Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden"

Transcriptie

1 Handleiding digitale les voortgezet onderwijs stripboek Nieuwe vrienden De Anne Frank Stichting heeft zeer goede reacties gekregen op de stripboeken De Ontdekking (over Nederland in de Tweede Wereldoorlog) en De Zoektocht (over de Holocaust). Voldoende aanleiding om een derde stripboek Nieuwe vrienden te maken, waarin de focus sterker ligt op actuele thema s als stereotypen, vooroordelen en discriminatie. Deze digitale les met opdrachten sluit aan bij het stripboek en de (digitale) werkbladen voor leerlingen, en biedt mogelijkheden om dieper in te gaan op die actuele thema s. Wij raden u aan om de digitale les en de opdrachten zelf goed te bekijken, voordat u deze in de klas gebruikt. De les is zo ontwikkeld, dat iedere docent ermee aan de slag kan. U wordt stap voor stap meegenomen in de les. Afhankelijk van het niveau van uw groep, kunt u er ook voor kiezen om delen over te slaan, te herhalen, of informatie toe te voegen. De les bestaat uit zeven uitdagende activiteiten: > Samenvatting van het stripverhaal > Animatie 1: De Nieuwe (thema: nieuw zijn) > Animatie 2: Een geintje?! (thema: groepsdruk, rollen dader, slachtoffer, helper en toeschouwer) > Animatie 3: Het karretje (thema: discriminatie) > Animatie 4: Langs de lijn (thema: vooroordelen en beeldvorming) > Wat kun jij doen? (thema: helpen en samenvatting van eerdere opdrachten) > Toen en nu (thema: Sporen van de Oorlog in de omgeving) Alex is zeer tegen zijn zin met zijn vader naar Amsterdam verhuisd. Hij mist zijn moeder, vrienden en zijn voetbalteam. Op de eerste dag op zijn nieuwe school komt Alex te laat. Als zijn klasgenoten horen dat hij uit een klein dorp komt, wordt hij uitgelachen. Alex vraagt zich af of hij hier wel nieuwe vrienden zal krijgen Na school zwerft Alex door de buurt. Plotseling ziet hij een van de meisjes uit zijn klas stiekem een oud gebouw binnengaan. Wat heeft Aylin te verbergen? 1

2 Kerndoelen en thema burgerschap In de lessen met het stripverhaal Nieuwe vrienden en de digitale les besteedt u aandacht aan onder andere de volgende kerndoelen: Kerndoel Nederlands > 8. De leerling leert verhalen, gedichten en informatieve teksten te lezen die aan zijn belangstelling tegemoet komen en zijn belevingswereld uitbreiden. Kerndoel Mens en maatschappij > 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een beargumenteerd standpunt in te nemen en te verdedigen, en daarbij respectvol met kritiek om te gaan. 37. De leerling leert een kader van tien tijdvakken te gebruiken om gebeurtenissen, ontwikkelingen en personen in hun tijd te plaatsen. De leerling leert hierbij onder meer over kenmerkende aspecten van de volgende tijdvakken: - tijd van wereldoorlogen ( ) - tijd van televisie en computer (1950 heden). De leerling leert daarbij in elk geval de relatie te leggen tussen de gebeurtenissen en ontwikkelingen in de twintigste eeuw (waaronder de Wereldoorlogen en de Holocaust), en hedendaagse ontwikkelingen. 43. De leerling leert over overeenkomsten, verschillen en veranderingen in cultuur en levensbeschouwing in Nederland, leert eigen en andermans leefwijze daarmee in verband te brengen, en leert de betekenis voor de samenleving te zien van respect voor elkaars opvattingen en leefwijzen. Thema Actief burgerschap en sociale integratie > - gaat er mede van uit dat leerlingen opgroeien in een pluriforme samenleving; - is mede gericht op het bevorderen van actief burgerschap en sociale integratie; - is er mede op gericht dat leerlingen kennis hebben van en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen van leeftijdgenoten. opmerkingen vooraf: > Het is belangrijk dat leerlingen het hele stripboek gelezen hebben, voordat u aan deze digitale les begint. > De thema s die in het stripboek Nieuwe vrienden centraal staan, kunnen zeer gevoelig liggen. Bekijk de animaties en de thema s eerst zelf en laat tijdens de besprekingen de leerlingen zelf bepalen wat zij over een onderwerp willen zeggen. Spreek af dat wat wordt gezegd binnen de klas blijft. > Afbeeldingen in de digiles kunnen worden vergroot door erop te klikken. Belangrijke begrippen worden op diezelfde manier nader toegelicht. > De werkbladen zijn beschikbaar voor vmbo en voor havo/vwo. De vmbowerkbladen zijn oranje/rood, die voor havo/vwo groen/blauw. Voor een groot deel zijn de opdrachten hetzelfde. Als ze afwijken, wordt dat in deze handleiding vermeld. > Op het beginscherm met het menu kunt u kiezen tussen start een nieuwe les of ga verder met vorige les. Wanneer uw computer cookies bewaart, onthoudt hij antwoorden voor de opdrachten onder Wat kun jij doen? > Het is handig om de werkbladen enkelzijdig te printen. Wilt u stripboeken bestellen? Kijk dan op nieuwevrienden 2

3 DE LES: Open het menu op het digitale schoolbord. Leg leerlingen uit waar de les over gaat en wat er van hen verwacht wordt. Klik dan op volgende (rechtsonder). samenvatting Bestaat uit: 1 slide Tijdsduur: minuten Een korte samenvatting maken van Nieuwe vrienden en een inleiding op de actuele thema s in het stripboek. 1. Deel het Werkblad Samenvatting uit en vraag leerlingen om de opdrachten te maken. Werkblad vmbo: 2. Doe daarna de werkvorm op het digibord. Het is opdracht 1 van het vmbo-werkblad. 3. Vraag leerlingen welke lijnen zij hebben getrokken bij opdracht 2 en 3. Wat vinden zij de grootste verandering? Werkblad havo/vwo: 2. Doe daarna de werkvorm op het digibord. Hebben leerlingen dezelfde gebeurtenissen gekozen? Of vinden zij andere gebeurtenissen uit het stripverhaal belangrijker? Waarom? 3. Vraag leerlingen welke lijnen zij hebben getrokken bij opdracht 2 en 3. Wat vinden zij de grootste verandering? 3

4 de nieuwe Bestaat uit: 4 slides Tijdsduur: minuten Leerlingen denken na over het thema identiteit en beseffen dat sommige aspecten niet veranderen en andere wel, en dat zij ook altijd bepaalde aspecten met anderen delen. 1. Bekijk samen de animatie (lengte: 56 seconden). 2. Deel het Werkblad De nieuwe uit en vraag leerlingen om de opdrachten te maken. 3. Ga kort in op het begrip het snelle oordeel aan de hand van de reactie van Naïma. Als je iemand ziet, denk je dat je al heel snel weet hoe iemand zal zijn. Je kijkt bijvoorbeeld naar iemands kleding, of luistert naar hoe iemand praat. Dat is het snelle oordeel. Dat is op zich niet erg, iedereen doet dat. Maar je kunt je behoorlijk vergissen en dan is het goed als je jouw snelle oordeel kunt corrigeren. 4. ga naar de volgende slide: opdracht. Wat hebben de leerlingen onthouden over Alex (opdracht 1 van het werkblad)? 5. ga naar de volgende slide: opdracht. Wat hebben de leerlingen ingevuld bij opdracht 2 en 3 van het werkblad? Wat hebben leerlingen ontdekt aan gemeenschappelijkheden (opdracht 4 van het werkblad)? Schrijf de genoemde kenmerken in het schema op het digibord. 6. Lees het tekstje van Khawhish. Vraag aan de leerlingen of zij kunnen uitleggen wat dit met het thema identiteit te maken heeft. 7. Ga naar de volgende slide: helpen. Vraag leerlingen om hun mening: Hoe vinden zij het voor Alex dat hij op zijn eerste dag op zijn nieuwe school gepest wordt (opdracht 5A van het werkblad)? Vul het aantal stemmen in. 8. Lees het tekstje van Mart. Vraag aan de leerlingen of zij zelf weleens ergens nieuw zijn geweest en hoe dat was. Wat hielp? Welke tips hebben zij om het voor een nieuwe leerling makkelijker te maken (opdracht 5B van het werkblad)? 4

5 een geintje?! Bestaat uit: 4 slide(s) Tijdsduur: minuten Leerlingen denken na over de rollen dader, slachtoffer, helper en toeschouwer. 1. Bekijk samen de animatie (lengte: 1 minuut en 2 seconden). 2. Vraag leerlingen om in hun eigen woorden te beschrijven wat er gebeurt. 3. Deel het Werkblad Een geintje?! uit en vraag leerlingen om de opdrachten te maken. 4. Leg de begrippen dader, slachtoffer, helper en toeschouwer uit. 5. Ga naar de volgende slide: opdracht. Wie heeft welke rol op het schoolplein? Zijn de leerlingen het eens? Dit is opdracht 2 van het werkblad. 6. Ga naar de volgende slide: discussie. Wat vinden leerlingen? Hoe erg is het overgooien van de tas van Chen? Hoe is de stemverdeling in de klas? Vraag een paar leerlingen om hun keuze toe te lichten (opdracht 1 van het werkblad). 7. Wat vinden leerlingen van de rol van Alex? Is hij een dader? Dit is opdracht 3A van het werkblad. Hoe zijn de meningen verdeeld en hoe motiveren leerlingen hun antwoord? 8. Aylin grijpt in, zij heeft er genoeg van. Dit is opdracht 3B van het werkblad. Hoe gemakkelijk is het voor haar om Chen te helpen? Wat is de stemverdeling? Welke leerlingen vinden het gemakkelijk en waarom? En welk antwoord hebben leerlingen bij vraag 4 gekozen? Wat lijkt hen de beste manier om Chen te helpen (opdracht 4 van het werkblad)? 9. Ga naar de volgende slide: discussie. Lees samen met de leerlingen het citaat van Bloeme. Vraag leerlingen om zelf met voorbeelden te komen van vergelijkbare situaties (opdracht 5A van het werkblad). Wat gebeurde er? Waren de rollen duidelijk? Wie deed wat? Wie was het slachtoffer? Wie hielp? Wie keek toe? Dit is een gevoelig onderwerp. Als leerlingen aarzelen om met eigen voorbeelden te komen, vraag dan om voorbeelden uit tweede hand of uit de media. 10. Inventariseer samen met de leerlingen mogelijkheden om te helpen (opdracht 5B van het werkblad). Wat kun je op het moment zelf doen als je ziet dat iemand wordt gepest? En wat kun je achteraf doen? Als je op het moment zelf niet durft in te grijpen, kun je met je blik laten zien dat je iets niet oké vindt. Hoe meer mensen uit de klas dat doen, hoe effectiever. Een kleine handeling kan de situatie al positief veranderen. Geef zelf een voorbeeld en vraag daarna de leerlingen om voorbeelden. 5

6 het karretje Bestaat uit: 4 slide(s) Tijdsduur: minuten Leerlingen denken na over het thema discriminatie. Aylin wordt door de boze moeder uitgemaakt voor die Fatima. Ze is woedend en voelt zich niet gesteund door de manager van de supermarkt. 1. Bekijk samen de animatie (lengte: 46 seconden). 2. Vraag leerlingen om in hun eigen woorden te beschrijven wat er gebeurt. 3. Leerlingen maken het Werkblad Het karretje. 4. ga naar de volgende slide: opdracht. Snappen leerlingen waarom Aylin Fatima kwetsend vindt? Dit is opdracht 1 van het werkblad. 5. Kunnen leerlingen in hun eigen woorden uitleggen wat discriminatie is? Wat hebben leerlingen ingevuld bij opdracht 4? Opdracht 4 vmbo: geen discriminatie, maar een vooroordeel ( jongens uit de stad spelen hard ). Opdracht 4 havo/vwo: Alex en de voetballers uit de stad: geen discriminatie, maar een vooroordeel ( jongens uit de stad spelen hard ). Safira en de scooterrijder: ja, uitschelden vanwege etnische achtergrond. Ruby en de alcohol: nee, het gaat om een vooroordeel ( islamitische meisjes hebben een strenge vader en mogen daarom geen alcohol drinken ). Discriminatie is een lastig en abstract begrip. Discriminatie is het ongelijk behandelen op basis van kenmerken die er voor de situatie niet toe doen. Bijvoorbeeld op basis van afkomst, godsdienst, leeftijd, seksuele gerichtheid of sekse. Geef zelf een aantal concrete voorbeelden: een disco niet in komen vanwege huidskleur, een baan niet krijgen vanwege een naam. 6. ga naar de volgende slide: discussie. Hoe erg vinden leerlingen het dat de moeder Aylin uitmaakt voor die Fatima (opdracht 2 van het werkblad)? Hoe is de stemverdeling? Vraag een paar leerlingen om hun antwoord te motiveren. 7. En vinden leerlingen dat de manager het voor Aylin op had moeten nemen (opdracht 3)? Hoeveel leerlingen zeggen Nee op die vraag? En waarom? 8. ga naar de volgende slide: opdracht. Hoe had deze situatie anders en beter af kunnen lopen? Wat hebben leerlingen verzonnen (opdracht 5) wat de manager had kunnen zeggen, zodat Aylin blij naar huis was gegaan? 9. Lees samen met de leerlingen het citaat van Mohammed. Vraag leerlingen om zelf met voorbeelden te komen van vergelijkbare situaties (opdracht 6 van het werkblad havo/vwo). Wat gebeurde er? Waren de rollen duidelijk? Wie deed wat? Wie was het slachtoffer? Wie hielp? Wie keek toe? 6

7 langs de lijn Bestaat uit: 3 slides Tijdsduur: minuten Leerlingen denken na over het thema schelden langs de lijn en denken na over de consequenties en ook over het beeld dat groepen mensen van elkaar hebben. 1. Bekijk samen de animatie (lengte: 50 seconden). 2. Vraag leerlingen om in hun eigen woorden te beschrijven wat er gebeurt. 3. Laat leerlingen het Werkblad Langs de lijn maken. 4. ga naar de volgende slide: discussie. Bespreek hun antwoorden op opdracht 1 van het werkblad. Hoe erg vinden leerlingen het gescheld homo s langs de lijn? Hoe is de verdeling in de klas? Vraag een paar leerlingen om hun keuze toe te lichten. 5. Ook in de kleedkamers gebruiken de spelers scheldwoorden voor elkaar (opdracht 2). Wat vinden leerlingen daarvan? Is dat ook erg? 6. ga naar de volgende slide: opdracht. Wat hebben leerlingen bedacht bij opdracht 3? Wat hadden de mannen langs de lijn ook kunnen roepen, waardoor er een heel andere sfeer was ontstaan. 7. Lees samen met de leerlingen het citaat van Joris. Vraag leerlingen om zelf met voorbeelden te komen van vergelijkbare situaties. Het hoeft niet per se om situaties te gaan die met voetbal te maken hebben. Wat gebeurde er? Wat vonden zij ervan? Werkblad vmbo: 8. Bespreek opdracht 4 van het werkblad. Aylin en Alex hebben allebei een beeld van hoe het er thuis bij de ander uitziet. Beide beelden kloppen niet. Welke tips hebben leerlingen verzonnen zodat Alex en Aylin hun beeld kunnen bijstellen en hun vooroordeel kunnen corrigeren? Werkblad havo/vwo: 8. Bespreek opdracht 4 van het werkblad. Welke vooroordelen kunnen leerlingen zelf verzinnen? Zijn die positief of negatief? 9. Bespreek opdracht 5 van het werkblad. Aylin en Alex hebben allebei een beeld van hoe het er thuis bij de ander uitziet. Beide beelden kloppen niet. Welke tips kunnen leerlingen verzinnen zodat Alex en Aylin hun beeld kunnen bijstellen en hun vooroordeel kunnen corrigeren? 7

8 wat kun jij doen? Bestaat uit: 5 slide(s) Tijdsduur: minuten Leerlingen kunnen in hun eigen woorden uitleggen wat een snel oordeel, een vooroordeel en discriminatie is. Leerlingen denken ook na over het thema ingrijpen en waarop zij daarbij vooral moeten letten. Maak duidelijk dat Alex een risico aangaat als hij reageert op de scheldende scooterrijder. 1. Laat leerlingen het Werkblad Wat kun jij doen? maken. 2. Bekijk de slide discussie. Hoe hebben leerlingen de situaties uit het stripverhaal beoordeeld? Wat vinden zij het minst erg? En wat het ergst? Zijn er grote meningsverschillen in de klas? 3. ga naar de volgende slide: opdracht. Laat leerlingen nadenken over de begrippen snel oordeel, vooroordeel en discriminatie. Het zijn moeilijke en abstracte begrippen. Hebben leerlingen de juiste begrippen gekoppeld aan de scènes uit het stripboek (opdracht 2 van het werkblad)? Leg de begrippen uit aan de hand van de concrete situaties uit de strip. De definitie verschijnt als er op het begrip geklikt wordt. Het snelle oordeel Als je iemand ziet, denk je dat je al heel snel weet hoe iemand zal zijn. Dat is het snelle oordeel. Voorbeeld uit de strip: Naïma denkt meteen dat Alex sportief is, terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn. Voor Ruby en Diego is Alex meteen een boer. Een snel oordeel kan dus positief of negatief zijn en kan bijgesteld worden. Vooroordeel Een vooroordeel is een oordeel vooraf over een groep of over mensen uit een groep. Een vooroordeel is vaak negatief, soms positief. Voorbeeld uit de strip: Alex denkt dat hij weet hoe het er bij Aylin thuis aan toegaat (strenge vader) terwijl hij er nog nooit geweest is. Hij heeft een bepaald negatief beeld. Als Alex aan dat negatieve beeld vasthoudt ( alle Turkse meisjes hebben strenge vaders ) dan is dat een vooroordeel. Discriminatie Discriminatie is het ongelijk behandelen op basis van kenmerken die er voor de situatie niet toe doen. Bijvoorbeeld op basis van afkomst, godsdienst, leeftijd, seksuele gerichtheid of sekse. De scooterrijder scheldt Safira uit op basis van haar huidskleur. 8

9 4. Bespreek opdracht 3A van het werkblad. Alex grijpt in, hij laat zien dat hij het schelden van de scooterrijder niet accepteert. Maar is dat eigenlijk wel zo verstandig van Alex? Wat vinden leerlingen van de actie van Alex? Vinden zij het goed of niet goed? Vul het aantal stemmen in en vraag een paar leerlingen om hun mening toe te lichten. 5. En daarna opdracht 3B: Welke tips hebben leerlingen verzonnen voor een slachtoffer? En voor een toeschouwer? Schrijf de beste tips op. 6. ga naar de volgende slide: tips. In de loop van deze les hebben de leerlingen een aantal ideeën en tips verzameld. Op deze en de volgende slide staat een samenvatting. Kunnen de leerlingen zich hierin vinden? Zijn dit de beste tips? 7. Het stripverhaal Nieuwe vrienden heeft een open einde. Maar er is wel van alles veranderd in de klas (zie laatste opdracht Nieuwe vrienden van het werkblad). Welke positieve veranderingen zien de leerlingen? Meer weten? Lees verder over deze thema s in de online publicatie Begin bij jezelf! Kleine uiteenzetting over Stereotypen en Vooroordelen. Dit leerzame handboek bevat naast basisinformatie veel foto s en filmmateriaal. Er hoort een online module bij met oefeningen en tips voor docenten voor het omgaan met praktijksituaties. Het handboek en de online module zijn te vinden op: 9

10 toen en nu Bestaat uit: 3 slide(s) Tijdsduur: minuten Leerlingen beseffen dat veel tekeningen gebaseerd zijn op bestaande plekken in Amsterdam. Zij beseffen dat Alex in de loop van het verhaal meer kennis heeft gekregen met betrekking tot de geschiedenis van zijn nieuwe buurt, de Transvaalbuurt in Amsterdam. 1. Laat leerlingen het Werkblad toen en nu maken. 2. Laat de eerste slide actuele foto s zien. De tekenaar van Nieuwe vrienden, Eric Heuvel, heeft een flink aantal tekeningen gebaseerd op bestaande plekken in de Transvaalbuurt in Amsterdam. Herkennen de leerlingen de plekken (opdracht 1 van het vmbo werkblad)? Antwoorden: Bovenste rij, van links naar rechts: 12/13, 21, 42 Onderste rij, van links naar rechts: 9, 24, 43/44 Werkblad vmbo: 3. Vraag leerlingen om de tekst over de Handwerkers Vriendenkring op het werkblad te lezen. Is alles duidelijk? 4. Ga naar de volgende slide tijdlijn. Wat is de juiste volgorde van de gebeurtenissen? En welke foto hoort bij welk bijschrift? 5. ga naar de volgende slide: op onderzoek. Denken leerlingen dat Alex zich meer thuis voelt in zijn buurt doordat hij weet wat er allemaal is gebeurd? Waarom wel, waarom niet? 6. Wat hebben leerlingen ingevuld bij opdracht 2? Over welke plekken of personen uit hun eigen omgeving zouden zij graag meer willen weten? Werkblad havo/vwo: 3. Hebben leerlingen de tijdlijn van hun werkblad goed ingevuld? Volgorde: 6 - de nieuwe buurt van Alex 4 - net na de oorlog 2 - de speeltuin (1932) 1 - de huizen worden gebouwd 5 - Turkse slagerij, een razzia in 1943 Vraag leerlingen daarna om het tekstje over de Handwerkers Vriendenkring te lezen. Is het duidelijk? 4. ga naar de volgende slide: op onderzoek. Denken leerlingen dat Alex zich meer thuis voelt in zijn buurt doordat hij weet wat er allemaal is gebeurd? Waarom wel, waarom niet? 5. Wat hebben leerlingen ingevuld bij opdracht 2? Over welke plekken of personen uit hun eigen omgeving zouden zij graag meer willen weten? 10

11 Het is december. Benjamin is naar Nederland gekomen om het kistje en de brief en de ring op te halen. Hij wil graag met zijn eigen ogen de plek zien waar Alex en Aylin het kistje gevonden hebben. Zij hebben aan de opzichter gevraagd of zij Benjamin de oude school mogen laten zien 11

12 Colofon Deze handleiding hoort bij de digitale les bij het stripboek Nieuwe vrienden voor het voortgezet onderwijs en is ontwikkeld door de Anne Frank Stichting (AFS) en Jongerenuitgeverij Young Crowds (YC). Redactie digitale les: Nora Hammidi, Piet van Ledden, Menno Metselaar en Pauline van der Velde (AFS), Jeannette Jonker en Alette Reneman (YC) Animaties: Daan Faudet Vormgeving en technische realisatie digiles: Annemarie Dekker (YC) en Lennard Meijer Redactie handleiding: Menno Metselaar (AFS) Tekstcorrectie: Mans Kuipers Vormgeving werkbladen en handleiding: Tom van Staveren, Eric van den Berg (Graphic Island) Reageren? Stuur een naar: Internet: Foto s leerlingen: Just Justa, Fotografie Charlotte Bogaert Tekeningen: Eric Heuvel/Comic House, 2014 Anne Frank Stichting, 2014 De Anne Frank Stichting is een onafhankelijke organisatie die de plek beheert waar Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog was ondergedoken en waar zij haar dagboek schreef. De Stichting brengt haar levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie. De ontwikkeling van Nieuwe vrienden en de educatieve materialen door de Anne Frank Stichting is mede mogelijk gemaakt dankzij bijdragen van Ymere, Coöperatiefonds Rabobank Amsterdam, Nationaal Comité 4 en 5 mei en SNS Reaal Fonds. 12

Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden

Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden Handleiding digitale les basisonderwijs stripboek Nieuwe vrienden De les bestaat uit zes uitdagende activiteiten: > Samenvatting > Animatie 1: De nieuwe (thema: nieuw zijn) > Animatie 2: Een geintje?!

Nadere informatie

Opdracht 2. Opdracht 3 NAÏMA AYLIN DIEGO ALEX RUBY SAFIRA CHEN AMBER WERKBLAD SAMENVATTING

Opdracht 2. Opdracht 3 NAÏMA AYLIN DIEGO ALEX RUBY SAFIRA CHEN AMBER WERKBLAD SAMENVATTING WERKBLAD SAMENVATTING CHTEN OPDRA Opdracht 2 Wie zijn aan het begin van het stripverhaal vrienden/vriendinnen? Trek een blauwe lijn tussen die personen. ALEX RUBY CHEN AMBER SAFIRA DIEGO AYLIN Opdracht

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie Werkvorm 9: voor de opleider (1) Hoe kun je reageren op discriminatie op school? Iedereen in het onderwijs krijgt er vroeg of laat mee te maken: vooroordelen en discriminatie. Het is zaak om hier goed

Nadere informatie

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Een digitale les over Anne Frank voor vmbo-leerlingen van 13-15 jaar ter bevordering van lezen en schrijven. De digitale les bestaat uit: > Diverse

Nadere informatie

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst)

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Kerndoelen 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een

Nadere informatie

docentenhandleiding Sprekende beelden in de klas

docentenhandleiding Sprekende beelden in de klas 1 docentenhandleiding Sprekende beelden in de klas Deze digitale les is gemaakt in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. De les is geschikt voor de bovenbouw van havo en vwo en kan gegeven worden

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies basisscholen Zíj zijn stom, gemeen, lelijk Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school!

Discriminatie? Niet in onze school! Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies voortgezet onderwijs Hé homo, doe s normaal! Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6 Werkvorm 6: voor de opleider (1) Hoe kun je lesgeven over Anne Frank in groep 5 en 6? De bezoekers van het Anne Frank Huis worden steeds jonger. In 2009 kwamen er 13.000 kinderen tussen de 5 en 10 jaar

Nadere informatie

Handleiding Introductieles Anne Frank

Handleiding Introductieles Anne Frank Handleiding Introductieles Anne Frank De les bestaat uit drie uitdagende activiteiten: > woordweb > filmclip met kijkopdracht > tijdlijn Al ruim dertig jaar gebruiken leerkrachten van groep 7 en 8 de Anne

Nadere informatie

Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen

Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen Voorlichting voor scholen Over gelijke behandeling, discriminatie en vooroordelen Anti Discriminatie Bureau Voor Nijmegen en omgeving 024 32 40 400 www.adbnijmegen.nl Anti Discriminatie Bureau Nijmegen

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

Leskist discriminatie en vooroordelen

Leskist discriminatie en vooroordelen Leskist discriminatie en vooroordelen Voor het voortgezet onderwijs en mbo Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen 024 3240400 www.ieder1gelijk.nl Welkom in onze leskist! Voor deze leskist hebben we

Nadere informatie

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles CODE R Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles LESBRIEF CODE-R BASISLES In deze lesbrief staan tips en suggesties voor het gebruik van Code-R. Aan de hand van de voorbeeldles

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Handleiding digitale les Free2choose

Handleiding digitale les Free2choose Handleiding digitale les Free2choose Wat vind jij? Mag een politieagent tijdens z n werk een tulband dragen? Mogen neo-nazi s voor de synagoge demonstreren? Mag een ambtenaar zijn geweten volgen en weigeren

Nadere informatie

Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Eén lesuur met mogelijkheden voor uitloop naar extra lesuren voor route B en C.

Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Eén lesuur met mogelijkheden voor uitloop naar extra lesuren voor route B en C. Lesbeschrijving Overzicht Leerjaar 1 Themanummer 3 Gezond leven en gezond blijven Praktijkkern letter b Omgaan met genotsmiddelen Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Tijd Eén lesuur

Nadere informatie

Danny s Parade. Bronnenblad. Inhoud. Regie: Anneke de Lind van Wijngaarden Jaar: 2007 Duur: 15 minuten Website: www.allesovergay.

Danny s Parade. Bronnenblad. Inhoud. Regie: Anneke de Lind van Wijngaarden Jaar: 2007 Duur: 15 minuten Website: www.allesovergay. Danny s Parade Bronnenblad Regie: Anneke de Lind van Wijngaarden Jaar: 2007 Duur: 15 minuten Website: www.allesovergay.nl Inhoud - Wat is homoseksualiteit? blz. 3 - Wanneer is iemand homo of lesbisch?

Nadere informatie

euzedossier ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw theoretische leerweg

euzedossier ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw theoretische leerweg euzedossier ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw theoretische leerweg Op vijf bladzijden in het werkboek wordt de medewerking van de ouders of verzorgers van de leerlingen gevraagd.

Nadere informatie

LESBRIEF NR 2 OPDRACHT 1 ANDERS? VOOR GROEP 7 + 8 +

LESBRIEF NR 2 OPDRACHT 1 ANDERS? VOOR GROEP 7 + 8 + LESBRIEF NR 2 VOOR GROEP 7 + 8 + GROEP 7 + 8 DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET SAMSAM MIDDEN IN DE WERELD De wheelie van Robert uit Zambia ANDERS? NOU EN! Een slangenbeet veranderde Christabels

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen Inleiding Nieuwe zaken koppelt geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en techniek aan actualiteit. Met aantrekkelijke en flexibel inzetbare lessen op basis van het laatste nieuws, brengt Nieuwe zaken wekelijks

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6 Lesbrief nr 1 voor Groep 5 + 6 1 / 2016 + Download deze lesbrief ook op samsam.net Wat is Samsam Junior? Samsam Junior is een cross-mediale methode over mondiaal burgerschap, kinder rechten en duurzaamheid.

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Voor deze opdracht heb je het stripboek Senne & Sanne Cordoba nodig en deze moet je lezen als je alle opdrachten wilt kunnen maken.

Voor deze opdracht heb je het stripboek Senne & Sanne Cordoba nodig en deze moet je lezen als je alle opdrachten wilt kunnen maken. GSR 01 Cordoba Voor deze opdracht heb je het stripboek Senne & Sanne Cordoba nodig en deze moet je lezen als je alle opdrachten wilt kunnen maken. Hoewel de strip gemaakt is in België, gaat het toch over

Nadere informatie

LESSEN MEDIAWIJSHEID VOOR HET PRIMAIR ONDERWIJS

LESSEN MEDIAWIJSHEID VOOR HET PRIMAIR ONDERWIJS 1 2 3 4 5 6 7 8 LESSEN MEDIAWIJSHEID VOOR HET PRIMAIR ONDERWIJS Les: wie ben jij op internet? Dit lespakket bevat: Handleiding PowerPoint-presentatie Bijlage 1: Denkwolk Bijlage 2: Duimen Doelgroep Groep

Nadere informatie

Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst

Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst Een digitale les voor groep 6, 7 en 8 van het primair onderwijs waarbij leerlingen nadenken over innovatieve toepassingen

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment Groep BBL1 Mens & Maatschappij Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 3 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten. Verdieping op de basisdoelen

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

Inkijkexemplaar KIJK! mijn leven. Leerjaar 3. VOEDING SEKSUALITEIT OP JEZELF Leskatern. Ontwikkeld voor. praktijkonderwijs Basis - Kader

Inkijkexemplaar KIJK! mijn leven. Leerjaar 3. VOEDING SEKSUALITEIT OP JEZELF Leskatern. Ontwikkeld voor. praktijkonderwijs Basis - Kader Leerjaar 3 KIJK! mijn leven VOEDING SEKSUALITEIT OP JEZELF Leskatern Ontwikkeld voor praktijkonderwijs Basis - Kader INLEIDING lespakket leerjaar 3 Dit is het derde leerjaar Kijk! Mijn leven. De thema

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 maandag 29 mei 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID-SCHRIJFVAARDIGHEID CSE GL EN TL Bij dit examen horen een tekstboekje en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle

Nadere informatie

Evaluatie Rots & Water

Evaluatie Rots & Water Evaluatie Rots & Water Training Weerbaarheid Groep 8 St. Jozefschool Locatie Tarcisius Schooljaar 2003/2004 Door: Linda Geraeds Sociaal Cultureel Werker Docente Weerbaarheid Rots en Water Trainer CMWW

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie

Social Media Policy KSV Temse Richtijnen voor het gebruik van social media

Social Media Policy KSV Temse Richtijnen voor het gebruik van social media KSV Temse Richtijnen voor het gebruik van social media /ksvtemse @ksvtemse Richtijnen voor het gebruik van sociale media Richtlijnen voor het gebruik van social media Voor spelers, trainers, bestuursleden

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Lesbrief nr 1. Opdracht 1. voor Groep 7 + 8 +

Lesbrief nr 1. Opdracht 1. voor Groep 7 + 8 + Lesbrief nr 1 voor Groep 7 + 8 + ad Downlo ief ook r b deze les.net am op sams Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over mondiaal burgerschap, kinder rechten en duurzaamheid. Het doel van

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

Handleiding bij de digitale les voor de Nederlandse Kinderjury 2012

Handleiding bij de digitale les voor de Nederlandse Kinderjury 2012 Handleiding bij de digitale les voor de Nederlandse Kinderjury 2012 Ieder jaar stemmen duizenden basisschoolleerlingen op hun favoriete boeken van het afgelopen jaar. Om zo veel mogelijk kinderen enthousiast

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten. Handleiding Groep 2 Les Thema Wat klopt wel en wat klopt niet? Weet wat je ziet Om mediabeelden goed op hun betrouwbaarheid te kunnen beoordelen is het belangrijk onderscheid te maken tussen feit en fictie.

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk Verliefd, en dan... Leeftijd: 12-16 Soort bijeenkomst: club, catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Liefde, Seksualiteit Tijdsduur: 1 uur 40 min. Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

5 manieren om Samsam te gebruiken

5 manieren om Samsam te gebruiken Vraag de leerlingen waarom dit zeepje de vorm van een waterdruppel heeft.* Vertel dat handen wassen de makkelijkste manier is om te voorkomen dat bacteriën en ziektes zich verspreiden. Kinderen die regelmatig

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

DOCENTEN HANDLEIDING

DOCENTEN HANDLEIDING BESTEL OOK DE EDUCATIEVE KRANT! Ga naar www. oorlogsgeheimendefilm.nl DOCENTEN Een film over vriendschap, vertrouwen & verraad HANDLEIDING Bij de digitale les over de film Oorlogsgeheimen Op 3 juli gaat

Nadere informatie

de digitale les Fix je Risk

de digitale les Fix je Risk 1 Handleiding bij de digitale les Fix je Risk Dit is de handleiding die hoort bij de digitale les Fix je Risk. De les is geschikt voor groep 7 en 8. De digitale les heeft als doel leerlingen uit te leggen

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK

GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. TOELICHTING Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot democratie te komen.

Nadere informatie

Leskist discriminatie en vooroordelen

Leskist discriminatie en vooroordelen Leskist discriminatie en vooroordelen Voor het primair onderwijs Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen 024 3240400 www.ieder1gelijk.nl Welkom in onze leskist! Wij zijn Ieder1Gelijk, het Bureau Gelijke

Nadere informatie

Doe-het-zelfpakket: geschiedenis

Doe-het-zelfpakket: geschiedenis Zelfstandig bezoek groep 3-4 Kunnen de leerlingen de overeenkomsten en verschillen ontdekken met het heden? Wat is er zo bijzonder dat het voor altijd in het museum moet worden bewaard? En wat vinden de

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF

JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF Het is heel belangrijk om je eigen lijf goed te kennen. Als je wordt geboren, ben je een meisje of een jongen. In de loop van de tijd groeit je lijf groeit hard tot je volwassen en uitgegroeid

Nadere informatie

4 manieren om Samsam te gebruiken

4 manieren om Samsam te gebruiken sam samsam Lesbrief wereldburgerschap Samsam gaat over alle thema's van wereldburgerschap. Door met de onderstaande opdrachten een les samen te stellen, sluit u altijd aan bij één van de kerndoelen van

Nadere informatie

Speelwijzer Go VMBO game

Speelwijzer Go VMBO game Speelwijzer Go VMBO game Voor docenten basisonderwijs Welkom bij Go VMBO. Het spel dat uw leerlingen helpt om een gedegen keuze te maken voor het voortgezet onderwijs. Door het spelen van deze uitdagende

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

BURGERSCHAPSCOMPETENTIES. ITEM REST CORRELATIES

BURGERSCHAPSCOMPETENTIES. ITEM REST CORRELATIES BURGERSCHAPSCOMPETENTIES. ITEM REST CORRELATIES Onderstaande tabellen zijn afkomstig uit Dam, G. ten, Geijsel, F., Reumerman, R., & Ledoux, G. (2010). Burgerschapscompetenties: de ontwikkeling van een

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Peer to peer interventie copyright Marieke Kroneman les 3 van 4 debat

Peer to peer interventie copyright Marieke Kroneman les 3 van 4 debat 3. Derde bijeenkomst over gender stereotype verwachtingen Gender stereotype verwachtingen zijn een belangrijke determinant voor een homonegatieve houding. KERNBOODSCHAP van deze les: je hoeft niet je houding

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding Migratie Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

Leskist jongeren Over discriminatie en vooroordelen

Leskist jongeren Over discriminatie en vooroordelen Leskist jongeren Over discriminatie en vooroordelen Voor het voortgezet onderwijs en mbo Anti Discriminatie Bureau Voor Nijmegen en omgeving 024 32 40 400 www.adbnijmegen.nl Anti Discriminatie Bureau Nijmegen

Nadere informatie

Lentekriebels Theater

Lentekriebels Theater Lentekriebels Theater Eindverslag Co-creatie SIEN BS de Neerakker Heythuysen & Buro van Dormalen Puth Maart 2014 Voorwoord In de eerste week van december 2013 trof ik een chocolade letter 'S' aan in mijn

Nadere informatie

Historisch denken. Historische benaderingen

Historisch denken. Historische benaderingen Historisch denken Inleiding Mensen hebben een besef van verleden, heden en toekomst. Ze hebben een bepaald beeld van wat er in hun leven is gebeurd tot op de dag van vandaag. Ze kunnen hun bestaan in het

Nadere informatie

Leerling tevredenheidspeiling Basisschool Sint Franciscus 2015

Leerling tevredenheidspeiling Basisschool Sint Franciscus 2015 Achtergrondgegevens Eerder dit jaar hebben jullie deelgenomen aan de leerlingtevredenheidspeiling. Van BS Sint Franciscus hebben 49 leerlingen de vragenlijst ingevuld, waarvan 28 uit groep 7 en 8. Dit

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit Onzichtbaar op internet introductie GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect ONDERWERP: Communiceren DOEL: Spelen met identiteit DOELGROEP: 13-14 jaar, onderbouw voortgezet onderwijs KORTE BESCHRIJVING: Deze les

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt Instructie 1 De relatie met je cliënt Heb jij je voelsprieten uitstaan? Met behulp van dit werkblad onderzoek je of je je voelsprieten hebt uitstaan naar de cliënt. Kies een cliënt en vul met die cliënt

Nadere informatie

Romp. Lesbrief Identiteit, Imago en Profiel. Kop

Romp. Lesbrief Identiteit, Imago en Profiel. Kop Lesbrief Identiteit, Imago en Profiel Tijd: 55 60 minuten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Kop Introductie Wie ben jij online? Introduceer het onderwerp kort: Wie ben jij online? Bijna iedereen heeft een of meerdere

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Leerjaar: Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en ) Kerndoel(en): 7. De leerling leert een kader van tien tijdvakken te gebruiken om gebeurtenissen, ontwikkelingen

Nadere informatie

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2017 INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN EN DOCENTEN PLAYBACK MAAKT AL TIEN JAAR HERKENBAAR, INTERACTIEF EN EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN

Nadere informatie

Werken aan communicatie 1

Werken aan communicatie 1 Communicatie Werken aan communicatie 1 Werken aan communcatie 1 Serienummer: Licentie: Voor het activeren van de licentie kijk pagina 5 van dit werkboek. Te activeren tot: Colofon Uitgeverij: Edu Actief

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo. Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal. Naam:...

Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo. Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal. Naam:... Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal Naam:... Inleiding Als onderdeel van het onderzoek Excellent rekenen in het vmbo zijn er twee opdrachten

Nadere informatie

Praktijkonderwijs werkt!

Praktijkonderwijs werkt! DE VENEN Praktijkonderwijs werkt! Ontdek hoe het werkt op 20 januari! Waar wil jij een pro in worden? Bij ons op school leer je vooral door te doen! Op school én in de praktijk, via stages. Je kunt bij

Nadere informatie

together forever is het motto van het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog 2008 in Nederland Parents` Love

together forever is het motto van het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog 2008 in Nederland Parents` Love Parents` Love Ook ouders houden van hun kinderen: ouderliefde. Naast zorgzaamheid en genegenheid uit zich deze liefde vooral in: opvoeding. 1. Ga naar de site van Sesamstraat: Bekijk en beluister de volgende

Nadere informatie

Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven

Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven Activiteit 2 Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven Samenvatting Computers slaan tekeningen, foto s en andere afbeeldingen op door het gebruik van getallen. De volgende opdracht laat zien hoe. Kerndoelen

Nadere informatie

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding Integratie Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

UNICEF en kinderrechten

UNICEF en kinderrechten UNICEF en kinderrechten Informatie voor een gastles Leerdoelen (groep 7 & 8) Leerlingen weten waar UNICEF voor staat en wat UNICEF doet Leerlingen weten dat zij rechten hebben en kunnen een aantal rechten

Nadere informatie

Teken een architect. Lees het volgende verhaal:

Teken een architect. Lees het volgende verhaal: Teken een architect Lees het volgende verhaal: Een architect heeft een hele dag nagedacht over een nieuwe brug die gebouwd moet worden. Via de brug moet het verkeer, ook zware vrachtwagens, over een brede

Nadere informatie

HANDLEIDING KINDERARBEID NIET VAN DEZE TIJD. Tijd voor actie. Een klusje met je klas! Zo zamel je geld in

HANDLEIDING KINDERARBEID NIET VAN DEZE TIJD. Tijd voor actie. Een klusje met je klas! Zo zamel je geld in NIET VAN DEZE TIJD Een klusje met je klas! Zo zamel je geld in Hoe ging het vroeger? Kinderarbeid in Nederland Tijd voor actie HANDLEIDING Docentenhandleiding bij de digitale les Kinderarbeid niet van

Nadere informatie

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Wat is de Kindertelefoon? 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je? 4 3 Waarom is de Kindertelefoon er eigenlijk? 6 4 De Kindertelefoon toen... 7 5 Zo werkt de Kindertelefoon 8 6 Waarover

Nadere informatie