB s bepaald. De norm voor de indicator PCB s werd bij 9 monsters overschreden. Summary A total of 123 samples of eel were analysed for dioxins/furans and indicator PCB s. After screening of the samples with the DR-CALUX-method a total of 7 samples were found suspect for dioxins/furans. The samples were further analysed using the reference method. The concentrations of dioxins/furans found were below the legal limit of 8 pg TEQ per gram product. All the samples were analysed for the content of the so-called indicator PCB s. Nine samples were higher than the legal limit. Trefwoorden: dioxinen, furanen, PCB s, paling. Project OT van 10

4 1. Inleiding Op 31 oktober 2000 werd in de Staatscourant (7.1) de norm gepubliceerd voor het maximale dioxinegehalte in paling nl. 8 picogram (pg) TEQ per gram. TEQ staat voor Toxische Equivalent. Dioxine bestaat niet uit een enkelvoudige stof, maar is een verzamelnaam van verschillende componenten met een eigen toxische waarde, in dit geval opgebouwd uit dioxinen en furanen. De hoeveelheid TEQ wordt berekend door de concentratie van een bepaalde dioxine te vermenigvuldigen met zijn toxische waarde. Al deze componenten gesommeerd leveren het gehalte aan TEQ op. In de norm voor paling is alleen rekening gehouden met het gehalte aan dioxinen en furanen. In een brief aan de Kamer der Staten Generaal (26 991,nr. 35) van minister Brinkhorst van LNV werd meegedeeld, dat de Keuringsdienst van Waren vanaf het moment van inwerkingtreding van bovengenoemde norm deze controles op dioxinen in paling zal gaan uitvoeren. Daar de winterperiode op het punt stond te beginnen werd besloten om in 2000 ongeveer 150 monsters paling te nemen en in de periode mei/juni 2001 nogmaals monsters te nemen en te onderzoeken. Voor de Keuringsdienst van Waren is het op dit moment niet mogelijk om zelf dioxinen en furanen te bepalen. Dit vanwege de specialistische apparatuur die daarvoor nodig is. Om toch zo snel mogelijk inzicht te krijgen in de dioxinegehaltes van paling, werden contacten gelegd met het RIKILT en het RIVM. De afspraak werd gemaakt dat de Keuringsdienst de bemonstering, de opwerking van de monsters en het PCB-gehalte van de monsters paling zou bepalen, dat het RIKILT de opgewerkte palingmonsters zou screenen met behulp van de DR-CALUX- methode op de aanwezigheid van dioxinen en dat het RIVM de monsters, die als verdacht uit de screening zouden komen, zou onderzoeken op dioxinen en furanen met behulp van de referentiemethode. Op 29 oktober 2001 is een nieuwe regeling van de Raad gepubliceerd, No 2375/2001. In deze regeling worden nieuwe lagere niveaus vastgesteld voor het gehalte aan dioxinen en furanen in levensmiddelen. Deze regeling zal van kracht worden op 1 juli In deze regeling is een maximum vastgesteld voor vis en visproducten van 4 pg TEQ/ gram product. Voor paling is geen uitzondering gemaakt. Vanaf 1 juli zal deze nieuwe norm ook voor de paling van kracht zijn. 2. Materiaal en methoden In totaal werden 123 monsters paling genomen door de vijf regionale Keuringsdiensten van Waren. De prioriteit van de plaats van de monstername was als volgt: palingvissers, palingrokerijen (import paling), detailhandel en tenslotte kwekerijen. De monsters werden opgewerkt door de Keuringsdienst van Waren Oost en verdeeld in drie deelmonsters. Eén deelmonster werd verzonden naar het RIKILT, waar een screening op dioxinen en aan dioxine-verwante verbindingen werd uitgevoerd door middel van de DR-CALUX methode. Deze methode maakt gebruik van een chemische voorzuivering en een specifieke celkweek. Het gehalte aan totaal TEQ wordt gemeten door middel van een luminometer. Wanneer de screeningsresultaten daartoe aanleiding gaven, werd een tweede deelmonster naar het RIVM gestuurd. Project OT van 10

5 Het RIVM heeft de hoeveelheid dioxinen en furanen bepaald door middel van een gaschromatograaf met als detector een hoge resolutie massaspectrometer, deze concentraties werden door middel van de toxische factoren (TEF waarden) omgerekend naar totaal TEQ per gram paling. Het derde deelmonster werd gebruikt voor de bepaling van PCB s, hetgeen plaatsvond op de Keuringsdienst van Waren Oost. Bij deze bepaling werd gebruik gemaakt van een groot volume injectie gaschromatograaf met vloeistofchromatografische voorbewerking en detectie door middel van massaspectrometrie. 3. Resultaten 3.1. Dioxinen Voor een overzicht van alle resultaten zie bijlage 1 en 2. Van deze 123 monsters waren 7 (5.7%) als verdacht uit de screening voor dioxine gekomen. Nader onderzoek met behulp van de referentiemethode leverde echter geen overschrijding op van de norm van 8 pg TEQ per gram paling. In tabel l is een overzicht gegeven, waar de palingen bemonsterd zijn en hoeveel van deze palingen als verdacht respectievelijk niet verdacht uit de screening zijn gekomen. tabel I Resultaten screening dioxinen m.b.v. DR-CALUX + Bemonsterplaats aantal negatief negatief* verdacht Binnenwater IJsselmeer Import Kwekerijen Overig Rivieren/zeearmen Eindtotaal DR-CALUX resultaat negatief <20 negatief * >20 en <30 verdacht >30 De resultaten in tabel l zijn van vóór de nieuwe regeling van het dioxinegehalte van 4 pg TEQ/ gramproduct. Deze regeling zal van kracht worden in juli 2002 (zie inleiding). Er is al wel aangegeven, dat als de limiet verlaagd zou worden, wat ongeveer het effect zou zijn. Dit is in de tabel te zien in de kolom negatief*. In totaal zouden er dan 17 van de 123 monsters verdacht zijn (13.8%). Project OT van 10

6 In tabel li staan de resultaten vermeld van de monsters die als verdacht uit de screeningstest kwamen en verder door het RIVM met behulp van de referentiemethode onderzocht zijn op dioxinen, furanen en dioxineachtige PCB s, de zogenaamde non-ortho-pcb s. Tabel ll Resultaten bepaling dioxinen/furanen in verdachte monsters m.b.v. HR-GCMS ISI-nummer Bemonster plaats conclusie DR-CALUX pg TEQ/gram productteq/ dioxine/furanen RIVM pg TEQ/g product non-ortho s TEQ/g product Dioxine/furanen en non-ortho s TEQ/g product Overig verdacht 35 2,6 8,9 11, Binnenwater verdacht 44 3,8 13,9 17, Binnenwater verdacht 40 1,2 27,7 28, Binnenwater verdacht 46 5,5 32,6 38, Binnenwater verdacht 49 2,9 28,6 31, Binnenwater verdacht 33 3,2 33,5 36, Overig verdacht 35 4,8 22,6 27, Kwekerijen negatief* Overig negatief* Import negatief* IJsselmeer negatief* Binnenwater negatief* Binnenwater negatief* Binnenwater negatief* Overig negatief* Overig negatief* Rivieren/zeearmen negatief* 27 + DR-CALUX resultaat negatief <20 negatief * >20 en <30 verdacht >30 In tabel ll staan alleen die monsters vermeld waarvan de screeningsresultaten groter waren dan 20 of 30 pg TEQ, de screeningsgrens die door het RIKILT vastgesteld was. Er bleken 7 monsters boven de screeningsgrens te vallen en deze werden daardoor als verdacht beschouwd. Uit deze tabel blijkt ook, dat met de DR-CALUXmethode een hoger TEQ-gehalte wordt gemeten dan met de referentiemethode van het RIVM. Dit is onder andere te verklaren uit de bijdrage aan de hoeveelheid TEQ van de non-ortho-pcb s bij de screeningsmethode. De bijdrage van de non-ortho-pcb s aan het totaal gehalte aan TEQ is aanzienlijk te noemen, deze bedraagt 8,9 tot 33,5 pg TEQ/ g product. Verdachte monsters waren vooral afkomstig uit de groep binnenwater en overige en zijn dan ook moeilijk te duiden. Project OT van 10

7 3.2. Indicator PCB s In alle 123 monsters zijn de indicator PCB s bepaald. In 9 monsters is de wettelijke limiet één of meerdere keren overschreden. In tabel lll staan de overschrijdingen vermeld (cursieve en onderstreepte waarden). In bijlage 2 staan alle PCB resultaten vermeld. Vijf monsters, waarvan het PCB gehalte te hoog was, kwamen ook voor in tabel ll, waarin o.a. de verdachte monsters vermeld staan. Tabel lll Resultaten indicator PCB (ng per gram product ) ISI nummer PCB 28 PCB 52 max 200 PCB 101 PCB 118 PCB 138 PCB 153 PCB 180 max Discussie In totaal werden op grond van de resultaten van de CALUX-methode 7 monsters als verdacht aangemerkt. Deze monsters werden op het RIVM met de referentiemethode onderzocht op dioxinen/furanen. Bij de verdachte monsters werd uiteindelijk een dioxinegehalte aangetroffen lager dan de huidige norm van 8 pg TEQ per gram product. Gezien in het licht van de nieuwe Europese regelgeving, die van kracht wordt op 1 juli 2002, zijn er wel degelijk overschrijdingen van de norm van 4pg TEQ/gram product en wel 4 stuks. Daarnaast is de kans aanwezig, dat het aantal overschrijdingen vergroot wordt als de monsters die negatief* waren met HR-GCMS geanalyseerd zouden zijn. Verder wordt de hoeveelheid TEQ afkomstig van de non-ortho PCB s wel mee gescreend met de DR-CALUX- methode, echter in de wetgeving worden de non-ortho s nog niet meegenomen in de normstelling. In 9 monsters paling werd een of meerdere keren de norm van de indicator PCB s overschreden. Vijf van deze monsters staan ook vermeld in tabel ll. Er is slechts een gedeeltelijke overeenkomst tussen de Dr- CALUX en de indicator PCB s resultaten. Er kunnen dus niet door middel van de indicator PCB s gescreened worden voor dioxines. Project OT van 10

8 5. Dankbetuiging De collega s van het RIKILT en het RIVM worden bedankt voor de prettige en enthousiaste manier van samenwerking in dit project. Ook is een woord van dank op zijn plaats voor de mensen van het Chemieteam van de Keuringsdienst van Waren Oost, die de monsters levende palingen hebben opgewerkt en de bepaling van de indicator PCB s hebben uitgevoerd. 6. Literatuur (1) Staatscourant 31 oktober 2000, nr. 211/ pag.14 (2) P.E.G. Leonards e.a. Actuele situatie van gechloreerde dioxines, furanen en polychloorbifenylen in visserijproducten: Quick- en Full-Scan. RIVO Rapport CO34/00 (3) Handhaving Dioxine-norm in paling, maart 2001 (4) Council Regulation (EC) No 2375/2001. Project OT van 10

9 Project OT van 10

10 Bijlagen Bijlage 1 Overzicht van alle dioxine screeningsresultaten en bevestigingsonderzoekresultaten. Bijlage 2 Overzicht van resultaten van de indicator PCB s. Project OT van 10

11 ISI-nummer Aanduiding Bemonsterplaats conclusie dioxine/furanen RIVM pg TEQ/g product paling (gevangen in Lauwersmeer) Binnenwater negatief paling (gevangen in Lauwersmeer) Binnenwater negatief paling (gevangen in binnenwater gemeente Dongeradeel, Dokkumer D Binnenwater negatief levende kweekaal Kwekerijen negatief levende paling (rode aal) gevangen reitdiep Binnenwater negatief levende paling (schieraal) gevangen reitdiep Binnenwater negatief gerookte kweekaal Kwekerijen negatief verse paling uit het Zuidlaardermeer Binnenwater negatief kweek paling Kwekerijen negatief verse paling Veluwemeer Binnenwater negatief verse wilde paling uit de randmeren Binnenwater negatief verse wilde paling uit het IJsselmeer Ijsselmeer negatief verse kweekpaling Kwekerijen negatief verse paling uit Ierland Import negatief paling Overig negatief paling Overig negatief paling Overig negatief gerookte paling Overig negatief paling Overig negatief binnenpaling (vollenhoofsemeer) Binnenwater negatief Ijsselmeerpaling Ijsselmeer negatief bakpaling Overig negatief stoofpaling Overig verdacht 2, Lijnaal IJsselmeer Ijsselmeer negatief Kweekaal Kwekerijen negatief Wilde paling uit Ierland (Ieren) Import negatief levende paling Overig negatief Pagina 1 van 4

12 verse paling, gedood, afkomstig van de Overijsselse Vecht boven Dalfs Binnenwater negatief verse paling, gedood, afkomstig van de Soest wetering Ittersum bij Zwo Binnenwater negatief kweekpaling Kwekerijen negatief kweekpaling Kwekerijen negatief paling Overig negatief kweekaal, gereed voorverhandeling. Kwekerijen negatief kweekaal, afkomstig van "De Bun", fam. Wakker te Urk, reeds 3-4 we Kwekerijen negatief* verse paling Overig negatief verse paling Overig negatief verse paling Overig negatief kweekaal, gereed voorverhandeling. Kwekerijen negatief PALING Overig negatief PALING Overig negatief wilde paling Binnenwater negatief wilde paling Binnenwater negatief Verse paling, levend Overig negatief Levende paling Overig negatief Levende paling Overig negatief Levende paling Overig negatief kweekpaling Kwekerijen negatief gerookte paling Overig negatief Italiaanse kweekpaling Import negatief Nederlandse kweekpaling, maat:200/300 Kwekerijen negatief Nederlandse kweekpaling, maat:100/200 Kwekerijen negatief Nederlandse kweekpaling, maat:600/800 Kwekerijen negatief paling gerookt Overig negatief* IJsselmeerpaling gerookt Ijsselmeer negatief Ierse paling gerookt Import negatief IJsselmeer gerookte paling Ijsselmeer negatief Ierse gerookte paling Import negatief* paling Overig negatief Kweek gerookte paling Kwekerijen negatief Gerookte paling Overig negatief gerookte Ijsselmeer paling Ijsselmeer negatief* gerookte paling kweek Kwekerijen negatief gerookte IJsselmeerpaling Ijsselmeer negatief Pagina 2 van 4

13 Gerookte Wildvang paling Ijsselmeer negatief Gerookte IJsselmeerpaling Kwekerijen negatief Gerookte Kweek paling Kwekerijen negatief Gerookte IJsselmeerpaling Ijsselmeer negatief Gerookte IJsselmeerpaling Ijsselmeer negatief Wilde paling, levend Overig negatief Gerookte paling Overig negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paaling Binnenwater negatief Gerookte Kweekpaling Kwekerijen negatief Kweekpaling Kwekerijen negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Gerookte wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Gerookte kweek paling Kwekerijen negatief Gerookte kweek paling Kwekerijen negatief Wilde Paling Binnenwater negatief Gerookte Wilde Paling Binnenwater negatief Kweekpaling Kwekerijen negatief Wilde Paling Binnenwater negatief Gerookte gefileerde Paling Overig negatief Kweekpaling Kwekerijen negatief Gerookte Kweekpaling Kwekerijen negatief wilde paling Binnenwater negatief Gerookte wilde paling Binnenwater verdacht 3, Levende kweek paling Kwekerijen negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief Wilde paling Binnenwater negatief* Wilde paling Binnenwater negatief Pagina 3 van 4

14 verse schier aal Binnenwater verdacht 1, verse rode paling (klein) Binnenwater verdacht 5, wilde paling Binnenwater negatief* WILDE PALING Binnenwater negatief* wilde paling Binnenwater negatief gerookte paling Overig negatief verse wilde ingevroren paling Binnenwater verdacht 2, verse wilde ingevroren paling Binnenwater verdacht 3, gerookte paling Overig negatief* gerookte paling Overig negatief vers gestripte paling Overig negatief vers gestripte paling Overig negatief vers gestripte paling Overig negatief gerookte wilde Ierse paling Import negatief Palingfilet Overig negatief verse paling schoongemaakt Overig negatief levende paling Overig negatief* levende paling Overig verdacht 4, "levende"paling uit de Oude Maas Binnenwater negatief "levende"paling uit de Alblasserwaard enof Krimpernerwaard Rivieren/zeearmen negatief* Gerookte dikke wilde paling, van 4 visser uit Nl Binnenwater negatief "levende"paling uit de Oosterschelde Rivieren/zeearmen negatief "levende"paling kweek, Ny vis uit Nijmegen Kwekerijen negatief gerookte paling kweek herkomst NL Kwekerijen negatief Pagina 4 van 4

15 INDICATOR PCB's ng/g product ISI nummer pcb 28 pcb 52 max 200 pcb 101 pcb 118 pcb 138 pcb 153 pcb 180 max ,3 4,8 7,2 12,0 24,4 23,8 7, ,0 0,6 0,8 3,5 3,5 3,5 3, ,1 0,3 0,6 1,9 4,2 3,9 1, ,4 0,7 1,9 1,9 4,6 4,7 1, ,1 0,8 1,3 2,8 8,7 10,2 3, ,5 0,3 1,5 2,3 4,9 5,0 2, ,5 3,0 4,4 3,2 5,2 5,6 2, ,7 1,5 2,1 3,5 9,1 10,3 3, ,8 0,7 3,5 3,4 7,0 7,2 1, ,1 1,1 2,6 4,3 8,1 7,7 2, ,3 0,5 1,7 3,0 7,9 7,8 3, ,8 1,0 3,7 3,9 7,9 8,2 3, ,1 1,9 3,7 4,7 8,9 8,6 2, ,0 1,9 3,6 4,5 8,7 8,9 2, ,0 1,6 4,1 4,3 9,3 9,7 3, ,8 0,8 4,1 4,6 9,9 9,8 2, ,6 1,3 3,8 4,8 10,9 10,4 3, ,1 1,8 4,7 4,6 10,2 10,6 3, ,2 2,0 4,9 4,7 11,4 11,0 3, ,2 1,1 1,5 4,0 12,5 14,6 5, ,2 0,4 0,9 3,2 8,6 11,6 3, ,2 2,3 5,0 5,6 12,8 13,3 4, ,4 2,1 4,8 5,2 11,8 12,5 3, ,0 2,2 4,5 6,4 14,5 12,7 5, ,9 4,1 4,6 7,8 12,7 13,3 3, ,4 1,6 6,0 5,5 13,2 13,4 4, ,4 1,5 3,3 4,4 13,0 18,6 3, ,5 1,9 6,8 6,3 14,7 15,3 4, ,5 2,5 6,4 6,5 15,9 15,5 4, ,1 2,1 6,4 6,9 16,4 16,3 4, ,2 1,9 6,8 7,3 16,2 16,6 4, ,5 2,0 5,6 7,3 16,2 16,8 4, ,0 2,0 6,5 7,3 17,1 17,0 4, ,4 2,3 6,9 7,2 17,4 17,4 4, ,3 2,2 6,7 7,1 17,2 18,0 3, ,7 2,5 7,0 8,4 19,0 19,2 4, ,0 3,3 10,6 9,8 20,1 19,6 7, ,9 9,5 4,2 7,8 18,1 19,7 6, ,8 3,3 8,4 19,8 19,8 5, ,7 2,6 7,8 8,0 20,3 19,8 4, ,6 2,5 6,9 7,6 18,7 18,3 4, ,3 3,2 10,6 9,8 21,6 20,4 8, ,8 2,6 7,6 8,1 20,0 20,4 5, ,7 2,3 8,8 8,5 21,5 21,3 4, ,4 23,5 12,3 11,5 21,9 21,8 6, ,8 2,4 8,8 9,2 22,5 22,9 5, ,2 3,0 8,0 8,8 22,7 22,9 6, ,1 2,9 9,6 9,3 21,4 23,4 6, ,4 1,5 3,7 6,5 19,6 23,8 9, ,8 5,8 12,1 12,0 24,5 23,9 8, ,0 3,7 12,9 16,2 28,7 24,3 8, ,8 1,4 2,0 6,5 20,8 25,0 7, ,6 3,7 6,7 10,9 28,4 26,1 10, ,3 2,8 6,8 8,3 24,7 26,4 9, ,6 2,2 4,6 6,2 17,3 26,7 4, ,6 1,1 5,3 12,3 29,3 27,4 11, ,5 3,2 6,4 7,5 26,6 28,9 12, ,3 6,1 9,5 12,8 26,6 30,3 8, ,1 5,5 11,1 10,1 28,8 31,7 11,9 Pagina 1 van 3

16 INDICATOR PCB's ng/g product ISI nummer pcb 28 pcb 52 max 200 pcb 101 pcb 118 pcb 138 pcb 153 pcb 180 max ,6 3,3 10,1 13,0 29,6 32,2 8, ,7 2,2 5,5 8,6 24,9 32,5 4, ,6 7,5 9,9 13,3 31,5 34,0 11, ,5 4,0 7,3 9,0 31,2 34,2 15, ,1 5,3 13,5 13,6 34,2 34,3 9, ,3 6,3 12,3 11,7 31,2 35,0 13, ,9 5,4 7,5 11,5 33,2 35,5 15, ,8 5,1 10,0 11,2 35,0 42,0 13, ,8 6,3 12,0 11,2 31,5 37,2 12, ,1 3,3 7,9 8,2 23,9 38,0 4, ,9 3,0 6,4 8,7 24,4 38,8 7, ,2 3,7 4,1 12,0 33,1 40,2 14, ,2 8,1 15,9 36,5 42,3 9, ,8 3,5 6,4 13,6 36,2 42,7 13, ,4 6,3 17,7 16,9 41,0 43,0 9, ,5 4,2 10,5 13,2 38,6 45,8 16, ,1 4,1 9,3 10,6 31,0 47,7 7, ,6 5,9 19,0 18,7 48,4 49,0 12, ,3 6,6 18,2 18,7 47,9 49,4 11, ,5 6,6 19,7 21,3 50,8 50,5 13, ,8 4,8 19,2 19,7 49,5 51,5 11, ,5 5,9 20,9 20,2 51,8 51,8 13, ,1 4,1 18,8 21,9 52,3 52,6 11, ,6 9,5 13,7 15,1 44,2 56,5 12, ,3 6,8 23,5 24,9 61,5 62,5 16, ,4 12,9 25,0 20,7 61,9 70,2 23, ,6 8,9 22,3 23,3 70,4 80,9 30, ,2 6,0 9,7 27,1 71,7 81,2 27, ,4 11,3 16,4 30,5 69,9 81,7 26, ,3 7,9 12,5 27,7 73,3 84,2 28, ,3 9,6 16,6 32,6 72,9 84,6 26, ,8 15,6 18,6 36,6 84,1 88,5 27, ,1 7,3 13,8 29,2 86,4 92,2 34, ,0 2,9 4,9 24,8 82,8 99,1 27, ,1 22,9 40,1 34,1 92,3 106,1 32, ,1 12,2 28,8 31,5 95,9 112,9 37, ,2 13,3 24,4 36,0 99,5 117,1 41, ,7 15,5 27,4 30,4 94,7 123,5 46, ,5 17,9 32,4 34,3 103,6 127,7 48, ,3 27,2 30,6 50,0 124,6 150,0 48, ,4 21,3 47,7 45,6 128,5 153,4 51, ,1 18,8 32,9 34,5 130,0 162,9 66, ,7 37,8 55,4 46,9 139,8 187,7 53, ,3 50,2 85,7 59,5 159,7 201,9 57, ,9 30,5 51,1 49,2 220,4 230,6 81, ,4 41,7 70,1 64,1 217,6 238,1 83, ,1 38,1 66,3 75,6 202,6 250,4 75, ,1 53,8 43,9 68,8 238,8 266,3 96, ,4 46,7 99,7 81,7 300,4 291,9 108, ,3 44,0 104,5 89,3 263,6 341,2 94, ,2 53,8 64,4 82,3 413,3 392,4 153, ,0 51,8 112,6 80,2 362,9 403,5 169, ,1 38,1 75,5 125,6 373,9 431,5 145, ,8 70,9 132,9 126,7 361,7 447,9 115, ,2 79,6 151,3 111,7 356,8 458,5 146, ,9 68,3 140,4 125,6 357,0 475,3 117, ,2 88,1 175,7 112,0 399,7 525,9 134, ,3 87,9 181,9 111,2 412,8 533,0 177, ,7 520,6 991,0 643,3 2198,3 2848,7 769,0 Pagina 2 van 3

17 INDICATOR PCB's ng/g product ISI nummer pcb 28 pcb 52 max 200 pcb 101 pcb 118 pcb 138 pcb 153 pcb 180 max ,4 125,5 235,2 208,6 580,8 674,8 217, ,5 138,4 253,8 219,2 655,2 770,1 239, ,4 134,0 247,4 182,0 609,4 827,7 234, ,7 82,8 258,1 150,0 748,1 868,0 356, ,8 101,5 284,0 174,9 880,0 959,9 452, ,9 236,0 397,0 336,1 1067,7 1266,9 369,7 INDICATOR PCB's ng/g product ISI nummer pcb 28 pcb 52 max 200 pcb 101 pcb 118 pcb 138 pcb 153 pcb 180 max Pagina 3 van 3

MONITORING DIOXINE-GEHALTE IN EIEREN AFKOMSTIG VAN BIOLOGISCHE LEGBEDRIJVEN

MONITORING DIOXINE-GEHALTE IN EIEREN AFKOMSTIG VAN BIOLOGISCHE LEGBEDRIJVEN MONITORING DIOXINE-GEHALTE IN EIEREN AFKOMSTIG VAN BIOLOGISCHE LEGBEDRIJVEN J. de Vries KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR: LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE Zutphen tel. 0575-588100

Nadere informatie

SURVEY MICROBIOLOGISCHE GESTELDHEID ONVERPAKTE GEROOKTE PALING

SURVEY MICROBIOLOGISCHE GESTELDHEID ONVERPAKTE GEROOKTE PALING SURVEY MICROBIOLOGISCHE GESTELDHEID ONVERPAKTE GEROOKTE PALING H. van der Zee E. de Boer K. M. Jonker B. Wit KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR: LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE

Nadere informatie

Een oriënterend onderzoek op chemische contaminanten in diervoedervetten

Een oriënterend onderzoek op chemische contaminanten in diervoedervetten Een oriënterend onderzoek op chemische contaminanten in diervoedervetten Auteurs: Drs. M. Aalten Drs. J. de Vries Ing. J.C.M.M. van den Akker VWA/KEURINGSDIENST van WAREN Oost Postbus 202 7200 AE Zutphen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS EA DEN HAAG. Datum 30 september 2010 Betreft Dioxine in paling

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS EA DEN HAAG. Datum 30 september 2010 Betreft Dioxine in paling > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS 20018 2500 EA DEN HAAG Directie Agroketens en Visserij Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus

Nadere informatie

Onderzoek naar dioxines, dioxineachtige PCB s en indicator-pcb s in paling uit Nederlandse binnenwateren

Onderzoek naar dioxines, dioxineachtige PCB s en indicator-pcb s in paling uit Nederlandse binnenwateren Projectnummer: 772741 Projecttitel: Dioxine-onderzoek paling Projectleider: L.A.P. Hoogenboom Rapport 27.3 februari 27 Onderzoek naar dioxines, dioxineachtige PCB s en indicator-pcb s in paling uit Nederlandse

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR CADMIUM, LOOD EN KWIK IN VISCONSERVEN

ONDERZOEK NAAR CADMIUM, LOOD EN KWIK IN VISCONSERVEN ONDERZOEK NAAR CADMIUM, LOOD EN KWIK IN VISCONSERVEN K.M. Jonker H. P.G.M. Bos J.F.M. Petersen KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR: LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE Zutphen tel. 0575-588100

Nadere informatie

Bacteriologische kwaliteit van gerookte zalm

Bacteriologische kwaliteit van gerookte zalm Bacteriologische kwaliteit van gerookte zalm H. van der Zee B. Wit E. de Boer KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR: LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE Zutphen tel. 0575-588100 fax 0575-588200

Nadere informatie

Risicobeoordeling inzake aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB s in wolhandkrab

Risicobeoordeling inzake aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB s in wolhandkrab Aan : De heer Ron Hoogenboom (RIKILT) Mw. T. Murk (VWS) Cc: De heer C. Planken (VWS) De heer A. Lam (NVWA) De heer S. Vonk (EZ) Van: A. de Wit, secretaris Verenigde riviervissers Samen Sterk Dd: 16 oktober

Nadere informatie

PERSBERICHT. Dioxine-onderzoek REC: verhoogde uitstoot in oktober. Looienga, Martina. Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bij lag en

PERSBERICHT. Dioxine-onderzoek REC: verhoogde uitstoot in oktober. Looienga, Martina. Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bij lag en Dioxine-onderzoek Looienga, Martina Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bij lag en Zwaan, Harco dinsdag 22 december 2015 19:43 staten FW: persbericht: dioxine-onderzoek REC: verhoogde uitstoot in oktober 324

Nadere informatie

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Resultaten De Nederlandse productiegebieden voor levende tweekleppige weekdieren worden onderzocht op de aanwezigheid van E.coli (microbiologie), potentieel toxineproducerende

Nadere informatie

Notulen bijeenkomst Kenniskring IJsselmeervisserij en Kenniskring Binnenvisserij; thema wolhandkrab

Notulen bijeenkomst Kenniskring IJsselmeervisserij en Kenniskring Binnenvisserij; thema wolhandkrab Notulen bijeenkomst Kenniskring IJsselmeervisserij en Kenniskring Binnenvisserij; thema wolhandkrab Datum: 04-07-2012 Tijd: 19:00 22:00 Locatie: De Roef, Zuiderzeepad 1, Harderwijk Aanwezig: Derk Jan Berends

Nadere informatie

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ Feed Safety Assurance scheme Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ BCN-NL2 BCN NL2 NL B.V. Alle rechten voorbehouden. De informatie uit deze publicatie mag worden geraadpleegd op het

Nadere informatie

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RISICOBEOORDELING INZAKE AANWEZIGHEID VAN DIOXINES EN DIOXINE- ACHTIGE PCB s IN PALING Risicobeoordeling aangevraagd door: M.J.B. Mengelers (VWA, Bureau Risicobeoordeling)

Nadere informatie

ONDERZOEK CHEMISCHE VEILIGHEID KUNSTSTOFFEN POLSBANDJES

ONDERZOEK CHEMISCHE VEILIGHEID KUNSTSTOFFEN POLSBANDJES ONDERZOEK CHEMISCHE VEILIGHEID KUNSTSTOFFEN POLSBANDJES Voedsel en Waren Autoriteit December 2005 Onderzoek chemische veiligheid kunststoffen polsbandjes, december 2005 0 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2 2.

Nadere informatie

VETGEHALTE IN MAGERE RUNDVLEESPRODUCTEN

VETGEHALTE IN MAGERE RUNDVLEESPRODUCTEN . VETGEHALTE IN MAGERE RUNDVLEESPRODUCTEN Voedsel en Waren Autoriteit Project nr: OT 04H002.11 April 2005 OT04H002.11 6-9-2005 Pagina 1 van 5 INHOUD SAMENVATTING...3 SUMMARY..3 TREFWOORDEN. 3 1. INLEIDING..4

Nadere informatie

NL SANCO/3397/01 rev 4

NL SANCO/3397/01 rev 4 NL SANCO/3397/01 rev 4 COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, Ontwerp RICHTLIJN../ /EG VAN DE COMMISSIE van [ ] tot vaststelling van voorschriften voor de gehaltebepaling van dioxinen en dioxineachtige

Nadere informatie

Residuen van diergeneesmiddelen in hoofdzakelijk geïmporteerde kweekvis, tropische garnalen en in honing

Residuen van diergeneesmiddelen in hoofdzakelijk geïmporteerde kweekvis, tropische garnalen en in honing Residuen van diergeneesmiddelen in hoofdzakelijk geïmporteerde kweekvis, tropische garnalen en in honing K.M. Jonker H.W.M. Bisschop D.J. Radstake H.A. Heijn S.J.M. Ottink KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST

Nadere informatie

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID : : : : : : RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RISICOBEOORDELING INZAKE AANWEZIGHEID VAN DIOXINES en DIOXINE- ACHTIGE PCB s IN WOLHANDKRAB Risicobeoordeling opgesteld door: RIVM en RIKILT Datum

Nadere informatie

Dioxines en PCB s in rivierkreeften uit Zuid-Holland en Utrecht

Dioxines en PCB s in rivierkreeften uit Zuid-Holland en Utrecht Dioxines en PCB s in rivierkreeften uit Zuid-Holland en Utrecht S.P.J. van Leeuwen, M.J.J. Kotterman, L.A.P. Hoogenboom en D.M. Soes Dioxines en PCB s in rivierkreeften uit Zuid-Holland en Utrecht S.P.J.

Nadere informatie

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RISICOBEOORDELING INZAKE AANWEZIGHEID VAN DIOXINEN IN EIEREN VAN LEGHENNEN MET VRIJE UITLOOP (LOCATIE: Harlingen) Risicobeoordeling aangevraagd Dr. H. Noteborn

Nadere informatie

Bloedalcoholen bepaling met GC-FID op een apolaire kolom

Bloedalcoholen bepaling met GC-FID op een apolaire kolom Bloedalcoholen bepaling met GC-FID op een apolaire kolom E Olijslager en R Langen Klinisch Farmaceutisch Laboratorium TweeSteden ziekenhuis Dr. Deelenlaan 5, 5042 AD Tiiburg. EOlyslager@zamb.tsz.nl Inleiding

Nadere informatie

L 320/18 Publicatieblad van de Europese Unie

L 320/18 Publicatieblad van de Europese Unie L 320/18 Publicatieblad van de Europese Unie 3.12.2011 VERORDENING (EU) Nr. 1259/2011 VAN DE COMMISSIE van 2 december 2011 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1881/2006 wat betreft de maximumgehalten

Nadere informatie

IVM Instituut voor Milieuvraagstukken. Dioxines en PCB s in paling uit het Benedenrivierengebied

IVM Instituut voor Milieuvraagstukken. Dioxines en PCB s in paling uit het Benedenrivierengebied IVM Instituut voor Milieuvraagstukken Dioxines en PCB s in paling uit het Benedenrivierengebied Veldonderzoek 2012 en resultaten uitzetexperiment met pootaal Bert van Hattum Philip Nijssen Jean-François

Nadere informatie

Dioxines Periodieke metingen

Dioxines Periodieke metingen Code van goede meetpraktijk van de VKL (Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen) Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet-

Nadere informatie

Werkgroep Gezonde Paling

Werkgroep Gezonde Paling Naar integrale ketenbeheersing in de Nederlandse sector Kenniskringen Visserij Emmeloord 28 juni 2011 Hans Boon Aquaculture Experience Algemene inleiding Aanleiding IKB gezonde paling Integrale Ketenbeheersing

Nadere informatie

Dioxines en PCB s in rode aal uit Nederlandse binnenwateren. Resultaten tussen 2006 en 2012

Dioxines en PCB s in rode aal uit Nederlandse binnenwateren. Resultaten tussen 2006 en 2012 RIKILT Wageningen UR RIKILT Wageningen UR is onderdeel an de internationale kennisorganisatie Postbus 230 Wageningen Uniersity & Research centre. RIKILT doet onafhankelijk onderzoek 6700 AE Wageningen

Nadere informatie

Antwerpen, postdatum. Beste mevrouw XXX,

Antwerpen, postdatum. Beste mevrouw XXX, Antwerpen, postdatum Beste mevrouw XXX, Je hebt meegewerkt aan het onderzoek naar persistente organische polluenten (POP s) in moedermelk gecoördineerd door de Wereldgezondheidsorganisatie, waarvoor dank.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 8768 10 juni 2010 Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 2 juni 2010, nr. 127994, houdende

Nadere informatie

Tekst Inhoudstafel Begin

Tekst Inhoudstafel Begin 27 FEBRUARI 2003. - Koninklijk besluit tot vaststelling van de wijze van het nemen van monsters voor de officiële controle op de maximum-gehalten aan mycotoxines in bepaalde voedingsmiddelen. (NOTA : Raadpleging

Nadere informatie

Contaminanten in Chinese wolhandkrab

Contaminanten in Chinese wolhandkrab Contaminanten in Chinese wolhandkrab Onderzoek naar dioxines, PCB s en zware metalen in Chinese wolhandkrab RIKILT Rapport 2012.010 M.K. van der Lee, S.P.J. van Leeuwen, M.J.J. Kotterman en L.A.P. Hoogenboom

Nadere informatie

Biomerkers van blootstelling. Analyse van covariabelen

Biomerkers van blootstelling. Analyse van covariabelen Biomerkers van blootstelling Analyse van covariabelen De analyse van covariabelen heeft 2 doelstellingen: 1. Significante covariabelen selecteren om na te gaan welke factoren bijdragen tot de variabiliteit

Nadere informatie

Zware metalen en Hg. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de monsterneming van de totale emissie van

Zware metalen en Hg. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de monsterneming van de totale emissie van Code van goede meetpraktijk van de VKL Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet- en regelgeving, een concrete bijdrage

Nadere informatie

Symposium Chemische Contaminanten Dioxines

Symposium Chemische Contaminanten Dioxines Eurofins Food Testing Netherlands Symposium Chemische Contaminanten Dioxines Bunnik, 15 september 2015 16/09/2015 www.eurofins.com 16/09/2015 Eurofins Food - Passie voor Kwaliteit 2 Agenda Dioxines achtergrond,

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

Onderzoek naar de aanwezigheid van lood in rijst afkomstig uit het Verre Oosten, met name Thailand

Onderzoek naar de aanwezigheid van lood in rijst afkomstig uit het Verre Oosten, met name Thailand Onderzoek naar de aanwezigheid van lood in rijst afkomstig uit het Verre Oosten, met name Thailand Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit Divisie C&V, Laboratorium voeder & voedselveiligheid Project OWNT1364

Nadere informatie

PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen. Datum april 2014

PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen. Datum april 2014 PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen Datum april 2014 PAKs in rubber tegels speelplaatsen april 2014 Colofon Projectnaam Projectnummer PAKs in rubber tegels en andere ondergronden

Nadere informatie

Wageningen UR. Dioxines en PCB's in Chinese wolhandkrab. M.J.J. Kotterman 1, S.P.J. van Leeuwen 2, L.A.P Hoogenboom 2.

Wageningen UR. Dioxines en PCB's in Chinese wolhandkrab. M.J.J. Kotterman 1, S.P.J. van Leeuwen 2, L.A.P Hoogenboom 2. Dioxines en PCB's in Chinese wolhandkrab M.J.J. Kotterman 1, S.P.J. van Leeuwen 2, L.A.P Hoogenboom 2 Rapport C120/14 Wageningen UR 1 IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies 2 RIKILT

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 19 november 2009 (23.11) (OR. fr) 16333/09 AGRILEG 220 DENLEG 120

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 19 november 2009 (23.11) (OR. fr) 16333/09 AGRILEG 220 DENLEG 120 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 19 november 2009 (23.11) (OR. fr) 16333/09 AGRILEG 220 DENLEG 120 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jens Nymand-CHRISTENSEN, directeur, namens de secretarisgeneraal van

Nadere informatie

Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ

Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ 1. Wat wordt verstaan onder dioxine? De term dioxine verwijst naar een familie van molecules van polyaromatische koolwaterstoffen met 1 tot 8 chlooratomen

Nadere informatie

IDENTITEIT ONBEKEND. omgaan met potentieel zeer gevaarlijke stoffen in het laboratorium Jeroen van der Meer

IDENTITEIT ONBEKEND. omgaan met potentieel zeer gevaarlijke stoffen in het laboratorium Jeroen van der Meer IDENTITEIT ONBEKEND omgaan met potentieel zeer gevaarlijke stoffen in het laboratorium Jeroen van der Meer EVEN VOORSTELLEN Jeroen van der Meer Opleiding: HBO Analytische Chemie in 2006 Belangrijkste expertise:

Nadere informatie

Hoge Gezondheidsraad Zelfbestuursstraat 4 B-1070 BRUSSEL

Hoge Gezondheidsraad Zelfbestuursstraat 4 B-1070 BRUSSEL Hoge Gezondheidsraad Zelfbestuursstraat 4 B-1070 BRUSSEL ADVIES VAN DE HOGE GEZONDHEIDSRAAD SCHATTING VAN DE INNAME VAN PCB S DOOR SPORTVISSERS EN HET HIERAAN GEBONDEN GEZONDHEIDSRISICO (HGR 7747 Uitgebracht

Nadere informatie

Controlling egg dioxin levels from laying hens with outdoor run. Beheersing dioxines in eieren van leghennen met buitenloop. biokennis biokennis

Controlling egg dioxin levels from laying hens with outdoor run. Beheersing dioxines in eieren van leghennen met buitenloop. biokennis biokennis Controlling egg dioxin levels from laying hens with outdoor run Beheersing dioxines in eieren van leghennen met buitenloop biokennis biokennis Colofon In Nederland vindt het meeste onderzoek voor biologische

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood

Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood Sabina Hofmeyer Analytisch Hoofdmedewerker Instrumentele chemie Qlip N.V. 1 oktober 2013 Onze activiteiten zijn gericht op Voedsel

Nadere informatie

Keuringsdienst van Waren Zuid Afdeling signalering samengestelde producten Sector: Laboratorium

Keuringsdienst van Waren Zuid Afdeling signalering samengestelde producten Sector: Laboratorium Keuringsdienst van Waren Zuid Afdeling signalering samengestelde producten Sector: Laboratorium MICROBIOLOGISCH ONDERZOEK VAN KANT EN KLAAR MAALTIJDEN IN NEDERLAND 2001 H.A.P.M. Jansen P. H. in t Veld

Nadere informatie

Keuringsdienst van Waren Zuid Afdeling signalering samengestelde monsters Sector: Laboratorium

Keuringsdienst van Waren Zuid Afdeling signalering samengestelde monsters Sector: Laboratorium Keuringsdienst van Waren Zuid Afdeling signalering samengestelde monsters Sector: Laboratorium MICROBIOLOGISCH ONDERZOEK VAN GEBAK IN NEDERLAND in 2001 H.A.P.M. Jansen A.M.H..v. Lith P. H. in t Veld Keuringdienst

Nadere informatie

De vetzuursamenstelling van producten vleesbereiding en vleesproducten. Datum 7 oktober 2013

De vetzuursamenstelling van producten vleesbereiding en vleesproducten. Datum 7 oktober 2013 De vetzuursamenstelling van producten vleesbereiding en vleesproducten Datum 7 oktober 2013 De vetzuursamenstelling van producten vleesbereiding en vleesproducten 27 februari 2013 Inhoud Samenvatting...

Nadere informatie

PFOS en dioxinen, dioxine-achtige en indicator PCB s in schelpdierweefsel (Rangia Cuneata)

PFOS en dioxinen, dioxine-achtige en indicator PCB s in schelpdierweefsel (Rangia Cuneata) PFOS en dioxinen, dioxine-achtige en indicator PCB s in schelpdierweefsel (Rangia Cuneata) M. Hoek-van Nieuwenhuizen & N.H.B.M. Kaag Rapport C003/10 IMARES Wageningen UR Institute for Marine Resources

Nadere informatie

Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016

Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016 Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016 1 MEETPLAATSEN De VMM meet de luchtkwaliteit in Genk-Zuid op verschillende meetplaatsen. Tabel 1 geeft

Nadere informatie

FORMALDEHYDE IN TEXTIEL

FORMALDEHYDE IN TEXTIEL FORMALDEHYDE IN TEXTIEL Handhaving Warenwetregeling Formaldehyde in Textiel Rapport ND TEX 003/01 drs. H.R. Reus en J.P. Westerhoff Keuringsdienst van Waren Noord Postbus 465 9700 AK Groningen Telefoon

Nadere informatie

Dioxines en PCB s in eieren van particuliere kippenhouders

Dioxines en PCB s in eieren van particuliere kippenhouders Dioxines en PCB s in eieren van particuliere kippenhouders R. Hoogenboom, G. ten Dam, M. van Bruggen, M. Zeilmaker, S. Jeurissen, W. Traag en S. van Leeuwen Dioxines en PCB's in eieren van particuliere

Nadere informatie

Contract nr NP/67/027

Contract nr NP/67/027 Contract nr NP/67/027 Een snelle in vitro biologische test voor controle van dioxine-achtige stoffen in voeding. (An in vitro bioassay for screening dioxin-like substances in food samples) G. Schoeters

Nadere informatie

Bijlage 3 Overzicht meetmethoden voor omgevingsmetingen bij bodemsaneringen

Bijlage 3 Overzicht meetmethoden voor omgevingsmetingen bij bodemsaneringen Bijlage 3 Overzicht meetmethoden voor omgevingsmetingen bij bodemsaneringen In deze bijlage wordt een overzicht gegeven van de meest gangbare meetmethoden die worden gebruikt voor luchtconcentratiemetingen

Nadere informatie

Onderzoek in verband met verificatie eieren op basis van carotenoïdenprofielen Offerte nr. B&T 2011-207

Onderzoek in verband met verificatie eieren op basis van carotenoïdenprofielen Offerte nr. B&T 2011-207 Analyserapport Onderzoek in verband met verificatie eieren op basis van carotenoïdenprofielen Offerte nr. B&T 2011-207 Uitgebracht aan: Stichting Wakker Dier, Amsterdam Wageningen, 30 maart 2011 RIKILT,

Nadere informatie

Tabel 1 van 2 14,1 19,6

Tabel 1 van 2 14,1 19,6 Tabel 1 van 2 Monsterreferenties monster-11 = uw monsterreferentie nr. 11 monster-12 = uw monsterreferentie nr. 12 Opgegeven bemonsteringsdatum : 20/02/2015 20/02/2015 Ontvangstdatum opdracht : 20/02/2015

Nadere informatie

RESIDUEN VAN DIERGENEESMIDDELEN EN BESTRIJDINGSMIDDELEN IN HONING

RESIDUEN VAN DIERGENEESMIDDELEN EN BESTRIJDINGSMIDDELEN IN HONING . RESIDUEN VAN DIERGENEESMIDDELEN EN BESTRIJDINGSMIDDELEN IN HONING Voedsel en Waren Autoriteit Project nr: OT04H003.1 April 2005 OT04H003-1 6-9-2005 Pagina 1 van 6 INHOUD SAMENVATTING 3 SUMMARY.3 TREFWOORDEN.

Nadere informatie

Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Definitiebepalingen

Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Definitiebepalingen Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Definitiebepalingen In deze bijlage wordt verstaan onder: a etmaal: de aaneengesloten periode van 24 uur waarover een etmaalverzamelmonster

Nadere informatie

De analyse van verboden kleurstoffen in kruiden en specerijen door middel van een LC-MS/MS methode

De analyse van verboden kleurstoffen in kruiden en specerijen door middel van een LC-MS/MS methode De analyse van verboden kleurstoffen in kruiden en specerijen door middel van een LC-MS/MS methode Voedsel en Waren Autoriteit Laboratorium Regio Zuid ZD 06 B 410 en ZD 07 1260 Februari 2008 1 1. Inleiding

Nadere informatie

Onderbouwing consumptie-advies voor eieren uit particuliere tuinen. vergelijking Vlaanderen en Nederland

Onderbouwing consumptie-advies voor eieren uit particuliere tuinen. vergelijking Vlaanderen en Nederland Verspreiding: Beperkt Onderbouwing consumptie-advies voor eieren uit particuliere tuinen vergelijking Vlaanderen en Nederland Christa Cornelis, Ann Colles Studie uitgevoerd in opdracht van: 2014/MRG/R/259

Nadere informatie

IVM Instituut voor Milieuvraagstukken. Dioxines en PCB s in Chinese wolhandkrab uit het Benedenrivierengebied

IVM Instituut voor Milieuvraagstukken. Dioxines en PCB s in Chinese wolhandkrab uit het Benedenrivierengebied Dioxines en PCB s in Chinese wolhandkrab uit het Benedenrivierengebied Bert van Hattum Philip Nijssen Jean-François Focant Rapport nr. R-13/06 14 juni 2013 Geaccrediteerd onder nr. L476 (RvA) Dioxines

Nadere informatie

3. Analysegegevens digistaat: Vrachten worden gewogen en bemonsterd volgens meststoffenwet en volgens meststoffenwet op de landbouwgrond aangevoerd.

3. Analysegegevens digistaat: Vrachten worden gewogen en bemonsterd volgens meststoffenwet en volgens meststoffenwet op de landbouwgrond aangevoerd. Het college van gedeputeerde staten van de Provincie Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN Nijkerkerveen, 22 april 2015, Betreft: Aanvraag ontheffing, artikel 10.63 Wet milieubeheer, Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

FRONT OFFICE VOEDSEL- EN PRODUCTVEILIGHEID

FRONT OFFICE VOEDSEL- EN PRODUCTVEILIGHEID FRONT OFFICE VOEDSEL- EN PRODUCTVEILIGHEID Beoordeling inzake aanwezigheid van dioxinen en dioxine-achtige PCB s in van particulieren. Risicobeoordeling aangevraagd door: NVWA Risicobeoordeling opgesteld

Nadere informatie

SAMENVATTING. De aanleiding. Studiegebied en deelnemers. Samenvatting

SAMENVATTING. De aanleiding. Studiegebied en deelnemers. Samenvatting SAMENVATTING Het project Opmaken analyseplan, uitvoeren monsterneming en analyse van dioxines, dl-pcb en DDE in bodem- en voedingsstalen in Menen, Wevelgem en Wervik en communicatie van de resultaten is

Nadere informatie

Blanco- en doorslagbepalingen. Deze code van goede meetpraktijk geeft een richtlijn. voor het gebruik van blanco- en doorslagbepalingen van

Blanco- en doorslagbepalingen. Deze code van goede meetpraktijk geeft een richtlijn. voor het gebruik van blanco- en doorslagbepalingen van Code van goede meetpraktijk van de VKL Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet- en regelgeving, een concrete bijdrage

Nadere informatie

5 EMISSIEMETINGEN OP KACHELS VOOR VASTE BRANDSTOF

5 EMISSIEMETINGEN OP KACHELS VOOR VASTE BRANDSTOF 5 EMISSIEMETINGEN OP KACHELS VOOR VASTE BRANDSTOF Bij het onderzoek op kachels en allesbranders werden metingen uitgevoerd op de emissies van CO, CO 2, SO 2, NO x, KWS, stof, PAK s en dioxines. In het

Nadere informatie

Hoe gaat het met de luchtkwaliteit in Vlaanderen?

Hoe gaat het met de luchtkwaliteit in Vlaanderen? Hoe gaat het met de luchtkwaliteit in Vlaanderen? Amsterdam, 30 mei 2013 Christine Matheeussen Overzicht 1. Welke stoffen meet de VMM? 2. Toetsing aan Europese regelgeving 3. Inzoomen op NO 2 PM 4. Besluit

Nadere informatie

Onderzoek naar het gebruik van frituurvet in de horeca Effectmeting

Onderzoek naar het gebruik van frituurvet in de horeca Effectmeting Onderzoek naar het gebruik van frituurvet in de horeca Effectmeting Voedsel en Waren Autoriteit, Projectnummer: ZD05K101 September 2005 1 Samenvatting Eén van de beleidsdoelstellingen van de minister van

Nadere informatie

Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica. goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten. Datum 1 september 2011 Status Definitief

Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica. goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten. Datum 1 september 2011 Status Definitief Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten Datum 1 september 2011 Status Definitief Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Bodem en Afval

Nadere informatie

Factsheet Paling. Factsheet, december 2015. www.goedevis.nl

Factsheet Paling. Factsheet, december 2015. www.goedevis.nl De levenscyclus van de paling De paling is een trekvis die zich voortplant in de Sargasso zee, aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. De palinglarfjes zwemmen met de warme golfstroom terug naar

Nadere informatie

Inleiding De gemeenteraad van Alblasserdam heeft op 21 januari 2013 een motie aangenomen die luidt:

Inleiding De gemeenteraad van Alblasserdam heeft op 21 januari 2013 een motie aangenomen die luidt: Notitie Aan Ester Kardienaal (gemeente Alblasserdam) Kopie aan Datum Documentnummer Project Auteur 18 maart 2013 21539712 13-058 ir. J.W.T. Voerman en ir. P.B. van Breugel Onderwerp Fijnstofmetingen in

Nadere informatie

Verificatie van de afwezigheid van allergenen in levensmiddelen met een vrij van declaratie. Datum 17 augustus 2011

Verificatie van de afwezigheid van allergenen in levensmiddelen met een vrij van declaratie. Datum 17 augustus 2011 Verificatie van de afwezigheid van allergenen in levensmiddelen met een vrij van declaratie Datum 17 augustus 2011 Colofon Projectnaam Projectnummer Weten wat je koopt ZD101625 Pagina 3 van 11 Inhoud

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 16.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 225/2012 VAN DE COMMISSIE van 15 maart 2012 tot wijziging van bijlage II bij Verordening

Nadere informatie

Pathogenen en PSP in schelpdieren

Pathogenen en PSP in schelpdieren Pathogenen en PSP in schelpdieren K.M. Jonker C.A.M. van Heerwaarden J.J.H.C. Tilburg H.A. Heijn E. de Boer KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR: LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE Zutphen

Nadere informatie

Steekproef schadelijke gassen in containers

Steekproef schadelijke gassen in containers VROM-Inspectie Regio Zuid-West Steekproef schadelijke gassen in containers Resultaten van de extra controles en metingen aan containers geladen met consumentengoederen artikelcode 8041 Groothandelsgebouw

Nadere informatie

Opdrachtgever: Ministerie van Directie AKV

Opdrachtgever: Ministerie van Directie AKV Gehaltes aan dioxines en dioxineachtige PCB s (totaal-teq) in paling en wolhandkrab uit Nederlands zoetwater Michiel Kotterman (IMARES) & Martijn van der Lee (RIKILT) Rapportnummer C011/11 IMARES W Institute

Nadere informatie

Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK s) in tatoeagekleurstoffen. Februari 2015

Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK s) in tatoeagekleurstoffen. Februari 2015 Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK s) in tatoeagekleurstoffen Februari 2015 Colofon Projectnaam Tatoeëerders en Piercers Onderzoek PAK s in tatoeagekleurstoffen Divisie Consument & Veiligheid

Nadere informatie

benzo(a)pyreen of Naam, formule, eigenschappen

benzo(a)pyreen of Naam, formule, eigenschappen 006 1 Benzo(a)pyreen Benzo(a)pyreen (BaP) is in het nieuws geweest door de werkelijke of vermeende besmetting van voedingsmiddelen zoals groenten en koffie. Het is een van de ongeveer honderd bekende polycyclische

Nadere informatie

ⱱ ⱱ. Samenvatting van het testresultaat: V.V. VEP t.a.v. de heer M.P. van Breukelen Waardsewijk HV Woerden. Geachte heer van Breukelen,

ⱱ ⱱ. Samenvatting van het testresultaat: V.V. VEP t.a.v. de heer M.P. van Breukelen Waardsewijk HV Woerden. Geachte heer van Breukelen, V.V. VEP t.a.v. de heer M.P. van Breukelen Waardsewijk 25 3446 HV Woerden Datum / Date 20 februari 2017 Telefoon / Phone 046-4204204 Uw kenmerk / Your reference Ons kenmerk / Our reference Betreft / Subject`

Nadere informatie

PCB's in Olie-Water-Slibscheiders. Metaalrecycling- en Autodemontagebedrijven

PCB's in Olie-Water-Slibscheiders. Metaalrecycling- en Autodemontagebedrijven PCB's in Olie-Water-Slibscheiders Metaalrecycling- en Autodemontagebedrijven Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Bodem en Afval Nationaal Nieuwe Uitleg 1 Postbus 16191 2500 BD Den Haag

Nadere informatie

Etikettering van zoethoutbevattende levensmiddelen

Etikettering van zoethoutbevattende levensmiddelen Etikettering van zoethoutbevattende levensmiddelen Factsheet Voedsel en Waren Autoriteit Augustus 2008 Projectnummer: ZD07 1227 Warenklachtenlijn VWA: (0800) 0488 E-mail: info@vwa.nl Internet: www.vwa.nl

Nadere informatie

Nitrosaminen (NDELA) in cosmetica

Nitrosaminen (NDELA) in cosmetica Nitrosaminen (NDELA) in cosmetica Factsheet Deelprojectnummer: ND071804-1 Thema: Cosmetische producten en Lichaamsverzorging Voedsel en Waren Autoriteit Afdeling Signalering en Ontwikkeling Regio Noord

Nadere informatie

Op basis van deze resultaten kan bevoegd gezag een definitief oordeel vellen over de uitkomsten van de uitgevoerde onderzoeken.

Op basis van deze resultaten kan bevoegd gezag een definitief oordeel vellen over de uitkomsten van de uitgevoerde onderzoeken. Portaal Vastgoed Ontwikkeling t.a.v. mevrouw Bloeme Benjamins Postbus 375 3900 AJ Veenendaal kenmerk: 09/200202/EB Amsterdam, 25 februari 2009 onderwerp: rapportage nader bodemonderzoek Nic. Beetsstraat

Nadere informatie

Raadgevend comité van 09.12.2008 Historiek en respons van de contaminatie met dioxines en PCB in Iers varkensvlees

Raadgevend comité van 09.12.2008 Historiek en respons van de contaminatie met dioxines en PCB in Iers varkensvlees Raadgevend comité van 09.12.2008 Historiek en respons van de contaminatie met dioxines en PCB in Iers varkensvlees Datum Feiten Respons 19.11.2008 Ierse overheid doet routine monsterneming in een uitsnijderij

Nadere informatie

Antwoord: Ja, onder bepaalde weersomstandigheden zal de pluim zichtbaar zijn als gevolg van waterdamp in de rook.

Antwoord: Ja, onder bepaalde weersomstandigheden zal de pluim zichtbaar zijn als gevolg van waterdamp in de rook. Veelgestelde vragen en antwoorden: Op de site van Omrin worden de daggemiddelde emissiegegevens van de gemeten componenten in de schoorsteen van de Reststoffen Energie Centrale (REC) weergegeven. Naar

Nadere informatie

ALCONTROL B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR

ALCONTROL B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR ALcontrol B.V. Correspondentieadres Steenhouwerstraat 15 3194 AG Rotterdam Tel.: +31 (0)10 231 47 00 Fax: +31 (0)10 416 30 34 www.alcontrol.nl HB Adviesbureau Postbus 9230 1800 GE ALKMAAR Blad 1 van 6

Nadere informatie

Factsheet Speciesonderzoek wild en wildproducten 2010. Datum Februari 2011

Factsheet Speciesonderzoek wild en wildproducten 2010. Datum Februari 2011 Factsheet Speciesonderzoek wild en wildproducten 2010. Datum Februari 2011 Colofon Projectnaam Speciesonderzoek wild en wildproducten 2010 Projectnummer OT1012 AB Versienummer 1.0 (extern) Productmanager

Nadere informatie

Ecotoxicologisch onderzoek Hollandse IJssel paling 2006-2010, vangstjaar 2007

Ecotoxicologisch onderzoek Hollandse IJssel paling 2006-2010, vangstjaar 2007 Ecotoxicologisch onderzoek Hollandse IJssel paling 2006-2010, vangstjaar 2007 M. Hoek-van Nieuwenhuizen Rapport C094/07 Vestiging IJmuiden Opdrachtgever: Mw. J. van Mertodirjo en dhr. H. van Bommel Rijkswaterstaat

Nadere informatie

Deelnemende Vissers Rotgans/Bakker Schilder/Smit Last Klop. Rapportage door; Arjan Heinen Adviseur visserijbeheer bij de Combinatie van Beroepsvissers

Deelnemende Vissers Rotgans/Bakker Schilder/Smit Last Klop. Rapportage door; Arjan Heinen Adviseur visserijbeheer bij de Combinatie van Beroepsvissers Kenniskring IJsselmeervisserij & Kenniskring Binnenvisserij www.kenniskringvisserij.nl Onderzoek naar bijvangsten aan aal in aangepaste hokfuiken en schietfuiken. Verslag van een proef Deelnemende Vissers

Nadere informatie

De vetzuursamenstelling van producten hartige snacks - groot. Datum 8 april 2014

De vetzuursamenstelling van producten hartige snacks - groot. Datum 8 april 2014 De vetzuursamenstelling van producten hartige snacks - groot Datum 8 april 2014 De vetzuursamenstelling van producten hartige snacks (groot) 28 augustus 2013 Inhoud Samenvatting... 4 Inleiding... 6 Doel...

Nadere informatie

Thermische Desorptie als alternatief voor Solventextractie

Thermische Desorptie als alternatief voor Solventextractie Perspectieven in de Organische Milieuanalyse Grobbendonk - 14 oktober 2005 Thermische Desorptie als alternatief voor Solventextractie Dr. Gilbert Desmet Vlaamse Milieumaatschappij Labo Gent Krijgslaan

Nadere informatie

Luchtkwaliteit Maarsbergen Haarbosch

Luchtkwaliteit Maarsbergen Haarbosch Luchtkwaliteit Maarsbergen Haarbosch Luchtkwaliteit Maarsbergen Haarbosch 19 april 2011 Projectnummer 264.14.50.00.00 Overzichtskaart Gemeente Utrechtse Heuvelrug, bron: Topografische Dienst I n h o

Nadere informatie

Rapportage van de Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en Waren Autoriteit over het jaar 2011

Rapportage van de Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en Waren Autoriteit over het jaar 2011 Rapportage van de Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en Waren Autoriteit over het jaar 2011 INLEIDING De Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en

Nadere informatie

AFDELING VOORWAARDEN MET BETREKKING TOT GASTURBINES EN STOOM- EN GASTURBINE- INSTALLATIES

AFDELING VOORWAARDEN MET BETREKKING TOT GASTURBINES EN STOOM- EN GASTURBINE- INSTALLATIES p.1/5 AFDELING 5.43.3. VOORWAARDEN MET BETREKKING TOT GASTURBINES EN STOOM- EN GASTURBINE- INSTALLATIES Art. 5.43.3.1. 1. In afwijking van de algemene emissiegrenswaarden, bepaald in hoofdstuk 4.4, moeten

Nadere informatie

Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn.

Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn. Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn. Voedsel en Waren Autoriteit Oktober 2008 1 1. Inleiding Wijn is in Nederland een product dat door veel mensen wordt genuttigd. Volgens verordening 1493/1999

Nadere informatie

Meetmethoden en meetfrequenties per luchtwasser

Meetmethoden en meetfrequenties per luchtwasser Pagina 1 van 2, EV-01417 Rapport nummer :EV-01417 Datum : 18-04-2014 Betreft : Rendementsmetingen van ammoniak bij een biologische luchtwasser (85%) Opdrachtgever : Ormira BV, De heer van Balkom Opdrachtomschrijving

Nadere informatie

Toetsing aan de Wet Bodembescherming (Wbb) 19454-BEATRIXSTRAAT 2 416751. Metalen ICP-AES. Minerale olie. Sommaties. Sommaties

Toetsing aan de Wet Bodembescherming (Wbb) 19454-BEATRIXSTRAAT 2 416751. Metalen ICP-AES. Minerale olie. Sommaties. Sommaties Project Certificaten Toetsversie 19454BEATRIXSTRAAT 2 416751 versie 5.10 24 Toetsing aan de Wet Bodembescherming (Wbb) Toetsdatum : 02072012 Monsterreferentie Monsteromschrijving 2627285 MM8 01 (1560)

Nadere informatie

Op grond van artikel 28 uit het Besluit luchtkwaliteit (Stb. 2001, 269) bieden wij U hierbij aan de provinciale rapportage Luchtkwaliteit 2003.

Op grond van artikel 28 uit het Besluit luchtkwaliteit (Stb. 2001, 269) bieden wij U hierbij aan de provinciale rapportage Luchtkwaliteit 2003. Bezoekadres Houtplein 33 Het Ministerie van Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer T.a.v. de Staatssecretaris P.L.B.A. van Geel Postbus 20951 2500 EX DEN HAAG Haarlem Postadres Postbus 3007

Nadere informatie

Chemische Contaminanten in voeding, een introductie. Ron Hoogenboom

Chemische Contaminanten in voeding, een introductie. Ron Hoogenboom Chemische Contaminanten in voeding, een introductie Ron Hoogenboom Topics Risicobeoordeling door EFSA Nieuwe en oude gevaren Mengsels Opsporen nieuwe risico s Belgische dioxinecrisis in 1999 1999: dioxines

Nadere informatie

Analyse van de chemische waterkwaliteit. Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute

Analyse van de chemische waterkwaliteit. Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute Analyse van de chemische waterkwaliteit Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute Chemische (drink)water kwaliteit Chemische analyse van water Organische

Nadere informatie

Onderzoek naar ftalaten en zware metalen bij bewoners Meidoornlaan te Winschoten

Onderzoek naar ftalaten en zware metalen bij bewoners Meidoornlaan te Winschoten TNO Kwaliteit van Leven Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek/netherlands Organisation for Applied Scientific Research TNO-rapport V7318 Bijlagen behorende bij Corr.nr:

Nadere informatie

Antwoord op de vraag van Dorpsbelang Hempens-Teerns over dioxines en de gezondheid van de inwoners van Leeuwarden

Antwoord op de vraag van Dorpsbelang Hempens-Teerns over dioxines en de gezondheid van de inwoners van Leeuwarden Bijlage: Antwoord op de vraag van Dorpsbelang Hempens-Teerns over dioxines en de gezondheid van de inwoners van Leeuwarden Vanuit een bijeenkomst van Dorpsbelang Hempens-Teerns is de volgende vraag via

Nadere informatie