Risicobeoordeling inzake aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB s in wolhandkrab

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Risicobeoordeling inzake aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB s in wolhandkrab"

Transcriptie

1 Aan : De heer Ron Hoogenboom (RIKILT) Mw. T. Murk (VWS) Cc: De heer C. Planken (VWS) De heer A. Lam (NVWA) De heer S. Vonk (EZ) Van: A. de Wit, secretaris Verenigde riviervissers Samen Sterk Dd: 16 oktober 2012 Risicobeoordeling inzake aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB s in wolhandkrab Inleiding Vanaf 2010 hebben IMARES en RIKILT enig oriënterend onderzoek gedaan naar gehalten dioxines en dioxineachtige PCB s in Nederlandse wolhandkrab. De resultaten daarvan zijn door IMARES per februari 2011 gepubliceerd 1. In de wolhandkrab werden hoge gehalten in een mengsel van wit en bruin vlees uit het krabbenlijf aangetroffen. Deze hoge gehalten lagen ver boven de wettelijke norm 2 van 8 pg TEQ/g. Deze wettelijke norm geldt voor schaaldieren voor het witte vlees uit de aanhangsels en buik maar voor krabben en krabachtigen - dus ook voor wolhandkrab - alleen voor het witte vlees in de aanhangsels (poten en scharen) Voor het bruine vlees in het krabbenlijf bestaat geen officiële norm. De norm is vanwege invoering van nieuwe TEF waarden per 2012 verlaagd tot 6,5 pg TEQ/g. Naar aanleiding van de gevonden gehalten in de eerste oriënterende studie is de visserij op wolhandkrab in 1000 kilometer rivieren en het Noordzeekanaal per 1 april 2011 gesloten 3. Op 17 juni 2011 heeft de VWA aan het RIVM-RIKILT Front Office Voedselveiligheid gevraagd een risiobeoordeling uit te voeren voor consumptie door de Nederlandse consument van het mengsel van bruin en wit vlees van wolhandkrab, gevangen in de met dioxine verontreinigde Nederlandse wateren. In de risicobeoordeling van 24 juni 2011 werd geconcludeerd dat uitgaande van het hoogst aangetroffen gehalte dioxines en dioxineachtige PCB s, risico s voor de gezondheid ten gevolge van een te hoge lichaamsbelasting niet zijn uit te sluiten wanneer per maand één portie van 50 gram wolhandkrab (wit en bruin vlees) geconsumeerd wordt. Daarbij werd uitgegaan van een gevonden TEQ gehalte van 70 pg TEQ/g in een mengsel van wit en bruin vlees uit krabbenlijven afkomstig van krabben gevangen in de Merwede gedurende de zomer van Dit gehalte was niet gecorrigeerd voor de hoeveelheid witvlees in de poten. Uit diverse studies is bekend dat de dioxines en PCB s vooral aanwezig zijn in het bruin vlees (o.a. de verteringsklier) en dat de gehalten in het witte spiervlees zeer laag tot verwaarloosbaar zijn (RIKILT ; Clark et al, ) 1 IMARES-rapport C011/11 Gehalten aan dioxines en dioxineachtige PCB s in paling en wolhandkrab uit Nederlands zoetwater (Michiel Kotterman & Martijn van der Lee) 16 februari EU richtlijn 1881/2006 en EU richtlijn 1259/ Regeling nr

2 Inmiddels zijn de resultaten van aanvullend onderzoek door het LEI 4, IMARES 5 en RIKILT 6 gepubliceerd. Deze resultaten geven aanleiding om de risicobeoordeling van 24 juni 2011 te herzien. Deze notitie geeft hiervoor een eerste voorzet. Gehalten in wolhandkrab Een Engelse publicatie 7 van hoge gehalten dioxines en PCB s in Nederlandse wolhandkrab vormde de aanleiding voor een beperkte monitoring van wolhandkrab in De gepubliceerde gehalten (80,3 en 143 pg TEQ/g WHO TEF s 1998) betroffen echter uitsluitend gehalten in het bruine vlees. In voorafgaand onderzoek is door deze auteurs vastgesteld dat de gehalten in het witte vlees laag of verwaarloosbaar waren. Clark et al vonden een verhouding bruin/wit vlees van 8 : 11 gram per krab van 100 gram. Indien deze gehalten voor de verhouding bruin/wit vlees worden gecorrigeerd komen deze uit op 34 respectievelijk 60 pg TEQ/g. Deze gehalten komen overeen met gehalten zoals gepubliceerd in IMARES rapport C011/11 en die ook als tabel 1 opgenomen is in de risicobeoordeling van 24 juni In de meest recente Nederlandse studie (RIKILT rapport ) zijn vergelijkbare gehalten gevonden. Vooral dit laatste onderzoek is relevant omdat het onderliggend onderzoek zich heeft uitgestrekt tot wateren verspreid over Nederland. De hoogste waarde van 81 pg TEQ/g(totaal wit en bruin vlees uit het lijf) werd in de IJssel te Deventer gevonden. In het benedenrivierengebied het gebied waar in aal de hoogste waarden worden gevonden liepen de gehalten (op basis van de nieuwe TEF waarden) uiteen van 43 pg TEQ/g in het Hollands Diep tot 67 pg TEQ/g in de Nieuwe Maas nabij Pernis. Voor de berekening van het gezondheidsrisico van wolhandkrab uit het benedenrivierengegebied zullen we uitgaan van de hoogst gevonden waarde (67 pg TEQ/g WHO 2005 TEF s, Nieuwe Maas) Dit gehalte dient echter eerst gecorrigeerd te worden voor de verhouding vlees uit poten (7,7 gram) en lijf 17,1 gram) en het lage gehalte van het witvlees in de poten (1,5 pg TEQ/g, volgens de formule 1,5 pg TEQ/g x 7,7 g + 67 pg TEQ/g x 17,1g / 24,8g = 46,7 pg TEQ/g in consumeerbaar vlees van de wolhandkrab. Humane innamenorm 8 Het Scienentific Committe on Food (SCF) van de Europese Unie heeft een toelaatbare wekelijkse inname (TWI) aan dioxines en dioxine-achtige PCB s vastgesteld van 14 pg TEQ/kg lg/week (SCF, 2000; 2001) voor een volwassen persoon van 60 kg. Deze norm moet voorkomen dat de inname van dioxines en dioxine-achtige PCB s kan leiden tot een lichaamsbelasting die kan resulteren in schadelijke effecten. De norm is gebaseerd op de effecten van de meest toxische dioxine, TCDD, bij proefdieren. 4 LEI-rapport De wolhandkrab, een hollandse exoot (Tom Bakker en Wim Zaalmink) IMARES rapport Schatting percentage schone wolhandkrab in de gesloten gebieden C043/12 6 RIKLIT Contaminanten in Chinese Wolhandkrab (M.K van der Lee et al) Rapport Paul Clark et al Dioxin and PCB Contamination in Chinese Mitten Crabs: Human Consumption as a Control Mechanism for an Invasive Species (Environ. Sci. Technol. 2009, 43, ) 8 Bron Risicobeoordeling RIVM-RIKLIT frontoffice voedselveiligheid

3 Blootstelling 9 Voor de achtergrondblootstelling van de totale Nederlandse populatie aan dioxines en dioxineachtige PCB s is in de studie van het RIVM-RIKILT Frontoffice Voedselveiligheid gebruik gemaakt van de blootstellingsgegevens uit De Mul et al. (2008) De lange termijn inname is berekend met behulp van de consumptiegegevens van de Voedselconsumptiepeiling 1997/98 (VCP-3) en data omtrent concentraties in allerlei producten uit De innameberekeningen zijn uitgevoerd met behulp van het programma Monte Carlo Risk Assesment (CRA) versie 4 (De Boer en Van der Voet2005) en de inname is uitgedrukt in pg TEQ/kg lg/dag. Het resultaat van deze berekening geeft een mediane achtergrondblootstelling van 6,3 pg TEQ/kg lg/week (percentiel 50) en 13,3 pg TEQ/kg lg/week voor percentiel 95. Ten tijde dat de risicobeoordeling door BuRo werd uitgevoerd waren er geen gegevens over consumptie, of consumptiepatronen van wolhandkrab bekend. Daarom werd voor de risicobeoordeling uitgegaan van een consumptiescenario waarin een persoon van 60 kilo wekelijks een portie wolhandkrab van 50 gram (wit en bruin vlees) consumeert met het in 2010 hoogst gevonden gehalte (70 pg TEQ/g) dioxines en dioxine-achtige PCB s. Bij dat consumptiepatroon wordt de TWI met een factor van 4,6 tot 5,1 overschreden. Thans zijn meer gegevens over het vangst- en consumptiepatroon bekend. IMARES stelt in rapport C vast dat de geregistreerde aanvoer van wolhandkrab bij visafslag Den Oever in de zomer heel beperkt is. De grootste aanvoer is daar in het voorjaar en in het najaar. In het benedenrivierengebied worden tijdens de herfsttrek veel wolhandkrabben gevangen maar daarbuiten nauwelijks (bron LEI rapport) Deze conclusie wordt ook door het RIKILT onderschreven. In de aanbevelingen van RIKILT rapport wordt ook gesteld dat slechts in beperkte mate wolhandkrab in het voorjaar wordt gevangen. Het LEI stelt dat de wolhandkrab in feite een seizoensproduct is. In de maanden september t/m november hebben de krabben hun optimale omvang en gewicht bereikt Het LEI concludeert in rapport dat de meeste in Nederland gevangen wolhandkrabben circa 100 tot 150 gram per stuk wegen. De markt vereist dat de krab levend en onbeschadigd in de keuken van de consument beland. Uit de combinatie van de vangstperiode en het uitsluitend levend verhandelen van wolhandkrab volgt dat deze hoofdzakelijk in de herfst wordt aangevoerd en verhandeld. Dat valt ook samen met de Aziatische feesten (Maanfeest en Zonfeest) en de westerse feestdagen (kerst en nieuwjaar) Het LEI concludeert ook dat de wolhandkrab door Chinese consumenten als delicatesse wordt gezien. Experts in China raden echter het eten van maag, kieuwen, hart en darmkanaal af. IMARES en RIKILT namen in de respectievelijke studies echter een mengsel van wit en bruin vlees, afkomstig uit het krabbenlijf mee bij de bepaling van het gehalte dioxines en dioxine-achtige PCB s. Het LEI heeft in de oriënterende marktverkenning onderzocht hoe vaak consumenten in Azië en Europa per jaar wolhandkrab eten. Dat varieert nogal, van 10 maal per jaar in Zuid-China tot 2 á 5 maal per jaar in Noord China. In Europa is dat 1 tot 2 maal per jaar. 9 idem

4 Het RIKILT heeft onderzocht hoeveel vlees (wit en bruin de wolhandkrabben bevatten. De wolhandkrabben uit het Hollands Diep met een gemiddeld gewicht van 122 gram bevatten gemiddeld 7,6 gram wit vlees uit poten en 16,8 gram vlees (mengsel van wit en bruin vlees, inclusief oneetbare delen zoals maag, darmkanaal, pancreas, kieuwen en hart) Wolhandkrab afkomstig uit de Nieuwe Maas met een gemiddeld gewicht van 124 gram bevatten 7,7 gram wit vlees in de poten en 17,1 gram vlees in het lijf. De gerapporteerde TEQ gehalten van respectievelijk 43 (Hollands Diep) en 67 (Nieuwe Maas) zijn na omrekening voor de verhouding vlees poten/lijf respectievelijk 46,7 pg TEQ/g voor de wolhandkrab uit de Nieuwe Maas en 29,8 voor die uit het Hollands Diep. Indien de eenmalig door IMARES (in 2010) gevonden waarde van 70 pg TEQ/g (Merwede gedurende de zomerperiode) voor die verhouding wordt gecorrigeerd moet worden gerekend met 48,2 pg TEQ/g. In tabel 1 is ook van deze gecorrigeerde waarde uitgegaan. Risico-evaluatie Vanuit de huidig beschikbare kennis is voor de risico-evaluatie van wolhandkrab uit het benedenrivierengebied een scenario doorgerekend waarbij een persoon van 60 kilo tweemaal per jaar de totale inhoud van twee wolhandkrabben van 123 gram (gemiddeld gewicht van wolhandkrabben uit Hollands Diep en Nieuwe Maas) consumeert. In totaal consumeert hij dan 49,2 gram mengsel wit en bruin vlees. Een eenmalige consumptie van 49,2 gram krab met de hoogst gevonden waarde van 46,7 pg TEQ/g (Nieuwe Maas, gewichtsgewogen gemiddelde voor lijf en poten) komt overeen met een additionele blootstelling van 49,2 g x 46,7 pg TEQ/g /60 kg = 38,3 pg TEQ/kg lg. Deze additionele blootstelling komt boven op de achtergrondblootstelling van 6,3 (P50) of 13,3 (P95) pg TEQ/kg lg/week. De totale blootstelling is bij een consumptiepatroon van tweemaal per jaar dus 6,3 pg TEQ/kg lg + 2 x 38,3 pg TEQ/kg lg/52 = 7,77 pg TEQ/kg lg/week. Bij een achtergrondblootstelling van 13,3 pg TEQ/kg lg/week (P95) is de totale blootstelling dan 14,77 pg TEQ/kg lg/week. In dat laatst geval wordt de TWI dus licht overschreden. In tabel 1 is voor alle wolhandkrabben uit het benedenrivierengebied berekend hoeveel gram vlees er tweemaal per jaar van mag worden geconsumeerd, bovenop de achtergrondblootstelling (P50 of P95) voordat de TWI van 14 pg TEQ /kg lg/week overschreden wordt. Bij een achtergrondblootstelling van 6,3 pg TEQ/kg lg/week (P50) mag de additionele blootstellng 7,7 pg TEQ/kg lg/week ofwel 462 pg TEQ/week voor een persoon van 60 kilo bedragen en bij een achtergrondblootstelling van 13,3 (P95) 0,7 pg TEQ/kg lg/week ofwel 42 pg TEQ/week voor een persoon van 60 kilo. Bij mediane achtergrondblootstelling varieert de maximaal toelaatbare consumptie van 9,6 tot 58 gram krabbenvlees per week ofwel 499 gram tot wel meer dan 3 kilo per jaar.

5 Tabel 1. Maximaal toelaatbare consumptie van wolhandkrabbenvlees Locatie Zomer 2010 Merwede vrouw** Gehalte pg totaal TEQ/g versgewicht) TEF s Achtergrond- Blootstelling pg TEQ/kg Lg/week) 6,3 13,3 Maximaal Toelaatbare Consumptie wolhandkrabvlees* g/week g/jaar 6,6, 0,6 343,2 31,2 Gecorrigeerd voor ratio poten/lijf 48,2 6,3 9,6 499,2 Rijn man 28 6,3 16, ,3 1,5 78 Maas vrouw 30 6,3 15,4 800,8 13,3 1,4 72,8 Maas man 48 6,3 9,6 499,2 Herfst 2010 Merwede 12 6,3 38, vrouw 13,3 3,5 182 Merwede man 13 6,3 35,5 184,6 13,3 3,2 166,4 Lauwersmeer 9 6,3 51,3 2667,6 vrouw 13,3 4,7 244,4 Lauwersmeer 8 6,3 57,8 3005,6 man 13,3 5,3 275,6 Herfst 2011 Hollands Diep 38,3 6,3 12,1 629,2 13,3 1,1 57,2 Nieuwe Maas 46,7 6, ,8 IJsselmeer 14,5 6,3 31,9 1658,8 Medemblik 13,3 2,9 150,8 * vetgedrukt hoeveelheden zijn groter dan de portiegrootte die is ingeschat bij een consumptiepatroon van tweemaal per jaar. ** Gevonden TEQgehalte in zomer 2010 en niet gecorrigeerd voor de verhouding vlees poten en lijf. De maximaal toelaatbare consumpties van krabbenvlees die groter zijn dan 49,2 gram en dus groter zijn dan één portie zijn vetgedrukt. Consumptie van twee porties per jaar uit het benedenrivierengebied leidt bij een persoon met een mediane dioxinebelasting uit de achtergrond (P50 )ruimschoots niet tot een overschrijding van de TWI. Bij personen met een hoge achtergrond (P95) zou consumptie van twee porties per jaar tot een heel lichte overschrijding van de TWI leiden. Ap de Wit, secretaris Verenigde Riviervissers Samen Sterk

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID : : : : : : RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RISICOBEOORDELING INZAKE AANWEZIGHEID VAN DIOXINES en DIOXINE- ACHTIGE PCB s IN WOLHANDKRAB Risicobeoordeling opgesteld door: RIVM en RIKILT Datum

Nadere informatie

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RISICOBEOORDELING INZAKE AANWEZIGHEID VAN DIOXINEN IN EIEREN VAN LEGHENNEN MET VRIJE UITLOOP (LOCATIE: Harlingen) Risicobeoordeling aangevraagd Dr. H. Noteborn

Nadere informatie

Consumptie van Chinese wolhandkrab in Nederland

Consumptie van Chinese wolhandkrab in Nederland Consumptie van Chinese wolhandkrab in Nederland S.P.J. van Leeuwen, P. Stouten, B. W. Zaalmink en L.A.P. Hoogenboom Consumptie van Chinese wolhandkrab in Nederland S.P.J. van Leeuwen 1, P. Stouten 1,

Nadere informatie

Notulen bijeenkomst Kenniskring IJsselmeervisserij en Kenniskring Binnenvisserij; thema wolhandkrab

Notulen bijeenkomst Kenniskring IJsselmeervisserij en Kenniskring Binnenvisserij; thema wolhandkrab Notulen bijeenkomst Kenniskring IJsselmeervisserij en Kenniskring Binnenvisserij; thema wolhandkrab Datum: 04-07-2012 Tijd: 19:00 22:00 Locatie: De Roef, Zuiderzeepad 1, Harderwijk Aanwezig: Derk Jan Berends

Nadere informatie

IVM Instituut voor Milieuvraagstukken. Dioxines en PCB s in Chinese wolhandkrab uit het Benedenrivierengebied

IVM Instituut voor Milieuvraagstukken. Dioxines en PCB s in Chinese wolhandkrab uit het Benedenrivierengebied Dioxines en PCB s in Chinese wolhandkrab uit het Benedenrivierengebied Bert van Hattum Philip Nijssen Jean-François Focant Rapport nr. R-13/06 14 juni 2013 Geaccrediteerd onder nr. L476 (RvA) Dioxines

Nadere informatie

Opdrachtgever: Ministerie van Directie AKV

Opdrachtgever: Ministerie van Directie AKV Gehaltes aan dioxines en dioxineachtige PCB s (totaal-teq) in paling en wolhandkrab uit Nederlands zoetwater Michiel Kotterman (IMARES) & Martijn van der Lee (RIKILT) Rapportnummer C011/11 IMARES W Institute

Nadere informatie

Onderbouwing consumptie-advies voor eieren uit particuliere tuinen. vergelijking Vlaanderen en Nederland

Onderbouwing consumptie-advies voor eieren uit particuliere tuinen. vergelijking Vlaanderen en Nederland Verspreiding: Beperkt Onderbouwing consumptie-advies voor eieren uit particuliere tuinen vergelijking Vlaanderen en Nederland Christa Cornelis, Ann Colles Studie uitgevoerd in opdracht van: 2014/MRG/R/259

Nadere informatie

Dioxines en PCB s in eieren van particuliere kippenhouders

Dioxines en PCB s in eieren van particuliere kippenhouders Dioxines en PCB s in eieren van particuliere kippenhouders R. Hoogenboom, G. ten Dam, M. van Bruggen, M. Zeilmaker, S. Jeurissen, W. Traag en S. van Leeuwen Dioxines en PCB's in eieren van particuliere

Nadere informatie

De wolhandkrab, een Hollandse exoot. Een marktverkenning

De wolhandkrab, een Hollandse exoot. Een marktverkenning De wolhandkrab, een Hollandse exoot Een marktverkenning De wolhandkrab, een Hollandse exoot Een marktverkenning Tom Bakker Wim Zaalmink LEI-rapport 2012-006 Juli 2012 Projectcode 2275000282 LEI Wageningen

Nadere informatie

Wat betekent dit voor. van omwonenden?

Wat betekent dit voor. van omwonenden? Emissies van chemische stoffen door ThermPhos Wat betekent dit voor de gezondheid van omwonenden? dr Joost van Rooij - toxicoloog joost.vanrooij@caesar-consult.nl Informatiebijeenkomst omwonenden 1 December

Nadere informatie

Dioxines en PCB s in rode aal uit Nederlandse binnenwateren. Resultaten tussen 2006 en 2012

Dioxines en PCB s in rode aal uit Nederlandse binnenwateren. Resultaten tussen 2006 en 2012 RIKILT Wageningen UR RIKILT Wageningen UR is onderdeel an de internationale kennisorganisatie Postbus 230 Wageningen Uniersity & Research centre. RIKILT doet onafhankelijk onderzoek 6700 AE Wageningen

Nadere informatie

MEMO. Bijdrage van voedingsmiddelengroepen aan de inneming van mono- en disachariden en energie. Resultaten van VCP 2007-2010.

MEMO. Bijdrage van voedingsmiddelengroepen aan de inneming van mono- en disachariden en energie. Resultaten van VCP 2007-2010. MEMO Bijdrage van voedingsmiddelengroepen aan de inneming van mono- en disachariden en energie Resultaten van VCP 2007-2010 Pagina 1 van 19 Colofon RIVM 2013 Delen uit deze publicatie mogen worden overgenomen

Nadere informatie

Symposium Chemische Contaminanten Dioxines

Symposium Chemische Contaminanten Dioxines Eurofins Food Testing Netherlands Symposium Chemische Contaminanten Dioxines Bunnik, 15 september 2015 16/09/2015 www.eurofins.com 16/09/2015 Eurofins Food - Passie voor Kwaliteit 2 Agenda Dioxines achtergrond,

Nadere informatie

PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen. Datum april 2014

PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen. Datum april 2014 PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen Datum april 2014 PAKs in rubber tegels speelplaatsen april 2014 Colofon Projectnaam Projectnummer PAKs in rubber tegels en andere ondergronden

Nadere informatie

Gezondheidseffecten van palingconsumptie

Gezondheidseffecten van palingconsumptie Gezondheidseffecten van palingconsumptie Informatiebrochure Deze brochure bevat informatie over een nieuw wetenschappelijk onderzoek, namelijk de Vissersstudie. De informatie is bedoeld voor palingconsumenten

Nadere informatie

Notitie. : Stichting Ouderenhuisvesting Rotterdam : P.R. Beaujean Datum : 12 oktober 2007 : M. Zieltjens Onze referentie : 9S6248.01/N0003/902610/Nijm

Notitie. : Stichting Ouderenhuisvesting Rotterdam : P.R. Beaujean Datum : 12 oktober 2007 : M. Zieltjens Onze referentie : 9S6248.01/N0003/902610/Nijm Notitie Aan : Stichting Ouderenhuisvesting Rotterdam Van : P.R. Beaujean Datum : 12 oktober 2007 Kopie : M. Zieltjens Onze referentie : 9S6248.01/N0003/902610/Nijm Betreft : Luchtkwaliteitsonderzoek Tiendhove

Nadere informatie

Notulen Kenniskring IJsselmeervisserij en Binnenvisserij

Notulen Kenniskring IJsselmeervisserij en Binnenvisserij Notulen Kenniskring IJsselmeervisserij en Binnenvisserij www.kenniskringvisserij.nl Datum: 04-04-2013 Tijd: 13:00 17:00 Locatie: Volendam Aanwezig: D.J.T. Berends (voorzitter KK IJsselmeervisserij), D.W.

Nadere informatie

SAMENVATTING. De aanleiding. Studiegebied en deelnemers. Samenvatting

SAMENVATTING. De aanleiding. Studiegebied en deelnemers. Samenvatting SAMENVATTING Het project Opmaken analyseplan, uitvoeren monsterneming en analyse van dioxines, dl-pcb en DDE in bodem- en voedingsstalen in Menen, Wevelgem en Wervik en communicatie van de resultaten is

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Nutritionele kwaliteit kant-en-klaarmaaltijden (2)

Nutritionele kwaliteit kant-en-klaarmaaltijden (2) Nutritionele kwaliteit kant-en-klaarmaaltijden (2) Voedsel en Waren Autoriteit Thema Voeding & Gezondheid Augustus 2007 Samenvatting In 2006 heeft de VWA een rapport gepubliceerd over de nutritionele kwaliteit

Nadere informatie

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ Feed Safety Assurance scheme Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ BCN-NL2 BCN NL2 NL B.V. Alle rechten voorbehouden. De informatie uit deze publicatie mag worden geraadpleegd op het

Nadere informatie

EU-wetgeving contaminanten in voedingsmiddelen. PB: Publicatieblad van de Europese Unie, zie website http://europa.eu.int/eur-lex/

EU-wetgeving contaminanten in voedingsmiddelen. PB: Publicatieblad van de Europese Unie, zie website http://europa.eu.int/eur-lex/ EU-wetgeving contaminanten in voedingsmiddelen PB: Publicatieblad van de Europese Unie, zie website http://europa.eu.int/eur-lex/ Kaderverordening Verordening (EEG) Nr. 315/93 van de Raad van 8 februari

Nadere informatie

TCB S45(2007) Den Haag, 19 juli 2007

TCB S45(2007) Den Haag, 19 juli 2007 Aan De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Postbus 30945 2500 GX Den Haag TCB S45(2007) Den Haag, 19 juli 2007 Betreft: Advies Normstelling MTBE Mevrouw de Minister, In

Nadere informatie

Toelichting berekening ISL3a t.a.v. luchtkwaliteit

Toelichting berekening ISL3a t.a.v. luchtkwaliteit Toelichting berekening ISL3a t.a.v. luchtkwaliteit d.d. 22 december 2015 Initiatiefnemer Maatschap H. en E. Brink Halerweg 1 9433 TE ZWIGGELTE In lucht zitten, hoe schoon ook, altijd kleine, vaste en vloeibare

Nadere informatie

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik.

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik. Samenvatting In Nederland gebruikt ongeveer 80% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank. Veel vrouwen staken het alcoholgebruik zodra ze zwanger zijn of eerder al, als ze zwanger

Nadere informatie

A COMPANY OF HASKONING NEDERLAND BV MILIEU. Een ad-hoc Maximaal Toelaatbaar Risiconiveau (MTR) voor aluminium in oppervlaktewater. 26 april 2002 RIZA

A COMPANY OF HASKONING NEDERLAND BV MILIEU. Een ad-hoc Maximaal Toelaatbaar Risiconiveau (MTR) voor aluminium in oppervlaktewater. 26 april 2002 RIZA A COMPANY OF HASKONING NEDERLAND BV MILIEU Een ad-hoc Maximaal Toelaatbaar Risiconiveau (MTR) voor aluminium in oppervlaktewater 26 april 2002 RIZA A COMPANY OF HASKONING NEDERLAND BV MILIEU Barbarossastraat

Nadere informatie

NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU

NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU De paling, een mythe waarover nog maar weinig bekend is. Een inventarisatie februari 2011 Pagina 1 van 8 NEDERLAND Door de aanwezigheid van te weinig data,

Nadere informatie

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening; WETTELIJK KADER Gemeente Apeldoorn Johan van der Burg

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening; WETTELIJK KADER Gemeente Apeldoorn Johan van der Burg memo aan: van: Gemeente Apeldoorn Johan van der Burg datum: 10 maart 2014 betreft: Luchtkwaliteit Nagelpoelweg 56 te Apeldoorn project: 140171 INLEIDING Aan de Nagelpelweg 56 in Apeldoorn is het bedrijf

Nadere informatie

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID Ad hoc vragen over bederfelijke producten Risicobeoordeling aangevraagd door: NVWA-BuRO Risicobeoordeling opgesteld door: RIVM Datum aanvraag: 30-01-2014 Datum

Nadere informatie

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 43006 3540 AA Fout: Bron van verwijzing niet gevonden De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie

Nadere informatie

C.V.I. 11.7 Berekening vleesgehalte

C.V.I. 11.7 Berekening vleesgehalte 11 WETGEVING 11.7 BEREKENING VLEESGEHALTE Auteur: E.F. Focke-Alblas Q-Kwadraat V.O.F. Westendorp maart 2005 blad 1 van 9 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 DEFINITIE EN BEGRIPPEN... 3 2.1 Definitie van vlees

Nadere informatie

Memo. In totaal worden er maximaal 110 woningen gerealiseerd. Dit kunnen zowel grondgebonden woningen zijn alsook gestapeld woningen.

Memo. In totaal worden er maximaal 110 woningen gerealiseerd. Dit kunnen zowel grondgebonden woningen zijn alsook gestapeld woningen. Memo aan: van: Gemeente Arnhem SAB datum: 18 maart 2015 betreft: Luchtkwaliteit Schuytgraaf Arnhem project: 150131 INLEIDING Het voornemen bestaat om veld 13 van de in aanbouw zijnde woonwijk Schuytgraaf

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 28 089 Gezondheid en milieu Nr. 16 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Memo INLEIDING. 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening. WETTELIJK KADER. Gemeente West Maas en Waal

Memo INLEIDING. 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening. WETTELIJK KADER. Gemeente West Maas en Waal Memo aan: van: Gemeente West Maas en Waal Paul Kerckhoffs datum: 25 maart 2015 betreft: Luchtkwaliteit Gouden Ham/De Schans project: 90249 INLEIDING In het recreatiegebied De Gouden Ham is men voornemens

Nadere informatie

Eerste kaart roetconcentraties Nederland Roet aanvullende maat voor gezondheidseffecten luchtvervuiling

Eerste kaart roetconcentraties Nederland Roet aanvullende maat voor gezondheidseffecten luchtvervuiling Eerste kaart roetconcentraties Nederland Roet aanvullende maat voor gezondheidseffecten luchtvervuiling RIVM/DCMR, december 2013 Roet is een aanvullende maat om de gezondheidseffecten weer te geven van

Nadere informatie

Eindverslag van de krabbengoot

Eindverslag van de krabbengoot Het project "Ontwikkeling krabbengoot en afzetmarkt voor wolhandkrab en rivierkreeft" is een initiatief van de UMS en is mede gefinancierd door het Europees Visserij Fonds (EVF) en het Ministerie van Economische

Nadere informatie

Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet

Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet Voedingscentrum De erkende autoriteit op het gebied van gezond, veilig en duurzaam eten Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet Bestrijdingsmiddelen zijn stoffen die telers in de land- en tuinbouw gebruiken

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20463 22 juli 2013 Beleidsregel van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 12 juli 2013, nr. WJZ / 13117209, houdende

Nadere informatie

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening; WETTELIJK KADER Bogor projectontwikkeling

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening; WETTELIJK KADER Bogor projectontwikkeling memo aan: van: Bogor projectontwikkeling SAB datum: 4 februari 2015 betreft: Luchtkwaliteit Plantageweg 35 Alblasserdam project: 140479 INLEIDING Het gebied tussen de Plantageweg, de Cornelis Smitstraat,

Nadere informatie

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening; Gemeente Hof van Twente Johan van der Burg

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening; Gemeente Hof van Twente Johan van der Burg memo aan: van: Gemeente Hof van Twente Johan van der Burg datum: 20 februari 2014 betreft: Luchtkwaliteit Hengevelde, Marke III project: 120218 INLEIDING Aan de zuidwestzijde van de kern van Hengevelde

Nadere informatie

Beoordeling elektromagnetische veldsterkte rondom hoogspanningslijnen in Nieuwland, Amersfoort. November 2009 GGD Midden-Nederland

Beoordeling elektromagnetische veldsterkte rondom hoogspanningslijnen in Nieuwland, Amersfoort. November 2009 GGD Midden-Nederland Beoordeling elektromagnetische veldsterkte rondom hoogspanningslijnen in Nieuwland, Amersfoort November 2009 GGD Midden-Nederland Beoordeling elektromagnetische veldsterkte rondom hoogspanningslijnen

Nadere informatie

We#elijke regels voor levende bijvangst 3jdens vang- of visac3viteiten

We#elijke regels voor levende bijvangst 3jdens vang- of visac3viteiten We#elijke regels voor levende bijvangst 3jdens vang- of visac3viteiten José Vos (S)ch)ng Kenniscentrum Dierplagen), Ronald Gylstra (Waterschap Rivierenland) Bij hun dagelijkse werkzaamheden treffen vissers

Nadere informatie

PFOS en dioxinen, dioxine-achtige en indicator PCB s in schelpdierweefsel (Rangia Cuneata)

PFOS en dioxinen, dioxine-achtige en indicator PCB s in schelpdierweefsel (Rangia Cuneata) PFOS en dioxinen, dioxine-achtige en indicator PCB s in schelpdierweefsel (Rangia Cuneata) M. Hoek-van Nieuwenhuizen & N.H.B.M. Kaag Rapport C003/10 IMARES Wageningen UR Institute for Marine Resources

Nadere informatie

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Wynand van de Ven en Erik Schut Wederreactie op Douven en Mannaerts In ons artikel in TPEdigitaal (Van de Ven en Schut 2010) hebben wij uiteengezet

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Effect van Digestarom 1301 op de technische resultaten van witvleeskalveren

Effect van Digestarom 1301 op de technische resultaten van witvleeskalveren Effect van Digestarom 1301 op de technische resultaten van witvleeskalveren Uitgevoerd door: Feed Innovation Services BV Wageningen In opdracht van: Speerstra Feed Ingredients BV Lemmer Mei 2007 Digestarom

Nadere informatie

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM)

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) Uw kenmerk : - Bijlagen : - Geachte minister, In het overleg op 27 september met de leiding van de Gezondheidsraad bracht u

Nadere informatie

Akkoord. Verbetering Productsamenstelling

Akkoord. Verbetering Productsamenstelling Akkoord Verbetering Productsamenstelling zout, verzadigd vet, suiker (calorieën) Gezondere producten 1 kiezen kan en moet makkelijker worden voor consumenten. Een gezond voedingspatroon is belangrijk voor

Nadere informatie

Alcoholgebruik: omvang in de regio

Alcoholgebruik: omvang in de regio Alcoholgebruik: omvang in de regio Schadelijk alcoholgebruik in de regio Het alcoholgebruik(1) onder volwassenen (tot 65 jaar) in Zuid-Limburg is 85%. Van de ouderen (65+) geeft 75% aan alcohol te drinken.

Nadere informatie

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld.

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld. Achtergrondinformatie voor achterbanberaad milieubeleid regio Eemsdelta Het milieubeleid omvat veel onderwerpen. Teveel om in één keer allemaal te behandelen. Op basis van onze ervaringen in de regio en

Nadere informatie

VRAAGBAAK MIGRATIE VAN BISPHENOL A VAN VERPAKKING NAAR VOEDSEL. Door. De Bont, R., Van Larebeke, N.

VRAAGBAAK MIGRATIE VAN BISPHENOL A VAN VERPAKKING NAAR VOEDSEL. Door. De Bont, R., Van Larebeke, N. VRAAGBAAK MIGRATIE VAN BISPHENOL A VAN VERPAKKING NAAR VOEDSEL Door De Bont, R., Van Larebeke, N. 2004 Luik 1: Beleidsondersteuning MIGRATIE VAN BISPHENOL A UIT VERPAKKINGSMATERIAAL NAAR VOEDSEL EN DRANK

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 16.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 225/2012 VAN DE COMMISSIE van 15 maart 2012 tot wijziging van bijlage II bij Verordening

Nadere informatie

Melkpoeder, feed or food?

Melkpoeder, feed or food? . Melkpoeder, feed or food? Voedsel en Waren Autoriteit Afdeling Signalering VP Project nr: OT03H035 december 2004 OT03H035 18-1-2004 pagina 1 van 5 INHOUD INHOUD... 2 SAMENVATTING... 3 SUMMARY... 3 1

Nadere informatie

BESLUIT VASTSTELLING ERNST EN SPOEDEISENDHEID BIJ DEELONDERZOEK VAN GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND

BESLUIT VASTSTELLING ERNST EN SPOEDEISENDHEID BIJ DEELONDERZOEK VAN GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND BESLUIT VASTSTELLING ERNST EN SPOEDEISENDHEID BIJ DEELONDERZOEK VAN GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Datum besluit :10 juli 2012 Nummer besluit : 2012-009682 Geval van verontreiniging : voormalige stortplaats

Nadere informatie

In dit hoofdstuk worden resultaten besproken uit het consumentenonderzoek. In dit hoofdstuk zal ingezoomd worden op asperge.

In dit hoofdstuk worden resultaten besproken uit het consumentenonderzoek. In dit hoofdstuk zal ingezoomd worden op asperge. 1 Resultaten asperge In dit hoofdstuk worden resultaten besproken uit het consumentenonderzoek. In dit hoofdstuk zal ingezoomd worden op asperge. In de verschillende landen hebben de volgende aantallen

Nadere informatie

Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016

Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016 Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016 1 MEETPLAATSEN De VMM meet de luchtkwaliteit in Genk-Zuid op verschillende meetplaatsen. Tabel 1 geeft

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK COMITÉ VAN HET FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN ADVIES 22-2014

WETENSCHAPPELIJK COMITÉ VAN HET FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN ADVIES 22-2014 WETENSCHAPPELIJK COMITÉ VAN HET FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN ADVIES 22-2014 Betreft: Wetenschappelijke benadering voor terugroeping (recall) van levensmiddelen die door nitraten,

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

Diewertje Sluik, Edith Feskens

Diewertje Sluik, Edith Feskens Nutriëntendichtheid van basisvoedingsmiddelen Diewertje Sluik, Edith Feskens NZO Symposium, 21 November 2013 Inhoud Kwaliteit van voeding meten: dieetscores/indexen Nutrient profiling Nutriëntendichtheid

Nadere informatie

NORMEN EN ECONOMISCHE WAARDERINGEN VOOR: DE RENTABILITEITSINDEX 2012 en HET PRODUCTIEGETAL 2013 VLEESVARKENSHOUDERIJ

NORMEN EN ECONOMISCHE WAARDERINGEN VOOR: DE RENTABILITEITSINDEX 2012 en HET PRODUCTIEGETAL 2013 VLEESVARKENSHOUDERIJ NORMEN EN ECONOMISCHE WAARDERINGEN VOOR: DE RENTABILITEITSINDEX 2012 en HET PRODUCTIEGETAL 2013 VLEESVARKENSHOUDERIJ Wageningen UR Livestock Research berekent jaarlijks de waarderingsnormen voor de rentabiliteitsindex

Nadere informatie

Raadgevend comité van 09.12.2008 Historiek en respons van de contaminatie met dioxines en PCB in Iers varkensvlees

Raadgevend comité van 09.12.2008 Historiek en respons van de contaminatie met dioxines en PCB in Iers varkensvlees Raadgevend comité van 09.12.2008 Historiek en respons van de contaminatie met dioxines en PCB in Iers varkensvlees Datum Feiten Respons 19.11.2008 Ierse overheid doet routine monsterneming in een uitsnijderij

Nadere informatie

Inleiding. 1 Het marktaandeel van biologisch vlees was in 2008 2,2%, een toename van 0,3% sinds 2007. Bron: Biomonitor

Inleiding. 1 Het marktaandeel van biologisch vlees was in 2008 2,2%, een toename van 0,3% sinds 2007. Bron: Biomonitor Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers Juli 2009 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Opzet van de Supermarktmonitor... 4 1. Prijs van vleesvervangers en biologisch vlees... 4 2. Aanbod van vleesvervangers

Nadere informatie

de dagelijkse energiebehoefte in kilocalorieën (kcal) en G het gewicht in kg.

de dagelijkse energiebehoefte in kilocalorieën (kcal) en G het gewicht in kg. Supersize me In de film Supersize Me besluit de hoofdpersoon, Morgan Spurlock, dertig dagen lang uitsluitend fastfood te eten. Op deze manier krijgt hij elke dag 5000 kcal aan energie binnen. Eerst wordt

Nadere informatie

Factsheet voedselverspilling bij de consument

Factsheet voedselverspilling bij de consument Factsheet voedselverspilling bij de consument VERSIE: MAART 2014 1. Waarvoor dient dit document? De factsheet is een initiatief van de interdepartementale werkgroep voedselverlies van de Vlaamse overheid

Nadere informatie

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen t/m 2012. Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 2.4 Datum: 16-aug-2011 Doc.nr: 10.

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen t/m 2012. Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 2.4 Datum: 16-aug-2011 Doc.nr: 10. CO 2 - en energiereductiedoelstellingen t/m 2012 Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 2.4 Datum: Doc.nr: 10.A0320 CO 2 -reductierapport Distributielijst Naam B.Bor (Alf) M. Roeleveld (ALF) Accorderingslijst

Nadere informatie

Wiskunde A. Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 17 mei 13.30 16.30 uur

Wiskunde A. Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 17 mei 13.30 16.30 uur Wiskunde A Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 00 Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening vereist is, worden aan het antwoord

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. De Warenwetregeling Vrijstelling vitaminepreparaten wordt als volgt gewijzigd:

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. De Warenwetregeling Vrijstelling vitaminepreparaten wordt als volgt gewijzigd: STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 40994 20 november 2015 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 12 november 2015, 854424-143049-VGP,

Nadere informatie

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid over houden van huisdieren Het juiste voer en de juiste hoeveelheid

Nadere informatie

4.1 Voederwaarderingssystemen voor paarden en pony s

4.1 Voederwaarderingssystemen voor paarden en pony s 4 Paarden en pony s 4.1 Voederwaarderingssystemen voor paarden en pony s Sinds januari 2005 zijn voor paarden en pony s twee officiële CVB systemen van kracht, een netto energiesysteem (met als kengetal

Nadere informatie

BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 30-10-2013. Opdrachtgever: Jan van der Laan

BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 30-10-2013. Opdrachtgever: Jan van der Laan Onderwerp: Beleid muskusrattenbeheer Nummer: Bestuursstukken\1465 Agendapunt: 8 DB: Ja 14-10-2013 Workflow Opsteller: Marc Rothengatter, 0598-693282 Veiligheid en Voldoende Water BPP: Nee FAZ: Nee VVSW:

Nadere informatie

Aantal pagina's 5. Doorkiesnummer +31(0)88335 7160

Aantal pagina's 5. Doorkiesnummer +31(0)88335 7160 Memo Aan Port of Rotterdam, T.a.v. de heer P. Zivojnovic, Postbus 6622, 3002 AP ROTTERDAM Datum Van Johan Valstar, Annemieke Marsman Aantal pagina's 5 Doorkiesnummer +31(0)88335 7160 E-mail johan.valstar

Nadere informatie

De jodiuminname van de Nederlandse bevolking na verdere zoutverlaging in brood. RIVM Briefrapport 2014-0054 M. Geurts J. Verkaik-Kloosterman

De jodiuminname van de Nederlandse bevolking na verdere zoutverlaging in brood. RIVM Briefrapport 2014-0054 M. Geurts J. Verkaik-Kloosterman De jodiuminname van de Nederlandse bevolking na verdere zoutverlaging in brood RIVM Briefrapport 2014-0054 M. Geurts J. Verkaik-Kloosterman De jodiuminname van de Nederlandse bevolking na verdere zoutverlaging

Nadere informatie

Weekaanbiedingen 20% Week 27 en 28 KORTING. Spianata Romana heel. NIEUW! Lasagne bolognese PRIJSIMPULS. p/kilo WK27/28 WK28

Weekaanbiedingen 20% Week 27 en 28 KORTING. Spianata Romana heel. NIEUW! Lasagne bolognese PRIJSIMPULS. p/kilo WK27/28 WK28 Geldig van 1 juli t/m 12 juli 2013 Week 27 en 28 Weekaanbiedingen Spianata Romana heel PRIJSIMPULS NIEUW! Lasagne bolognese PRIJSIMPULS De enige salami met een platte vorm, van origine uit Rome. ± 1,7

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument D021997/02.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument D021997/02. RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 10 september 2012 (10.09) (OR. en) 13486/12 DE LEG 81 AGRI 555 I GEKOME DOCUME T van: de Europese Commissie ingekomen: 22 augustus 2012 aan: de heer Uwe CORSEPIUS, secretaris-generaal

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B1

Examen HAVO. wiskunde B1 wiskunde B1 Eamen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 25 mei 13.3 16.3 uur 2 5 Voor dit eamen zijn maimaal 82 punten te behalen; het eamen bestaat uit 22 vragen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

memo Luchtkwaliteit Rijksweg 20-1 te Drempt 100968

memo Luchtkwaliteit Rijksweg 20-1 te Drempt 100968 memo aan: van: Gemeente Bronckhorst Johan van der Burg datum: 8 juni 2011 betreft: Project: Luchtkwaliteit Rijksweg 20-1 te Drempt 100968 INLEIDING Op het perceel Rijksweg 20-1 te Drempt (gemeente Bronkhorst)

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika Nummer 1, janari 2014 Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Start van 2014 1-2 Bureaus presenteren hun ideeën voor Colourfultaste campagne 2014-2017 3 Kom in de Kas 3 Afrikaanse Fruitmot 4 Belangrijkste resultaten

Nadere informatie

Hydraulische randvoorwaarden categorie c-keringen Achtergrondrapport Wieringermeerdijk (dijkring 13)

Hydraulische randvoorwaarden categorie c-keringen Achtergrondrapport Wieringermeerdijk (dijkring 13) Opdrachtgever: Ministerie van Verkeer en Waterstaat Hydraulische randvoorwaarden categorie c-keringen Achtergrondrapport Wieringermeerdijk (dijkring 13) Auteur: Nadine Slootjes PR1322 november 2008 november

Nadere informatie

Bathse spuikanaal zuid (Volkerak-Zoommeer)

Bathse spuikanaal zuid (Volkerak-Zoommeer) Bathse spuikanaal zuid (Volkerak-Zoommeer) 1 mei 1987 Aanvang metingen Gemiddelde etmaalwaarden Datum Afvoer kenmerkende waarden periode 27 jan 1988 120 Hoogste (periode 1988...1990) 14 Gemiddelde (periode

Nadere informatie

memo INLEIDING WETTELIJK KADER aan: Johan van der Burg datum: 26 maart 2013 Luchtkwaliteit parkeerterrein Fort Pannerden project: 110189.

memo INLEIDING WETTELIJK KADER aan: Johan van der Burg datum: 26 maart 2013 Luchtkwaliteit parkeerterrein Fort Pannerden project: 110189. memo aan: van: Johan van der Burg datum: 26 maart 2013 betreft: Luchtkwaliteit parkeerterrein Fort Pannerden project: 110189.01 INLEIDING De ministeriële regeling NIBM bevat geen kwantitatieve uitwerking

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

memo INLEIDING WETTELIJK KADER aan: Johan van der Burg datum: 7 maart 2012 Luchtkwaliteit heemtuin in Gorsel project: 70922.01

memo INLEIDING WETTELIJK KADER aan: Johan van der Burg datum: 7 maart 2012 Luchtkwaliteit heemtuin in Gorsel project: 70922.01 memo aan: van: Johan van der Burg datum: 7 maart 2012 betreft: Luchtkwaliteit heemtuin in Gorsel project: 70922.01 INLEIDING In Gorssel (Gemeente Lochem) is aan de Molenweg het herstel van de heemtuin

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Inleiding

Samenvatting. 1 Inleiding Samenvatting 1 Inleiding Door te consumeren verbruiken mensen energie. Er wordt niet alleen direct energie verbruikt in de vorm van aardgas, elektriciteit of benzine, maar er wordt ook indirect energie

Nadere informatie

MEMO DHV B.V. Logo. : De heer P.T. Westra : Ramon Nieborg, Alex Bouthoorn : Ceciel Overgoor

MEMO DHV B.V. Logo. : De heer P.T. Westra : Ramon Nieborg, Alex Bouthoorn : Ceciel Overgoor Logo MEMO Aan : De heer P.T. Westra Van : Ramon Nieborg, Alex Bouthoorn Kopie : Ceciel Overgoor Dossier : BA4962-100-100 Project : Milieuonderzoeken bedrijventerrein de Flier Nijkerk Betreft : Onderzoek

Nadere informatie

Vraagstelling Vraag van Steven Marijnissen aan Jaap Oosthoek is of de lozing van het effluent op het KRW waterlichaam Mark en Vliet toelaatbaar is.

Vraagstelling Vraag van Steven Marijnissen aan Jaap Oosthoek is of de lozing van het effluent op het KRW waterlichaam Mark en Vliet toelaatbaar is. Zaaknr. : 11.ZK56591 Kenmerk : 12IT002508 Barcode : *12IT002508* memo Van : Jaap Oosthoek Via : Hermen Keizer Aan : Steven Marijnissen Onderwerp : Toelaatbaarheid tijdelijke lozing effluent Nieuwveer op

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 26 991 Voedselveiligheid Nr. 424 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Notitie Delft, maart 2011 Opgesteld door: M.N. (Maartje) Sevenster M.E. (Marieke) Head 2 Maart 2011 2.403.1 Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg 1 Inleiding Binnen de prestatieladder

Nadere informatie

Vleesconsumptie per hoofd van de bevolking in Nederland, 2005-2014. David Verhoog, Hans Wijsman en Ida Terluin

Vleesconsumptie per hoofd van de bevolking in Nederland, 2005-2014. David Verhoog, Hans Wijsman en Ida Terluin Vleesconsumptie per hoofd van de bevolking in Nederland, 2005-2014 David Verhoog, Hans Wijsman en Ida Terluin Vleesconsumptie per hoofd van de bevolking in Nederland, 2005-2014 David Verhoog, Hans Wijsman

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.30 uur

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.30 uur Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.30 uur wiskunde A Dit examen bestaat uit 21 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 83 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met

Nadere informatie

Bijlage 9: Onderzoek luchtkwaliteit

Bijlage 9: Onderzoek luchtkwaliteit Bijlage 9: Onderzoek luchtkwaliteit Wettelijk kader In de Wet milieubeheer is de Europese richtlijn geïmplementeerd op het gebied van grenswaarden voor diverse stoffen. Het doel van de wet is mensen te

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 april 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 april 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Emissieontwikkeling op onderliggend wegennet ten gevolge van realisatie Tweede Coentunnel en Westrandweg

Emissieontwikkeling op onderliggend wegennet ten gevolge van realisatie Tweede Coentunnel en Westrandweg Notitie Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn Aan RWS Noord Holland ir. E. Tenkink Van Ir. P.W.H.G. Coenen Kopie aan www.tno.nl T 055 549 34 93 F 055 541 98 37 Onderwerp Emissie ontwikkeling

Nadere informatie

11-079 asbeststort DMH risico omgeving

11-079 asbeststort DMH risico omgeving Datum: 16 mei 2011 Aan: Gemeente Sliedrecht, D. Roza Van: GGD Zuid-Holland Zuid, I.G. Akkersdijk Betreft: Mogelijke risico s Derde Merwedehaven voor omgeving Op 13 mei 2011 heeft de gemeente Sliedrecht

Nadere informatie

Slachten, wegen en classificeren van varkens

Slachten, wegen en classificeren van varkens Slachten, wegen en classificeren van varkens Slachten, wegen en classificeren van varkens Het slachten, wegen en classificeren van varkens is aan strikte regels gebonden. Deze regels zijn nationaal vastgelegd

Nadere informatie

Coverage glasaaluitzet 14 april 2015, Zeewolde

Coverage glasaaluitzet 14 april 2015, Zeewolde Coverage glasaaluitzet 14 april 2015, Zeewolde SBS 6 Hart van Nederland http://www.hartvannederland.nl/top-nieuws/2015/850-000-jonge-palingen-uitgezet/ NPO2 Hallo Holland, Omroep Max http://www.omroepmax.nl/hallonederland/uitzending/tv/hallo-nederland-dinsdag-14-april-2015/

Nadere informatie

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen.

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. Februari 2013 Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. In Rotterdam heeft een kwart van de basisschoolkinderen overgewicht, met alle gezondheidsrisico

Nadere informatie

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303 Paardenhouderij in het nieuwe mestbeleid Oosterwolde, 13 januari 2006 Vanaf 1 januari 2006 vallen paarden en pony s onder de Meststoffenwet. Dit levert veel (nieuwe) problemen op. In dit bericht worden

Nadere informatie

Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ

Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ 1. Wat wordt verstaan onder dioxine? De term dioxine verwijst naar een familie van molecules van polyaromatische koolwaterstoffen met 1 tot 8 chlooratomen

Nadere informatie