Vooroordelen blijf bij jezelf!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vooroordelen blijf bij jezelf!"

Transcriptie

1 HANDLEIDING Vooroordelen blijf bij jezelf! Lesgeven over stereotypen, vooroordelen en discriminatie aan studenten op het mbo.

2 Inleiding pag 3 Samenvatting werkvormen pag 4 Doelgroepen pag 4 Doelen pag 4 Wat is gebeurd, kunnen we niet meer veranderen. Het enige dat we kunnen doen is van het verleden leren en beseffen wat discriminatie en vervolging van onschuldige mensen betekent. Mijn mening is dat iedereen de plicht heeft vooroordelen te bestrijden. Otto Frank, 1970 Programma s in het Anne Frank Huis pag 5 10 vragen over lesgeven over vooroordelen en discriminatie pag 5 2

3 Inleiding Stereotypen, vooroordelen en discriminatie; iedereen kan ermee te maken krijgen. Vooroordelen, blijf bij jezelf! stelt deze onderwerpen op een toegankelijke en aansprekende manier aan de orde in je klas. Door te werken met deze lesmaterialen worden studenten zich bewust van hun eigen vooroordelen en die van een ander. Ze zien welke impact vooroordelen kunnen hebben en leren rekening houden met de referentiekaders van anderen. Polen moeten oprotten. Deze opmerking kreeg docent Kees (mbo niveau 2, Den Haag) te horen in zijn les over Europa. Hoe reageer je in zo n situatie? Vooroordelen, blijf bij jezelf! stimuleert studenten om hun eigen vooroordelen onder de loep te nemen. Ze leren zichzelf en hun klasgenoten beter kennen via laagdrempelige identiteits- oefeningen. Daarbij leren ze om op een zinvolle manier te discussiëren over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. In deze handleiding voor mbo-docenten staan drie werkvormen over stereotypen, vooroordelen en discriminatie. Het materiaal kan gebruikt worden in de klas en stimuleert de actieve inzet van de studenten. De Anne Frank Stichting biedt tevens drie educatieve programma s aan waarin deze werkvormen worden gebruikt. De programma s maken studenten bewust van (hun eigen) vooroordelen ten opzichte van groepen en de effecten hiervan. Daarnaast leren studenten rekening houden met het referentiekader van anderen. Meer informatie over de educatieve programma s is te vinden op Wat zijn stereotypen, vooroordelen en discriminatie? Stereotypen Stereotypen zijn generalisaties. Het zijn de algemene beelden en ideeën over mensen en groepen die wij in ons achterhoofd hebben opgeslagen. Ze zijn een vast onderdeel van ons denkpatroon en iedereen gebruikt ze. Bijvoorbeeld: Bejaarden zijn vergeetachtig, Duitsers drinken bier en gamers zijn niet sociaal. Vooroordelen Vooroordelen zijn emotioneel geladen oordelen vooraf. Iedereen heeft vooroordelen, geen mens gaat geheel onbevooroordeeld door het leven. Vaak hebben vooroordelen een negatieve lading. Bijvoorbeeld: Je hebt een keer een leuk gesprek gehad met een Amerikaanse, je weet het zeker: alle Amerikanen zijn leuke mensen! Of: Je leest in de krant dat Poolse arbeiders problemen hebben veroorzaakt, je denkt nu dat alle Polen gemakkelijk problemen veroorzaken. Discriminatie Discriminatie in onterechte ongelijke behandeling. De gronden waarop je geen direct onderscheid mag maken, zijn wettelijk vastgelegd: godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele gerichtheid en burgerlijke staat. Artikel 1 van de Grondwet Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Bijvoorbeeld: Het is discriminatie als een sollicitant geweigerd wordt voor een baan op school vanwege zijn seksuele gerichtheid. 3

4 Samenvatting werkvormen Er zijn drie werkvormen om in de klas te gebruiken: 1. Identiteitskaart: Dit wist ik nog niet van jou Duur 20 minuten 2. Vooroordelen, waar komen die vandaan? Duur 45 minuten 3. Free2choose Duur 30 minuten Als startpunt van de lessen kan de werkvorm Identiteitskaart gebruikt worden. Deze werkvorm gaat over de student zelf. Studenten leren kenmerken van hun eigen identiteit te benoemen en ontdekken overeenkomsten en verschillen tussen henzelf en hun medestudenten. Tevens worden de gesprekstechnieken open vragen, actief luisteren en samenvatten geoefend. Nadat de studenten kenmerken van hun eigen identiteit hebben leren benoemen, gaan ze nadenken over de groepen waarvan zij deel uit maken. Aansluitend biedt de werkvorm Vooroordelen, waar komen die vandaan? de mogelijkheid om in te gaan op groepsidentiteit en stereotypen. In de werkvormen worden studenten uitgedaagd om de stereotiepe denkbeelden en vooroordelen die zij zelf hebben te bespreken. Om studenten te laten oefenen in discussiëren en debatteren gaat de werkvorm Free2choose in op de vraag: Mogen rappers tekeergaan tegen homo s? Studenten wordt gevraagd om stelling te nemen en hun mening te beargumenteren. Doelgroepen De werkvormen zijn geschikt voor studenten in het middelbaar beroepsonderwijs. Het materiaal kan worden ingezet in de lessen burgerschapsvorming en omgangskunde. Tevens is het geschikt als materiaal om invulling te geven aan het mentoraat en voor projectweken, waarin omgangsvormen, respect en/of het tegengaan van discriminatie centraal staan. Doelen Door met deze materialen te werken kunnen docenten: hun kennis over stereotypen, vooroordelen en discriminatie vergroten; hun vaardigheden verbeteren wat betreft het bespreekbaar maken van deze onderwerpen in de klas; hun eigen ideeën ontwikkelen en/of aanscherpen over deze onderwerpen; ideeën opdoen om met deze onderwerpen in de les aan de slag te gaan. Bij elke werkvorm is een handleiding voor docenten. Door deze werkvormen te doen kunnen studenten: leren over de gevaren van discriminatie, het denken in stereotypen en het hebben van vooroordelen; uitleggen wat de verschillen zijn tussen stereotypen, vooroordelen en discriminatie; nadenken over een eigen aanpak over goed omgaan met stereotypen en vooroordelen; zich bewust worden van hoe vooroordelen gedrag kunnen beïnvloeden. 4

5 Programma s van het Anne Frank Huis De Anne Frank Stichting biedt mbo-studenten drie verschillende programma s aan waarin met de lesmaterialen wordt gewerkt. Meer informatie hierover is te vinden op Docententraining De Anne Frank Stichting verzorgt op verschillende momenten in het jaar een training voor docenten, waarin didactiek, achtergrondinformatie en vaardigheden centraal staan. De deelnemers maken kennis met de materialen en ontvangen achtergrondinformatie over de werkvormen. Het actuele aanbod docententrainingen is te vinden op Materialen De werkvormen worden ondersteund door het handboek Begin bij jezelf! Kleine uiteenzetting over stereotypen en vooroordelen PDF Docentenportal/Actueel/2013/Oktober/ Begin-bij-jezelf/ Online cursus begin bij jezelf! Hoe ga je als docent om met vooroordelen van jongeren? Wat kun je doen tegen discriminatie? En hoe kun je leerlingen corrigeren in en bewust maken van hun gedrag ten opzichte van anderen? Voor deze en andere vragen kun je terecht bij de online cursus Begin bij Jezelf! Docentenportal/Producten-en-trainingen/ Begin-bij-jezelf/ Communicatietraining Volg de communicatietraining Reageren op discriminerende opmerkingen. Hierin leer je op een effectieve manier reageren op heftige opmerkingen, zodat je een veilige sfeer houdt in de klas. Je kunt de training zowel in het Anne Frank Huis als op je eigen opleiding volgen. Neem bij interesse contact op met 10 vragen over lesgeven over vooroordelen en discriminatie 1. Waarom is het belangrijk om les te geven over deze thema s? Iedereen in het onderwijs kan ermee te maken krijgen. Als je vaardigheden ontwikkelt om hiermee om te gaan, behoud je een veilige sfeer in de klas. 2. Wat zijn stereotypen en vooroordelen? Iedereen gebruikt stereotypen, dat is niet erg en het heeft een functie: het ordenen en indelen van de wereld om deze beter te begrijpen. Indelen doet iedereen: dat gaat meestal automatisch. Maar indelen leidt gemakkelijk tot generaliseren. Stereotypen zijn generalisaties. Het zijn algemene ideeën en beelden over mensen en groepen. Iedereen gebruikt stereotypen, maar ze kunnen je in de weg zitten, omdat ze je het zicht op de veelkleurige werkelijkheid ontnemen. Vooroordelen zijn emotioneel geladen oordelen vooraf. Iedereen heeft vooroordelen: geen mens gaat geheel onbevooroordeeld door het leven. Stereotypen kunnen leiden tot vooroordelen, maar doen dat niet automatisch. 3. Hoe kan je lesgeven over stereotypen en vooroordelen? Stereotypen en vooroordelen kunnen abstracte onderwerpen zijn voor leerlingen. Wat in dat geval goed werkt, is om het onderwerp persoonlijker te maken. Laat leerlingen én docenten ontdekken welke generalisaties en stereotypen zij zelf gebruiken en bespreek met elkaar welke vooroordelen jullie kennen. De AFS biedt naast de vijf werkvormen uit dit lesmateriaal ook een online cursus aan: Docentenportal/Producten-en-trainingen/ Begin-bij-jezelf/ 5

6 4. Maak ik niet onnodige discussie in de klas los door deze onderwerpen te bespreken? Als er in de klas gepest wordt, of leerlingen worden buitengesloten, dan kan het bespreken van dit onderwerp lastig zijn. Het is in dat soort situaties juist van belang om de tijd te nemen om met de klas het gesprek aan te gaan. Schat de situatie goed in: welke leerlingen kunnen extreme standpunten innemen? En welke leerlingen zitten misschien in een slachtofferrol? 5. Wat doe ik als leerlingen emotioneel reageren? Praten over vooroordelen en discriminatie kan emotionele reacties bij leerlingen oproepen. Misschien zijn zij zelf slachtoffer van discriminatie of worden ze in de klas gepest of buitengesloten. Het is belangrijk dat er een veilige sfeer in de klas is, zodat leerlingen zich op hun gemak voelen en over hun eigen ervaringen kunnen en durven te praten. Het is niet erg als er emotioneel gereageerd wordt, dat is meestal een goed teken: de leerlingen durven zich te uiten. Luisteren naar elkaar en elkaar opbouwende feedback geven kan helpen om de emotionele lading weg te nemen. 6. Wat doe ik als er een discriminerende opmerking wordt gemaakt? Reageer zoveel mogelijk op discriminerende opmerkingen. Negeer het niet, want zwijgen kan worden opgevat als toestemmen; jij beïnvloedt de sfeer in de groep. Bepaal van tevoren een standpunt ten aanzien van discriminatie. Geef duidelijk jouw normen en waarden aan. Die beïnvloeden de sfeer namelijk ook. Ben je je daar bewust van? Zorg ervoor dat je erachter komt hoe ernstig de opmerking is die de student maakt. Wordt er iemand direct door geraakt? Stel dan de norm en waarborg een veilige omgeving, dan heeft het gesprek de meeste kans van slagen. Ontdek eerst waar de opmerking vandaan komt. Wat bedoelt iemand nou precies te zeggen? Vanuit welke emotie doet iemand dit? De LSD-methode (Luisteren, Samenvatten, Doorvragen) leent zich hiervoor. Afhankelijk van de situatie kun je ervoor kiezen om de klas te betrekken in het gesprek of om de betreffende student er later een-op-een op aan te spreken. Stel wel duidelijke grenzen vast welke opmerkingen wel en niet worden toegestaan. Bespreek deze afspraken met de studenten en zorg ervoor dat deze voor iedereen helder zijn. Terug kunnen grijpen op dit kader van afspraken is een goede manier om studenten duidelijk te maken wat wel en niet is toegestaan in de klas. Geef jongeren de kans om zichzelf te corrigeren: check waar het oordeel vandaan komt, maar zet de jongere niet klem. Wijs niet de jongere af, maar wel het gedrag of de uitspraak. Let op het is niet vanzelfsprekend dat iemand (na een incident waarbij hij of zij zich gediscrimineerd voelt) als voorbeeld wil dienen. 7. Wat kan de school nog meer doen? De Anne Frank Stichting heeft een relevant trainingsaanbod voor docenten: Reageren op discriminerende opmerkingen In deze training leer je een aantal gesprekstechnieken waardoor je de rust in het gesprek houdt en in contact blijft met degene die de opmerking maakt (leerling, collega, vriend). Hiermee waarborg je een veilige, positieve sfeer in de klas en de docentenkamer. De strip Nieuwe vrienden is in 2014 gepubliceerd. Nieuwe vrienden is een educatieve strip met lesmaterialen en bijbehorende docententraining over identiteit, vriendschap, vooroordelen en discriminatie voor jongeren van 11 tot 14 jaar. Hoe ontstaan nieuwe vriendschappen? Wat doe je als iemand wordt buitengesloten? 6

7 In sommige situaties is het noodzakelijk om juridische stappen te zetten. Je kunt daarvoor contact opnemen met het kenniscentrum Art.1 of een antidiscriminatiebureau in jouw regio. Daarnaast kun je via deze app discriminatie gemakkelijk melden: 13/app-voor-melden-discriminatie.html 8. Heeft de Anne Frank Stichting ook tips hoe ik om kan gaan met antisemitische opmerkingen in de les? Op Docentenportal/Producten-en-trainingen/ Daar-heb-ik-wel-van-terug/ vindt je veelvoorkomende vragen en opmerkingen die met antisemitisme (haat tegen joden) te maken hebben. De Anne Frank Stichting heeft verschillende online en offline publicaties over dit onderwerp verzorgd. 10. Waar leer ik meer over Anne Frank en de geschiedenis van haar tijd? Dit lesmateriaal gaat over stereotypen, vooroordelen en discriminatie hier en nu. De Anne Frank Stichting stelt daarnaast ook lesmateriaal beschikbaar over Anne Frank en de Tweede Wereldoorlog. Dit lesmateriaal is ontwikkeld voor het primair en voortgezet onderwijs. De lesmaterialen zijn te vinden op de docentenportal: 9. Waarom maakt de Anne Frank Stichting lesmateriaal over stereotypen en vooroordelen? Dat volgt uit de doelstelling van de Stichting. De Stichting is een onafhankelijke organisatie die de plek beheert waar Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog was ondergedoken en waar zij haar dagboek schreef. De AFS brengt Annes levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie. Wat is gebeurd, kunnen we niet meer veranderen. Het enige dat we kunnen doen is van het verleden leren en beseffen wat discriminatie en vervolging van onschuldige mensen betekent. Mijn mening is dat iedereen de plicht heeft vooroordelen te bestrijden. Otto Frank,

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie Werkvorm 9: voor de opleider (1) Hoe kun je reageren op discriminatie op school? Iedereen in het onderwijs krijgt er vroeg of laat mee te maken: vooroordelen en discriminatie. Het is zaak om hier goed

Nadere informatie

Voor de docentenopleider

Voor de docentenopleider Werkvorm: voor de opleider (1) Hoe kun je een gesprek over discriminatie begeleiden? Is het erg als leerlingen elkaar aanspreken met homo of als een collega in de docentenkamer een grap maakt over de afkomst

Nadere informatie

Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen

Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen Anti Discriminatie Bureau Voor Nijmegen en omgeving 024 32 40 400 www.adbnijmegen.nl Anti Discriminatie Bureau Nijmegen

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school!

Discriminatie? Niet in onze school! Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies voortgezet onderwijs Hé homo, doe s normaal! Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

DISCRIMINATIE OF NIET?

DISCRIMINATIE OF NIET? PRIMAIR ONDERWIJS DISCRIMINATIE OF NIET? Algemene informatie Beste docent, Voor u ligt de toolkit vanuit RADAR. Vanuit de resultaten van de Diverscity-meter is deze toolkit voor u geselecteerd. Deze toolkit

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school!

Discriminatie? Niet in onze school! Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies voortgezet onderwijs Hé homo, doe s normaal! Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies basisscholen Zíj zijn stom, gemeen, lelijk Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden

Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden De les bestaat uit zes uitdagende activiteiten: > Samenvatting > Animatie 1: De nieuwe (thema: nieuw zijn) > Animatie 2: Een geintje?!

Nadere informatie

Gevoelige kwesties HANDLEIDING

Gevoelige kwesties HANDLEIDING HANDLEIDING Gevoelige kwesties Korte omschrijving lesactiviteit Als je een discriminerende opmerking hoort, kan dat erg pijnlijk zijn. Discriminatie kan ook andere gevoelens oproepen: boosheid bijvoorbeeld,

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6 Werkvorm 6: voor de opleider (1) Hoe kun je lesgeven over Anne Frank in groep 5 en 6? De bezoekers van het Anne Frank Huis worden steeds jonger. In 2009 kwamen er 13.000 kinderen tussen de 5 en 10 jaar

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 2: voor de opleider (1) Anne Frank Tijdlijn

Voor de paboopleider. Werkvorm 2: voor de opleider (1) Anne Frank Tijdlijn Werkvorm 2: voor de opleider (1) Het persoonlijke verhaal en de historische context Anne Frank is het bekendste slachtoffer van de Holocaust. Haar levensverhaal biedt een venster op de geschiedenis van

Nadere informatie

Wie ben jij? HANDLEIDING

Wie ben jij? HANDLEIDING HANDLEIDING Wie ben jij? Korte omschrijving lesactiviteit Iedereen legt vijf vingers op tafel. Om de beurt vertel je iets over jezelf, waarvan je denkt dat het uniek is. Als het inderdaad uniek is, dan

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 4: voor de opleider (1) beeldgebruik

Voor de paboopleider. Werkvorm 4: voor de opleider (1) beeldgebruik Werkvorm 4: voor de opleider (1) Beelden van de Jodenvervolging in de les Bij deze werkvorm is een aantal foto s, casussen en adviezen verzameld om studenten te laten nadenken over het gebruik van beelden

Nadere informatie

Meldpunt Discriminatie Gooi en Vechtstreek

Meldpunt Discriminatie Gooi en Vechtstreek GASTLESSEN 2016-2017 Meldpunt Discriminatie Gooi en Vechtstreek Het afgelopen schooljaar is het Meldpunt Discriminatie Gooi en Vechtstreek met veel plezier en succes gestart met het geven van gastlessen

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

AFP PHOTO / Oliver Lang. Een arts in een verpleeghuis in Doetinchem draagt een hoofddoek.

AFP PHOTO / Oliver Lang. Een arts in een verpleeghuis in Doetinchem draagt een hoofddoek. Werkblad 1 FILMCLIP: POLITIEAGENT MET TULBAND Wat vind jij? Mag een politieagent tijdens z n werk een tulband dragen? Bedenk voor beide standpunten argumenten. Schrijf deze argumenten op. OPDRACHTEN: VERSCHILLENDE

Nadere informatie

Voor leerlingen Pagina 4-5 gastlessen vooroordelen lesmateriaal informatie voor werkstukken

Voor leerlingen Pagina 4-5 gastlessen vooroordelen lesmateriaal informatie voor werkstukken Zij zijn stom, gemeen, lelijk... Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen en docenten respectvol met elkaar omgaan. Ieder1Gelijk geeft daarom op basisscholen voorlichting

Nadere informatie

Ons aanbod. Voor leerlingen. Pagina 4-5. gastlessen vooroordelen lesmateriaal informatie voor werkstukken. Voor team en management.

Ons aanbod. Voor leerlingen. Pagina 4-5. gastlessen vooroordelen lesmateriaal informatie voor werkstukken. Voor team en management. Zij zijn stom, gemeen, lelijk... Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen en docenten respectvol met elkaar omgaan. Ieder1Gelijk geeft daarom op basisscholen voorlichting

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 10: voor de opleider (1) Verleden en heden

Voor de paboopleider. Werkvorm 10: voor de opleider (1) Verleden en heden Werkvorm 10: voor de opleider (1) Leren mensen van de Oorlog? De Jodenvervolging en de Tweede Wereldoorlog zijn binnen het geschiedenisonderwijs bij uitstek onderwerpen waarbij gepleit wordt voor een koppeling

Nadere informatie

Inleiding IN DIT BOEK LEES JE WAAROM STEUN, RESPECT EN VERTROUWEN BIJ VRIENDSCHAP HOREN.

Inleiding IN DIT BOEK LEES JE WAAROM STEUN, RESPECT EN VERTROUWEN BIJ VRIENDSCHAP HOREN. Inleiding Met wie heb je de meeste lol? En wie bel je als je een probleem hebt? Vaak zijn dat je. Sommige mensen hebben veel, andere mensen hebben er maar een paar. Vriendschap is belangrijk in ons leven.

Nadere informatie

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Inhoud Spannend... 2 Belang... 2 Onbalans... 2 Reflectieve dialoog... 2 Verschillen tussen dialoog en debat... 3 Praktische aandachtspunten voor een

Nadere informatie

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN PROFESSIONALITEIT Ortho Consult Congres voor elke mentor - december 2016 - Anneke Blaauwendraad RECHTSTREEKS AANSPREKEN Wat is je doel? Belangstelling

Nadere informatie

Professioneel communiceren: belangrijk onderdeel van dit boek en deze lessen DENK NA: WAAR KAN JE ALS JURIDICH MEDEWERKER TERECHTKOMEN?

Professioneel communiceren: belangrijk onderdeel van dit boek en deze lessen DENK NA: WAAR KAN JE ALS JURIDICH MEDEWERKER TERECHTKOMEN? Hoofdstuk 1 Leerdoelen pg 17 Link tussen leerdoelen en toets stof 1.1 Juridisch medewerker Algemene vaardigheden besproken: Op de hoogte zijn (kennis) Informatie op papier kunnen zetten Goed kunnen lezen

Nadere informatie

Seksualiteit: Grenzen en Wensen

Seksualiteit: Grenzen en Wensen IJBURGCOLLEGE.NL Seksualiteit: Grenzen en Wensen Leerlingen handleiding Michiel Kroon Lieve leerling, Het is belangrijk om op een open en goede manier over seks te kunnen praten. De lessenserie die in

Nadere informatie

proefprogramma 2015-2016 stay steady samen je geloof verdiepen

proefprogramma 2015-2016 stay steady samen je geloof verdiepen 2015-2016 stay steady samen je geloof verdiepen Stay Steady is een van de clubconcepten uit de verdiepende jaarlijn van Youth for Christ. Samen met Rock Steady (voor de leeftijd van 11-13) en Live Steady

Nadere informatie

Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden

Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden De Anne Frank Stichting heeft zeer goede reacties gekregen op de stripboeken De Ontdekking (over Nederland in de Tweede Wereldoorlog)

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Folder voor leraren en jeugdwerkers

Folder voor leraren en jeugdwerkers Folder voor leraren en jeugdwerkers Radicalisering en waarom dit relevant is voor jou Deze folder is de korte versie van de TERRA handleiding Radicalisering en waarom dit relevant is voor jou. In deze

Nadere informatie

Radicalisering bij jongeren signaleren en bespreekbaar maken

Radicalisering bij jongeren signaleren en bespreekbaar maken Radicalisering bij jongeren signaleren en bespreekbaar maken Verslag Fort van de Democratie Utrecht dinsdag 31 maart 2015 Doelstelling van de middag Na deelname aan de studiemiddag over radicalisering

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

Coole Captain. doelbewust vastberaden. prestatiegericht

Coole Captain. doelbewust vastberaden. prestatiegericht Coole Captain Jij kent het klappen van de groepsdynamiek-zweep. Moeiteloos loods jij je leerlingen door de verschillende fasen. Je kent daarbij ook je eigen rol. Je hebt oog voor de individuele leerlingen

Nadere informatie

OMGAAN MET TABOES. docententraining. Bespreekbaar maken van homoseksualiteit in het voortgezet onderwijs

OMGAAN MET TABOES. docententraining. Bespreekbaar maken van homoseksualiteit in het voortgezet onderwijs docententraining OMGAAN MET TABOES Bespreekbaar maken van homoseksualiteit in het voortgezet onderwijs project voor het vmbo Nederlands / Mens & Maatschappij DOCENTENTRAINING OMGAAN MET TABOES DEEL 1 INTRODUCTIE

Nadere informatie

seksuele diversiteit op school

seksuele diversiteit op school Aandacht voor seksuele diversiteit op school Voorlichting en onderwijs Leerlingen die lesbisch, homo, bi of transgender (lhbt er) zijn worden op school nog té vaak gepest en uitgescholden. Volgens de PestThermometer

Nadere informatie

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit Onzichtbaar op internet introductie GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect ONDERWERP: Communiceren DOEL: Spelen met identiteit DOELGROEP: 13-14 jaar, onderbouw voortgezet onderwijs KORTE BESCHRIJVING: Deze les

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Feedback ontvangen. Feedback ontvangen is moeilijk. Hoe gaan we om met feedback?

Feedback ontvangen. Feedback ontvangen is moeilijk. Hoe gaan we om met feedback? 2 7 Feedback ontvangen Feedback kun je zien als een cadeau. Je kunt het aannemen, uitpakken en er je voordeel mee doen. Of je neemt het cadeau aan, bedankt de gever en legt het vervolgens in een kast om

Nadere informatie

Bijlage 2A. Aanbod voorlichting en gastlessen basisonderwijs, tevens speciaal onderwijs 2011 / 2012.

Bijlage 2A. Aanbod voorlichting en gastlessen basisonderwijs, tevens speciaal onderwijs 2011 / 2012. Bijlage 2A. Aanbod voorlichting en gastlessen basisonderwijs, tevens speciaal onderwijs 2011 / 2012. Thema 1: Discriminatie en vooroordelen. 1.1. Is dit discriminatie... ja of nee? (11-12 jaar). Deze gastles

Nadere informatie

Doelgroep onderzoek. Angel Roelofs ( ) G&I1-C Research - Project vrij

Doelgroep onderzoek. Angel Roelofs ( ) G&I1-C Research - Project vrij Doelgroep onderzoek Angel Roelofs (3006410) G&I1-C Research - Project vrij Inhoudsopgave Inleiding Inleiding... 2 Methode... 3 Analyse... 5 Conclusie... 7 Bronvermelding... 8 Het einde van het schooljaar

Nadere informatie

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Gegevens meting leraren Respons : 45 leraren, 21 mannen & 24 vrouwen Scholen : Blariacum College (Venlo) Summa College (Eindhoven) Vakcollege Tilburg

Nadere informatie

VR-Experience Wat doet discriminatie met ons?

VR-Experience Wat doet discriminatie met ons? VR-Experience Wat doet discriminatie met ons? over jouover mij.nl Mede mogelijk gemaakt door Een waardevolle overeenkomst Iedereen is anders. Kijk maar om je heen. We zien er anders uit, hebben andere

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

Handleiding Introductieles Annes Dagboek

Handleiding Introductieles Annes Dagboek De les bestaat uit drie uitdagende activiteiten: > woordweb > filmclip met kijkopdracht > citaten: gebeurtenissen en woorden > actuele betekenis: interview met Otto KERNDOELEN In de lessen besteedt u aandacht

Nadere informatie

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Een digitale les over Anne Frank voor vmbo-leerlingen van 13-15 jaar ter bevordering van lezen en schrijven. De digitale les bestaat uit: > Diverse

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

ZELF AAN DE SLAG MET LIFEGUARDS [SCHOOL] - LESPAKKET

ZELF AAN DE SLAG MET LIFEGUARDS [SCHOOL] - LESPAKKET ZELF AAN DE SLAG MET LIFEGUARDS [SCHOOL] - LESPAKKET Het project Lifeguards is uitgevoerd door CNV Jongeren en mogelijk gemaakt door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Lifeguards is uitgevoerd

Nadere informatie

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE)

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) Inhoud Algemeen 2 Seksuele intimidatie 4 Agressie en

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Leskist discriminatie en vooroordelen

Leskist discriminatie en vooroordelen Leskist discriminatie en vooroordelen Voor het voortgezet onderwijs en mbo Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen 024 3240400 www.ieder1gelijk.nl Welkom in onze leskist! Voor deze leskist hebben we

Nadere informatie

HET KOMPAS DOEL BENODIGDHEDEN: WERKINSTRUCTIE: OPDRACHT IN DE KLAS:

HET KOMPAS DOEL BENODIGDHEDEN: WERKINSTRUCTIE: OPDRACHT IN DE KLAS: HET KOMPAS DOEL Instrument geven om te benoemen en herkennen wat belangrijk is voor de kinderen (hun waarden), zodat ze kunnen leren kiezen. BENODIGDHEDEN: plaatje van een kompas groot kompas voor in de

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

Hoe begin je een toespraak over een wereld in complete verdeeldheid? Dat was het eerste wat in me opkwam: de zichtbare verdeeldheid.

Hoe begin je een toespraak over een wereld in complete verdeeldheid? Dat was het eerste wat in me opkwam: de zichtbare verdeeldheid. 4 mei 2016, Hoe begin je een toespraak over een wereld in complete verdeeldheid? Dat was het eerste wat in me opkwam: de zichtbare verdeeldheid. We kennen allemaal de beelden van televisie. Huilende kinderen

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs. Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014

Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs. Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014 Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014 Professionalisering wetenschap en techniek in de klas Workshops Nascholingen Lezingen & Congressen

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 5: voor de opleider (1) rollen

Voor de paboopleider. Werkvorm 5: voor de opleider (1) rollen Werkvorm 5: voor de opleider (1) Het gebruik van in de klas In deze werkvorm maken studenten kennis met vier en leren zij deze toepassen in onderwijssituaties. De indeling met de vier geeft handvatten

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

Begin bij jezelf! Kleine Uiteenzetting over Stereotypen en Vooroordelen

Begin bij jezelf! Kleine Uiteenzetting over Stereotypen en Vooroordelen Kleine Uiteenzetting over Stereotypen en Vooroordelen Voorwoord 1. Indelen 2. Stereotypen 3. Mensen zijn groepsdieren Oordelen en beoordelen 4. Vooroordelen Wie ben ik 5. Identiteit Nationale stereotypen

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk?

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Zodra er twee of meer mensen in 1 ruimte zijn is er sprake van communicatie, ook al wordt er niet gesproken. Het is

Nadere informatie

SAMANTHA REEMEIJER HAVT4A POSITION PAPER 2

SAMANTHA REEMEIJER HAVT4A POSITION PAPER 2 SAMANTHA REEMEIJER HAVT4A 493612 POSITION PAPER 2 INHOUD Wie ben je?... 2 Praktijk tijdens de PABO... 2 Beargumenteer waarom je voor de ICT minor hebt gekozen... 3 Lees minimaal één digitale bron over

Nadere informatie

OMGAAN MET DISCRIMINATIE

OMGAAN MET DISCRIMINATIE OMGAAN MET DISCRIMINATIE Diversiteit: 19 beschermde criteria bepaald door de wet 10/5/2007 Leeftijd Seksuele geaardheid Burgerlijke staat Geloof of levensbeschouwing Vermogen Politieke overtuiging Taal

Nadere informatie

3.2.1 Thema 1: Vrienden versie 2

3.2.1 Thema 1: Vrienden versie 2 3.2.1 Thema 1: Vrienden versie 2 1. Eigen antwoord: ik vind het belangrijk dat ik met iemand kan lachen. 2. Een persoonlijke band tussen mensen die elkaar leuk vinden en vertrouwen. 3. Eigen antwoord:

Nadere informatie

11 Omgaan met verbale agressie

11 Omgaan met verbale agressie 11 Omgaan met verbale agressie AGRESSIE Praktijkinformatie Welke vormen zijn er? Hoe buig je opkomende verbale agressie om? Hoe en wanneer stel je je grens? EN Omgaan met verbale agressie Tip 1 Herken

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Beleid Kanjertraining op De Meeander

Beleid Kanjertraining op De Meeander Beleid Kanjertraining op De Meeander Voor u ligt het beleidsstuk Kanjertraining. We hopen dat het zicht geeft op wat we doen op school en waar we voor staan. Kanjertraining is meer dan een lesmethode.

Nadere informatie

Koffieochtend 20 oktober 2016 OPVOEDING IN DE FAMILIE

Koffieochtend 20 oktober 2016 OPVOEDING IN DE FAMILIE Koffieochtend 20 oktober 2016 OPVOEDING IN DE FAMILIE Voorstelronde Mesut Cifci, onderwijsondersteuner/oudercontactpersoon Welke ouders zijn er vandaag aanwezig? Samen met en van elkaar leren! Het belang

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN. Feedback = een concrete uitspraak over het gedrag van een ander, met een specifiek doel voor ogen

FEEDBACK GEVEN. Feedback = een concrete uitspraak over het gedrag van een ander, met een specifiek doel voor ogen FEEDBACK GEVEN Feedback geven is een van de meest directe manieren om gedrag te sturen. Zeker op de korte termijn, maar zeker ook op de langere termijn is feedback heel krachtig. Maar effectief feedback

Nadere informatie

PRIMAIR ONDERWIJS WAT IS VRIENDSCHAP

PRIMAIR ONDERWIJS WAT IS VRIENDSCHAP PRIMAIR ONDERWIJS WAT IS VRIENDSCHAP Algemene informatie Beste docent, Voor u ligt de toolkit vanuit RADAR. Vanuit de resultaten van de Diverscity-meter is deze toolkit voor u geselecteerd. Deze toolkit

Nadere informatie

Voor de opleider WERKVORM 5: VOOR DE OPLEIDER (1) ROLLEN

Voor de opleider WERKVORM 5: VOOR DE OPLEIDER (1) ROLLEN WERKVORM 5: VOOR DE OPLEIDER (1) ROLLEN Slachtoffers, daders, helpers en omstanders In deze werkvorm maken docenten (in opleiding) kennis met vier rollen en leren zij deze toepassen in onderwijssituaties.

Nadere informatie

Handleiding digitale les Free2choose

Handleiding digitale les Free2choose Handleiding digitale les Free2choose Wat vind jij? Mag een politieagent tijdens z n werk een tulband dragen? Mogen neo-nazi s voor de synagoge demonstreren? Mag een ambtenaar zijn geweten volgen en weigeren

Nadere informatie

Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript

Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Lesbrief bij de strip- en cartoontentoonstelling Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Voor de leerling Lesbrief bij de strip- en cartoontentoonstelling Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Voor

Nadere informatie

HET SPIEGELGESPREK. Een veilige setting

HET SPIEGELGESPREK. Een veilige setting HET SPIEGELGESPREK Een spiegelgesprek tussen leerlingen en docenten is een mooie manier om inzicht te krijgen hoe veilig leerlingen de school ervaren op het gebied van seksuele diversiteit. Met tips als

Nadere informatie

Discussie notitie Aan Van Datum Onderwerp Basisprincipes als afspraak Discussie voor raadsleden Extra informatie Gevraagd

Discussie notitie Aan Van Datum Onderwerp Basisprincipes als afspraak Discussie voor raadsleden Extra informatie Gevraagd Discussie notitie Aan : Gemeenteraad Van : Inge Schopenhouer Datum : maandag 21 mei 2012 Onderwerp : Social media, spelregels voor effectief gebruik: een discussie waard! Onder Social media verstaan we

Nadere informatie

Meer informatie? Zie en Pagina 1

Meer informatie? Zie  en  Pagina 1 Reageren op discriminerende opmerkingen op school Bij discriminatie gaat het om het ongelijk behandelen van mensen op grond van groepskenmerken die er niet toe doen, zoals afkomst, huidskleur, sekse, seksuele

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Zo zijn onze manieren. Gedragscode Coloriet

Zo zijn onze manieren. Gedragscode Coloriet Zo zijn onze manieren Gedragscode Coloriet Wij zijn Coloriet Alle medewerkers, vrijwilligers, leerlingen en stagiaires horen bij Coloriet. Bij ons werken vriendelijke, deskundige, gepassioneerde en verantwoordelijke

Nadere informatie

Product en prijzen schooljaar 2015-2016

Product en prijzen schooljaar 2015-2016 Product en prijzen schooljaar 2015-2016 1 * Dit betreft de kosten per leerling. Er worden ook kosten per school en per docent in rekening gebracht. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Opbouw en inhoud mentorpakket...3

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2017 INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN EN DOCENTEN PLAYBACK MAAKT AL TIEN JAAR HERKENBAAR, INTERACTIEF EN EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN

Nadere informatie

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Quality needs diversity 1. Inleiding Deze richtlijnen zijn een uitwerking van de kernwaarde Ruimte voor talent en groei voor iedereen, onderdeel

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID

OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID Beleid is alleen nodig als je iets gaat veranderen. INLEIDING Het beleid van een organisatie bepaalt hoe je moet werken en wat de bestuurders belangrijk vinden. Dat beleid

Nadere informatie

Smoesjes. TipsforTrouble HOME TROUBLE MEER WETEN < > EXTRA PITTIG

Smoesjes. TipsforTrouble HOME TROUBLE MEER WETEN < > EXTRA PITTIG geef haar gelijk dat zij het zwaar heeft en dat de crechemedewerkers zodat ze alles op tijd af kan krijgen. Collega zal in de slachtofferrol terecht komen en wellicht in tranen uitbarsten. voel dat ik

Nadere informatie

De piek van het pesten ligt tussen 10 en 14 jaar, maar ook in lagere en hogere groepen wordt gepest.

De piek van het pesten ligt tussen 10 en 14 jaar, maar ook in lagere en hogere groepen wordt gepest. PESTPROTOCOL Pesten komt helaas op iedere school voor> Het is een probleem dat we onder ogen zien en op onze school serieus aanpakken. De manier waarop dat gebeurt, wordt beschreven in dit protocol. Het

Nadere informatie

Gebruikersenquete LesLab Feiten en conclusies

Gebruikersenquete LesLab Feiten en conclusies Gebruikersenquete LesLab Feiten en conclusies Hoe is het eerste halfjaar ontvangen? De feiten en conclusies in twee pagina s. Januari 2015 Inleiding factsheet gebruikersenquête LesLab 156 docenten zijn

Nadere informatie

De macho en het muurbloempje

De macho en het muurbloempje Onderwijsbehoefte Zorgverbreding Team De macho en het muurbloempje Tamara Wally Over de auteur Tamara Wally, MSc. is onderwijs- en ontwikkelingspsycholoog. Zij is werkzaam bij de CED- Groep. Zij geeft

Nadere informatie

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Mentoren van Duhamel College Den Bosch (vmbo) hebben het programma Een Positieve Klas in het schooljaar 2011-2012 uitgevoerd met eerste en tweede

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Tijd: 8:30. Klas: 3HVc 9:10. Beginsituatie Leerlingen hebben week hiervoor toets seksualiteit gehad (zie paper 1)

Tijd: 8:30. Klas: 3HVc 9:10. Beginsituatie Leerlingen hebben week hiervoor toets seksualiteit gehad (zie paper 1) Lesplan les 1 Seksualiteit: Grenzen en Wensen Tijd: 8:30 Klas: 3HVc Aantal lln: 15 Introductie van de lessenserie: grenzen en wensen Beginsituatie Leerlingen hebben week hiervoor toets seksualiteit gehad

Nadere informatie

Enkele gegevens evens over jezelf en de school:

Enkele gegevens evens over jezelf en de school: VEILIGHEID VRAGENLIJST LEERLINGEN Een belangrijke taak voor de school is te zorgen dat leerlingen zich prettig en veilig voelen. Dat lukt niet altijd. Bijvoorbeeld, omdat er soms wordt gediscrimineerd

Nadere informatie

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles CODE R Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles LESBRIEF CODE-R BASISLES In deze lesbrief staan tips en suggesties voor het gebruik van Code-R. Aan de hand van de voorbeeldles

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

PRIMAIR ONDERWIJS WAT IS THUIS?

PRIMAIR ONDERWIJS WAT IS THUIS? PRIMAIR ONDERWIJS WAT IS THUIS? Algemene informatie Beste docent, Voor u ligt de toolkit vanuit RADAR. Vanuit de resultaten van de Diverscity-meter is deze toolkit voor u geselecteerd. Deze toolkit is

Nadere informatie

VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF

VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF 1 Algemene informatie Beste docent, Voor u ligt de toolkit die RADAR voor u heeft ontworpen. Vanuit de resultaten van de Diverscity-meter is deze toolkit voor

Nadere informatie