De St. Catharinakathedraal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De St. Catharinakathedraal"

Transcriptie

1 De St. Catharinakathedraal In het hart van Utrecht, midden in het Museumkwartier, vinden we de St. Catharinakerk. De bouw startte in 1468 en sindsdien heeft de kerk verschillende eigenaren en functies gehad. Vandaag de dag is de St. Catharinakerk de parochiekerk van de Salvatorparochie en de kathedraal van het aartsbisdom Utrecht. Een moeizame bouwperiode In 1468 begonnen de karmelieten aan de Lange Nieuwstraat met de bouw van hun klooster en kerk. De karmelieten vormden een bedelorde en waren dus geheel afhankelijk van giften. Hierdoor verliep de bouw moeizaam. Nog voordat hun klooster en kerk voltooid waren moesten zij het in 1529 afstaan aan de johannieters. Die waren sinds de 12e eeuw gevestigd in het Catharinagasthuis, maar op deze locatie wilde keizer Karel V ( ) zijn kasteel Vredenburg bouwen. Karel V besloot dat de johannieters naar de Lange Nieuwstraat moesten verhuizen en hier hun kerk en hospitaal konden vestigen. Op dat moment hadden de karmelieten alleen het koor en het dwarsschip van de kerk voltooid. De johannieters vormden een geestelijke ridderorde met voornamelijk adellijke leden. Zij hadden wel de financiële middelen om de kerk en kloostergebouwen te voltooien. Bovendien kregen zij geld van Karel V om de kloostergebouwen als hospitaal en gasthuis in te richten. De nog in aanbouw zijnde kerk van de karmelieten werd door de johannieters grotendeels afgebroken. Alleen het koor bleef behouden. Het koor werd gescheiden van het schip door middel van een marmeren oksaal. Rombout II Keldermans ( ) ontwierp de rest van de kerk. Zijn afkomst ziet men terug in de bouwstijl, waarin veel invloeden van de Brabantse gotiek terug te vinden zijn, zoals ronde zuilen met koolbladkapitelen. Aan de buitenkant van het koor bevinden zich steunberen, die het gewicht helpen dragen. Bij het schip zijn ze echter aan de binnenzijde geplaatst, waardoor er ondiepe zijkapellen zijn ontstaan. De reden voor deze naar binnen gekeerde steunberen is dat er niet meer ruimte was: aan de noordkant liep de Catharijnesteeg en aan de zuidkant de kloostergang. Vanwege dit ruimtegebrek kreeg de kerk ook een kort dwarsschip. Deze bouwelementen geven de hoge, gotische kruisbasiliek een ietwat gedrongen indruk. In 1551 was het schip klaar en in 1560 werd de gehele kerk voltooid. Zij werd door de johannieters gewijd aan Catharina van Alexandrië. Met de voltooiing van deze kerk was de laatste middeleeuwse kerk in Utrecht tot stand gekomen. De Reformatie Lang hebben de johannieters niet van hun kerk gebruik kunnen maken. Na de Reformatie in 1580 werden alle religies anders dan het protestantisme verboden en dus waren de katholieke johannieters genoodzaakt hun kerk te verlaten. De kerk kwam leeg te staan, het 1

2 naastgelegen hospitaal bleef in gebruik. De kerk werd af en toe gebruikt voor wereldlijke doeleinden. Zo heeft het koor als anatomiekamer gefunctioneerd en diende het schip een tijd als ijzeropslag. In 1636 namen protestanten hun intrek in de St. Catharinakerk. Zij ontdeden de kerk van in hun ogen onnodige versiering en schilderden de wanden wit. Ook verwijderden zij het marmeren oksaal en vervingen dit door een houten koorhek met een preekstoel ervoor. Ruim 150 jaar lang werden er protestantse diensten in de St. Catharinakerk gehouden. Van kloosterkerk tot hoofdkerk Tegen het einde van de 18e eeuw waren de Fransen aan de macht in de Noordelijke Nederlanden. In 1795 voerden zij de godsdienstvrijheid in en alle geloofsgemeenschappen mochten weer openlijk kerken bouwen. Rond 1800 werd de St. Catharinakerk nog maar nauwelijks gebruikt door de protestanten, alleen als begraafkerk. Ook verloor het ziekenhuis zijn functie in de Franse tijd en werd er een kazerne gevestigd met katholieke soldaten. In 1815 werd de kerk onderdeel van de kazerne en zo ontstond de eerste katholieke garnizoenskerk sinds de Reformatie. De roomse soldaten stonden er om bekend dat ze met veel muziek en fanfare naar de kerk trokken. Dit was volgens de protestanten ongehoord, maar veel katholieken voegden zich bij deze uitbundige kerkgangers. In 1836 stortte een deel van de kerk in tijdens een hevige storm. De pilaren bleken slecht gefundeerd te zijn en doodgravers hadden meerdere malen delen van de fundamenten afgehakt omdat de kisten niet altijd in de graven pasten. Het opknappen en onderhouden van de kerk vond de overheid een te grote last worden en dus schonk koning Willem II de kerk in 1840 officieel aan de katholieke gemeenschap en gaf daarbij zelfs geld voor het herstel van de schade. Wij Willem II (enz.) hebben goedgevonden en verstaan te bepalen: Dat de Sint Catharijnekerk te Utrecht met derzelver aanhoorigheden vóór het einde van het loopende jaar aan de R.K. gemeente, vergaderende in het Sint Catharijnesteegje te dier stede, zonder eenige betaling, in vollen en vrijen eigendom zal worden afgestaan en overgedragen, onder verplichting van haren kant, om dat gebouw onverwijld in behoorlijken orde te herstellen. Hiermee is de St. Catharinakerk de enige middeleeuwse kerk in Utrecht die officieel is teruggegeven aan de katholieke gemeenschap. Paus Pius IX herstelde in 1853 de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland. Utrecht werd weer uitgeroepen tot aartsbisdom van Nederland met de St. Catharinakerk als kathedraal. Deze eenvoudige kloosterkerk moest nu dus gaan functioneren als hoofdkerk. Er volgde een grote restauratie zodat het interieur en exterieur de waardigheid van de kerk zouden onderstrepen. 2

3 Een nieuwe aankleding In de tweede helft van de 19e eeuw was er een grote waardering voor de neogotiek. De door de protestanten gestripte kerk zou in deze stijl opnieuw worden aangekleed. Voor inspiratie werd er gekeken naar de Sainte Chapelle in Parijs en de Dom in Keulen. Van 1859 tot 1901 werd het interieur van de kerk onder handen genomen door het atelier van de bekende beeldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg ( ), die onder meer ook een belangrijke bijdrage aan het interieur van de St. Willibrordkerk heeft geleverd. Rond de zuilen werden versieringen in gips aangebracht en de witte muren werden in bonte kleuren geschilderd. De heldere vensters werden vervangen door glasinloodramen. Veel katholieken deden schenkingen om hun kerk waardig in te kunnen richten. Zo kwam er een nieuwe koorafscheiding, vier altaren, een sedilia, een kruisweg, vier biechtstoelen, verschillende beelden en een cathedra. Rond 1900 werd de kerk westwaarts uitgebreid door de befaamde architect Alfred Tepe ( ). Hierdoor ontstond er ruimte voor een doopkapel aan de zuidzijde en een toren aan de noordzijde. De voorgevel uit 1550 werd getrouw gekopieerd met als uitzondering de toevoeging van de toren. De 53 meter hoge toren werd bekroond met een spits die aartsbisschop Hendricus van de Wetering ( ) voor zijn zilveren priesterfeest kreeg. De spits is geïnspireerd op die van het stadhuis van Kampen. Opvallend is dat dit een gebouw is met een wereldlijke functie en dat Kampen bekend staat als een protestantse plaats. Terug naar eenvoud Na de Tweede Wereldoorlog ontstond er een grote afkeer van de neogotiek. Naar aanleiding van een tekening van het interieur van de St. Catharinakerk door Pieter Janszoon Saenredam uit 1636 werden tijdens een grote restauratie van 1955 tot 1970 alle neogotische elementen verwijderd. De tekening was gemaakt op het moment dat de kerk net gestript was door de protestanten en de kerk kreeg dus nu wederom een eenvoudig interieur. De wanden werden weer wit geschilderd en maar enkele beelden bleven behouden. Slechts één altaar bleef over en de cathedra werd verplaatst naar een nis in het koor. In 1970 was de restauratie voltooid. Volgens de katholieken was dit geheel in overeenstemming met de eenvoud die benadrukt was tijdens het Tweede Vaticaans Concilie (196265). Het huidige interieur Tegen het eind van de 20e eeuw ontstond er een herwaardering voor de neogotiek en werden verschillende verwijderde interieurstukken teruggeplaatst in de St. Catharinakerk. Dankzij deze aanpassingen bevat de kerk vandaag de dag weer een groot aantal mooie kunstschatten. De door Mengelberg ontworpen meubelstukken en beelden zijn mondjesmaat teruggeplaatst in de kerk, zoals de kalkstenen beelden van de Heilige Catharina, Johannes de 3

4 Doper en de Heilige Barbara uit De 14 kruiswegstaties van Mengelberg uit 1898 zijn in 2003 teruggeplaatst. De huidige gewelfschilderingen zijn geïnspireerd op sporen die tijdens de restauratie zijn teruggevonden. De vensters zijn afwisselend van helder glas uit en uit glasinlood van Heinrich Geurer uit Zo is in het noordtransept het Mariavenster te zien en in het zuidtransept het Eucharistievenster. Een aantal interieurstukken heeft de kerk nooit verlaten, maar ze hebben een tijd een minder prominente plaats gehad. Inmiddels zijn de sedilia (1867), de cathedra (1868) en het oksaal (1871) weer volop te bewonderen. De cathedra is uit de nis gehaald en staat nu links van het altaar. In de zitting zijn vier reliëfs zichtbaar die het leven van de Heilige Willibrord tonen. Het kleed erboven bevat het wapenschild van de aartsbisschop van Utrecht, de hoed boven het wapen is rood. De rode hoed geeft aan dat aartsbisschop Eijk in januari 2012 door de Paus tot kardinaal is benoemd. Onder het altaar vinden we het Willibrordschrijn uit Dit is gemaakt door de broers Leo en Jan Eloy Brom ter gelegenheid van de 1200e sterfdag van St. Willibrord. Sinds 2002 wordt dit schrijn meegedragen tijdens de Willibrordusprocessie. Vanaf 2004 is de kerk in het bezit van een gotische sacramentstoren. Deze is geïnspireerd op de gotische dodenlantaarn uit 1483 van de Maria Magdalenakerk in Sonsbeck, Duitsland. In Nederland zijn maar weinig gotische sacramentstorens bewaard gebleven. Het orgel boven de ingang is in 1903 gemaakt door Michaël Maarschalkerweerd ( ), ter gelegenheid van het 50jarige bestaan van het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie. De kapellen In het voorpoortaal aan de zuidzijde werd in 2002 de doopkapel omgebouwd tot Mariakapel. Het beeld en de Mariamedaillons dateren uit de 19e eeuw en zijn afkomstig uit de Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopnemingkerk aan de Biltstraat die in 1972 is gesloopt. Ook deze beelden zijn afkomstig uit het atelier van Mengelberg. In het zuidtransept bevindt zich de Vredeskapel. Deze is ter nagedachtenis aan Kardinaal Jan de Jong ( ) gebouwd. Hij was aartsbisschop van en zat tijdens de oorlog in het verzet. Boven het altaar hangt een kruis (Niel Steenbergen) dat symbool staat voor geloof. Daaronder zijn Maria, Johannes de Doper en een draak (het oorlogsgeweld) te zien. Het kruis hangt aan een ketting waardoor het lijkt op een anker en dus ook hoop symboliseert. Op de rug van de draak zitten vijf figuren die een belangrijke rol speelden tijdens de oorlog: Jan de Jong, Koningin Wilhelmina, Edith Stein (een joodse vrouw die zich bekeerde tot het katholicisme en is omgekomen in het concentratiekamp Auschwitz), Titus 4

5 Brandsma (pater die is gemarteld in Dachau) en tenslotte Dominee Gravenmeijer die een grote rol speelde in het verzet van de Nederlandse Hervormde Kerk. De huidige St. Catharinakerk De kerk heeft in de afgelopen eeuwen veel meegemaakt. Ze heeft vele eigenaren en functies gekend en is van eenvoudige kloosterkerk opgeklommen tot bisschoppelijke hoofdkerk. De katholieke kerk is gestript door de protestanten en weer aangekleed door de katholieken toen zij haar terugkregen. In de 20e eeuw is de kerk als het ware een tweede keer ten prooi gevallen aan een zogenaamde Beeldenstorm, maar dit maal door de katholieken zelf. Gelukkig zijn en worden veel van de kerkschatten uit de 19e eeuw weer teruggeplaatst en heeft de kerk daardoor een interessante mix van nieuw en oud te bieden. Bezienswaardigheden Op de kapitelen van het schip zijn de werken van barmhartigheid te zien en rond het koor de acht zaligsprekingen. Deze dateren uit het einde van de 19e eeuw. In het schip en het koor zijn verschillende beelden teruggeplaatst van beeldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg, daterend uit het einde van de 19e eeuw. Te zien zijn onder andere de Heilige Catharina, Johannes de Doper en Barbara. De 14 kruiswegstaties van Mengelberg uit 1898 zijn in 2003 teruggeplaatst. Er zijn verschillende glasinloodramen uit 1880 van Heinrich Geuer te zien. Het noordtransept toont het Mariavenster en het zuidtransept het Eucharistievenster. In 1965/66 zijn er drie koorvensters ontworpen door het atelier Geutjens uit Venlo. Op de vensters zijn St. Catharina, Mozes, St. Willibrord, Christus op de berg Tabor, St. Maarten en de profeet Elia te zien. 5

6 Het orgel dateert uit 1903 en is gemaakt door de bekende orgelbouwer Michaël Maarschalkerweerd. Hij had eerder al onder meer het orgel in de Utrechtse St. Augustinuskerk gerestaureerd. Boven de ingang van de Vredeskapel is een beeld te zien van St. Willibrord. Het is afkomstig uit de St. Willibrorduskerk buiten de Veste in Amsterdam die in 1970 is gesloopt. Wetenswaardigheden De St. Catharinakerk heeft na de Reformatie een tijd een wereldlijke functie gehad. Zo heeft het koor gediend als snijzaal voor anatomische studies (het natuurstenen altaar was zeer geschikt als snijtafel!). Ook is er een smederij en een ijzeropslag gevestigd geweest in de kerk en van 1622 tot 1625 mocht de Engelse gemeenschap in Nederland de kerk een tijdje gebruiken. Hoogleraar Gijsbertus Voetius ( ) was een belangrijke protestantse predikant. Zijn laatste dienst hield hij op 24 november 1673, waarna hij onwel werd en in elkaar zakte. Drie jaar later overleed hij en werd hij begraven in deze kerk. Opvallend is dat een belangrijke protestantse predikant nu dus begraven ligt in de katholieke, bisschoppelijke hoofdkerk! Naast Gijsbertus Voetius liggen ook de beroemde schilders Abraham Bloemaert ( ) en Gerard van Honthorst ( ) in deze kerk begraven. De klokken van de kerk dateren van na de Tweede Wereldoorlog. De oorspronkelijke klokken zijn meegenomen door de Duitsers en omgesmolten tot kanonnen. Het kloostergebouw dat lange tijd dienst heeft gedaan als hospitaal en later als kazerne, is sinds 1979 onderdeel van Museum Catharijneconvent. 6

7 Literatuur Defoer, H.L.M., Een geschilder interieur van de Sint Catharinakerk te Utrecht uit 1843 in: Maandblad OudUtrecht, jg. 53 (1980), pp Deijk, A van, Middeleeuwse kerken in Utrecht, Utrecht Onno, H., Het altaar voor de Jezuietenstatie St. Catharijne in: Maandblad OudUtrecht, jg. 64 (1991), nr. 5, pp Staal, C.H., Het voormalig bisschopsaltaar in de Utrechts Catharijnekerk in: Maandblad OudUtrecht, jg. 69 (1996), nr. 4, pp Staal, C.H., Catharijnekerk, Utrecht Onder redactie van Peter van de Coolwijk, GerritJan Kraaij, Biem Lap, Leny Noordermeer, Nel van de Ridder, Geo Rodermond, Ben van Spanje en Ton Tamse. In de ban van de kerk. 25 jaar Kerken Kijken Utrecht, Utrecht Tekst: Marieke Lenferink en Lisa Olrichs Fotografie: Maarten Buruma 7

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

St. Willibrordkerk Locatie en ontstaan van de kerk Bouwgeschiedenis

St. Willibrordkerk Locatie en ontstaan van de kerk Bouwgeschiedenis St. Willibrordkerk De St. Willibrordkerk werd in de jaren 1876-1877 gebouwd. Bij de ingebruikname op 21 juni 1877 was het interieur van de kerk nog grotendeels kaal. In de 25 jaar daarna volgde de aankleding,

Nadere informatie

De St. Augustinuskerk

De St. Augustinuskerk De St. Augustinuskerk Aan de Oudegracht 69 vinden we de St. Augustinuskerk. De waterstaatskerk stamt uit de eerste helft van de 19e eeuw en is een van de eerste nieuw gebouwde katholieke kerken in Utrecht

Nadere informatie

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart.

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Via de Nederlandse Genealogische Vereniging, afd. Kennemerland zijn we in de gelegenheid gesteld om een rondleiding in de Sint Bavo Basiliek bij te

Nadere informatie

1 ste OPDRACHT - Maquette

1 ste OPDRACHT - Maquette Naam... Klas... 1 ste OPDRACHT - Maquette 1a Zet de maquette van de Domkerk voorzichtig in elkaar, zoals hij te zien is op de plattegrond hieronder. 1b Zet de nummers op de juiste plaats in de tekening

Nadere informatie

De Nicolaaskerk Op een kruising van waterwegen Het ontstaan en de bouw van de Nicolaaskerk

De Nicolaaskerk Op een kruising van waterwegen Het ontstaan en de bouw van de Nicolaaskerk De Nicolaaskerk Midden in het Utrechtse Museumkwartier vinden we de Nicolaaskerk, door velen ook wel de Nicolaïkerk of Klaaskerk genoemd. De kerk is één van de vier middeleeuwse Utrechtse parochiekerken

Nadere informatie

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal:

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Bouwstijlen Bouwstijlen van kerken in Nederland De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Oudste stenen gebouw Romaans Gotiek Neogotiek Renaissance Neorenaissance Classicisme

Nadere informatie

Redengevende omschrijving

Redengevende omschrijving R.K. Johannes de Doper kerk, Markt Standdaarbuiten Kenmerken Adres Markt 25 Postcode/plaats 4758 BL Standdaarbuiten Huidige functie kerk Oorspronkelijke functie kerk Bouwjaar 1924 MIP-code Redengevende

Nadere informatie

Broederenkerk. Ω Bouwjaar: 1772

Broederenkerk. Ω Bouwjaar: 1772 Informatiekaart Broederenkerk Broederenkerk De Broederenkerk is een van de drie grote kerken in de binnenstad van Zutphen. De toren van de kerk bevat een klok die elke avond om tien voor tien wordt geluid

Nadere informatie

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde STIJL GEBOUW LOCATIE Romaans Oude Kerk (toren) Naaldwijk Gotisch Oude Kerk (kerkgebouw) Naaldwijk Renaissance Oude Raadhuis Naaldwijk Classicisme Nederhof

Nadere informatie

De Kapelle van Haskerdijken

De Kapelle van Haskerdijken De Kapelle van Haskerdijken van kapel tot De Kapelle Volgens de schaarse middeleeuwse bronnen zou op de plek van het huidige kerkje van Haskerdijken rond 1200 al een kleine kapel hebben gestaan met daarin

Nadere informatie

Over de kerk van Marum

Over de kerk van Marum Over de kerk van Marum De kerk van Marum is een van de oudste bakstenen kerken in Groningen. Het oudste gedeelte, het koor, dateert uit de 12 e eeuw. De toren is 13 e -eeuws. De preekstoel werd in 1826

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede

BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede voor groep 5 t/m 8 1.1 DE OUDE KERK IN EDE IN 1910 Toelichting bij de praatplaten bij het thema ARCHEOLOGISCHE VONDSTEN 1.1 DE OUDE KERK IN EDE IN 1910 1.2 EEN KERK

Nadere informatie

Kathedraal van het Sticht De net aangestelde pastoor van Schalkwijk, monseigneur Hilhorst,

Kathedraal van het Sticht De net aangestelde pastoor van Schalkwijk, monseigneur Hilhorst, ST. MICHAEL SCHALKWIJK Kathedraal van het Sticht De net aangestelde pastoor van Schalkwijk, monseigneur Hilhorst, kreeg in 1877 van aartsbisschop Andreas Schaepman de opdracht om het kerkgebouw uit 1760

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal punten

Nadere informatie

Een nieuwe manier van bouwen

Een nieuwe manier van bouwen Steden en staten LES 3 DE MACHT VAN DE KERK In s-hertogenbosch bouwt men een kathedraal. Daar ga ik mijn stenen verkopen aan de bouwmeester. JE LEERT wat er zo bijzonder is aan een kathedraal; wat een

Nadere informatie

Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast.

Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast. De geschiedenis van onze toren Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast. De vorm is spits of rond. Soms zit er een dakruiter op. Hoe ziet de kerktoren bij jou

Nadere informatie

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling Tentoonstelling 14 maart tot 5 april 2010 O.L.Vrouwkerk, Herent-centrum De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken Teksten: Erfgoedcel Herent, M. Piot (Geschiedenis

Nadere informatie

Veel glas-in-lood ramen van rond 1215 zijn in deze kathedraal nog bewaard gebleven. Dit is vrij uniek omdat ramen meestal in de loop van de tijd door

Veel glas-in-lood ramen van rond 1215 zijn in deze kathedraal nog bewaard gebleven. Dit is vrij uniek omdat ramen meestal in de loop van de tijd door Kerken in de Berry De Berry is een oud graafschap in het centrum van Frankrijk. Recentelijk is de naam Berry bekend geworden door de grote overzichtstentoonstelling van het werk van de gebroeders Van Limburg,

Nadere informatie

De Geertekerk Het ontstaan van de Geertekerk De klokken en het uurwerk

De Geertekerk Het ontstaan van de Geertekerk De klokken en het uurwerk De Geertekerk De Geertekerk is de jongste van de vier Middeleeuwse parochiekerken in Utrecht. De kerk werd gesticht rond het midden van de 13 e eeuw op wat nu het Geertekerkhof is. Ze werd gewijd aan de

Nadere informatie

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Inleiding Inleidende oefening: bespreek met je buur de chronologische volgorde van deze zes gebouwen en noteer de corresponderende letters in die volgorde A

Nadere informatie

De Lutherse Kerk De komst van lutheranen naar Utrecht De bouw van de Lutherse kerk

De Lutherse Kerk De komst van lutheranen naar Utrecht De bouw van de Lutherse kerk De Lutherse Kerk Wanneer je door de Hamburgerstraat wandelt of rijdt, springt nummer 9 al snel in het oog. De statige gevel uit 1745 onderscheidt zich duidelijk van de rest van de gebouwen. Toch zal het

Nadere informatie

Kerken. 1. Sint-Laureins. Sint-Laurentiuskerk

Kerken. 1. Sint-Laureins. Sint-Laurentiuskerk Kerken Het cultureel erfgoed van de gemeente Sint-Laureins wordt weerspiegeld in de vele kerken die onze gemeente rijk is. In elke kerk is er een folder te bekomen met heel wat kunsthistorische informatie.

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk Informatiekaart St. Janskerk St. Janskerk De spits van deze lange slanke toren staat al eeuwen scheef. Hoe dat komt weten we niet, maar het zal tot in lengte van dagen wel zo blijven. De toren heeft niet

Nadere informatie

Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg. Kloosterlaan 6; 8; 10

Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg. Kloosterlaan 6; 8; 10 Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg Kloosterlaan 6; 8; 10 Foto's Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg Kenmerken Postcode/plaats Kloosterlaan 6;8;10 4772 RA Langeweg Oorspronkelijke

Nadere informatie

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658.

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658. 2. Huidige kasteel Anders dan in het verleden vaak gedacht is, heeft het kasteel van Helmond een eeuwenlange bouwgeschiedenis gekend. Begonnen in het tweede kwart van de veertiende eeuw (ca. 1325) werd

Nadere informatie

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat.

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat. BERLIJN Toen ik student was ben ik in 1963 voor het eerst in Berlijn geweest. Er was nog geen muur maar om naar Oost-Berlijn te gaan moest je langs de Vopo s die het geweer op de mensen hielden. Geen prettig

Nadere informatie

Les 2 Het huis van God in onze tijd

Les 2 Het huis van God in onze tijd Les 2 Het huis van God in onze tijd Intro Het huis van God noemen we in onze tijd de kerk. We spreken over de kerk met een kleine k en over de Kerk met een grote K. Met de kerk bedoelen we het stenen gebouw,

Nadere informatie

GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING

GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING PAROCHIEKERK Onze Lieve Vrouw Geboorte (Desteldonk) Op basis van METHODOLOGIE THOMAS COOMANS Kerken in neostijlen in Vlaanderen. Ontwikkeling en implementatie

Nadere informatie

- 1 - Afb. 1. Kathedraal St. Pierre in Beauvais. Foto: Bony 1983, p. 294.

- 1 - Afb. 1. Kathedraal St. Pierre in Beauvais. Foto: Bony 1983, p. 294. Een kleine 100 km boven Parijs ligt de plaats Beauvais met zijn bijzondere kathedraal St. Pierre. Het is één van de hoogste gotische kathedralen ter wereld, een laatste stuiptrekking uit de middeleeuwen

Nadere informatie

De Pieterskerk Inleiding Bouwgeschiedenis De Reformatie

De Pieterskerk Inleiding Bouwgeschiedenis De Reformatie De Pieterskerk Inleiding De Pieterskerk werd gebouwd in de jaren 1040-1048 en werd gewijd aan de apostel Petrus. De kerk heeft veel van zijn ingetogen en romaanse karakter weten te behouden. Kenmerkend

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Het nationale museum voor christelijke kunst en cultuur in Nederland

Het nationale museum voor christelijke kunst en cultuur in Nederland Het nationale museum voor christelijke kunst en cultuur in Nederland 14-3-2008 1 1.Profilering van een christelijk museum 2.Hoe het begon 3.De collectie 4.Een rondje Catharijneconvent 5.Tot slot 14-3-2008

Nadere informatie

Op de kaart gezet. 1. Kaasfabriek Wilhelmina Hobrederweg 1

Op de kaart gezet. 1. Kaasfabriek Wilhelmina Hobrederweg 1 Op de kaart gezet 1. Kaasfabriek Wilhelmina Hobrederweg 1 Dit was één van de negen dagkaasfabriekjes in de polder, opgericht in het begin van de 20ste eeuw. 2. Boerderij de Vette Os voorheen Alida Hoeve

Nadere informatie

Domkerk Keulen Ruud van Capelleveen Nummer: 4 kijk op voor digitale boeken

Domkerk Keulen Ruud van Capelleveen Nummer: 4 kijk op  voor digitale boeken Domkerk Keulen Ruud van Capelleveen Nummer: 4 kijk op www.absolutefigures.nl voor digitale boeken Domkerk Keulen DOOR RUUD VAN CAPELLEVEEN Colofon Dit is een uitgave van: Absolute Figures Margrietstraat

Nadere informatie

Korte geschiedenis van de parochie

Korte geschiedenis van de parochie Korte geschiedenis van de parochie Het dorp Schin op Geul is zeer oud. Onder de naam Schina komt het reeds voor in het oudste gedenkboek der abdij van de H.Remigius te Reims, dat omstreeks 847 werd opgesteld.

Nadere informatie

De basiliek van St.Jan

De basiliek van St.Jan Inleiding Zoals het een echte kerk betaamt is de toren van de basiliek St.Jan al van heinde en verre zichtbaar. Een torenhoge baken voor de reiziger van vroeger, die al van verre de ligging van Oosterhout

Nadere informatie

heilig hart van jezuskerk VinkeVeen

heilig hart van jezuskerk VinkeVeen HEILIG HART VAN JEZUSKERK VINKEVEEN De Kathedraal van de Ronde Venen Net als veel andere parochies had Vinkeveen lange tijd een schuurkerk als onderkomen. In 1842 werd dit zeventiende-eeuwse gebouw vervangen

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes.

De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes. De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes. 276 De Generaal J.B. van Heutszkazerne in beeld door Ernst

Nadere informatie

Antwerpen, Sint-Jacobskerk Hoe een monument de geschiedenis volgt

Antwerpen, Sint-Jacobskerk Hoe een monument de geschiedenis volgt - 500 stichting van Rome 754 v. Chr. 1 J. Caesar lijft Gallië in bij het Romeinse Rijk 51 v. Chr. Jezus geboorte te Bethlehem 4 v. Chr. Jezus kruisdood te Jeruzalem 33 ROMEINEN Missietochten van de apostelen

Nadere informatie

Milaan. Milaan. Duomo

Milaan. Milaan. Duomo Milaan Duomo De Duomo di Milano, de prachtige gotische kathedraal van Milaan, is een van de grootste kerken ter wereld. De indrukwekkende wit marmeren voorgevel, een van de mooiste ter wereld, domineert

Nadere informatie

Heeft onze kerk toekomst?

Heeft onze kerk toekomst? Heeft onze kerk toekomst? Visie op kerk en pastoraat in 2024 De parochie. Een korte terugblik Het kerkelijk leven in Twente en Oldenzaal in de laatste decennia Hoe nu verder? Kerk-zijn in de toekomst Stellingen

Nadere informatie

Reisverslag Heidelberg 2016 Deel 7 (2 augustus 2016) [1]

Reisverslag Heidelberg 2016 Deel 7 (2 augustus 2016) [1] Gepubliceerd op Willem-Jan van der Zanden (http://www.wjvanderzanden.nl) Home > Reisverslag Heidelberg 2016 Deel 7 (2 augustus 2016) Reisverslag Heidelberg 2016 Deel 7 (2 augustus 2016) [1] Door wjvanderzanden[2]op

Nadere informatie

De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool.

De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool. De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool. Onder leiding van pastoor Van de Pavoort werden er op een perceel grond naast de kerk 2 scholen gebouwd voor de kinderen uit de nieuwe parochie. Zoals gebruikelijk

Nadere informatie

Excursie ijzerzandsteen Diest 19 september 2014

Excursie ijzerzandsteen Diest 19 september 2014 Excursie ijzerzandsteen Diest 19 september 2014 Marleen De Ceukelaire & Michiel Dusar KBIN - BGD Wandeling Diest met aanduiding van de belangrijkste gebouwen met ijzerzandsteen Inhoud 1. Begijnhofkerk

Nadere informatie

Sparrenlaan 9 (uitbreiding bestaande beschrijving)

Sparrenlaan 9 (uitbreiding bestaande beschrijving) Sparrenlaan 9 (uitbreiding bestaande beschrijving) Straat en huisnummer : Sparrenlaan 9 Postcode en plaats : 2111 AE Aerdenhout Kadastrale aanduiding : B3856 Complexonderdeel : Naam object : Antonius van

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4.

Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4. Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4. Vraagstelling. Wat zijn de maten, versieringen en vorm van de van de kerk van Drempt (kaart afb. 1) gerapporteerde grafplaat uit de (ruim te nemen) 12 e eeuw? Wat is zijn

Nadere informatie

Inventaris & Kunst Kapel Franse Klooster Sittard

Inventaris & Kunst Kapel Franse Klooster Sittard 1 Charles Beltjenslaan 9, 6132 AD Sittard 046 4377591 06-30567774 Inventaris & Kunst Kapel Franse Klooster Sittard (tot aan de sluiting van de Kapel in januari 2009) 2 Inhoudsopgave Glas-in-lood pagina

Nadere informatie

Ken je kerk! Projectboekje. Naam: Klas: Verwerking

Ken je kerk! Projectboekje. Naam: Klas: Verwerking Projectboekje Naam: Klas: Verwerking Inhoudsopgave Lessen vooraf - bladzijde 03 Leestekst Bouwstijlen Lessen vooraf Lesopdracht Werkbladen kerkbezoek Werkbladen bij het kerkbezoek - bladzijde 10 1. Algemene

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus

SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI 2017 Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus Aan het eind van zijn leven schreef Maarten Luther: 1 "Alles wat ik gedaan heb, is het Woord van

Nadere informatie

Zelfreflectierapport Villa des Roses

Zelfreflectierapport Villa des Roses Zelfreflectierapport Villa des Roses Individuele taak opleidingsondersdeel architectuurtypologie Abdoulaye Declerck 1MAK 1b1 COÖRDINATEN Villa des Roses Klokstraat 59050 Gentbrugge Inleiding Villa Des

Nadere informatie

Typering van het monument: Restant van de oude parochiekerk, bekend onder de naam De Klockeberg, thans ingericht als plantsoen.

Typering van het monument: Restant van de oude parochiekerk, bekend onder de naam De Klockeberg, thans ingericht als plantsoen. Kerngegevens gemeentelijk monument: Monumentnummer : GM004 Naam monument : De Klockeberg Adres : Dorpsstraat bij 2 Postcode en plaats : 6095 AH Baexem Kadastrale aanduiding : BXM00 sectie E nr(s) 955 Coördinaten

Nadere informatie

De Johanni(e)ter Orde in Nederland (2)

De Johanni(e)ter Orde in Nederland (2) De Johanni(e)ter Orde in Nederland (2) Tom Versélewel de Witt Hamer In het maartnummer van Johanniternieuws ben ik met zevenmijlslaarzen door de historie van de Johanniter Orde gelopen als inleiding op

Nadere informatie

Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013

Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013 Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013 Made Adelstraat 17 Karakteristiek woonhuis onder Mansardedak, ca. 1930. Detailleringen in o.a. het metselwerk zijn kenmerkend voor de bouwperiode en omgeving.

Nadere informatie

OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL

OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL Lokatie: school en stadswandeling Doelgroep: groep 5 en 6 Duur: aantal lessen naar eigen inzicht. (2 a 3) doel: leren van feitelijke en begripmatige

Nadere informatie

Rijksmonument Roepaen. Geschiedenis

Rijksmonument Roepaen. Geschiedenis Rijksmonument Roepaen Geschiedenis 1797 Gerard van de Loo hereboer in Ottersum Herberg - Boerderij Roepaen 1872-1879 Kulturkampf in Duitsland een preventieve oorlog tegen een interne vijand Strijd tegen

Nadere informatie

De basiliek van St.Jan

De basiliek van St.Jan Inleiding Zoals het een echte kerk betaamt is de toren van de basiliek St.Jan al van heinde en verre zichtbaar. Een torenhoge baken voor de reiziger van vroeger, die al van verre de ligging van Oosterhout

Nadere informatie

Rondrit naar Groede 94.99 km

Rondrit naar Groede 94.99 km Rondrit naar Groede 94.99 0 2.04 0 Lissewege Het zeer landelijke Lissewege hoort sinds de gemeentefusies bij Brugge. De naam van het dorp duikt op in de 11de eeuw en zou afkomstig kunnen zijn van 'liswega',

Nadere informatie

De grote vrijwilligersavond Ken je je kerk? quiz

De grote vrijwilligersavond Ken je je kerk? quiz De grote vrijwilligersavond Ken je je kerk? quiz 1 a) Hoeveel pastores staan er op deze borden achter in de kerk? b) En vanaf welk jaar werd dit bijgehouden? 2 U ziet hier een kruis. Waar of waarop is

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

DE SCHILDER ALEXANDER KLÄZENER SINT LAURENTIUSKERK TE ALKMAAR

DE SCHILDER ALEXANDER KLÄZENER SINT LAURENTIUSKERK TE ALKMAAR DE SCHILDER ALEXANDER KLÄZENER EN DE SINT LAURENTIUSKERK TE ALKMAAR Maria Altaar Een toelichting op de kunstenaar Alexander Kläzener, schilder van het Bloedwonder van Alkmaar, dat weer volledig zichtbaar

Nadere informatie

Rijksmonument. St. Antoniusstraat 5-7-9. Korte omschrijving. Redengevende omschrijving Complex

Rijksmonument. St. Antoniusstraat 5-7-9. Korte omschrijving. Redengevende omschrijving Complex St. Antoniusstraat 5-7-9 (Foto: Maarten van Loosbroek ) Korte omschrijving De STEENTJESKERK is gebouwd als KERK van de H. Antonius van Padua met PASTORIE EN KOSTERSWONING. Het ontwerp was ontleend aan

Nadere informatie

Antwerpen, Sint-Pauluskerk Hoe een monument de geschiedenis volgt

Antwerpen, Sint-Pauluskerk Hoe een monument de geschiedenis volgt - 500 stichting van Rome 754 v. Chr. 1 ROMEINEN 500 1000 J. Caesar lijft Gallië in bij het Romeinse Rijk 51 v. Chr. Jezus geboorte te Bethlehem geboorte van Saulus ( Paulus ) Jezus kruisdood te Jeruzalem

Nadere informatie

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelroute van ongeveer een uur en een kwartier. Van de Ontmoetingskerk naar de voormalige Evangelische Gemeente Eben Haëzer Vanuit

Nadere informatie

De Sint-Amandus en Sint-Blasius Kerk

De Sint-Amandus en Sint-Blasius Kerk BEZIENSWAARDIGHEDEN WAREGEMSE KERKSCHATTEN (1) De Sint-Amandus en Sint-Blasius Kerk Waregem heeft zeven parochiekerken. Elk van deze kerken heeft haar eigen geschiedenis en bezit diverse kunstwerken. In

Nadere informatie

Grote of Maria Magdalenakerk te Goes

Grote of Maria Magdalenakerk te Goes Grote of Maria Magdalenakerk te Goes LESBRIEF VOOR GROEPEN 7 EN 8 VAN DE BASISSCHOLEN EN ONDERBOUWGROEPEN UIT HET VOORTGEZET ONDERWIJS Inhoudsopgave Voor de docent.. 2 Hoofdstuk 1 De buitenkant van de

Nadere informatie

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Titel: Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Inleiding Oosterhout, strategisch gelegen tussen de A27, de A59 en de A16 heeft al een lange geschiedenis. Thans een bruisende stad met

Nadere informatie

HVR-Jaarboek 2012 Metamorfose apsis Bonifatiuskerk

HVR-Jaarboek 2012 Metamorfose apsis Bonifatiuskerk HVR-Jaarboek 2012 Metamorfose apsis Bonifatiuskerk 92 Metamorfose apsis Bonifatiuskerk Paul Schott De beschildering van de apsis van de H. Bonifatiuskerk aan de Van Vredenburchweg heeft in 2011 een ware

Nadere informatie

Naam: Klas: a. Wat denk je betekent het begrip verticalisme in de architectuur?

Naam: Klas: a. Wat denk je betekent het begrip verticalisme in de architectuur? Naam: Klas: De Dom van Keulen Je bevindt je op het plein voor de Dom van Keulen. Best indrukwekkend, toch? Niet alleen de torens van deze kathedraal horen bij de hoogste kerktorens wereldwijd. De kerk

Nadere informatie

Ste. Gertrudiskathedraal

Ste. Gertrudiskathedraal Ste. Gertrudiskathedraal Op 6 mei 1914 werd de Ste. Gertrudiskathedraal ingewijd. De kerk werd gebouwd omdat de naastgelegen Gertrudiskapel te klein was geworden. De Ste. Gertrudiskathedraal is de hoofdkerk

Nadere informatie

Zoektocht. Open Monumentendag

Zoektocht. Open Monumentendag Zoektocht Open Monumentendag Opdracht 1: Kijk en zoek! Bekijk de gevel van het gemeentehuis aandachtig. Vind je de bouwdatum van het gemeentehuis terug? Duid ook aan op de foto. Hoe ziet het wapenschild

Nadere informatie

VAN SYNAGOGE VIA PAKHUIS NAAR SJOELBRIELLE Riet de Leeuw van Weenen-van der Hoek

VAN SYNAGOGE VIA PAKHUIS NAAR SJOELBRIELLE Riet de Leeuw van Weenen-van der Hoek VAN SYNAGOGE VIA PAKHUIS NAAR SJOELBRIELLE Riet de Leeuw van Weenen-van der Hoek 15 JAAR STICHTING BEHOUD SYNAGOGE BRIELLE 10 JAAR SJOEL BRIELLE Het jaar 5775/5776 (2015/2016) is een bijzonder jaar. Honderdvierenveertig

Nadere informatie

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij.

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. Werkblad Introductie 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2. PETJE OP, PETJE AF: WAAR OF NIET? Zijn de volgende zinnen

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

gesloten maar niet vergeten

gesloten maar niet vergeten gesloten maar niet vergeten gesloten maar niet vergeten Colofon Gesloten maar niet vergeten Deze uitgave is tot stand gekomen in opdracht van de Parochie van de Heilige Maria Sterre der Zee in Zeeuws-Vlaanderen.

Nadere informatie

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland 2016 Lesbrief voor de groepen 7 van de basisscholen in Midden-Delfland Deze les is de voorbereiding voor de Kindermonumentendag op

Nadere informatie

De Domkerk Inleiding Voorgeschiedenis Bouwgeschiedenis

De Domkerk Inleiding Voorgeschiedenis Bouwgeschiedenis De Domkerk Inleiding In 1254 werd de eerste steen gelegd voor de gotische Domkerk, die de bestaande romaanse kerk zou vervangen. De Domkerk functioneerde als kathedraal en was daarmee de belangrijkste

Nadere informatie

Paus Alexander VI: maffioso of Maecenas? MASTERCLASS RENAISSANCE 12 SEPTEMBER 2016 STEDELIJK GYMNASIUM SCHIEDAM

Paus Alexander VI: maffioso of Maecenas? MASTERCLASS RENAISSANCE 12 SEPTEMBER 2016 STEDELIJK GYMNASIUM SCHIEDAM Paus Alexander VI: maffioso of Maecenas? MASTERCLASS RENAISSANCE 12 SEPTEMBER 2016 STEDELIJK GYMNASIUM SCHIEDAM Paus Alexander VI: maffioso of Maecenas? Doel van vandaag: feest van herkenning 1. De pausen

Nadere informatie

Restauratie exterieur en interieur rijksmonument

Restauratie exterieur en interieur rijksmonument Projectnaam: Omschrijving: Klooster Walenburg Restauratie exterieur en interieur rijksmonument Villa en Klooster Walenburg thema: restauratie exterieur en interieur Klooster Walenburg Factsheet Opdrachtgever:

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

VATICAANSTAD FILATELISTISCH GEZIEN

VATICAANSTAD FILATELISTISCH GEZIEN VATICAANSTAD FILATELISTISCH GEZIEN Deel 2, Sint Pieter In mei 2004 heeft ondergetekende met echtgenote, zus en zwager enorm van een fijne vakantie van vier weken Italië genoten. Van deze reis heb ik een

Nadere informatie

St Niklaaskerk, Klein Turkije en Cata. Rond 1822

St Niklaaskerk, Klein Turkije en Cata. Rond 1822 St Niklaaskerk, Klein Turkije en Cata A5 Rond 1822 Monteryfort/Kortrijksepoort Kaart van 1708 Brugse Vaart Brugse Poort St Niklaaskerk Vrijdagsmarkt St Pietersabdij /Kouter/ Reep /St Baafs/ Belfort /St

Nadere informatie

Toen Desselgem nog een parochie was

Toen Desselgem nog een parochie was BEZIENSWAARDIGHEDEN Toen Desselgem nog een parochie was Erevoorzitter Dolf DERAMMELAERE Het Concordaat van Napoleon van 1801, dat de scheiding van Kerk en Staat uitriep, kon niet beletten dat de kerkelijke

Nadere informatie

een beeld van Sint Maarten in Zaltbommel een initiatief van Ton van Balken, Jan Buylinckx, Arend Fernhout, Hans Flamman en Anthony van Venrooij

een beeld van Sint Maarten in Zaltbommel een initiatief van Ton van Balken, Jan Buylinckx, Arend Fernhout, Hans Flamman en Anthony van Venrooij Sint Maarten een beeld van Sint Maarten in Zaltbommel een initiatief van Ton van Balken, Jan Buylinckx, Arend Fernhout, Hans Flamman en Anthony van Venrooij Het zwaard deelt de mantel. Waar de mantel nog

Nadere informatie

Probusclub Merwestad Het Paleis op de Dam te Amsterdam

Probusclub Merwestad Het Paleis op de Dam te Amsterdam Cees de Wit Het Paleis op de Dam te Amsterdam 16 48-1665 Architect: Jacob van Campen Constructeur: Daniël Stalpaert Het paleis is In de 17 e eeuw gebouwd als Stadhuis van het toen rijke en oppermachtige

Nadere informatie

De Johanni(e)ter Orde in Nederland (1)

De Johanni(e)ter Orde in Nederland (1) De Johanni(e)ter Orde in Nederland (1) Tom Versélewel de Witt Hamer Op tal van plaatsen in Nederland zijn uit een rijk verleden - nog restanten te vinden van de Johanniter Orde. De Johannieters (met ie

Nadere informatie

2000 jaar Tongeren verkennen in enkele uren

2000 jaar Tongeren verkennen in enkele uren 2000 jaar Tongeren verkennen in enkele uren Naam:. schooljaar 2013-2014 2000 jaar Tongeren in enkele uren Een leerzoektocht voor fijnproevers Beste leerling Vandaag is het meer dan een schooldag. Het is

Nadere informatie

St Niklaaskerk en Klein Turkije. Gent 22. Rond 1822

St Niklaaskerk en Klein Turkije. Gent 22. Rond 1822 St Niklaaskerk en Klein Turkije Gent 22 Rond 1822 Monteryfort/Kortrijksepoort Kaart van 1708 Brugse Vaart Brugse Poort St Niklaaskerk Vrijdagsmarkt St Pietersabdij /Kouter/ Reep /St Baafs/ Belfort /St

Nadere informatie

QUIZ OVER TIJD EN RUIMTE gemaakt door kinderen van unit 2

QUIZ OVER TIJD EN RUIMTE gemaakt door kinderen van unit 2 Unit 2 kernconcepten kwartaal 4 In de eerste weken van het laatste kwartaal heeft het kernconcept Macht centraal gestaan met als insteek de gevolgen van macht binnen het thema de middeleeuwen. De kinderen

Nadere informatie

Middeleeuwen. door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013

Middeleeuwen. door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013 Middeleeuwen door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013 Inhoud blz 1. Voorpagina blz 2. Inhoud blz 7. Sint Willibrord blz 8. De Landheer blz 3. De Middeleeuwen blz 9. Munten blz 4. Carcassonne blz 10.

Nadere informatie

INFORMATIE OVER DE SINT JANSBASILIEK IN LAREN

INFORMATIE OVER DE SINT JANSBASILIEK IN LAREN INFORMATIE OVER DE SINT JANSBASILIEK IN LAREN Parochiegemeenschap Sint Jan - Goede Herder Brink 31, 1251 KT Laren www.belkerken.nl/sintjan Sint Jan Basilica Minor Al vanaf de 11de eeuw zijn de kerken in

Nadere informatie

Kapel, Lourdesgrot en kruiswegstaties hellingbos Simpelveld

Kapel, Lourdesgrot en kruiswegstaties hellingbos Simpelveld Kapel, Lourdesgrot en kruiswegstaties hellingbos Simpelveld Ruimtelijke context Achter het Clara Fey klooster bevindt zich een hellingbos, waarin een Lourdesgrot, een vervallen kapel, 14 kruiswegstaties

Nadere informatie

Rotemstraat 14, 3545 Halen

Rotemstraat 14, 3545 Halen Rotemstraat 14, 3545 Halen Slag der Zilveren Helmen, 12 augustus 1914 Stel je een groot, sterk leger voor van duizenden Duitsers die optrokken vanuit Sint- Truiden, Borgloon en Hasselt richting Diest en

Nadere informatie

Werenfriduskerk, de parel van Zieuwent

Werenfriduskerk, de parel van Zieuwent Werenfriduskerk, de parel van Zieuwent Een neogotisch bouwwerk uit 1899 van architect Boerbooms Harry Spekschoor en Bennie Venderbosch Wie Zieuwent nadert, ziet al op flinke afstand de toren van de kerk

Nadere informatie

Gepresenteerd door de pastoraatsgroep van de RK Parochie Onze Lieve Vrouw van Lourdes

Gepresenteerd door de pastoraatsgroep van de RK Parochie Onze Lieve Vrouw van Lourdes Gepresenteerd door de pastoraatsgroep van de RK Parochie Onze Lieve Vrouw van Lourdes Ter gelegenheid van het 50 ste verjaardag van het Tweede Vaticaans Concilie werd door Paus Benedictus XVI het kerkelijke

Nadere informatie