De Lutherse Kerk De komst van lutheranen naar Utrecht De bouw van de Lutherse kerk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Lutherse Kerk De komst van lutheranen naar Utrecht De bouw van de Lutherse kerk"

Transcriptie

1 De Lutherse Kerk Wanneer je door de Hamburgerstraat wandelt of rijdt, springt nummer 9 al snel in het oog. De statige gevel uit 1745 onderscheidt zich duidelijk van de rest van de gebouwen. Toch zal het menigeen verbazen dat er achter deze gevel een kerk schuil gaat. Doordat het gebouw ingeklemd staat tussen huizen en het een aparte gevel heeft, is het niet meteen herkenbaar als een kerk. Maar, wanneer de deuren geopend zijn en je vanaf de straat een blik naar binnen wordt gegund, is het duidelijk dat de Hamburgerstraat een bijzonder gebouw herbergt: de Lutherse kerk. De komst van lutheranen naar Utrecht Toen de hertog van Parma in 1585 de macht kreeg in Antwerpen, werd de bevolking gedwongen katholiek te worden of de stad binnen vier jaar te verlaten. Veel lutheranen trokken daarop weg, onder meer naar de Noordelijke Nederlanden. Maar kerken bouwen mochten ze daar niet, want sinds 1580 was het (calvinistisch) protestantisme de enige toegestane religie. De lutheranen kwamen daarom (net als andere verboden geloofsgemeenschappen) samen in particuliere huizen. Zo ook in Utrecht. Rond 1612 gebeurde dit in een huis aan de Lijnmarkt, later kwam de gemeenschap bijeen in de Strosteeg. In de loop van de jaren groeide het aantal gelovigen en raakte het gebouw in de Strosteeg in verval. De Lutherse gemeente besloot daarop te zoeken naar een ander gebouw en vond dat uiteindelijk in de Hamburgerstraat. In oktober 1742 vroeg de gemeenschap aan het stadsbestuur of het de kapel van het voormalige katholieke Ursulaklooster (ook wel Abraham Doleklooster genoemd, naar de stichter) mocht betrekken. Het kloostercomplex met kapel uit 1412 was na de Reformatie in 1580 door de stad in bezit genomen, waarna delen van het klooster werden gesloopt of verbouwd tot huizen. De kapel verkeerde in 1742 in een slechte toestand, zo blijkt uit een vergadering van het stadsbestuur destijds: den bouwvalligen toestand van het Abramdolikerckgen, tot welcker reparatien en herstellinge groote kosten verwijscht wierden. Omdat het verbod op andere religies dan de orthodox-protestantse in de 18 e eeuw minder streng werd gehandhaafd en het stadsbestuur waarschijnlijk graag van een kostenpost af wilde zijn, gaf het de kerkenraad in februari 1743 toestemming om de gotische kapel uit de Middeleeuwen te betrekken en deze te verbouwen tot kerk. Wel kreeg de Lutherse gemeente een verbod op het luiden van klokken, want alleen (gereformeerde) protestantse gemeenten mochten dit. De bouw van de Lutherse kerk Om de kapel te kunnen verbouwen werd in binnen- en buitenland geld ingezameld. Met het verkregen bedrag werd de kapel onder leiding van de Amsterdamse architect Jan Cloppenburg verbouwd en uitgebreid. De werkzaamheden startten in 1744 en dienden voor Pasen 1745 afgerond zijn, zo luidde de opdracht aan de timmerbazen. Uiteindelijk werd de kerk op 28 november 1745 ingewijd. De verbouwing was zeer grondig, waardoor er maar weinig overbleef van de 15 e -eeuwse kapel. Zo werd de tussenverdieping gesloopt vanwaar de nonnen vroeger ongezien de mis konden bijwonen en werden de gotische ramen dichtgemetseld. Onder de middeleeuwse, eikenhouten zoldering werd een nieuw houten tongewelf gemaakt, dat werd beschilderd in een zachte okerkleur. Het voor de katholieken zo belangrijke koor werd met een muur van de rest van de kerk afgescheiden, waardoor

2 het zijn centrale plaats én rol verloor. Met deze ingreep veranderde ook de kijkrichting van de kerkgangers: van het koor naar de nieuw geplaatste preekstoel. Bij de verbouwing maakten de werklieden drie galerijen in het gebouw. Voor dit werk, en voor het maken van onder meer trappen, zitbanken, deuren, een voorportaal en de betimmering van de muren kregen zij 1000 gulden. Door de verschillende ingrepen in werd de oude kapel al met al omgevormd tot een sobere zaalkerk met een T-vormige plattegrond, die werd voorzien van rondboogvensters en galerijen. Hoewel de geloofsgemeenschap in de 18 e eeuw behoorlijk vrij haar gang kon gaan en de kerk geen schuilkerk meer was, koos zij waarschijnlijk bewust voor een voorgevel die niet typerend is voor een kerk. De gevel werd uitgevoerd in de Lodewijk XIV-stijl en werd voorzien van Ionische pilasters en een natuurstenen bekroning. Daarmee heeft de gevel gelijkenissen met Amsterdamse grachtenpanden uit dezelfde tijd. Het interieur De Lutherse kerk heeft een licht en ingetogen interieur, met een open karakter en een aantal bijzondere bezienswaardigheden. Bij binnenkomst springt al snel het uitgebreid gedecoreerde uurwerk aan het balkon boven de rechter galerij in het oog. De lutheranen namen deze klok mee vanuit de schuilkerk in de Strosteeg. Het was een geschenk uit 1724 van kanunnik Jan Volkers van het kapittel van Sint Marie en is onder meer gedecoreerd met drie figuren en een wapen. Mogelijk is de onderste figuur Chronos, de personificatie van tijd. Boven hem zijn twee engelen afgebeeld, waarvan er een naar de hemel wijst en de ander naar de tijd. Het opschrift op de klok, dat niet meer aanwezig is, luidde waakt en bidt. Wel is het jaartal nog aanwezig, hetgeen ook in de notulen van de kerkenraad wordt genoemd: Dienst ook per memorie wegens de fraaye en seer cierelijke Horlogie in onze kerk gemaakt in dit loopende jaar Net als het uurwerk nam de Lutherse gemeente ook het orgel mee naar de Hamburgerstraat. Het verplaatsen van dit orgel uit 1717 kostte destijds 325 gulden. Het instrument werd een belangrijke rol toegedicht. Dit blijkt uit de grote schildering die er in de nieuwe kerk achter werd gemaakt. Bij de restauratie in de jaren tachtig van de 20 e eeuw werd de muurschildering herontdekt en schoongemaakt. Het vormt de achtergrond van het orgel en bestaat uit grote blauwe gordijnen met kwasten. Van veraf lijken de gordijnen echt te zijn, maar het betreft een mooi 18 e -eeuws voorbeeld van trompe-l oeil (gezichtsbedrog). Er zijn in Nederland maar weinig van zulke geschilderde achtergronden bewaard gebleven. In 1880 werd het orgel vervangen. De bekende orgelbouwers Bätz en Witte, beiden lid van de Utrechtse Lutherse gemeente, bouwden een nieuw orgel. De decoraties van het orgel, namelijk een zwaan (het symbool voor Luther) en twee engelen, zijn waarschijnlijk afkomstig van het oude orgel uit De kerk bevat tevens een wapenbord uit circa In 1795, in de Franse tijd, werden wapenborden verboden. Toch bleef er in de Lutherse kerk een hangen, namelijk dat van Christiaan VI ( ) die koning was van Denemarken en Noorwegen. Het houten beschilderde bord met daarop twee figuren, een kroon, een wapen en een gedenkschrift herinnert aan het feit dat de Lutherse gemeente in Denemarken en Noorwegen mocht collecteren voor de bouw van de kerk in Utrecht.

3 Restauraties en wijzigingen In 1826 vonden er verschillende wijzigingen plaats, zowel aan het exterieur als het interieur. Om de plannen te realiseren was er een commissie tot reparatie en verfraaying ingesteld. Er werd er onder meer een stucgewelf onder het 18 e -eeuwse tongewelf gemaakt en een aanzienlijk deel van het meubilair werd vervangen. Een grote restauratie vond plaats in de jaren Allereerst werd het exterieur waar nodig gerestaureerd, zoals de kap, toren en gevels. De toren kreeg toen een windvaan in de vorm van een zwaan (het symbool voor Luther), in plaats van de gebruikelijke haan. Het stadsbestuur hief het eeuwenoude verbod op het luiden van de klokken op en zodoende kon er een klok worden geplaatst in de toren. De kleine klok van 98 kilo, genaamd Ursula, werd gegoten door Koninklijke Eijsbouts te Asten en is een verkleinde kopie van de grote luidklok van de St. Servaas in Maastricht. De tweede fase van de restauratie betrof het interieur. Dit werd van zijn pleisterwerk ontdaan, waardoor sporen van gewelven en kraagstenen van de middeleeuwse Ursulakapel zichtbaar werden. Het 19 e -eeuwse stucgewelf werd verwijderd, waardoor het 18 e -eeuwse tongewelf weer zichtbaar werd. Het gewelf, evenals de kroonlijst, kreeg bij de restauratie zijn 18 e -eeuwse kleurstelling terug. De 18 e -eeuwse kerkbanken en lambrisering waren van oorsprong geschilderd in een mahoniekleur. Deze kleur werd bij de restauratie teruggebracht. Ook werd tijdens de werkzaamheden de eerder genoemde schildering achter het orgel herontdekt en opgeknapt. In 1998 volgde een restauratie waarbij alle vergulding in het interieur werd vernieuwd. Het orgel, dat in 1964 een meer neobarok uiterlijk had gekregen, werd door de firma Van Vulpen gerestaureerd naar de oorspronkelijke situatie van Ook het uurwerk uit 1724 en de consistoriekamer werden gerestaureerd. Vlucht door de tijd: gebruik van de kerk toen en nu Op de plaats van de Lutherse kerk was van 1412 tot 1580 de kapel van het katholieke Ursulaklooster gevestigd. Na de Reformatie verloor de kapel zijn oorspronkelijke functie en werd zij tot 1743 gebruikt als snijzaal, schermschool, vergaderruimte en als plaats voor catechisatie. Van 1743 tot op heden is de kerk in het bezit van de Lutherse gemeente. Zij gebruikt de kerk voor diensten en andere activiteiten. Tijdens het seizoen van Kerken Kijken is de kerk voor het publiek geopend. Tevens vinden er met regelmaat kerkconcerten plaats. Bezienswaardigheden De preekstoel vormt het belangrijkste onderdeel van de kerk en heeft dan ook een centrale plaats. De kuip dateert uit de 18 e eeuw, de overige onderdelen en ook het doophek dateren uit de 19 e eeuw. Het orgel uit 1880 werd gemaakt door de bekende Utrechtse orgelbouwers Bätz en Witte. De blauwe gordijnen achter het orgel lijken er echt te hangen, maar zijn in werkelijkheid geschilderd. Het is een fraai voorbeeld van gezichtsbedrog uit de 18 e eeuw. Een kijkje vanaf een van de drie galerijen biedt een mooi perspectief op de kerk.

4 Een van de opvallendste interieuronderdelen is het uitgebreid gedecoreerde uurwerk uit Het opschrift van de klok luidt waakt en bidt. In 1817 werd boven de preekstoel een bord gehangen met daarop de tekst Het woord des Heeren blijft in eeuwigheid. Wetenswaardigheden De Lutherse kerk staat midden tussen allerlei bebouwing, waardoor alleen de voorgevel in zijn geheel te zien is. Vanaf het Abraham Dolehof, bereikbaar via een poort in de Lange Nieuwstraat, zijn delen van de rest van de kerk te zien. In 1794 liet Dirk Ubing geld na aan de Lutherse kerk dat bedoeld was voor de armen. Hield de kerk zich niet aan de opgestelde regels van Ubing, dan zou een deel van het bedrag naar protestantse en katholieke armen gaan! Hoewel de lutheranen in de 18 e eeuw geen angst meer hoefden te hebben voor vervolging vanwege hun geloof, handhaafden ze de oude indeling van zitplaatsen: vrouwen in het midden van de kerk en de mannen daaromheen. Op die manier waren vrouwen veiliger wanneer de kerk zou worden binnengevallen. Tegenwoordig wordt deze indeling niet meer aangehouden. Op de plek van de Lutherse kerk stond vroeger de Ursulakapel van het Ursulaklooster uit Het klooster besloeg het gebied tussen de Hamburgerstraat, Lange Nieuwstraat, Oudegracht en Abraham Dolesteeg. In de periode van werd de 15 e -eeuwse Ursulakapel gebruikt als schermschool, snijzaal, vergaderruimte en voor catechisatie. De Lutherse kerk is een Rijksmonument sinds Literatuur - Baart de la Faille, C.A. De Evangelisch-Luthersche kerk te Utrecht. In: Jaarboekje van Oud- Utrecht 1943, p Kipp, F. Hamburgerstraat 9, Lutherse Kerk. In: Maandblad Oud Utrecht, jrg. 59 (1986), nr. 10, p Kralt, T., W. Klukhuhn, P. van der Ros (red.). Levende monumenten. Geschiedenis, instandhouding en hedendaags gebruik van Utrechtse binnenstadskerken. Ootmarsum, Spanje, B. van. Bidt veur die ziel. Amen. Graven en begraven in de Evangelisch-Lutherse kerk te Utrecht. In: Oud Utrecht, jrg. 79 (2006), nr. 1, p Stenvert, R., C. Kolman, B. Olde Meierink, e.a. Monumenten in Nederland. Utrecht. Zwolle, Visser, C.Ch.G., J. Happee. De Luthersen in Utrecht. Hun komst, geschiedenis en huidige

5 situatie. Utrecht, Het Utrechts Archief, toegang Evangelisch-Lutherse gemeente te Utrecht. Tekst: Marieke Lenferink en Lisa Olrichs Fotografie: Maarten Buruma

Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast.

Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast. De geschiedenis van onze toren Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast. De vorm is spits of rond. Soms zit er een dakruiter op. Hoe ziet de kerktoren bij jou

Nadere informatie

De Nicolaaskerk Op een kruising van waterwegen Het ontstaan en de bouw van de Nicolaaskerk

De Nicolaaskerk Op een kruising van waterwegen Het ontstaan en de bouw van de Nicolaaskerk De Nicolaaskerk Midden in het Utrechtse Museumkwartier vinden we de Nicolaaskerk, door velen ook wel de Nicolaïkerk of Klaaskerk genoemd. De kerk is één van de vier middeleeuwse Utrechtse parochiekerken

Nadere informatie

Open Monumentendag 2013. Macht & Pracht. www.mitros.nl

Open Monumentendag 2013. Macht & Pracht. www.mitros.nl Open Monumentendag 2013 Macht & Pracht www.mitros.nl Plattegrond van de stad Utrecht met directe omgeving rond 1570. Plattegrond van het midden-gedeelte van de binnenstad van Utrecht rond 1585, waarop

Nadere informatie

De Pieterskerk Inleiding Bouwgeschiedenis De Reformatie

De Pieterskerk Inleiding Bouwgeschiedenis De Reformatie De Pieterskerk Inleiding De Pieterskerk werd gebouwd in de jaren 1040-1048 en werd gewijd aan de apostel Petrus. De kerk heeft veel van zijn ingetogen en romaanse karakter weten te behouden. Kenmerkend

Nadere informatie

De Janskerk Inleiding Bouwgeschiedenis De westgevel en de torens

De Janskerk Inleiding Bouwgeschiedenis De westgevel en de torens De Janskerk Inleiding Rond het midden van de 11 e eeuw liet bisschop Bernold de Janskerk bouwen. Deze romaanse zuilenbasiliek, gewijd aan Johannes de Doper, werd opgetrokken uit tufsteen en functioneerde

Nadere informatie

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal:

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Bouwstijlen Bouwstijlen van kerken in Nederland De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Oudste stenen gebouw Romaans Gotiek Neogotiek Renaissance Neorenaissance Classicisme

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk Informatiekaart St. Janskerk St. Janskerk De spits van deze lange slanke toren staat al eeuwen scheef. Hoe dat komt weten we niet, maar het zal tot in lengte van dagen wel zo blijven. De toren heeft niet

Nadere informatie

Monumentale interieurs. Hoorn

Monumentale interieurs. Hoorn 2011 Monumentale interieurs Hoorn Nieuwstraat 23, Statenlogement Van het middeleeuwse Ceciliaklooster resteert alleen de in 1453 gebouwde kapel aan de Nieuwsteeg. Deze werd in 1596 gedeeltelijk verbouwd

Nadere informatie

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658.

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658. 2. Huidige kasteel Anders dan in het verleden vaak gedacht is, heeft het kasteel van Helmond een eeuwenlange bouwgeschiedenis gekend. Begonnen in het tweede kwart van de veertiende eeuw (ca. 1325) werd

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

De Geertekerk Het ontstaan van de Geertekerk De klokken en het uurwerk

De Geertekerk Het ontstaan van de Geertekerk De klokken en het uurwerk De Geertekerk De Geertekerk is de jongste van de vier Middeleeuwse parochiekerken in Utrecht. De kerk werd gesticht rond het midden van de 13 e eeuw op wat nu het Geertekerkhof is. Ze werd gewijd aan de

Nadere informatie

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelroute van ongeveer een uur en een kwartier. Van de Ontmoetingskerk naar de voormalige Evangelische Gemeente Eben Haëzer Vanuit

Nadere informatie

De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes.

De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes. De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes. 276 De Generaal J.B. van Heutszkazerne in beeld door Ernst

Nadere informatie

De St. Augustinuskerk

De St. Augustinuskerk De St. Augustinuskerk Aan de Oudegracht 69 vinden we de St. Augustinuskerk. De waterstaatskerk stamt uit de eerste helft van de 19e eeuw en is een van de eerste nieuw gebouwde katholieke kerken in Utrecht

Nadere informatie

Gevel. Opgeknapt in : 2009 gerestaureerd en gepolychromeerd door Schildersbedrijf Iquality van Daniel van Schaik, uitvoerend schilder Ivo Schouten.

Gevel. Opgeknapt in : 2009 gerestaureerd en gepolychromeerd door Schildersbedrijf Iquality van Daniel van Schaik, uitvoerend schilder Ivo Schouten. Jansstraat 64 wijk: Centrum Soort : Gevelsteen Naam : INDE TOELAST Datering : 1609 Architect : Lieven de Key (alleen nog de 1 e verdieping) Bouwstijl : Perceel : Rijksmonument RM/19340 Oorspronkelijke

Nadere informatie

Toelichting op de bouwhistorische verwachtingenkaart Verborgen geschiedenis achter de gevels van Dordrecht

Toelichting op de bouwhistorische verwachtingenkaart Verborgen geschiedenis achter de gevels van Dordrecht Toelichting op de bouwhistorische verwachtingenkaart Verborgen geschiedenis achter de gevels van Dordrecht Lange Breestraat 44-46 Gravenstraat 9-11 (stucplafond uit begin 20 e eeuw) Gravenstraat 9-11 (balken

Nadere informatie

TE KOOP WESTERKERK UTRECHT

TE KOOP WESTERKERK UTRECHT TE KOOP WESTERKERK UTRECHT Catharijnekade 9 en Bergstraat 54 te Utrecht Reliplan, specialisten in kerkelijk en bijzonder onroerend goed met een maatschappelijke bestemming. Buiksloterdijk 240 1025 WE AMSTERDAM

Nadere informatie

Over de kerk van Marum

Over de kerk van Marum Over de kerk van Marum De kerk van Marum is een van de oudste bakstenen kerken in Groningen. Het oudste gedeelte, het koor, dateert uit de 12 e eeuw. De toren is 13 e -eeuws. De preekstoel werd in 1826

Nadere informatie

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde STIJL GEBOUW LOCATIE Romaans Oude Kerk (toren) Naaldwijk Gotisch Oude Kerk (kerkgebouw) Naaldwijk Renaissance Oude Raadhuis Naaldwijk Classicisme Nederhof

Nadere informatie

Kerken. 1. Sint-Laureins. Sint-Laurentiuskerk

Kerken. 1. Sint-Laureins. Sint-Laurentiuskerk Kerken Het cultureel erfgoed van de gemeente Sint-Laureins wordt weerspiegeld in de vele kerken die onze gemeente rijk is. In elke kerk is er een folder te bekomen met heel wat kunsthistorische informatie.

Nadere informatie

en nog andere straten moest nog worden aangelegd.

en nog andere straten moest nog worden aangelegd. In de Belle Epoque had de Brabantstraat en de Brabantdam. De Brabantstraat liep van de Vogelmarkt tot aan het François Laurentplein. Deze straat is een van de oudste van Gent want werd reeds vermeld in

Nadere informatie

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart.

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Via de Nederlandse Genealogische Vereniging, afd. Kennemerland zijn we in de gelegenheid gesteld om een rondleiding in de Sint Bavo Basiliek bij te

Nadere informatie

DE LEIDSE MONUMENTEN

DE LEIDSE MONUMENTEN DE LEIDSE MONUMENTEN DE VERANDERING IN HET STADSBEELD GEDURENDE HET JAAR Ofschoon door het onvermoeid streven van de Oudheidkundige verenigingen in ons land en zeker niet in de laatste plaats van de Vereniging

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

Speuren. Geheugen. Stad. in het. van de. Historisch Centrum Het Markiezenhof Bergen op Zoom. M Cumenu boekje-aangepast.indd1 1 28-08-2006 14:00:0

Speuren. Geheugen. Stad. in het. van de. Historisch Centrum Het Markiezenhof Bergen op Zoom. M Cumenu boekje-aangepast.indd1 1 28-08-2006 14:00:0 Speuren in het Geheugen van de Stad Historisch Centrum Het Markiezenhof Bergen op Zoom M Cumenu boekje-aangepast.indd1 1 28-08-2006 14:00:0 Naam: M Cumenu boekje-aangepast.indd2 2 28-08-2006 14:00:1 We

Nadere informatie

BOUWKUNDIGE STAND VAN ZAKEN (D.D. 28-05-2014) MULTIFUNCTIONEEL CENTRUM KABZEEL TE APPINGEDAM

BOUWKUNDIGE STAND VAN ZAKEN (D.D. 28-05-2014) MULTIFUNCTIONEEL CENTRUM KABZEEL TE APPINGEDAM BOUWKUNDIGE STAND VAN ZAKEN (D.D. 28-05-2014) MULTIFUNCTIONEEL CENTRUM KABZEEL TE APPINGEDAM Fase 1 In het afgelopen jaar is in de 1 e fase het casco van de Gereformeerde kerk en de voormalige pastorie

Nadere informatie

De protestantse kerk van Rinsumageest

De protestantse kerk van Rinsumageest De protestantse kerk van Rinsumageest De vermoedelijk aan Johannes de Doper of aan Sint Alexander gewijde kerk van Rinsumageest zal gebouwd zijn rond 1100 van tufsteen, een steensoort die via Deventer

Nadere informatie

Hij moet avond aan avond bezig zijn geweest

Hij moet avond aan avond bezig zijn geweest Hij moet avond aan avond bezig zijn geweest 76 Herenhuis januari/februari 2013 Getalenteerde kunstenaar beschilderde eigen woning en winkel Decoratieschilderingen van top tot teen Eind 2013 worden twee

Nadere informatie

St. Willibrordkerk Locatie en ontstaan van de kerk Bouwgeschiedenis

St. Willibrordkerk Locatie en ontstaan van de kerk Bouwgeschiedenis St. Willibrordkerk De St. Willibrordkerk werd in de jaren 1876-1877 gebouwd. Bij de ingebruikname op 21 juni 1877 was het interieur van de kerk nog grotendeels kaal. In de 25 jaar daarna volgde de aankleding,

Nadere informatie

Nationale tocht Aangepast Roeien

Nationale tocht Aangepast Roeien 9 juni 2012 Nationale tocht Aangepast Roeien De beschrijvingen van bezienswaardigheden langs de route zijn ontleent aan het boekje Voetsporen uit een ver verleden; stadswandeling door Zwolle, een uitgave

Nadere informatie

Bescherming bouwhistorie monumenten 2e groep

Bescherming bouwhistorie monumenten 2e groep Embargo tot 7 juni 2015 Onderwerp Bescherming bouwhistorie monumenten 2e groep Programma Cultuur & Cultuurhistorie & Citymarketing Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Op 27 januari 2010 heeft de

Nadere informatie

MINISTERIEEL BESLUIT HOUDENDE BESCHERMING ALS MONUMENT, STADS- OF DORPSGEZICHT

MINISTERIEEL BESLUIT HOUDENDE BESCHERMING ALS MONUMENT, STADS- OF DORPSGEZICHT 1,/ /.(! C MINISTERIEEL BESLUIT HOUDENDE BESCHERMING ALS MONUMENT, STADS- OF DORPSGEZICHT DE VLAAMSE MINISTER VAN BINNENLANDSE AANGELEGENHEDEN, CULTUUR, JEUGD EN AMBTENARENZAKEN, Gelet op het decreet van

Nadere informatie

Oorspronkelijke functie : paardenstalling (begane grond) en feestzaal (verdieping)

Oorspronkelijke functie : paardenstalling (begane grond) en feestzaal (verdieping) Kerngegevens gemeentelijk monument: Monumentnummer : GM015 Naam monument : Phillokaal Adres : Gats 1a Postcode en plaats : 6131 EM Sittard Kadastrale aanduiding : STD00 sectie F nr(s) 2291 Coördinaten

Nadere informatie

REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL

REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL Inleiding Hoorn is een van de steden waar zich de uitzonderlijke situatie voordoet dat al vanaf de late Middeleeuwen riolen zijn aangelegd.

Nadere informatie

Restauratie exterieur en interieur rijksmonument

Restauratie exterieur en interieur rijksmonument Projectnaam: Omschrijving: Klooster Walenburg Restauratie exterieur en interieur rijksmonument Villa en Klooster Walenburg thema: restauratie exterieur en interieur Klooster Walenburg Factsheet Opdrachtgever:

Nadere informatie

Monumenten fietsroute Nijbroek

Monumenten fietsroute Nijbroek Monumenten fietsroute Nijbroek Ter gelegenheid van de Open Monumentendag op 12 september 2015 is voor de Nijbroekse polder een speciale fietsroute samengesteld die u langs tal van rijks- en gemeentelijke

Nadere informatie

Bakenessergracht 84. wijk: Burgwal

Bakenessergracht 84. wijk: Burgwal Bakenessergracht 84 wijk: Burgwal Soort : Gevelsteen 2 stenen Naam : DE PASSER EN DE VALK Datering : 1726 Perceel : Rijksmonument RM/18960 - hoofdgebouw Oorspronkelijke gevel : Ja Herschilderd / Herplaatst

Nadere informatie

TE KOOP Kerk Slootdorp Brink 55 57, Slootdorp Kerkgebouw + (kosters)woning

TE KOOP Kerk Slootdorp Brink 55 57, Slootdorp Kerkgebouw + (kosters)woning TE KOOP Kerk Slootdorp Brink 55 57, Slootdorp Kerkgebouw + (kosters)woning Aan deze verkoopinformatie kunnen geen rechten worden ontleend. 1. Omschrijving Het object betreft een vrijstaand voormalige Nederlands

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4.

Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4. Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4. Vraagstelling. Wat zijn de maten, versieringen en vorm van de van de kerk van Drempt (kaart afb. 1) gerapporteerde grafplaat uit de (ruim te nemen) 12 e eeuw? Wat is zijn

Nadere informatie

G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten. Zwarte Parel Rotterdam Zuid

G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten. Zwarte Parel Rotterdam Zuid zwarte parel rotterdam ZUID titel ontwerp voorgevel ontwerp interieur programma periode Zwarte Parel Rotterdam Zuid Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten Studio Rolf.fr woning en atelier 2008-2010 Maatschappelijke

Nadere informatie

RESTAURATIEPLAN REMONSTRANTSE KERK

RESTAURATIEPLAN REMONSTRANTSE KERK RESTAURATIEPLAN VAN HET ORGEL IN DE REMONSTRANTSE KERK IN WADDINXVEEN. Korte beschrijving van het orgel Het karakteristieke orgel in de Remonstrantse kerk aan de Zuidkade in Waddinxveen is een Rijksmonument.

Nadere informatie

Dorpsstraat 25 Ilpendam

Dorpsstraat 25 Ilpendam Dorpsstraat 25 Ilpendam opmerkingen: Voormalige pastorie, begin 19 de eeuw. Schilddak met geglazuurde oude Hollandse pannen en voorop origineel dakkapel. Originele wanden met origineel voegwerk. Imposant

Nadere informatie

Cultuurhistorische inventarisatie gemeente Groningen Gemeente Groningen, dienst RO/EZ, afdeling Bouw- Woningtoezicht en Monumenten

Cultuurhistorische inventarisatie gemeente Groningen Gemeente Groningen, dienst RO/EZ, afdeling Bouw- Woningtoezicht en Monumenten Cultuurhistorische inventarisatie gemeente Groningen Gemeente Groningen, dienst RO/EZ, afdeling Bouw- Woningtoezicht en Monumenten BOUWHISTORISCHE VERKENNING Adres: Kleine Leliestraat 5, Groningen Status:

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

e jaargetijden 4Herengracht 498. Amsterdam.

e jaargetijden 4Herengracht 498. Amsterdam. e jaargetijden 4Herengracht 498. Amsterdam. 4 es Saisons Herengracht 498. Amsterdam. 4 keer een foto van de ornamenten 4 jaargetijden FOTOGRAFEREN! L es4saisons Herengracht 498. Kantoor met charisma in

Nadere informatie

De wapenschilden van Cuijk en Grave

De wapenschilden van Cuijk en Grave De wapenschilden van Cuijk en Grave Het wapenschild van de familie van Cuyck Aernt Van Buchel reproduceerde in zijn Monumenta drie verschillende wapenschilden van de van Cuycks 1 : In goud twee dwarsbalken

Nadere informatie

156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam

156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam 156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam VILLANOVA architecten, Rotterdam, 1996 Project 156 - Abraham/Boddaert Verbouwing

Nadere informatie

programma met werken van Sweelinck, Boyvin en Vierne en eigen werk. De overdadige akoestiek van de kapel stelt wel eisen aan de speelstijl van de orga

programma met werken van Sweelinck, Boyvin en Vierne en eigen werk. De overdadige akoestiek van de kapel stelt wel eisen aan de speelstijl van de orga Jaarverslag 2013 Wij begonnen het nieuwe vergaderseizoen met de jaarvergadering op zaterdag 19 januari2013 in de kapel van het nieuwe Jeroen Bosch ziekenhuis te s Hertogenbosch. Als gastheer fungeerde

Nadere informatie

De oude aula op de Essenhof (Tekst: Jeanine Katsman)

De oude aula op de Essenhof (Tekst: Jeanine Katsman) De oude aula op de Essenhof (Tekst: Jeanine Katsman) Tussen juli 2009 en januari 2010 is de oude aula op begraafplaats De Essenhof gerestaureerd. De aula heeft meer dan 20 jaar leeg gestaan, met name omdat

Nadere informatie

1 ste OPDRACHT - Maquette

1 ste OPDRACHT - Maquette Naam... Klas... 1 ste OPDRACHT - Maquette 1a Zet de maquette van de Domkerk voorzichtig in elkaar, zoals hij te zien is op de plattegrond hieronder. 1b Zet de nummers op de juiste plaats in de tekening

Nadere informatie

projecties nummer februari 2005

projecties nummer februari 2005 projecties 12 nummer februari 2005 KO N I N K L I J K T H E AT E R C A R R É een van de meest bijzondere theaters van Nederland Op 15 november 2004 werd Koninklijk Theater Carré in Amsterdam officieel

Nadere informatie

Stijlvol wonen te Stabroek Grote Molenweg 165/167/169

Stijlvol wonen te Stabroek Grote Molenweg 165/167/169 Stijlvol wonen te Stabroek Grote Molenweg 165/167/169 Nieuw appartement met 3 slaapkamers 1 ste VERDIEPING A.1 Ligging: Grote Molenweg 165 Omschrijving: Woonkamer met open keuken, badkamer, apart toilet,

Nadere informatie

De Domkerk Inleiding Voorgeschiedenis Bouwgeschiedenis

De Domkerk Inleiding Voorgeschiedenis Bouwgeschiedenis De Domkerk Inleiding In 1254 werd de eerste steen gelegd voor de gotische Domkerk, die de bestaande romaanse kerk zou vervangen. De Domkerk functioneerde als kathedraal en was daarmee de belangrijkste

Nadere informatie

TE KOOP Kapel Nieuw Vredenhof Van Oldenbarneveltlaan 15, Haarlem

TE KOOP Kapel Nieuw Vredenhof Van Oldenbarneveltlaan 15, Haarlem TE KOOP Kapel Nieuw Vredenhof Van Oldenbarneveltlaan 15, Haarlem Kerkgebouw + dienstwoning met ruime bestemming herontwikkeling tot woningbouw mogelijk Omschrijving Het object betreft een vrijstaand voormalige

Nadere informatie

Vredeskerk te Enschede. Presentatie Algemene Kerkenraad Protestantse Gemeente Enschede 1 maart 2012

Vredeskerk te Enschede. Presentatie Algemene Kerkenraad Protestantse Gemeente Enschede 1 maart 2012 Vredeskerk te Enschede Presentatie Algemene Kerkenraad Protestantse Gemeente Enschede 1 maart 2012 Vredeskerk te Enschede Presentatie 15 maart 2012 Uitgangspunten Analyse van het gebouw Visie Renovatie

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Het bestaat uit een voorhuis dat gebouwd is in 1777, met een hardstenen gevel, en een dubbel

Het bestaat uit een voorhuis dat gebouwd is in 1777, met een hardstenen gevel, en een dubbel Over het Pand Het pand Prinsenstraat 61 is een Rijksmonument. Het bestaat uit een voorhuis dat gebouwd is in 1777, met een hardstenen gevel, en een dubbel achterhuis uit de 17e eeuw, deels verbouwd in

Nadere informatie

GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING

GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING PAROCHIEKERK Heilig Kruis Op basis van METHODOLOGIE THOMAS COOMANS Kerken in neostijlen in Vlaanderen. Ontwikkeling en implementatie van een methodologie

Nadere informatie

ARCHITECTUUR DOOR PIET SWIMBERGHE. In de Sint-Jakobuskerk in Utrecht plantten Zecc Architecten een loftwoning.

ARCHITECTUUR DOOR PIET SWIMBERGHE. In de Sint-Jakobuskerk in Utrecht plantten Zecc Architecten een loftwoning. DOOR PIET SWIMBERGHE In de Sint-Jakobuskerk in Utrecht plantten Zecc Architecten een loftwoning. DE KERK HERLEEFT Kerken, kastelen, fabrieken, brouwerijen of silo s een nieuwe bestemming geven. Waarom

Nadere informatie

BESCHRIJVING VAN DE BOERDERIJEN EN BIJGEBOUWEN T.B.V. DE INSTANDHOUDING OF SLOOP VAN DE BIJGEBOUWEN EN ERFVERBETERING.

BESCHRIJVING VAN DE BOERDERIJEN EN BIJGEBOUWEN T.B.V. DE INSTANDHOUDING OF SLOOP VAN DE BIJGEBOUWEN EN ERFVERBETERING. BESCHRIJVING VAN DE BOERDERIJEN EN BIJGEBOUWEN T.B.V. DE INSTANDHOUDING OF SLOOP VAN DE BIJGEBOUWEN EN ERFVERBETERING. In het algemeen kan worden opgemerkt dat de hierna te beschrijven en te handhaven

Nadere informatie

WAANDERS IN DE BROEREN. Inzending ARC Interieur 2013

WAANDERS IN DE BROEREN. Inzending ARC Interieur 2013 WAANDERS IN DE BROEREN Inzending ARC Interieur 2013 INZENDING ARC INTERIEUR 2013 PROJECTGEGEVENS OPDRACHT Waanders In de Broeren - Dhr. W. Waanders LOCATIE Achter de Broeren 1-3 Zwolle OMSCHRIJVING renovatie

Nadere informatie

De St. Catharinakathedraal

De St. Catharinakathedraal De St. Catharinakathedraal In het hart van Utrecht, midden in het Museumkwartier, vinden we de St. Catharinakerk. De bouw startte in 1468 en sindsdien heeft de kerk verschillende eigenaren en functies

Nadere informatie

Wandel / fietsroute van Barmhartigheid in Zwolle 18 Juni 2016

Wandel / fietsroute van Barmhartigheid in Zwolle 18 Juni 2016 Wandel / fietsroute van Barmhartigheid in Zwolle 18 Juni 2016 Op 18 juni zijn de volgende locaties tussen 11.00 uur en 16.00 uur geopend ; A. Gift City met Twinkel Winkel armen en kwetsbaren B. VEZ Centrum

Nadere informatie

Nieuw gebruik Oud gebouw Utrechtse Open Monumentendag zaterdag 10 september 2011

Nieuw gebruik Oud gebouw Utrechtse Open Monumentendag zaterdag 10 september 2011 Nieuw gebruik Oud gebouw Utrechtse Open Monumentendag zaterdag 10 september 2011 Nieuw gebruik Oud gebouw luidt het thema van Open Monumentendag 2011. Hoewel herbestemming de afgelopen jaren volop in de

Nadere informatie

St Niklaaskerk en Klein Turkije. Gent 22. Rond 1822

St Niklaaskerk en Klein Turkije. Gent 22. Rond 1822 St Niklaaskerk en Klein Turkije Gent 22 Rond 1822 Monteryfort/Kortrijksepoort Kaart van 1708 Brugse Vaart Brugse Poort St Niklaaskerk Vrijdagsmarkt St Pietersabdij /Kouter/ Reep /St Baafs/ Belfort /St

Nadere informatie

De punt op de i van de restauratie

De punt op de i van de restauratie Gerlof van der Veen De punt op de i van de restauratie Op zoek naar historische eenheid in hedendaagse verscheidenheid Aan de markten in Zutphen vormen de afzonderlijke gevels met elkaar een beschermd

Nadere informatie

De klassieke tijdlijn

De klassieke tijdlijn De klassieke tijdlijn In de lessen geschiedenis heb je waarschijnlijk al gehoord over de tijdlijnen, of de historische periodes en waarschijnlijk ook over exacte datums zoals 476. In dit documentje kom

Nadere informatie

Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat

Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat Soort : Tekststenen (2 stuks) en Gevelstenen (12 stuks) Naam : - Opdrachtgeefster : Prè-wonen Datering : 2007

Nadere informatie

Burgstraat, Prinsenhof. Gent 8

Burgstraat, Prinsenhof. Gent 8 Burgstraat, Prinsenhof. Gent 8 Leie stadsvesten Brugse Poort Brugsepoortstr Begijnhof(laan) Begijnengracht Prinsenhof Rabot De Lieve Burgstraat Kaart van 1780? De coupure zou aangelegd worden tussen 1750

Nadere informatie

In 1939 wordt een tweede predikant beroepen.

In 1939 wordt een tweede predikant beroepen. Höftekerk De kerkenraad van de Hervormde Gemeente o.l.v. dr. C.C. Schot besluit op 8 december 1887 om zich los te maken van het verband der Ned. Herv. Kerk. Met dit besluit is de Doleantie in Hardenberg

Nadere informatie

Laura Roscam Abbing MA. Lutherse kerkinterieurs in Nederland Over rozen & zwanen ALLE FOTO'S: RIJKSDIENST VOOR HET CULTUREEL ERFGOED (RCE).

Laura Roscam Abbing MA. Lutherse kerkinterieurs in Nederland Over rozen & zwanen ALLE FOTO'S: RIJKSDIENST VOOR HET CULTUREEL ERFGOED (RCE). Laura Roscam Abbing MA Lutherse kerkinterieurs in Nederland Over rozen & zwanen ALLE FOTO'S: RIJKSDIENST VOOR HET CULTUREEL ERFGOED (RCE). De lutherse kerkgemeenschap in Nederland heeft een duidelijke

Nadere informatie

Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder

Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder Vóór 1829 werden welgestelde burgers en inwoners van Kampen begraven in de kerken die de stad rijk was. Minder gegoeden

Nadere informatie

Fotoquiz Theo Bakkers Domein 2015

Fotoquiz Theo Bakkers Domein 2015 dat heette dan geen klooster. Begijnen legden een eenvoudige gelofte van kuisheid af en ze konden daarna gaan en staan waar ze wilden. Ze konden bezittingen hebben en mochten die ook behouden. Ze verlieten

Nadere informatie

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling Tentoonstelling 14 maart tot 5 april 2010 O.L.Vrouwkerk, Herent-centrum De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken Teksten: Erfgoedcel Herent, M. Piot (Geschiedenis

Nadere informatie

DE HISTORIE VAN DE KERK

DE HISTORIE VAN DE KERK DE HISTORIE VAN DE KERK Onze kerk is gebouwd in 1821 zoals u boven de deur van de hoofdingang kunt zien. De kerkelijke gemeente bestaat echter al veel langer. Als een van de eerste predikanten wordt in

Nadere informatie

De Maria Kerk te Kortezwaag

De Maria Kerk te Kortezwaag De Maria Kerk te Kortezwaag 't Ff! itq,,is$$ '.*f' l{(,, NNI i$s"' N $ KORTEZWAAG Het oude dorp Kortezwaag in de Gemeente Opsterland ligt in de omgeving van het dorp Gorredijk. Kortezwaag beslaat uit een

Nadere informatie

Tuin van Geloven. Stadsklooster Den Haag Westeinde 101, 2512 GW Den Haag Telefoon: 070 389 50 55

Tuin van Geloven. Stadsklooster Den Haag Westeinde 101, 2512 GW Den Haag Telefoon: 070 389 50 55 Tuin van Geloven Stadsklooster met kloostertuin aan het Westeinde in Den Haag In het stadsklooster St. Jozefs Bescherming aan het Westeinde 101 in Den Haag wonen en werken al vanaf 1861 broeders van de

Nadere informatie

Monumentenregister Nijmegen. Register van beschermde monumenten krachtens de Nijmeegse Monumentenverordening

Monumentenregister Nijmegen. Register van beschermde monumenten krachtens de Nijmeegse Monumentenverordening Register van beschermde monumenten krachtens de Nijmeegse Monumentenverordening Plaatselijke aanduiding monument Bottelstraat 10 Aanwijzingsbesluit 11-11-2015 MON ID-code 2743, 2744 Redengevende omschrijving

Nadere informatie

S C H E N K I N G, G I F T O F N A L A T E N S C H A P

S C H E N K I N G, G I F T O F N A L A T E N S C H A P V o o r h e t b e h o u d v a n h e t D r e n t s e c u l t u r e l e e r f g o e d S C H E N K I N G, G I F T O F N A L A T E N S C H A P S t i c h t i n g O u d e D r e n t s e K e r k e n Dwalen door

Nadere informatie

De Dordtse Synode en Leerplicht. Dordrecht, Eigenhaard 1963. Dordrecht, Eigenhaard 2014

De Dordtse Synode en Leerplicht. Dordrecht, Eigenhaard 1963. Dordrecht, Eigenhaard 2014 De Dordtse Synode en Leerplicht. Dordrecht, Eigenhaard 1963 Dordrecht, Eigenhaard 2014 Ik vond thuis een foto van gewoon pandje in een gewoon straatje zo'n 50 jaar geleden in Dordrecht. Op Google.maps

Nadere informatie

TE KOOP - ZAANKERK Botenmakersstraat 112-114 - Zaandam. Vraagprijs: 525.000,-

TE KOOP - ZAANKERK Botenmakersstraat 112-114 - Zaandam. Vraagprijs: 525.000,- TE KOOP - ZAANKERK Botenmakersstraat 112-114 - Zaandam Vraagprijs: 525.000,- www.reliplan.nl 2 Object Object Dit unieke object bestaat uit een kerk, consistorie (uitbouw) en kosterswoning Ligging - De

Nadere informatie

Auxonne. Hoofdstad van de regio Val de Saône. Côte-d Or. Ontdek de stad... Bourgondië

Auxonne. Hoofdstad van de regio Val de Saône. Côte-d Or. Ontdek de stad... Bourgondië Auxonne Hoofdstad van de regio Val de Saône Côte-d Or Ontdek de stad... Bourgondië Vertrekpunt: VVV-kantoor 15 Rue de Berbis 5 : voormalig huis van de familie Berbis. 17e-eeuwse gevel van roze steen uit

Nadere informatie

Welkom in het kartuizerklooster

Welkom in het kartuizerklooster Welkom in het kartuizerklooster Hallo, ik ben monnik Dionysius van Leeuwen. Mijn voornaam spreek je uit als di-o-ni-si-us. Ik ben geboren in 1402. Mijn bijnaam is Dionysius de Kartuizer, omdat ik namelijk

Nadere informatie

Werkstuk Dordtologie november 2014

Werkstuk Dordtologie november 2014 Werkstuk Dordtologie november 2014 Hilde van Kruiningen VAN BIERBROUWEN. NAAR BLAUWBILGORGEL Omdat ik in dit gebied woon en me dagelijks over de Groenmarkt en het Buddingh plein begeef hebben de geschiedenis

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

WOONKERK XL UTRECHT G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. titel opdrachtgever projectteam aannemer losse inrichting programma

WOONKERK XL UTRECHT G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. titel opdrachtgever projectteam aannemer losse inrichting programma WOONKERK XL UTRECHT titel opdrachtgever projectteam aannemer losse inrichting programma Herbestemming kerk tot één ruime woning te Utrecht Particuliere opdrachtgevers Marnix van der Meer, Bart Kellerhuis,

Nadere informatie

De kleuren van de gevels van de hofhuizen Waelwijk, Bruheze en Assendelft Nieuwstraat 21, 23 en 25 te Breda

De kleuren van de gevels van de hofhuizen Waelwijk, Bruheze en Assendelft Nieuwstraat 21, 23 en 25 te Breda De kleuren van de gevels van de hofhuizen Waelwijk, Bruheze en Assendelft Nieuwstraat 21, 23 en 25 te Breda Kleuronderzoek Peter Dijkman en Claudia Junge-Dijkman Oktober 2014 Inhoud Inleiding... 3 Huis

Nadere informatie

SYNAGOGE SCHOOL OPDRACHT. Dienst in de Grote Synagoge Vervaardiger: Martin Monnickendam. Materiaal: pastel, aquarel, plakkaatverf.

SYNAGOGE SCHOOL OPDRACHT. Dienst in de Grote Synagoge Vervaardiger: Martin Monnickendam. Materiaal: pastel, aquarel, plakkaatverf. b WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. Het onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: SCHOOL OPDRACHT e g o g a Syn Dienst in de Grote Synagoge Vervaardiger:

Nadere informatie

Ken je kerk! Projectboekje. Naam: Klas: Verwerking

Ken je kerk! Projectboekje. Naam: Klas: Verwerking Projectboekje Naam: Klas: Verwerking Inhoudsopgave Lessen vooraf - bladzijde 03 Leestekst Bouwstijlen Lessen vooraf Lesopdracht Werkbladen kerkbezoek Werkbladen bij het kerkbezoek - bladzijde 10 1. Algemene

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Bouwhistorisch onderzoek

Bouwhistorisch onderzoek Bouwhistorisch onderzoek BOUWHISTORISCHE NOTITIE Adres : Gelkingestraat, 4, 6 en 8/10 Status : Rijksmonument Periode : augustus 008 Onderzocht door : Taco Tel Auteur : Taco Tel Datum : Groningen, 13 augustus

Nadere informatie

Grondplan Alden Biesen

Grondplan Alden Biesen Grondplan Alden Biesen Vind makkelijk je weg in Landcommanderij Alden Biesen en ontdek op de plattegrond van het domein wat er allemaal te zien is. Bezoek de schitterende historische gebouwen en prachtige

Nadere informatie

Ga op de brug staan aan de Koningstraat en kijk in de richting van de Poortersloge. (Vandaag : Rijksarchief Brugge)

Ga op de brug staan aan de Koningstraat en kijk in de richting van de Poortersloge. (Vandaag : Rijksarchief Brugge) ADORNES ACHTERNA IN HET HEDENDAAGSE BRUGGE Je volgt de route van de middeleeuwse boten en bezoekt enkele historische gebouwen die vroeger en nu belangrijk waren en zijn voor Brugge. Een ommetje langs het

Nadere informatie