Vooroordelen blijf bij jezelf!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vooroordelen blijf bij jezelf!"

Transcriptie

1 HANDLEIDING Vooroordelen blijf bij jezelf! Lesgeven over stereotypen, vooroordelen en discriminatie aan studenten op het mbo.

2 Inleiding pag 3 Samenvatting werkvormen pag 4 Doelgroepen pag 4 Doelen pag 4 Wat is gebeurd, kunnen we niet meer veranderen. Het enige dat we kunnen doen is van het verleden leren en beseffen wat discriminatie en vervolging van onschuldige mensen betekent. Mijn mening is dat iedereen de plicht heeft vooroordelen te bestrijden. Otto Frank, 1970 Programma s in het Anne Frank Huis pag 5 10 vragen over lesgeven over vooroordelen en discriminatie pag 5 2

3 Inleiding Stereotypen, vooroordelen en discriminatie; iedereen kan ermee te maken krijgen. Vooroordelen, blijf bij jezelf! stelt deze onderwerpen op een toegankelijke en aansprekende manier aan de orde in je klas. Door te werken met deze lesmaterialen worden studenten zich bewust van hun eigen vooroordelen en die van een ander. Ze zien welke impact vooroordelen kunnen hebben en leren rekening houden met de referentiekaders van anderen. Polen moeten oprotten. Deze opmerking kreeg docent Kees (mbo niveau 2, Den Haag) te horen in zijn les over Europa. Hoe reageer je in zo n situatie? Vooroordelen, blijf bij jezelf! stimuleert studenten om hun eigen vooroordelen onder de loep te nemen. Ze leren zichzelf en hun klasgenoten beter kennen via laagdrempelige identiteits- oefeningen. Daarbij leren ze om op een zinvolle manier te discussiëren over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. In deze handleiding voor mbo-docenten staan drie werkvormen over stereotypen, vooroordelen en discriminatie. Het materiaal kan gebruikt worden in de klas en stimuleert de actieve inzet van de studenten. De Anne Frank Stichting biedt tevens drie educatieve programma s aan waarin deze werkvormen worden gebruikt. De programma s maken studenten bewust van (hun eigen) vooroordelen ten opzichte van groepen en de effecten hiervan. Daarnaast leren studenten rekening houden met het referentiekader van anderen. Meer informatie over de educatieve programma s is te vinden op Wat zijn stereotypen, vooroordelen en discriminatie? Stereotypen Stereotypen zijn generalisaties. Het zijn de algemene beelden en ideeën over mensen en groepen die wij in ons achterhoofd hebben opgeslagen. Ze zijn een vast onderdeel van ons denkpatroon en iedereen gebruikt ze. Bijvoorbeeld: Bejaarden zijn vergeetachtig, Duitsers drinken bier en gamers zijn niet sociaal. Vooroordelen Vooroordelen zijn emotioneel geladen oordelen vooraf. Iedereen heeft vooroordelen, geen mens gaat geheel onbevooroordeeld door het leven. Vaak hebben vooroordelen een negatieve lading. Bijvoorbeeld: Je hebt een keer een leuk gesprek gehad met een Amerikaanse, je weet het zeker: alle Amerikanen zijn leuke mensen! Of: Je leest in de krant dat Poolse arbeiders problemen hebben veroorzaakt, je denkt nu dat alle Polen gemakkelijk problemen veroorzaken. Discriminatie Discriminatie in onterechte ongelijke behandeling. De gronden waarop je geen direct onderscheid mag maken, zijn wettelijk vastgelegd: godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele gerichtheid en burgerlijke staat. Artikel 1 van de Grondwet Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Bijvoorbeeld: Het is discriminatie als een sollicitant geweigerd wordt voor een baan op school vanwege zijn seksuele gerichtheid. 3

4 Samenvatting werkvormen Er zijn drie werkvormen om in de klas te gebruiken: 1. Identiteitskaart: Dit wist ik nog niet van jou Duur 20 minuten 2. Vooroordelen, waar komen die vandaan? Duur 45 minuten 3. Free2choose Duur 30 minuten Als startpunt van de lessen kan de werkvorm Identiteitskaart gebruikt worden. Deze werkvorm gaat over de student zelf. Studenten leren kenmerken van hun eigen identiteit te benoemen en ontdekken overeenkomsten en verschillen tussen henzelf en hun medestudenten. Tevens worden de gesprekstechnieken open vragen, actief luisteren en samenvatten geoefend. Nadat de studenten kenmerken van hun eigen identiteit hebben leren benoemen, gaan ze nadenken over de groepen waarvan zij deel uit maken. Aansluitend biedt de werkvorm Vooroordelen, waar komen die vandaan? de mogelijkheid om in te gaan op groepsidentiteit en stereotypen. In de werkvormen worden studenten uitgedaagd om de stereotiepe denkbeelden en vooroordelen die zij zelf hebben te bespreken. Om studenten te laten oefenen in discussiëren en debatteren gaat de werkvorm Free2choose in op de vraag: Mogen rappers tekeergaan tegen homo s? Studenten wordt gevraagd om stelling te nemen en hun mening te beargumenteren. Doelgroepen De werkvormen zijn geschikt voor studenten in het middelbaar beroepsonderwijs. Het materiaal kan worden ingezet in de lessen burgerschapsvorming en omgangskunde. Tevens is het geschikt als materiaal om invulling te geven aan het mentoraat en voor projectweken, waarin omgangsvormen, respect en/of het tegengaan van discriminatie centraal staan. Doelen Door met deze materialen te werken kunnen docenten: hun kennis over stereotypen, vooroordelen en discriminatie vergroten; hun vaardigheden verbeteren wat betreft het bespreekbaar maken van deze onderwerpen in de klas; hun eigen ideeën ontwikkelen en/of aanscherpen over deze onderwerpen; ideeën opdoen om met deze onderwerpen in de les aan de slag te gaan. Bij elke werkvorm is een handleiding voor docenten. Door deze werkvormen te doen kunnen studenten: leren over de gevaren van discriminatie, het denken in stereotypen en het hebben van vooroordelen; uitleggen wat de verschillen zijn tussen stereotypen, vooroordelen en discriminatie; nadenken over een eigen aanpak over goed omgaan met stereotypen en vooroordelen; zich bewust worden van hoe vooroordelen gedrag kunnen beïnvloeden. 4

5 Programma s van het Anne Frank Huis De Anne Frank Stichting biedt mbo-studenten drie verschillende programma s aan waarin met de lesmaterialen wordt gewerkt. Meer informatie hierover is te vinden op Docententraining De Anne Frank Stichting verzorgt op verschillende momenten in het jaar een training voor docenten, waarin didactiek, achtergrondinformatie en vaardigheden centraal staan. De deelnemers maken kennis met de materialen en ontvangen achtergrondinformatie over de werkvormen. Het actuele aanbod docententrainingen is te vinden op Materialen De werkvormen worden ondersteund door het handboek Begin bij jezelf! Kleine uiteenzetting over stereotypen en vooroordelen PDF Docentenportal/Actueel/2013/Oktober/ Begin-bij-jezelf/ Online cursus begin bij jezelf! Hoe ga je als docent om met vooroordelen van jongeren? Wat kun je doen tegen discriminatie? En hoe kun je leerlingen corrigeren in en bewust maken van hun gedrag ten opzichte van anderen? Voor deze en andere vragen kun je terecht bij de online cursus Begin bij Jezelf! Docentenportal/Producten-en-trainingen/ Begin-bij-jezelf/ Communicatietraining Volg de communicatietraining Reageren op discriminerende opmerkingen. Hierin leer je op een effectieve manier reageren op heftige opmerkingen, zodat je een veilige sfeer houdt in de klas. Je kunt de training zowel in het Anne Frank Huis als op je eigen opleiding volgen. Neem bij interesse contact op met 10 vragen over lesgeven over vooroordelen en discriminatie 1. Waarom is het belangrijk om les te geven over deze thema s? Iedereen in het onderwijs kan ermee te maken krijgen. Als je vaardigheden ontwikkelt om hiermee om te gaan, behoud je een veilige sfeer in de klas. 2. Wat zijn stereotypen en vooroordelen? Iedereen gebruikt stereotypen, dat is niet erg en het heeft een functie: het ordenen en indelen van de wereld om deze beter te begrijpen. Indelen doet iedereen: dat gaat meestal automatisch. Maar indelen leidt gemakkelijk tot generaliseren. Stereotypen zijn generalisaties. Het zijn algemene ideeën en beelden over mensen en groepen. Iedereen gebruikt stereotypen, maar ze kunnen je in de weg zitten, omdat ze je het zicht op de veelkleurige werkelijkheid ontnemen. Vooroordelen zijn emotioneel geladen oordelen vooraf. Iedereen heeft vooroordelen: geen mens gaat geheel onbevooroordeeld door het leven. Stereotypen kunnen leiden tot vooroordelen, maar doen dat niet automatisch. 3. Hoe kan je lesgeven over stereotypen en vooroordelen? Stereotypen en vooroordelen kunnen abstracte onderwerpen zijn voor leerlingen. Wat in dat geval goed werkt, is om het onderwerp persoonlijker te maken. Laat leerlingen én docenten ontdekken welke generalisaties en stereotypen zij zelf gebruiken en bespreek met elkaar welke vooroordelen jullie kennen. De AFS biedt naast de vijf werkvormen uit dit lesmateriaal ook een online cursus aan: Docentenportal/Producten-en-trainingen/ Begin-bij-jezelf/ 5

6 4. Maak ik niet onnodige discussie in de klas los door deze onderwerpen te bespreken? Als er in de klas gepest wordt, of leerlingen worden buitengesloten, dan kan het bespreken van dit onderwerp lastig zijn. Het is in dat soort situaties juist van belang om de tijd te nemen om met de klas het gesprek aan te gaan. Schat de situatie goed in: welke leerlingen kunnen extreme standpunten innemen? En welke leerlingen zitten misschien in een slachtofferrol? 5. Wat doe ik als leerlingen emotioneel reageren? Praten over vooroordelen en discriminatie kan emotionele reacties bij leerlingen oproepen. Misschien zijn zij zelf slachtoffer van discriminatie of worden ze in de klas gepest of buitengesloten. Het is belangrijk dat er een veilige sfeer in de klas is, zodat leerlingen zich op hun gemak voelen en over hun eigen ervaringen kunnen en durven te praten. Het is niet erg als er emotioneel gereageerd wordt, dat is meestal een goed teken: de leerlingen durven zich te uiten. Luisteren naar elkaar en elkaar opbouwende feedback geven kan helpen om de emotionele lading weg te nemen. 6. Wat doe ik als er een discriminerende opmerking wordt gemaakt? Reageer zoveel mogelijk op discriminerende opmerkingen. Negeer het niet, want zwijgen kan worden opgevat als toestemmen; jij beïnvloedt de sfeer in de groep. Bepaal van tevoren een standpunt ten aanzien van discriminatie. Geef duidelijk jouw normen en waarden aan. Die beïnvloeden de sfeer namelijk ook. Ben je je daar bewust van? Zorg ervoor dat je erachter komt hoe ernstig de opmerking is die de student maakt. Wordt er iemand direct door geraakt? Stel dan de norm en waarborg een veilige omgeving, dan heeft het gesprek de meeste kans van slagen. Ontdek eerst waar de opmerking vandaan komt. Wat bedoelt iemand nou precies te zeggen? Vanuit welke emotie doet iemand dit? De LSD-methode (Luisteren, Samenvatten, Doorvragen) leent zich hiervoor. Afhankelijk van de situatie kun je ervoor kiezen om de klas te betrekken in het gesprek of om de betreffende student er later een-op-een op aan te spreken. Stel wel duidelijke grenzen vast welke opmerkingen wel en niet worden toegestaan. Bespreek deze afspraken met de studenten en zorg ervoor dat deze voor iedereen helder zijn. Terug kunnen grijpen op dit kader van afspraken is een goede manier om studenten duidelijk te maken wat wel en niet is toegestaan in de klas. Geef jongeren de kans om zichzelf te corrigeren: check waar het oordeel vandaan komt, maar zet de jongere niet klem. Wijs niet de jongere af, maar wel het gedrag of de uitspraak. Let op het is niet vanzelfsprekend dat iemand (na een incident waarbij hij of zij zich gediscrimineerd voelt) als voorbeeld wil dienen. 7. Wat kan de school nog meer doen? De Anne Frank Stichting heeft een relevant trainingsaanbod voor docenten: Reageren op discriminerende opmerkingen In deze training leer je een aantal gesprekstechnieken waardoor je de rust in het gesprek houdt en in contact blijft met degene die de opmerking maakt (leerling, collega, vriend). Hiermee waarborg je een veilige, positieve sfeer in de klas en de docentenkamer. De strip Nieuwe vrienden is in 2014 gepubliceerd. Nieuwe vrienden is een educatieve strip met lesmaterialen en bijbehorende docententraining over identiteit, vriendschap, vooroordelen en discriminatie voor jongeren van 11 tot 14 jaar. Hoe ontstaan nieuwe vriendschappen? Wat doe je als iemand wordt buitengesloten? 6

7 In sommige situaties is het noodzakelijk om juridische stappen te zetten. Je kunt daarvoor contact opnemen met het kenniscentrum Art.1 of een antidiscriminatiebureau in jouw regio. Daarnaast kun je via deze app discriminatie gemakkelijk melden: 13/app-voor-melden-discriminatie.html 8. Heeft de Anne Frank Stichting ook tips hoe ik om kan gaan met antisemitische opmerkingen in de les? Op Docentenportal/Producten-en-trainingen/ Daar-heb-ik-wel-van-terug/ vindt je veelvoorkomende vragen en opmerkingen die met antisemitisme (haat tegen joden) te maken hebben. De Anne Frank Stichting heeft verschillende online en offline publicaties over dit onderwerp verzorgd. 10. Waar leer ik meer over Anne Frank en de geschiedenis van haar tijd? Dit lesmateriaal gaat over stereotypen, vooroordelen en discriminatie hier en nu. De Anne Frank Stichting stelt daarnaast ook lesmateriaal beschikbaar over Anne Frank en de Tweede Wereldoorlog. Dit lesmateriaal is ontwikkeld voor het primair en voortgezet onderwijs. De lesmaterialen zijn te vinden op de docentenportal: 9. Waarom maakt de Anne Frank Stichting lesmateriaal over stereotypen en vooroordelen? Dat volgt uit de doelstelling van de Stichting. De Stichting is een onafhankelijke organisatie die de plek beheert waar Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog was ondergedoken en waar zij haar dagboek schreef. De AFS brengt Annes levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie. Wat is gebeurd, kunnen we niet meer veranderen. Het enige dat we kunnen doen is van het verleden leren en beseffen wat discriminatie en vervolging van onschuldige mensen betekent. Mijn mening is dat iedereen de plicht heeft vooroordelen te bestrijden. Otto Frank,

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie Werkvorm 9: voor de opleider (1) Hoe kun je reageren op discriminatie op school? Iedereen in het onderwijs krijgt er vroeg of laat mee te maken: vooroordelen en discriminatie. Het is zaak om hier goed

Nadere informatie

Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen

Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen Anti Discriminatie Bureau Voor Nijmegen en omgeving 024 32 40 400 www.adbnijmegen.nl Anti Discriminatie Bureau Nijmegen

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school!

Discriminatie? Niet in onze school! Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies voortgezet onderwijs Hé homo, doe s normaal! Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies basisscholen Zíj zijn stom, gemeen, lelijk Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden

Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden De les bestaat uit zes uitdagende activiteiten: > Samenvatting > Animatie 1: De nieuwe (thema: nieuw zijn) > Animatie 2: Een geintje?!

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 10: voor de opleider (1) Verleden en heden

Voor de paboopleider. Werkvorm 10: voor de opleider (1) Verleden en heden Werkvorm 10: voor de opleider (1) Leren mensen van de Oorlog? De Jodenvervolging en de Tweede Wereldoorlog zijn binnen het geschiedenisonderwijs bij uitstek onderwerpen waarbij gepleit wordt voor een koppeling

Nadere informatie

AFP PHOTO / Oliver Lang. Een arts in een verpleeghuis in Doetinchem draagt een hoofddoek.

AFP PHOTO / Oliver Lang. Een arts in een verpleeghuis in Doetinchem draagt een hoofddoek. Werkblad 1 FILMCLIP: POLITIEAGENT MET TULBAND Wat vind jij? Mag een politieagent tijdens z n werk een tulband dragen? Bedenk voor beide standpunten argumenten. Schrijf deze argumenten op. OPDRACHTEN: VERSCHILLENDE

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Inhoud Spannend... 2 Belang... 2 Onbalans... 2 Reflectieve dialoog... 2 Verschillen tussen dialoog en debat... 3 Praktische aandachtspunten voor een

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

Radicalisering bij jongeren signaleren en bespreekbaar maken

Radicalisering bij jongeren signaleren en bespreekbaar maken Radicalisering bij jongeren signaleren en bespreekbaar maken Verslag Fort van de Democratie Utrecht dinsdag 31 maart 2015 Doelstelling van de middag Na deelname aan de studiemiddag over radicalisering

Nadere informatie

Leskist discriminatie en vooroordelen

Leskist discriminatie en vooroordelen Leskist discriminatie en vooroordelen Voor het voortgezet onderwijs en mbo Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen 024 3240400 www.ieder1gelijk.nl Welkom in onze leskist! Voor deze leskist hebben we

Nadere informatie

Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden

Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden De Anne Frank Stichting heeft zeer goede reacties gekregen op de stripboeken De Ontdekking (over Nederland in de Tweede Wereldoorlog)

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

OMGAAN MET TABOES. docententraining. Bespreekbaar maken van homoseksualiteit in het voortgezet onderwijs

OMGAAN MET TABOES. docententraining. Bespreekbaar maken van homoseksualiteit in het voortgezet onderwijs docententraining OMGAAN MET TABOES Bespreekbaar maken van homoseksualiteit in het voortgezet onderwijs project voor het vmbo Nederlands / Mens & Maatschappij DOCENTENTRAINING OMGAAN MET TABOES DEEL 1 INTRODUCTIE

Nadere informatie

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2017 INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN EN DOCENTEN PLAYBACK MAAKT AL TIEN JAAR HERKENBAAR, INTERACTIEF EN EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN

Nadere informatie

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Gegevens meting leraren Respons : 45 leraren, 21 mannen & 24 vrouwen Scholen : Blariacum College (Venlo) Summa College (Eindhoven) Vakcollege Tilburg

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Een digitale les over Anne Frank voor vmbo-leerlingen van 13-15 jaar ter bevordering van lezen en schrijven. De digitale les bestaat uit: > Diverse

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Folder voor leraren en jeugdwerkers

Folder voor leraren en jeugdwerkers Folder voor leraren en jeugdwerkers Radicalisering en waarom dit relevant is voor jou Deze folder is de korte versie van de TERRA handleiding Radicalisering en waarom dit relevant is voor jou. In deze

Nadere informatie

Handleiding digitale les Free2choose

Handleiding digitale les Free2choose Handleiding digitale les Free2choose Wat vind jij? Mag een politieagent tijdens z n werk een tulband dragen? Mogen neo-nazi s voor de synagoge demonstreren? Mag een ambtenaar zijn geweten volgen en weigeren

Nadere informatie

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit Onzichtbaar op internet introductie GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect ONDERWERP: Communiceren DOEL: Spelen met identiteit DOELGROEP: 13-14 jaar, onderbouw voortgezet onderwijs KORTE BESCHRIJVING: Deze les

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE)

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) Inhoud Algemeen 2 Seksuele intimidatie 4 Agressie en

Nadere informatie

Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript

Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Lesbrief bij de strip- en cartoontentoonstelling Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Voor de leerling Lesbrief bij de strip- en cartoontentoonstelling Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Voor

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Smoesjes. TipsforTrouble HOME TROUBLE MEER WETEN < > EXTRA PITTIG

Smoesjes. TipsforTrouble HOME TROUBLE MEER WETEN < > EXTRA PITTIG geef haar gelijk dat zij het zwaar heeft en dat de crechemedewerkers zodat ze alles op tijd af kan krijgen. Collega zal in de slachtofferrol terecht komen en wellicht in tranen uitbarsten. voel dat ik

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles CODE R Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles LESBRIEF CODE-R BASISLES In deze lesbrief staan tips en suggesties voor het gebruik van Code-R. Aan de hand van de voorbeeldles

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Quality needs diversity 1. Inleiding Deze richtlijnen zijn een uitwerking van de kernwaarde Ruimte voor talent en groei voor iedereen, onderdeel

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Product en prijzen schooljaar 2015-2016

Product en prijzen schooljaar 2015-2016 Product en prijzen schooljaar 2015-2016 1 * Dit betreft de kosten per leerling. Er worden ook kosten per school en per docent in rekening gebracht. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Opbouw en inhoud mentorpakket...3

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die:

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die: Mentor informatie Introductie Het Mentoringprogramma is voor studenten die een begeleidingsvraag hebben. Deze begeleidingsvraag kan zeer divers van aard zijn en heeft te maken met schoolse-, persoonlijke

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen DOCENTENHANDLEIDING Met opdrachten voor het digitale schoolbord Belangrijke thema s in praktische werkvormen Kinderrechtenlespakket: opzet en doelen Speciaal voor leraren van groep 7 en 8 stelt Stichting

Nadere informatie

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 I Handen schudden voor de wedstrijd, heldere communicatie met ouders en

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Zo zijn onze manieren. Gedragscode Coloriet

Zo zijn onze manieren. Gedragscode Coloriet Zo zijn onze manieren Gedragscode Coloriet Wij zijn Coloriet Alle medewerkers, vrijwilligers, leerlingen en stagiaires horen bij Coloriet. Bij ons werken vriendelijke, deskundige, gepassioneerde en verantwoordelijke

Nadere informatie

Product en prijzen 2014

Product en prijzen 2014 Product en prijzen 2014 1 Augustus 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Maak kennis met Social Media Rijbewijs... 3 Opbouw en inhoud lessenreeks... 4 Digitale leeromgeving... 5 Docentenomgeving... 6 Prijzen

Nadere informatie

Dag van Respect & PABO. DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012

Dag van Respect & PABO. DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012 Dag van Respect & PABO DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012 Beste Pabo-studenten, Elk jaar ontwikkelt Stichting Dag van Respect nieuw lesmateriaal over respect. Respect voor jezelf, Respect voor

Nadere informatie

Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel

Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel Cursussen, conferenties en advies Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel Overzicht cursusaanbod voor (startend) personeel in het onderwijs 2009/2010 Volg een cursus bij AOb scholing De AOb

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

11 Omgaan met verbale agressie

11 Omgaan met verbale agressie 11 Omgaan met verbale agressie AGRESSIE Praktijkinformatie Welke vormen zijn er? Hoe buig je opkomende verbale agressie om? Hoe en wanneer stel je je grens? EN Omgaan met verbale agressie Tip 1 Herken

Nadere informatie

Enkele gegevens evens over jezelf en de school:

Enkele gegevens evens over jezelf en de school: VEILIGHEID VRAGENLIJST LEERLINGEN Een belangrijke taak voor de school is te zorgen dat leerlingen zich prettig en veilig voelen. Dat lukt niet altijd. Bijvoorbeeld, omdat er soms wordt gediscrimineerd

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Pestprotocol de Esdoorn

Pestprotocol de Esdoorn Pestprotocol de Esdoorn Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen November 2009 Door regels en

Nadere informatie

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V.

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. 6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. Inleiding Wij willen graag dat de cliënten van THUIS met zorg Zaanstreek thuiszorg tevreden zijn over de zorg die aan hen wordt geboden. Ook vinden we het

Nadere informatie

De Wandeling. Drie toevallige verhalen over discriminatie. voor de leerling. naam : klas : Artikel 1 Overijssel Stichting Synagoge Enschede

De Wandeling. Drie toevallige verhalen over discriminatie. voor de leerling. naam : klas : Artikel 1 Overijssel Stichting Synagoge Enschede De Wandeling Drie toevallige verhalen over discriminatie voor de leerling naam : klas : Artikel 1 Overijssel Stichting Synagoge Enschede De Wandeling Zo op het oog drie heel verschillende mensen. Mensen

Nadere informatie

GEDRAGSCODE/REGELING TER VOORKOMING VAN SEKSUELE INTIMIDATIE, AGRESSIE, GEWELD (WAARONDER PESTEN) EN DISCRIMINATIE

GEDRAGSCODE/REGELING TER VOORKOMING VAN SEKSUELE INTIMIDATIE, AGRESSIE, GEWELD (WAARONDER PESTEN) EN DISCRIMINATIE GEDRAGSCODE/REGELING TER VOORKOMING VAN SEKSUELE INTIMIDATIE, AGRESSIE, GEWELD (WAARONDER PESTEN) EN DISCRIMINATIE Breda, maart 2013 1 Voorwoord In artikel 1 van de grondwet is te lezen: Allen die zich

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Kanjerbeleid. Doelstelling Voor de kinderen hebben we als doel dat ze zoveel mogelijk als volgt over zichzelf denken:

Kanjerbeleid. Doelstelling Voor de kinderen hebben we als doel dat ze zoveel mogelijk als volgt over zichzelf denken: Kanjerbeleid Inleiding Op de obs Stegeman werken we sinds januari 2012 met de kanjertraining. Voor u ligt het beleidsstuk Kanjertraining. We hopen dat het zicht geeft op wat we doen op school en waar we

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Vragenlijst: Wat vind jij van je

Vragenlijst: Wat vind jij van je Deze vragenlijst is bedacht door leerlingen. Met deze vragenlijst kunnen leerlingen er zelf achter kunnen komen wat andere leerlingen van hun school vinden. De volgende onderwerpen komen langs: Sfeer op

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Pestprotocol Floris Radewijnszschool. Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Omgaan met Gedragsproblemen

Omgaan met Gedragsproblemen Omgaan met Gedragsproblemen FC Leo te Leens 16 april 2012 Introductie en verwachtingen voorstellen stoornissen werkveld UMCG Sportpark Kardinge PAGINA 2 VAN 26 Introductie en verwachtingen Wat zijn uw

Nadere informatie

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel:

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

EEN SCHULDIG LANDSCHAP BIJ JOU IN DE BUURT

EEN SCHULDIG LANDSCHAP BIJ JOU IN DE BUURT 1 Lessenserie voor VMBO T en KB, klas 2 en 4 EEN SCHULDIG LANDSCHAP BIJ JOU IN DE BUURT Winnaar Les van het Jaar 2006 EEN SCHULDIG LANDSCHAP BIJ JOU IN DE BUURT 2 3 LES VAN HET JAAR Anno heeft de ambitie

Nadere informatie

Product en prijzen schooljaar 2015-2016

Product en prijzen schooljaar 2015-2016 Product en prijzen schooljaar 2015-2016 1 * Dit betreft de kosten per leerling. Er worden ook kosten per school en per docent in rekening gebracht. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Maak kennis met Social

Nadere informatie

Persoonlijke competenties Sociale competenties Leer (school) competenties

Persoonlijke competenties Sociale competenties Leer (school) competenties Reader TOP-dagen 2014-2015 In het onderwijs is het steeds vanzelfsprekender dat je ieder jaar meer kunt en weet. Je bent druk bezig met het leren van de vakken. Maar je ontwikkelt ook competenties. In

Nadere informatie

Verslag vrijwilligers - Visie op gastvrijheid. Versie 2 september 2015

Verslag vrijwilligers - Visie op gastvrijheid. Versie 2 september 2015 Verslag vrijwilligers - Visie op gastvrijheid Versie 2 september 2015 Samenvatting ALGEMEEN Over het algemeen vinden bijna alle medewerkers het thema gastvrijheid belangrijk en leuk.de urgentie ervan wordt

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

DOCENTEN HANDLEIDING

DOCENTEN HANDLEIDING BESTEL OOK DE EDUCATIEVE KRANT! Ga naar www. oorlogsgeheimendefilm.nl DOCENTEN Een film over vriendschap, vertrouwen & verraad HANDLEIDING Bij de digitale les over de film Oorlogsgeheimen Op 3 juli gaat

Nadere informatie

Leskist discriminatie en vooroordelen

Leskist discriminatie en vooroordelen Leskist discriminatie en vooroordelen Voor het primair onderwijs Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen 024 3240400 www.ieder1gelijk.nl Welkom in onze leskist! Wij zijn Ieder1Gelijk, het Bureau Gelijke

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand Ronald Dingerdis Inhoudsopgave Over Dingerdis Customer Care Inleiding 1. Situaties die weerstand oproepen 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand 3. Omgaan met weerstand van anderen 4. Omgaan met

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

In het project Gelijk=Gelijk? krijgen basisschoolleerlingen les over discriminatie, tolerantie en omgaan met verschillen.

In het project Gelijk=Gelijk? krijgen basisschoolleerlingen les over discriminatie, tolerantie en omgaan met verschillen. In het project Gelijk=Gelijk? krijgen basisschoolleerlingen les over discriminatie, tolerantie en omgaan met verschillen. Het lesprogramma van Gelijk is Gelijk? heeft een praktische, speelse opzet: zware

Nadere informatie

Praktijkonderwijs werkt!

Praktijkonderwijs werkt! DE VENEN Praktijkonderwijs werkt! Ontdek hoe het werkt op 20 januari! Waar wil jij een pro in worden? Bij ons op school leer je vooral door te doen! Op school én in de praktijk, via stages. Je kunt bij

Nadere informatie

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh De waarde van onderwijs oktober 2013 lllllllllllllll dwarsdwarsdwars Inleiding De tijd dat het onderwijs alleen maar gericht was op het overdragen van kennis en vaardigheden

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Lesfiche. Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen.

Lesfiche. Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen. Ooo.. mijn foto!!! Lesfiche Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen. Materiaal: Digitale portretfoto van iedere leerling 1PC per leerling, met internettoegang

Nadere informatie

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl Begeleiden van pabostudenten Dit stuk geeft je handvatten bij de begeleiding van een pabostudent. Als

Nadere informatie

The voice of Holland workshops

The voice of Holland workshops Presenteert The voice of Holland workshops Wie zijn wij? Babette Labeij is de bekendste zangcoach van Nederland. Zij is als zangcoach te zien bij televisieprogramma s als The voice of Holland en The Voice

Nadere informatie