NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 23 NUMMER

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 23 NUMMER"

Transcriptie

1 NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 23 NUMMER 09 oktober Ex-vivodermoscopie met dermdotting M. Haspeslagh 1, N. Degryse 2, I. De Wispelaere 2 1. Dermatopatholoog, Dermpat, Ardooie, afdeling Dermatologie, UZ Gent 2. Laboratoriumtechnicus, Dermpat, Ardooie, afdeling Dermatologie, UZ Gent Correspondentieadres: Dr. M. Haspeslagh Dermpat Motestraat Ardooie België In de meeste laboratoria dermatopathologie worden de huidbiopten onderzocht zonder beschikbaarheid of gebruik van klinische of dermoscopische foto s Figuur 1a. Ex-vivofoto van vlak, onregelmatig lentigineus letsel met twee zones van hyperpigmentatie en een bovenaan nauwe overlangse laterale rand ter hoogte van bovenarm rechts bij een 23-jarige vrouw. Figuur 1b. Zelfde letsel met snijlijnen en dermdotting van de twee zones van hyperpigmentatie en de nauwe overlangse resectierand. Figuur 2. Weefselblok met duidelijk zichtbare oranje, paarse en blauwe dot in aangesneden vlak. van de gereseceerde letsels. Het macroscopisch onderzoek bestaat meestal enkel uit een vluchtige macroscopische blik van het letsel. Zeker voor pigmentletsels is grondige macroscopie cruciaal om tot een correcte versnijding, technikering en diagnostische interpretatie te komen. Door het ontbreken van deze correlatie riskeert men niet-representatieve zones te onderzoeken en is er vaak behoefte aan veel bijkomende snedes teneinde tot een betrouwbare diagnose te komen. Als antwoord hierop ontwikkelden wij een nieuwe onderzoeksmethode waarbij van het reeds gefixeerde letsel bij aankomst in het laboratorium eerst een ex-vivodermoscopische opname gemaakt wordt. Van het gefixeerde biopt wordt dus routinematig met de dermoscoop met polarisatielicht (Dermlite3) een opname gemaakt (figuur 1a). Deze methode werd reeds met succes toegepast door Amin et al. 1 en Scope et al. 2 De foto wordt door de laboratoriumtechnicus bekeken en geanalyseerd. Op basis van zijn bevindingen worden de snij-as en het aantal snedes bepaald (figuur 1b). De laboratoriumtechnici hebben hiervoor een aanvullende opleiding in de dermoscopie gevolgd en vragen indien nodig het advies van de patholoog-anatoom Na overleg kan beslist worden om af te zien van de klassieke dwarse snijmethode. Wanneer bij deze ex-vivodermoscopische opname diagnostisch belangrijke focale letsels aanwezig zijn, worden deze specifiek gemarkeerd met een nagellakstip (figuur 1a,b). Deze dermdotting-techniek laat toe om de hotspotzone in het weefselblok op te sporen, aan te snijden en de correcte weefsellintjes op de coupe aan te brengen ( figuur 2). De nagellakprocedure blijkt resistent voor de verdere weefselverwer-

2 526 NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 23 NUMMER 09 oktober 2013 king. De gemarkeerde zones zijn als korrelige bruingrijze zones goed zichtbaar onder de microscoop ( figuur 3,4). Ze interfereren niet met de onderliggende huidbiopsie. Dit in tegenstelling tot de vroeger gebruikte micropunchtechniek 3 Bovendien kunnen verschillende kleuren nagellak worden gebruikt op hetzelfde specimen ( figuur 1b). Deze kleurvarianten blijven van elkaar onderscheidbaar in de definitieve coupe onder de microscoop (figuur 3a). Naast opsporing van specifieke letsels kan dermdotting ook gebruikt worden voor snijrandevaluatie. Eventuele randinvasie kan zo met meer accuraatheid onderzocht worden. Verder gebruiken we routinematig een eenvoudige lineaire markering unilateraal ter oriëntatie van het fragment (figuur 1b). Deze methode kan ook gebruikt worden om bij kleine letsels in grotere resecties, gericht snel en vlot het centrum van het letsel in het weefselblok te traceren en aan te snijden. De dermdotting van het letsel kan ook in vivo onmiddellijk door de dermatoloog gebeuren net voor de resectie van het letsel. De dermatoloog kan zo op een eenvoudige manier belangrijke informatie aan de dermatopatholoog doorgeven. Wij verkiezen om eventuele verdachte zones zelf in het laboratorium te markeren aangezien bij markering door de dermatoloog het ex-vivodermoscopiebeeld verstoord wordt. In een setting waar in het laboratorium geen ex-vivodermoscopische opname gebeurt, is dermdotting door de dermatoloog zeer nuttig en eenvoudig imple menteerbaar. Figuur 3a. Dermdotting met twee verschillende deels overlappende nagellakken, makkelijk traceerbaar en zichtbaar onder de microscoop (detail). De laterale rand is letselvrij. De oranje gemarkeerde hyperpigmentatiezone toont een duidelijke onregelmatige toename aan voornamelijk lentigineus en beperkt nestvormig georganiseerde melanocyten. Figuur 4. De blauw gemarkeerde tweede zone van hyperpigmentatie toont eveneens een onregelmatige atypische lentigineuze melanocytaire proliferatie met wat opwaartse migratie, waardoor het beeld ook verdacht is voor beginnend melanoma. Figuur 3b,c. De oranje gemarkeerde donkere zone van hyperpigmentatie komt overeen met een gebied van drukker atypische lentigineuze en nestvormige groei met in detail belangrijke opwaartse migratie, passend bij een in-situmelanoom. Figuur 5. De niet gemarkeerde tussenliggende pigmentzone toont discrete tot matige niet verder te klasseren lentigineuze melanocytaire proliferatie, niet als melanoma herkenbaar.

3 NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 23 NUMMER 09 oktober De nieuwe onderzoeksmethode van gecombineerde ex-vivodermoscopie en dermdotting werd recent gepubliceerd. 4 Wij zijn ervan overtuigd dat de routine implementatie hiervan een meer accurate, snellere en gerichtere diagnostiek toelaat die zich bovendien wegens de minder frequente noodzaak aan diepere snedes ook economisch verantwoordt. Deze methode laat niet alleen een betere diagnostiek toe maar laat ook toe om het letsel pathogenetisch beter te begrijpen en ook sneller en op een gecontroleerde manier de morfologische verklaring te vinden waarom de dermatoloog het nodig vond dit bepaalde letsel te verwijderen. De implementatie van ex-vivodermoscopie met dermdotting vereist een reorganisatie van het inbedproces met bijkomende dermoscopische opleiding van het technisch personeel en dagelijks overleg tussen laboratoriumtechnicus en patholoog. Het werk wordt voor de laboratoriumtechnicus echter professioneel interessanter aangezien hij actief deel wordt van het diagnostisch proces. Ten slotte is deze methode een bron van wetenschappelijke informatie en een brug tussen kliniek en morfologie, waardoor het onderzoek van ieder individueel huidletsel een uniek fascinerend diagnostisch proces wordt. Literatuur 1. Amin K, Fraga GR. Ex vivo dermoscopy of cutaneous biopsies for melanocytic neoplasms: a retrospective review of 517 cases with histopathologic correlation. Am J Dermatopathol 2012;34: Scope A, Busam KJ, Malvehy J, et al. Ex vivo dermoscopy of melanocytic tumors. Arch Dermatol 2007;143: Braun RP, Kaya G, Masouyé I, et al. Histopathologic correlation in dermoscopy. Arch dermtol 20013;193: Haspeslagh M, Degryse N, De Wispelaere I. Routine use of ex vivo dermoscopy with Derm dotting in dermatopathology. Am J Dermatopathol. Ahead of print. Jan 22, Samenvatting Ex-vivodermoscopie met dermdotting is een nieuwe methode om huidtumoren en in het bijzonder pigmentletsels histologisch te onderzoeken. Deze methode laat een meer accurate, snellere en gerichte diagnostiek toe. De methode is ook economisch verantwoord en betrekt de laboratoriumtechnicus actiever bij het diagnostisch proces. Trefwoorden dermoscopie technikering melanoma Summary Ex vivo dermoscopy with dermdotting is a new method for examination of skin tumors, especially pigment lesions. This method permits a more accurate, fast, and economical examination of skin tumours. It upgrades the education and work of the technicians who become an essential part of the diagnostic process. Keywords dermoscopy processing melanoma

Gezondheidsraad. Next generation sequencing in diagnostiek

Gezondheidsraad. Next generation sequencing in diagnostiek Gezondheidsraad Next generation sequencing in diagnostiek 2015/01 Gezondheidsraad Next generation sequencing in diagnostiek Gezondheidsraad H e a l t h C o u n c i l o f t h e N e t h e r l a n d s Aan

Nadere informatie

Eerst zien, dan genezen? Een kritische blik op echografie in de eerste lijn

Eerst zien, dan genezen? Een kritische blik op echografie in de eerste lijn Eerst zien, dan genezen? Een kritische blik op echografie in de eerste lijn [Concept van de tekst gepubliceerd in Sport en Geneeskunde, 2014] Wim Hullegie en Steven Dorrestijn Samenvatting Echografie is

Nadere informatie

Kinderen met een handicap in Tel

Kinderen met een handicap in Tel Kinderen met een handicap in Tel Kerngegevens per provincie, gemeente en wijk Bas Tierolf Dick Oudenampsen Kinderen met een handicap in Tel Kerngegevens per provincie, gemeente en wijk Bas Tierolf Dick

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Werkhervattingskansen na instroom in de WW

Werkhervattingskansen na instroom in de WW Werkhervattingskansen na instroom in de WW Leeftijd is niet het enige dat telt 12 1 Wilco de Jong Kathleen Geertjes Martine de Mooij-Schep Anouk de Rijk Nicol Sluiter Centraal Bureau voor de Statistiek

Nadere informatie

Gids camerabewaking -Ook wie weg is, is gezien? Ook wie weg is, is gezien?: Cameratoezicht in openbare ruimtes, een kwantitatieve analyse.

Gids camerabewaking -Ook wie weg is, is gezien? Ook wie weg is, is gezien?: Cameratoezicht in openbare ruimtes, een kwantitatieve analyse. Gids camerabewaking -Ook wie weg is, is gezien? Ook wie weg is, is gezien?: Cameratoezicht in openbare ruimtes, een kwantitatieve analyse. Opdrachtgever: FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid

Nadere informatie

Een onderzoeksvraag formuleren in vier stappen

Een onderzoeksvraag formuleren in vier stappen Een onderzoeksvraag formuleren in vier stappen In vier stappen kun je tot een bruikbare, zinvolle onderzoeksvraag komen. Die stappen zijn: 1. Het onderzoeksterrein verkennen 2. Het onderzoeksterrein afbakenen

Nadere informatie

acta GROENINGE CT-ENTEROGRAFIE ABDOMINAAL COMPARTIMENT SYNDROOM BORSTPLASTIE NA AMPUTATIE INTENSITEITS GEMODULEERDE RADIOTHERAPIE

acta GROENINGE CT-ENTEROGRAFIE ABDOMINAAL COMPARTIMENT SYNDROOM BORSTPLASTIE NA AMPUTATIE INTENSITEITS GEMODULEERDE RADIOTHERAPIE acta GROENINGE NR 10 - D E C E M B E R 2 0 0 8 CT-ENTEROGRAFIE ABDOMINAAL COMPARTIMENT SYNDROOM BORSTPLASTIE NA AMPUTATIE INTENSITEITS GEMODULEERDE RADIOTHERAPIE TRIAGE OP DE SPOEDOPNAME MULTICOLOR FLOWCYTOMETRIE

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND VAN DE ICD-10-CM EN ICD-10-PCS CLASSIFICATIE

HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND VAN DE ICD-10-CM EN ICD-10-PCS CLASSIFICATIE HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND VAN DE ICD-10-CM EN ICD-10-PCS CLASSIFICATIE OVERZICHT - ICD-10-CM en ICD-10-PCS werden ontwikkeld om ICD-9-CM te vervangen - De overstap naar ICD-10-CM is noodzakelijk omwille

Nadere informatie

NIET. wie Is Er. ALs de schoolbel rinkelt? EvALuAtIE 2009-2010

NIET. wie Is Er. ALs de schoolbel rinkelt? EvALuAtIE 2009-2010 L E E R P L I C H T wie Is Er NIET ALs de schoolbel rinkelt? EvALuAtIE 2009-2010 Vlaams Ministerie van onderwijs en vorming Agentschap voor onderwijsdiensten (AgODi) Afdeling Scholen Basisonderwijs en

Nadere informatie

EERST LEZEN DAN GENEZEN. Consumentenstudie over het gebruik van de patiëntenbijsluiter

EERST LEZEN DAN GENEZEN. Consumentenstudie over het gebruik van de patiëntenbijsluiter EERST LEZEN DAN GENEZEN Consumentenstudie over het gebruik van de patiëntenbijsluiter In samenwerking met de Vrije Universiteit Brussel, in het kader van een Masterthesis Farmaceutische Wetenschappen Juni

Nadere informatie

Update van de internationale richtlijnen voor chronische urticaria

Update van de internationale richtlijnen voor chronische urticaria Update van de internationale richtlijnen voor chronische urticaria M.T. van den Elzen 1, M.A. Blankestijn 1, C.A.F.M. Bruijnzeel-Koomen 2, A.C. Knulst 2 1. Arts-onderzoeker, afdeling Dermatologie/Allergologie,

Nadere informatie

Genetische testen en gezondheid

Genetische testen en gezondheid Genetische testen en gezondheid Genetische testen en gezondheid We hebben allemaal een unieke combinatie van genen van onze ouders geërfd. Onze unieke combinatie van genen en de invloed van onze omgeving

Nadere informatie

Mastocytose bij kinderen: diagnostiek en behandeling

Mastocytose bij kinderen: diagnostiek en behandeling Mastocytose bij kinderen: diagnostiek en behandeling Trefwoorden - mastocytose - kindermastocytose - mastocytoom - urticaria pigmentosa Samenvatting Mastocytose is een aandoening die gekenmerkt wordt door

Nadere informatie

Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger

Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger Den Haag, oktober 2009 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG 3 RAPPORT Inhoudsopgave Voorwoord 5 Samenvatting 7 1 Inleiding 9 1.1 Aanleiding en belang

Nadere informatie

Eerst waren we gewoon wij. en nu is het wij

Eerst waren we gewoon wij. en nu is het wij Eerst waren w en nu is het wij Gebruik, slijtage en van lokale en regio Eerst waren we gewoon wij en nu is het wij en zij Gebruik, slijtage en vernieuwing van lokale en regionale identiteiten Eerst waren

Nadere informatie

MORELE CULTUUR EN MOREEL GEDRAG VAN FINANCIËLE PROFESSIONALS

MORELE CULTUUR EN MOREEL GEDRAG VAN FINANCIËLE PROFESSIONALS MORELE CULTUUR EN MOREEL GEDRAG VAN FINANCIËLE PROFESSIONALS Mei 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Dataverzameling... 4 1.2 Achtergrond respondenten... 4 1.3 Representativiteit en betrouwbaarheid

Nadere informatie

Borstkanker. hoe moet het nu verder?

Borstkanker. hoe moet het nu verder? Borstkanker hoe moet het nu verder? Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over borstkanker. We geven u vooral de belangrijkste en juiste informatie mee over borstkanker. 2 We proberen

Nadere informatie

staat 2004-2011 werk centraal in ons

staat 2004-2011 werk centraal in ons Sociaaleconomische Economische trends Trends 2013 Arbeidsethos Werkloosheid in Nederland: staat 2004-2011 werk centraal in ons Stromen en duren leven? Werkloosheidsduren op basis van de Enquête beroepsbevolking

Nadere informatie

Dyscalculie, zin en onzin

Dyscalculie, zin en onzin Dyscalculie, zin en onzin J.E.H. van Luit & A.J.J.M. Ruijssenaars Opleiding Pedagogiek, Universiteit Utrecht Opleiding Pedagogiek, Rijks Universiteit Groningen Ernstige rekenproblemen worden in sommige

Nadere informatie

Deelname aan wetenschappelijk onderzoek

Deelname aan wetenschappelijk onderzoek Sophia Kinderziekenhuis Erasmus MC -Sophia Kinderziekenhuis is een universitair medisch centrum. Dit betekent dat er niet alleen kinderen worden behandeld en verpleegd, maar dat er ook medisch wetenschappelijk

Nadere informatie

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Criteria en procedure Datum Movisie Utrecht, maart 2015, versie 1.1 Utrecht, maart 2015, versie 1.1 * Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief, Criteria en procedure

Nadere informatie

Sociale (wijk)teams in vogelvlucht

Sociale (wijk)teams in vogelvlucht Sociale (wijk)teams in vogelvlucht State of the art najaar 2014 Auteur(s) Datum Movisie Silke van Arum en Rosanna Schoorl Utrecht, februari 2015 Movisie: kennis en aanpak van sociale vraagstukken Movisie

Nadere informatie

SAMENVATTING. Kenmerken van leerprocessen

SAMENVATTING. Kenmerken van leerprocessen SAMENVATTING Dit verslag gaat over de vraag hoe leerprocessen die plaatsvinden buiten het officiële circuit van onderwijs- en opleidingsinstellingen (het formeel onderwijs) beter herkenbaar kunnen worden

Nadere informatie

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding.

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Zelfmanagement vanuit het perspectief van mensen met astma of COPD D. Baan M. Heijmans P. Spreeuwenberg M.

Nadere informatie

De patiënt als consument Noden en wensen van chronisch zieke patiënten

De patiënt als consument Noden en wensen van chronisch zieke patiënten De patiënt als consument Noden en wensen van chronisch zieke patiënten Psychiatrisch Ziekenhuis St. Jan de Deo, Gent in samenwerking met het Vlaams Patiëntenplatform vzw Opdracht van het Federaal Ministerie

Nadere informatie

Op bezoek bij familie en schoonfamilie

Op bezoek bij familie en schoonfamilie Op bezoek bij familie en schoonfamilie Een vergelijking van bezoekfrequenties gebaseerd op gegevens over gehuwde en samenwonende partners Antonia Verweij en Matthijs Kalmijn 1 Summary Visiting family and

Nadere informatie