Vervolg. Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vervolg. Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina."

Transcriptie

1 Vervolg Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina. Versie: vrijdag 2 november 2007

2 2 Programmable Logic Controller Een Programmable Logic Controller is een elektronisch apparaat met een microprocessor dat op basis van de informatie op zijn diverse ingangen, zijn uitgangen aanstuurt. In de industrie worden machines over het algemeen aangestuurd met PLC's en die zijn daarmee een belangrijk onderdeel in de automatisering. De PLC verwerkt de informatie aan de ingangen en stuurt hiermee de uitgangen. In een eenvoudig blokschema kan men de PLC als volgt voorstellen. Ingangsdeel Verwerkingsdeel Uitgangsdeel. INGANGEN VERWERKING van het programma door de CPU UITGANGEN Deze indeling komt verder in de cursus terug als we de bestanddelen van de PLC bespreken. 2.1 Werking van de PLC Om de informatie van de ingangen te verwerken naar de uitgangen toe, doorloopt de PLC intern voortdurend een voorgeprogrammeerde cyclus. De PLC leest de status van de ingangen in, verwerkt deze ingangen volgens een bepaalde programmering (programma). Na de uitvoering van het programma wordt de status van de uitgangen aangepast aan de resultaten van het programma. De cyclus is beëindigd en begint automatisch van vooraf aan met het inlezen van de ingangen. Een cyclus van een PLC duurt enkele milliseconden, daardoor kan een PLC schijnbaar vele dingen tegelijk doen. Ingangen PII Programma verwerking: Regel na regel PIQ Uitgangen PLC CYCLUS PII : Proces Input Image = de status van de ingangen wordt bewaard in het geheugen. Er wordt als het ware een foto gemaakt van de status van de ingangen. PIQ : Proces Output Image = de status van de uitgangen wordt bewaard in het geheugen. Het programma wijzigt de status van de uitgang in dit geheugen. Na het doorlopen van het programma worden de uitgangen aangepast aan de hand van dit geheugen. Toegepaste Informatica 29

3 2.2 Bestanddelen van een PLC IO Voeding CPU INGANGEN = INPUT UITGANGEN = OUTPUT DC24V Voltage selector SIEMEN S RUN-P RUN SF BAF DC5V FRCE RUN STOP ON OFF STOP MRES Programmeertoestel VELDBUS = Seriële verbinding met andere periferie Voeding: Informatie over de installatie d.m.v.: - schakelaar - drukknop - ultrasoonsensor - druksensor - optische sensor - inductieve sensor Sturen van de installatie d.m.v.: - (signaal)lamp - relais - elektroventiel - contactor - toeter - inductieve sensor De meeste PLC's hebben een spanning nodig van 24V DC. Deze spanning wordt veelvuldig gebruikt in industriële installaties omdat het een veilige spanning is. De meeste sensoren en actoren zijn dan ook ontworpen voor deze spanning. De PLC dus ook. Sommige PLC's kan men uitrusten met een modulaire voeding, de voeding past dan op dezelfde montagerail als de PLC en kan via speciale hulpstukken rechtstreeks aangesloten worden. Dit is echter niet noodzakelijk, men kan evengoed een externe voeding gebruiken en deze 24V aan de PLC aansluiten. 30 Toegepaste Informatica

4 2.2.2 CPU-module: De CPU is de eigenlijke PLC. Zoals de naam het zegt bestaat deze module uit een processor die voor de verwerking van het programma zorgt. Naast de processor bestaat de CPU nog uit: Het programma geheugen, meestal een niet vluchtig of batterij gebufferd geheugen dat zorgt voor de opslag van het programma. De verschillende accumulator geheugens die zorgen voor de tijdelijke opslag van de tussenresultaten. Het Process Input Image (PII)en het Process Output Image bevat respectievelijk de data van de ingangen en de data van de uitgangen. De CPU verwerkt deze data. Een systeem programma dat zorgt voor het opstarten, controleren van de PLC. Dit programma is opgeslagen in ROM-geheugen. Een interface aanpassing die zorgt voor data uitwisseling tussen de verschillende I/O-modules en het input/output-image geheugen. PLC-RACK Interne communicatie van de PLC: de data uitwisseling tussen de CPU-module van PLC en de verschillende I/O-:kaarten. Program ma geheugen ROM Blokschema van een modulaire PLC IO Modules: IO staat voor input/output. De eigenlijke in- en uitgangskaarten van de PLC. o o o o CVE CPU CPU-module Controle logica Accumul ator PII register PIQ register Ingangsgeheugen Uitgangsgeheugen Uitgangsgeheugen Ingangsgeheugen IOIIOOIOIOOIIIOOIIOIIOOI CVE CPU Buskoppelkaart Op de ingangskaarten worden de ingangssignalen aangesloten. Deze komen van de sensoren. Meestal werken deze op 24V gelijkspanning. Elke ingang is 1bit. Er bestaan ook analoge ingangskaarten deze vertalen dan een waarde van een spanning of stroom naar een getal deze informatie wordt dan vertaalt naar 8 tot 16 bit informatie. Één ingang is dan bijvoorbeeld 16bit = een woord. Hetzelfde kan men vertellen over de uitgangssignalen. De uitgangen schakelen dan afhankelijk van de informatie 24V of 0V. De aangesloten verbruiker treedt dan in werking of juist niet. Dit kunnen lampjes zijn, ventielen,relais, Evenals bij de analoge ingangen bestaan er ook analoge uitgangen. Met 8 of 16 bit data kan je dan een spanning laten variëren tussen 0 en 10V bijvoorbeeld Ingangsgeheugen Uitgangsgeheugen IO module Individuele in- en uitgangen Toegepaste Informatica 31

5 2.2.4 Het programmeertoestel. De PLC moet geprogrammeerd worden met een programmeer toestel. Meestal is dit een laptop met speciale software. Met deze software wordt het programma van de PLC naar de laptop verzonden of omgekeerd. De programmering van de PLC kan dan worden zichtbaar gemaakt in een bepaalde programmeertaal en kan aangepast worden door de programmeur De HMI. Complexere installaties met PLC, maken gebruik van een grafische visualisatie die de toestand van het automatische proces weergeeft. Deze visualisatie gebeurt op een speciaal (kleuren)scherm. De bediener kan eveneens via deze weg het proces aanpassen, besturen. Zulk een interface tussen mens en machine wordt HMI genoemd of Human Machine Interface. Deze HMI s zijn dikwijls uitgerust met een PC. Voorbeeld van een HMI De PC is duidelijk zichtbaar bij deze HMI Externe modules. Door middel van een seriële verbindingen kunnen externe modules aan de PLC gekoppeld worden. Dit kunnen IO-modules zijn net zoals de IO-modules van de PLC zelf. Dit kunnen ook speciale modules zijn of zelfs andere sturingen. Frequentie regelaars, robotsturingen, lassturingen, andere PLC's of andere processturingen. 32 Toegepaste Informatica

6 2.3 PLC types In het voorbeeld bij de werking van de PLC is er een traditionele, modulaire PLC gebruikt. Men heeft verschillende soorten e PLC's in verschillende categoriën stoppen Traditionele PLC's Traditionele PLC's hebben een eigen processor met eigen geheugen en hebben enkel een voedingsspanning nodig om te kunnen functioneren. Deze hardware is speciaal ontworpen door de PLC-fabrikant. Door het beperkt markt segment t.o.v. van andere toestellen vb PC's, zijn deze PLC's in verhouding vrij duur. Meestal zijn deze PLC's modulair opgebouw zodat uitbreiding via bijkomende modules mogelijk is. De CPU module zelf heeft geen IO, er moeten dus IO modules gekoppeld worden. Bij de modulaire PLC's heeft men compact modulaire PLC's en grote Rack PLC's. Een 'grote' Rack PLC. Op de afbeelding zie je alleen het Rack met de voeding. In dit rack wordt één of meerdere CPU's gestopt en de verschillende IO modules. Dit type PLC wordt gebruikt voor grote installaties. Verbinding van de CPU met de IOmodules gebeurt parallel. De compacte PLC, is ook modulair. Op de afbeelding zie je van links naar rechts een voedingsmodule, een CPU module en 3 IO modules. De verbinding tussen de modules gebeurt serieel. Er bestaan ook PLC's die al een beperkt aantal in en uitgangen aan boord hebben. Binnen één behuizing heeft men zowel de CPU module, als een aantal in en uitgangen. Soms zijn deze PLC's zelfs rechtstreeks aansluitbaar aan de netspanning. Ondanks dat deze PLC's alles in één behuizing hebben, zijn de meeste van dit type PLC's toch nog beperkt uitbreidbaar. Toegepaste Informatica 33

7 2.3.2 De SLOT PLC Een slot PLC is een PLC met eigen processor en geheugen. De PLC is echter gebouwd als insteekkaart voor een PCI-slot van een PC. Vandaar ook de naam SLOT PLC. Natuurlijk kunnen de IO modules niet op deze kaart voorzien zijn. Voor de verbinding met de periferie wordt gebruik gemaakt van externe IO modules die via een veldbussysteem verbonden zijn met de PLC. Via de verbinding met de computer, de PLC steekt namelijk in bijvoorbeeld een PCI slot van een computer, kan er allerhande data uitgewisseld worden. Zo kan de PLC bijvoorbeeld dan geprogrammeerd en gemonitord worden via de PC waar hij insteekt De SOFT PLC Nog een stapje verder in de ontwikkeling is de SOFT PLC. De soft PLC heeft geen eigen hardware meer. En maakt voor de verwerking van het PLC-programma gebruik van de processor van de PC zelf. Het gedrag van de PLC wordt dan bepaald door Software vandaar SOFT-PLC. Om te kunnen communiceren met de periferie wordt net als bij de SLOT-PLC gebruik gemaakt van externe modules die via een veldbus systeem verbonden worden met de PC. De PC moet dus wel een kaart hebben om te kunnen communiceren via het veldbussysteem. Er zijn zelfs al veldbussen gebaseerd op het ethernet. Bij die systemen is een gewone netwerkkaart zelfs voldoende. Door gebruik te maken van een SLOT- of een SOFT-PLC kan men verschillende toestellen gaan combineren. Zo kan bijvoorbeeld de HMI, die in feite een PC is ook gebruikt worden als PLC zelf. 34 Toegepaste Informatica

8 2.4 Programma verwerking van de PLC Om een PLC te kunnen programmeren is het belangrijk te weten hoe de CPU van de PLC het programma verwerkt De PLC-cyclus Onderstaande figuur geeft de meest voorkomende PLC-cyclus grafisch weer. In deze cyclus zie je wat er juist gebeurt en in welke volgorde. Nieuwe start PIQ-register wordt op 0 gezet Uitgangen worden op 0 gezet Starten cyclustijdbewaking Ingangen PII-register wordt ingelezen. Programma (MAIN) Instructie 1 Instructie 2 Instructie 3 Instructie 4 Instructie 5 Laatste instructie PIQ-register wordt overgedragen naar de uitgangen. Uitgangen We onthouden: De toestand van de ingangen wordt in het Proces Image Input geheugen geplaatst Het programma wordt instructie per instructie in volgorde verwerkt, te beginnen met het hoofdprogramma. Het Proces Image Output geheugen bepaald de toestand van de uitgangen. Toegepaste Informatica 35

9 2.4.2 Adressering in een PLC. In het PLC programma worden de ingangsinformatie meestal ingangen verwerkt naar uitgangsinformatie meestal uitgangen. De ingangsinformatie en de uitgangsinformatie word via een bepaalde adressering aangesproken. Het principe van deze adressering wordt bij alle types PLC gebruikt. In de adressering wordt er eerst en vooral een onderscheid gemaakt tussen ingangsinformatie, uitgangsinformatie en geheugeninformatie. Het ingangsbereik van de PLC wordt aangesproken met I van Input. Het uitgangsbereik van de PLC wordt aangesproken met Q van Output. Mijn schrijft niet O omdat dit verwarring kan geven met het cijfer 0. Het cijfer 0 wordt ook gebruikt in de adressering vandaar. Het geheugenbereik van de PLC wordt aangesproken met M van marker. Dit merkergeheugen dient voor de opslag van tussentijdse resultaten in het programma. Elke van deze bereiken zijn opnieuw ingedeeld en kan men per bit of per byte aanspreken. Het byte adres begint vanaf 0 en gaat zo verder, in elke byte kan elke bit apart aangesproken worden. In een byte zijn er 8 bits. Bij de adressering wordt dit eerste bit via adres 0 en de 8ste bit met adres 7 aangesproken. Naar analogie met de binaire logica. Welk adres je juist moet aanspreken om bijvoorbeeld de status van een bepaalde ingang in te lezen is afhankelijk van de PLC configuratie. Om een bepaalde ingangsbit aan te spreken gebruikt men bijvoorbeeld volgend adres. I Bit adres Byte adres Is afhankelijk van het soort module, Is afhankelijk van PLC configuratie. Het bereik : - I : Ingangsbereik - Q : Uitgangsbereik - M : Merkerbereik Als je een bit aanspreekt kan deze dus maar twee waarden aannemen nl 0 of 1 Meestal komt status '0' van een ingang of uitgang voor westerse PLC's overeen met 0V aan de ingang of aan de uitgang. Status '1' komt overeen met 24V aan de ingang of uitgang. Afhankelijk van programmeertaal en PLC die men gebruikt spreekt men voor status '1' ook van True, Waar, H. Bij status '0' van False, onwaar, L. Het is ook mogelijk per byte, woord of zelfs dubbel woord te adresseren. Het adres zelf blijft meestal een byte aanwijzing. 36 Toegepaste Informatica

10 Enkele voorbeelden ter verduidelijking IB124 => met deze adressering spreekt men I124.0 tot en met I124.7 aan. De waarde van dit BYTE-adres is dan geen BOOL meer (0) 2 of (1) 2, maar een integer getal dat kan variëren tussen (0) 10 en (255) 10 Een instructie zou kunnen zijn IB124=0 Hiermee worden dan I124.0 tot en met I124.7 laag gemaakt. IW124 => met deze adressering spreekt men I124.0 t.e.m. I124.7 en t.e.m aan. IDW124 => met deze adressering spreekt men I124.0 t.e.m. I124.7, I125.0 t.e.m. I125.7, I126.0 t.e.m. I126.7,en t.e.m aan Symbolische adressering Om dat de adressering via byte en bit adres niet veel zegt over de aangesloten sensor of actuator wordt bij de programmering van een PLC bijna altijd gebruikt gemaakt van een symbolische adressering. In plaats van het adres, wordt dan een symbolische naamgeving gebruikt. De bedoeling van deze naamgeving is het signaal dat in het programma verwerkt wordt een herkenbare naam te geven zodat de functie van het signaal duidelijk is. Op die manier wordt het programma beter leesbaar zonder dat men allerhande toekenningslijsten moet gebruiken. In een toekenningslijst staat bijvoorbeeld welke sensor is aan gesloten aan welke ingang. Bij de hedendaagse PLC's kan men deze lijst op een of andere manier ingeven. Zodat in het programma niet het adres maar de symbolische naam staat. Bij de symbolische naamgeving moet men wel letten dat het nog steeds duidelijk is wat het signaal behelst. Stel men stuurt een pneumatische cilinder via de PLC. Via twee sensoren wordt de positie van de cilinder teruggemeld naar de PLC. De functie van de pneumatische cilinder is het klemmen van het werkstuk. Op het pneumatische schema noemt deze cilinder B Het mono-stabiel ventiel is aangesloten aan Q124.2 en de sensoren aan I124.2 en Een goede naam voor de Q124.2 is U_KLEM_WERKSTUK. Voor de ingangen I124.2 gebruik je de naam I_WERKSTUK_VAST I I_WERKSTUK_LOS Toegepaste Informatica 37

11 Variabelen lijst Bij het type PLC dat wij gebruiken is het niet mogelijk om de ingangen, uitgangen of merkers rechtstreeks te adresseren. Er moeten symbolische namen gedeclareerd worden die aan een bepaald fysisch adres gelinkt worden. Bij het kiezen van een naam voor een variabele moet men er rekening mee houden dat slechts de eerste 32 tekens van belang zijn d.w.z. dat er in de eerste 32 tekens een verschil moet zijn tussen de variabelen. Spaties en andere speciale tekens zijn niet toegelaten in de variabele naam. De underscore is wel toegelaten. Zowel kleine als hoofdletters zijn toegelaten er wordt echter geen onderscheid gemaakt. D.w.z. Test is dezelfde variabele als TEST. Bepaalde sleutelwoorden zoals BOOL, INT, AND, enz. zijn niet toegelaten. Toegelaten karakters zijn dus: a-za-z en 0-9 en _ Variabele toekennen als fysisch adres. In dit voorbeeld wordt getoond hoe een fysisch adres wordt samengesteld. Na de variabele naam begint het fysische adres. Het fysische adres begint met AT en eindigt met :, daartussen bepaalt men 3 dingen: U_LAMP AT %QX0.3:BOOL; de conversie. het byte/bit adres van de informatie: Bit adres = 20.3 Byte adres = 18 (bit 18.0 t.e.m.18.7) Woord adres = 10 (byte 10 en 11) de grootte van de informatie: Bit= X het type van informatie: Byte (8bit) = B Woord (16bit) = W Dwoord(32bit) = D Ingang = %I Uitgang = %Q Merker = %M de symbolische naam of variabele naam 38 Toegepaste Informatica

12 In het onderstaand schema zie je de syntax regels voor de variabele definitie van een fysisch adres. Variabele toekennen als intern adres. Bij het toekennen van een intern adres wordt alleen de variabele naam aangemaakt en dan tussen de : en ; wordt de grootte van de variabele bepaald. BOOL BYTE INT WORD DWORD REAL TIME STRING = 1 bit = 8 bits = 16 bits = 16 bits = 32 bits = 32bits = Timer variabele = reeks karakters Toegepaste Informatica 39

13 Toegang tot variabele kiezen. Je kunt de variabele bekend maken onder 5 verschillende groepen. In de oefeningen die wij maken is het belangrijk dat wij de variabelen altijd globaal declareren. 1. VAR_GLOBAL = De variabele is bekend in het hele PLC-project. 2. VAR = De variabele is alleen lokaal bekend. 3. VAR_INPUT = Als ingangsvoorwaarde voor Functiebouwsteen. 4. VAR_OUTPUT = Als uitgangsvoorwaarde voor Functiebouwsteen. 5. VAR_IN_OUT = VAR die zowel geschreven als gelezen worden, alleen bij een Functiebouwsteen (FB) LOKALE VAR. GLOBALE VAR. 40 Toegepaste Informatica

14 2.4.3 Programmeertalen. Voor de programmering kan men kiezen uit verschillende programmeertalen. De keuze van programmeertaal is afhankelijk van de toepassing. Ook de voorkennis en opleiding van de programmeur bepaalt dikwijls de keuze van programmeertaal. Elke programmeertaal heeft zijn voordelen en nadelen: FBD = Function block diagram Het functionblockdiagram is een programmeertaal gebaseerd op de logische bouwstenen van de elektronica. Voordelen: gestructureerde en logische opbouw met een basis kennis van de logische bouwstenen kan men al programmeren Nadelen: door de grafische weergaven neemt dit nogal veel ruimte in beslag op het scherm of op papier. voor complexe bewerkingen moet men terug vallen op andere programmeertalen LD = ladder Het ladderdiagram is gebaseerd op de elektrische schema's. Bij de omschakeling van de relaistechniek naar PLC, kan men bijna rechtstreeks de elektrische schema's als PLC programma gebruiken. Voordelen: laagdrempelige programmatie eenvoudig leesbaar. elektrische schema's kunnen bijna direct als plc-programma gebruikt worden. De programmering is onmiddellijk herkenbaar bij ander type PLC's. Nadelen: door de grafische weergaven neemt dit nogal veel ruimte in beslag op het scherm of op papier. voor complexere bewerkingen moet men terug vallen op andere programmeertalen Toegepaste Informatica 41

15 IL = Instruction list De programmering via de instructies van de instructie lijst doet denken aan de het programmeren van CPU in assembler. Dit is de basis programmeertaal van de PLC. Elke programma van gelijk welke programmeertaal kan vertaal worden naar deze programmeer taal. Voordelen: Alles wat geprogrammeerd kan worden met een PLC, kan via deze taal geprogrammeerd worden. Elke programmalijn is zeer kort, waardoor deze taal geschikt is om een PLC te programmeren via een handprogrammeer-toestel met een klein display. Sommig PLC's zijn uitgerust met een klein display van enkele karakters breed. Dit is al voldoende om een PLC programma in IL weer te geven. Nadelen: ondanks de vrij eenvoudige instructieset is dit toch een moeilijke programmeertaal omdat sommige functies uit een heleboel instructies bestaan. De structuur van het programma, het overzicht gaat zeer snel verloren ST = Structured text Iedereen die een hogere programmeertaal zoals Basic, C enz. gebruikt heeft; kan deze programmeertaal vlot gebruiken. Het grote verschil tussen een PLC programma in structured text en een programma in hogere programmeertaal is dat bij de PLC het programma elke cyclus opnieuw gestart wordt en bij een andere toepassing het programma pas het einde bereikt als het programma gedaan is. Via deze programmeertaal is het dan ook mogelijk om lussen te programmeren daar waar dit bij de andere programmeertalen moeilijker is. Als het programma in een ondeindige lus komt, zal de PLC door de cyclustijd bewaking in storing vallen. Voordelen: Alles kan geprogrammeerd worden in deze programmeertaal Het programma is beter leesbaar dan IL Complexe bewerkingen kunnen compact geschreven worden. Nadelen: Door foute programmering is het mogelijk te PLC in storing te laten vallen. Een kennis van hogere programmeertaal is noodzakelijk. 42 Toegepaste Informatica

16 SFC =Sequential Function chart De SFC programmeertaal is speciaal ontworpen voor sequentiële programmering. Daar waar er een bepaalde volgorde is in het aansturen van actuatoren, is de SFCprogrammeertaal geschikt. Voordelen: de oplossingsmethode 'grafcet' kan rechtstreeks geprogrammeerd worden. Er is geen omvorming nodig naar LD, FBD of IL. Dit is een zeer grafische methode en overzichtelijke methode om een sequentie te programmeren De programmering is vrij eenvoudig. Nadelen: niet alle PLC's kunnen deze programmeertaal rechtstreeks verwerken Gestructureerd programmeren Vanuit het systeemprogramma in ROM zal de PLC een programma starten nadat de ingangen in het PII zijn ingelezen. Dit is steeds hetzelfde programma. Bij de S7-300 PLC van siemens noemt dit programma OB1 (organisatie bouwsteen 1). In de BeckHoff PLC noemt dit programma MAIN. Nadat het programma volledig uitgevoerd is, zal het PIQ register naar de uitgangen geschreven worden. En de cyclus begint opnieuw. De meest eenvoudige manier van programmering is gewoon de programma regels in het programma OB1 of MAIN te programmeren. Als het programma complexer begint te worden volstaat dit niet. Voor de leesbaarheid van het programma en voor de uitvoeringstijd moet het programma opgedeeld worden in deel programma's. Het heeft geen zin dat bepaalde programmaregels die niet moeten uitgevoerd worden, de handbediening in bedrijfsmode automatisch bijvoorbeeld, toch elke cyclus allemaal verwerkt worden. Ook als je verschillende programmeertalen wenst te gebruiken ben je verplicht om met verschillende programma's te werken. Je kan immers maar één programmeertaal gebruiken binnen één programma. Deze deel programma's worden dan opgeroepen vanuit het hoofdprogramma. (OB1of MAIN) In principe worden alle instructies na elkaar uitgevoerd in de volgorde zoals de programma regels gelezen worden. De PLC begint in MAIN op regel 1, en voert instructie per instructie uit. Wordt er met de instructie een ander programma opgeroepen dan worden de instructies van dat programma uitgevoerd. Na de laatste instructie van het opgeroepen programma gaat de PLC verder waar hij het programma in de eerste plaats verlaten had. Dit gaat zo verder tot de laatste regel van het hoofdprogramma is bereikt. Dan worden de uitgangen geschreven aan de hand van het PIQ register en de cyclus begint van vooraf aan opnieuw. Toegepaste Informatica 43

17 Het figuur toont schematisch, een voorbeeld van gestructureerd programmeren. MAIN() start Programma begin Netwerk 1 CALL Subr.8 Netwerk 2 CALL Subr.5 Netwerk n Instructie n Programma einde Subroutine 8 Programma begin Netwerk 1 Call subr.10 Netwerk 2 Instructie 2 Netwerk 13 Call subr 10 Netwerk n Instructie n Programma einde Subroutine 5 Programma begin Netwerk 1 Instructie 1 Netwerk 2 Call subr 10 Netwerk n Instructie n Programma einde Subroutine 10 Programma begin Netwerk 1 Instructie 1 Netwerk 2 Instructie 2 Netwerk n Instructie n Programma einde Subroutine 10 Programma begin Netwerk 1 Instructie 1 Netwerk 2 Instructie 2 Netwerk n Instructie n Programma einde Subroutine 10 Programma begin Netwerk 1 Instructie 1 Netwerk 2 Instructie 2 Netwerk n Instructie n Programma einde 44 Toegepaste Informatica

18 Om zo een programmastructuur op te stellen beschikt men over verschillende types van programma s. Bij de beckhoff PLC zijn deze als volgt ingedeeld. Programma (POU): Functieblok: Oproepen van andere functieblokken en programma s. Onthoudt de status van de lokale variabelen tot de volgende PLC-cyclus. Oproepen van het programma gebeurt door de PLC-taak. Oproepen van andere functies en functieblokken. Onthoudt de status van de lokale variabelen tot de volgende PLC-cyclus. Gebruikt programmacode voor het oproepen van FB s. Function : Heeft geen intern geheugen. Heeft exact 1 uitgang. Niet meer, niet minder Programma's documenteren Via de symbolische benamingen en door gestructureerd te programmeren kan men een programma verduidelijken en leesbaar maken. Men kan programma's bijkomend verduidelijken door de naam van het programma zelf zo te kiezen dat deze iets zegt over de functie van het programma. Programma 'HAND' en 'AUTO' voor respectievelijk de handbediening en automatische bedrijfsmode van een machine. Verder is meestal mogelijk om programma's en programmaregels te commentariëren. Dit is heel belangrijk niet alleen voor collega's die het programma ook moet kunnen lezen en aanpassen, maar ook voor jezelf. Als je lange tijd niet meer aan een bepaald programma bezig bent geweest en je moet iets aanpassen dan is het interessant als je aan de hand van de commentaar in het programma snel terug vind hoe het programma in elkaar zit. Toegepaste Informatica 45

19 46 Toegepaste Informatica

20 2.5 Doelstellingen. 1. Het verband tussen ingangsinformatie en uitgangsinformatie in de PLC kunnen geven. 2. Kort de algemene werking van de PLC kunnen geven. 3. De verschillende componenten van een traditionele PLC kunnen geven. En beknopt de functie kunnen omschrijven. 4. Een blokschema van de PLC kunnen toelichten. 5. De functie van een HMI kunnen beschrijven. 6. De functie van het programmeertoestel kunnen omschrijven. 7. De verschillende type's van PLC's kunnen opnoemen en beknopt kunnen omschrijven. 8. De belangrijkste bouwstenen de CPU en hun functie kunnen opnoemen. 9. Een PLC-cyclus kunnen omschrijven. 10. Algemeen de adressering van een PLC kunnen toelichten. 11. Het verschil tussen bits gewijze, bytes gewijze adressering kunnen uitleggen. 12. Het doel van symbolische adressering kunnen uitleggen. 13. Goede symbolische adressering gebruiken. 14. Weten wat een toekenningslijst is en het doel hiervan verklaren. 15.Een variabele lijst kunnen samenstellen voor gegeven in en uitgangen. Hierbij een juiste benaming kiezen voor de signalen en de juiste syntax volgen. 16. Het verschil tussen globale en locale variabele declaratie kennen en toelichten 17. De belangrijkste programmeertalen kunnen opnoemen. 18.De FBD programmeertaal kunnen toelichten en de voor en nadelen ervan kunnen toelichten. 19.De LD programmeertaal kunnen toelichten en de voor en nadelen ervan kunnen toelichten. 20.De IL programmeertaal kunnen toelichten en de voor en nadelen ervan kunnen toelichten. 21.De ST programmeertaal kunnen toelichten en de voor en nadelen ervan kunnen toelichten. 22.De SFC programmeertaal kunnen toelichten en de voor en nadelen ervan kunnen toelichten. 23. Kunnen uitleggen wat met gestructureerd programmeren bedoelt wordt. 24. Kunnen verklaren waarom gestructureerd programmeren nodig is middelen kunnen geven om een programma leesbaar te maken. 26.De afkortingen PLC, PII, PIQ, HMI, CPU, CVE, ROM, IL, LD, SFC, FBD, ST kunnen verklaren. Toegepaste Informatica 47

21 48 Toegepaste Informatica

Vervolg. Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina.

Vervolg. Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina. Vervolg Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina. Versie: zondag november RUN-P RUN S TOP MRE S S F RUN-P RUN S TOP MRE S S F VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Bussystemen. Opbouw van de

Nadere informatie

Om een PLC te kunnen programmeren is het belangrijk te weten hoe de PLC het programma verwerkt. (Zie 2.4 blz. 35-)

Om een PLC te kunnen programmeren is het belangrijk te weten hoe de PLC het programma verwerkt. (Zie 2.4 blz. 35-) Vervolg 3 PLC programmering Om een PLC te kunnen programmeren is het belangrijk te weten hoe de PLC het programma verwerkt. (Zie 2.4 blz. 35-) 3.1 Programma verwerking samengevat 3.1.1 PLC-cyclus 1. De

Nadere informatie

Hfdst. 1: INLEIDING 1.1. DOEL VAN DE PLC: = Automatisering. 3 functionele onderdelen: Verwerkingsdeel. Relais. Contactor

Hfdst. 1: INLEIDING 1.1. DOEL VAN DE PLC: = Automatisering. 3 functionele onderdelen: Verwerkingsdeel. Relais. Contactor 1.1. DOEL VAN DE PLC: PLC Programmable Logic Controller Programmeerbare Logische Controle-eenheid (Sturing) = Automatisering 3 functionele onderdelen: Ingangsdeel Verwerkingsdeel Uitgangsdeel Elektrische

Nadere informatie

Beckhoff BC9050 met Twincat

Beckhoff BC9050 met Twincat Beckhoff BC9050 met Twincat F. Rubben, Ing. 2011 1 Beckhoff 2 1 Hardware: BC9050 voeding 24Vdc Voor de buscontroller en Voor de K-bus 3 Hardware: netwerk? De bouw van het netwerk zal bepalen hoe het IP-adres

Nadere informatie

3 Opbouw en karakteristieken van de PLC

3 Opbouw en karakteristieken van de PLC 3 Opbouw en karakteristieken van de PLC 3.1 Blokschema Een PLC bestaat uit 3 delen: - een voeding of PS (Power Supply). Deze zet de netspanning van 230V AC om in 24V DC. - een centrale verwerkingseenheid

Nadere informatie

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010 Registers & Adressering, ing 2008-2010 Inhoud Leerstof tot nu toe Opbouw registers Benaming registers Opbouw data Verloop programma Leerstof tot nu toe: Bouw PLC Intern Extern fabrikanten Aansluiten I/O

Nadere informatie

Technische Opleidingen

Technische Opleidingen Technische Opleidingen Elauma Waagmeester Technische opleidingen Niet alleen bij nieuwbouw, maar ook bij revisies en storingen is het belangrijk om voldoende kennis van de verschillende systemen in huis

Nadere informatie

Intro S7-1200. datum: onderwerp: door: aan: dinsdag 11 juni 2013 Introductie S7-1200 onder TIA Portal Industrial Automation

Intro S7-1200. datum: onderwerp: door: aan: dinsdag 11 juni 2013 Introductie S7-1200 onder TIA Portal Industrial Automation Intro S7-1200 datum: onderwerp: door: aan: dinsdag 11 juni 2013 Introductie S7-1200 onder TIA Portal Industrial Automation Wat is TIA Portal? Noviteiten 1500 CPU ET200SP remote IO Noviteiten 1200 en 1500

Nadere informatie

Vervolg. Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina.

Vervolg. Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina. Vervolg Eerste blad niet afdrukken. Document eindigen op een even pagina. Versie: zondag 4 november 2007 4 Functie diagram. 4.1 Combinatorisch versus sequentieel Automatische besturingen al dan niet met

Nadere informatie

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. Snelgids TWINCAT. Vak: Toegepaste Informatica Auteur: Ludwig Theunis

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. Snelgids TWINCAT. Vak: Toegepaste Informatica Auteur: Ludwig Theunis Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN Snelgids TWINCAT Vak: Toegepaste Informatica Auteur: Ludwig Theunis Laatste aanpassing: maandag 29 oktober 2007 2 Toegepaste Informatica 1 Het TwinCAT systeem. Deze

Nadere informatie

Deel 2 S7 Graph Ont4 - GA3

Deel 2 S7 Graph Ont4 - GA3 Deel 2 S7 Graph Ont4 - GA3 Deel 2 : Graph 09/05 1 Wanneer er in een installatie een sequentiële beweging geprogrammeerd moet worden is het interessant om gebruik te maken van S7 Graph. De progammastructuur

Nadere informatie

Gedecentraliseerde I/O

Gedecentraliseerde I/O Gedecentraliseerde I/O MPI/DP interface Geintegreerde Profibus DP interface 1 9 pagina 1 Structuur van een PROFIBUS-DP netwerk Masters -400 PS 10A 400 CPU 414-2 DP PS -300-300 CPU 314 CP 342-5 DP -300

Nadere informatie

Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368

Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368 Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368 Handleiding bij het gebruik van een microcontroller in het Accelerometerproject (Project II) Er zijn speciaal voor het Accelerometerproject

Nadere informatie

Praktijkinstructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270)

Praktijkinstructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270) instructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270) pi.ict09.3.v1 ECABO, 1 april 2002 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of

Nadere informatie

KEYSTONE. OM8 - EPI 2 AS-Interface module Handleiding voor installatie en onderhoud. www.pentair.com/valves

KEYSTONE. OM8 - EPI 2 AS-Interface module Handleiding voor installatie en onderhoud. www.pentair.com/valves KEYSTONE Inhoud 1 Optionele module 8: AS-Interface module 1 2 Installatie 1 3 Communicatiekenmerken 1 4 Beschrijving van de OM8 AS-Interface module 2 5 AS-Interface protocol 3 6 Communicatie-interface

Nadere informatie

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek VTI St.- Laurentius Neem eerst de tekst in het boek door, doe dit enkele keren en probeer uiteraard te onthouden wat je leest. Los nadien de

Nadere informatie

11 Programmeren van elektrische schakelingen

11 Programmeren van elektrische schakelingen 11 Programmeren van elektrische schakelingen 11.1 Gebruik van hulpcontactoren In elektrische schakelingen wordt geregeld gebruik gemaakt van hulpcontactoren. Als contactoren of schakelaars te weinig vrije

Nadere informatie

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange Hardware Inleiding 1. Geschiedenis van de computer 2. Hardware 3. Interne componenten en Randapparatuur Geschiedenis De computer is uitgevonden door het rekenen.

Nadere informatie

Eigenlijk doet een PLC hetzelfde als een relaissturing,namelijk: 1. Ingangsinformatie opnemen via bedieningspaneel en signaalgevers

Eigenlijk doet een PLC hetzelfde als een relaissturing,namelijk: 1. Ingangsinformatie opnemen via bedieningspaneel en signaalgevers Hoofdstuk 10 PLC Doelstellingen 1. Toelichten hoe de PLC juist werkt In dit hoofdstuk bespreken we de werking van de Programmable Logic Controller. Dit wil zeggen dat we van deze machine enkel de hardware

Nadere informatie

6 Programmastructuren

6 Programmastructuren 6 Programmastructuren 6.1 Lineair programmeren Een lineair programma heeft een eenvoudige structuur. Alle instructies worden geprogrammeerd in. Deze bouwsteen wordt continu doorlopen waarbij het gehele

Nadere informatie

ES1 Project 1: Microcontrollers

ES1 Project 1: Microcontrollers ES1 Project 1: Microcontrollers Les 3: Eenvoudige externe hardware & hardware programmeren in C Hardware programmeren in C Inmiddels ben je al aardig op gang gekomen met het programmeren van microcontrollers.

Nadere informatie

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Versie: vrijdag 2 november 2007 2 Toegepaste informatica 1 De Microprocessor Zowel

Nadere informatie

Beckhoff TwinCat Cursus voor beginners

Beckhoff TwinCat Cursus voor beginners Cursus Beckhoff TwinCat voor beginners I. Maesen VTI-Beringen Versie_jan08 1 Beckhoff TwinCat Cursus voor beginners Inhoudsopgave 1Opbouw van een programmeerbare sturing van Beckhoff...2 1.1Hardware...2

Nadere informatie

Gegevensopslag in databouwstenen

Gegevensopslag in databouwstenen Gegevensopslag in databouwstenen 1 pagina 1 Databouwstenen (DB) OB1 Functie FC10 Functie FC20 Toegang tot alle bouwstenen Globale data DB20 Functiebouwsteen FB1 Instantie-DB van FB1 Instantiedata DB5 2

Nadere informatie

INHOUD. KHLim dep IWT MeRa 1/22

INHOUD. KHLim dep IWT MeRa 1/22 INHOUD 1.Aanmaken van een nieuw S7 project... 2 1.1 Openen van een nieuw project.... 2 1.2 invoegen van een S7 station... 2 1.3 openen van de hardware... 3 1.4 Invoegen van een Rack... 3 1.5 Downloaden

Nadere informatie

c Programmeerbare Logische Sturingen

c Programmeerbare Logische Sturingen Hugo Mariën c Programmeerbare Logische Sturingen onder redactie van H. Saeys Stad Antwerpen Stedelijk Lyceum Hoofdinstelling : Paardenmarkt 94 2000 ANTWERPEN Tel. 03/470.25.30 - Fax 03/470.25.31 ~diekeure

Nadere informatie

Logo quiz Project Inleiding op de Logo!

Logo quiz Project Inleiding op de Logo! Logo quiz Project Inleiding op de Logo! Project ontwikkelt door: Tim van Schuylenburg Ben van Kruisbergen Inhoudsopgave Projectbeschrijving en Planning 2 Blz. De benodigdheden en aansluitschema 4-8 Complete

Nadere informatie

Labo-oefeningen Automatisatie (Experimentele fase)

Labo-oefeningen Automatisatie (Experimentele fase) Praktische oefeningen Automatisatie Ivan Maesen IM 14-11-2004 2-1 Labo-oefeningen Automatisatie (Experimentele fase) Deze Praktische oefeningen kunnen gebruikt worden voor de Labosessies van het vak Automatisatie

Nadere informatie

Indirecte adressering

Indirecte adressering Indirecte adressering 1 pagina 1 Absolute adressering - Directe adressering Operand Operand- Supplementaire Beschrijving adres toegangsbreedte (voorbeeld) I 37.4 byte, woord, Ingangen dubbelwoord Q 27.7

Nadere informatie

Implementatie. van PROFINET. in de opleiding. van. professionele. bachelors. M. Ceuppens. Lessius. Campus De Nayer

Implementatie. van PROFINET. in de opleiding. van. professionele. bachelors. M. Ceuppens. Lessius. Campus De Nayer Implementatie van PROFINET in de opleiding van M. Ceuppens Lessius Campus De Nayer professionele bachelors Inhoud 2 Proces Oude situatie Eisen gesteld aan de nieuwe Bijkomende didactische eisen Opbouw

Nadere informatie

RCL Arduino Workshop 1

RCL Arduino Workshop 1 RCL Arduino Workshop 1 Leren door doen april 2015 - slides voor RCL Arduino workshop 1 ON4CDU & ON8VQ Workshop Leren door doen Werken in een groep Beperkte tijd Alleen essentiele vragen stellen Thuis oefenen

Nadere informatie

06-RIS-02: Een inleiding in LogoSoft. VTI Brugge Realisaties Industriële Sturingen

06-RIS-02: Een inleiding in LogoSoft. VTI Brugge Realisaties Industriële Sturingen 06-RIS-02: Een inleiding in LogoSoft VTI Brugge Realisaties Industriële Sturingen Toepassing Logo! Overzicht ppt over LogoSoft 1. De Hardware 2. Gebruik van LogoSoft. 3. De programmeerfuncties 1. De Basisfuncties

Nadere informatie

Unrestricted / Siemens AG 2014. All Rights Reserved.

Unrestricted / Siemens AG 2014. All Rights Reserved. LOGO! Simpelweg uniek. siemens.com/answers LOGO! Positionering Advanced SIMATIC S7-1500 De modulaire controller voor systeem oplossingen in mid-range tot t high-endh discrete automatisering Applicatie

Nadere informatie

WAGO-TRAININGS PROGRAMMA

WAGO-TRAININGS PROGRAMMA WAGO-TRAININGS PROGRAMMA 2015 1 WAGO-TRAININGEN Uw doel is onze maatstaf Productgerelateerde en klant-specifieke trainingen Kleine Groepen Door de kleine groepen bij de WAGO trainingen komt een ieder aan

Nadere informatie

Getalformaten, timers en tellers

Getalformaten, timers en tellers Getalformaten, timers en tellers S_CU CU S PV R CV DEZ CV_BCD S_ODT S TV BI R BCD 1 pagina 1 Getalformaten (16 bits) PG CPU BCD W#16#296 Voorteken (+) 2 9 6 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 Positieve getallen

Nadere informatie

De computer als processor

De computer als processor De computer als processor DE FYSIEKE COMPUTER Componenten van de computerconfiguratie Toetsenbord Muis Scanner Microfoon (Extern geheugen) Invoerapparaten Uitvoerapparaten Monitor Printer Plotter Luidspreker

Nadere informatie

Opleiding. Elektromechanica. Code. Da2 PLC. Academiejaar 2015-2016. Semester: - 5&6 avondtraject. Studieomvang. 6 studiepunten.

Opleiding. Elektromechanica. Code. Da2 PLC. Academiejaar 2015-2016. Semester: - 5&6 avondtraject. Studieomvang. 6 studiepunten. Opleiding Elektromechanica Code Da2 PLC Academiejaar 2015-2016 Semester: - 5&6 avondtraject Studieomvang 6 studiepunten Totale studietijd 160 Aantal lestijden 80 Aandeel lestijden in afstandsonderwijs

Nadere informatie

Inhoud vandaag. Interrupts. Algemeen ARM7 AIC

Inhoud vandaag. Interrupts. Algemeen ARM7 AIC Inhoud vandaag Interrupts Algemeen ARM7 AIC Interrupts Wat is een interrupt? Een interrupt is een onderbreking van de huidige bezigheden ten gevolge van een externe gebeurtenis, zodanig dat de bezigheden

Nadere informatie

Opleidingen in België

Opleidingen in België Opleidingen in België Workshop TwinCAT 2 Deze Workshop dient als een eerste kennismaking met de software TwinCAT 2.11. U krijgt tijdens deze workshop zelf de kans om enkele eenvoudige PLC-programma s te

Nadere informatie

Movicon 11. Visualisatie op VIPA Touch Screens Van de VIPA PLC: CPU315 & CPU313. F. Rubben Movicon 11 op VIPA Touch Screens 1

Movicon 11. Visualisatie op VIPA Touch Screens Van de VIPA PLC: CPU315 & CPU313. F. Rubben Movicon 11 op VIPA Touch Screens 1 Movicon 11 Visualisatie op VIPA Touch Screens Van de VIPA PLC: CPU315 & CPU313 F. Rubben Movicon 11 op VIPA Touch Screens 1 F. Rubben Movicon 11 op VIPA Touch Screens 2 To Do: Installeer het programma.

Nadere informatie

LMX800. Open telecontrol onderstation. smart telecontrol

LMX800. Open telecontrol onderstation. smart telecontrol LMX800 Open telecontrol onderstation smart telecontrol Features Open en modulair concept voor universele toepassing Telecontrol functionaliteit standaard ingebouwd Directe aansluiting voor TCP/IP (tele)communicatie

Nadere informatie

0 1 2 3 4 / 08 07 06 05 04 NUR 178

0 1 2 3 4 / 08 07 06 05 04 NUR 178 2 3 4 / 8 7 6 5 4 NUR 78 WKB n.v., Wolters Plantyn, Mechelen Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Navio Electronische besturingssystemen

Navio Electronische besturingssystemen MD-can besturingscomputer Het is moeilijk om in de bestaande PLC techniek een PLC te vinden die magneten van kleppen rechstreeks kan aansturen. Daarom heeft Hydrosta een eigen besturingscomputer ontwikkeld.

Nadere informatie

Het koppelen van de u-remote aan de AC500-eco via Modbus TCP. A quick start guide. Jaap Ruiten

Het koppelen van de u-remote aan de AC500-eco via Modbus TCP. A quick start guide. Jaap Ruiten Het koppelen van de u-remote aan de AC500-eco via Modbus TCP. A quick start guide Jaap Ruiten Het koppelen van Weidmüller u-remote aan een AC500-eco plc. Thema: u-remote Modbus TCP Bladzijde 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Handleiding. Hitachi EHV CodeSys. R. van Duivenbode V1.9

Handleiding. Hitachi EHV CodeSys. R. van Duivenbode V1.9 Hitachi EHV CodeSys R. van Duivenbode V1.9 November 2015 Inhoudsopgave 1 Installatie... 2 2 Nieuwe applicatie... 2 3 De hardware... 4 3.1 Handmatig hardware kiezen... 4 3.2 Automatisch hardware kiezen...

Nadere informatie

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen Jan Genoe KHLim Situering RAM-geheugens Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Statische RAM SRAM

Nadere informatie

MODBUS remote I/O-unit type MODBUS4S110

MODBUS remote I/O-unit type MODBUS4S110 MODBUS remote I/O-unit type MODBUS4S110 Opvragen en aansturen van I/O via MODBUS RTU over RS232 of MODBUS IP of directe TCP/IP-socket. De MODBUS4S110 is een unit die als slave via MODBUS RTU (RS232) of

Nadere informatie

ELVA Security 03 886 66 56 www.elva.be

ELVA Security 03 886 66 56 www.elva.be Gebruikershandleiding INIM Smartline brandmeldcentrale. 1. Front brandmeldcentrale 1 2. Bediening: A Sleutel Niveau 1 Niveau 2 Toetsen B C 4 scroll toetsen Stop sirene D Reset E F Evacuatie Onderzoek deze

Nadere informatie

OEFENINGEN. in de cursus 'PLC'

OEFENINGEN. in de cursus 'PLC' OEFENINGEN in de cursus 'PLC' Oefenen basisprincipes Oefenbord van SMC - elektropneumatica. pag. 2 0. Elektrisch schema van een PLC Theorie: - type netten en beveiligingen in schakelkasten - elektropneumatische

Nadere informatie

Logische bit-instructies

Logische bit-instructies Logische bit-instructies I. I. (MCRA) I. (MCR

Nadere informatie

WAGO-TRAININGS PROGRAMMA

WAGO-TRAININGS PROGRAMMA WAGO-TRAININGS PROGRAMMA 2015 1 WAGO-TRAININGEN Uw doel is onze maatstaf Productgerelateerde en klant-specifieke trainingen Kleine Groepen Teamwork Praktijkgericht Door de kleine groepen bij de WAGO trainingen

Nadere informatie

programmeerbare set voor een eenvoudige I/O-communicatie via Ethernet Modbus/TCP in beschermingsgraad IP67 TI-BL67-PG-EN-S-2

programmeerbare set voor een eenvoudige I/O-communicatie via Ethernet Modbus/TCP in beschermingsgraad IP67 TI-BL67-PG-EN-S-2 Type Ident no. 1545098 Aantal kanalen 2 Afmetingen (B x L x D) 108 x 145 x 77.5 mm programmeerbaar volgens IEC 61131-3 met CoDeSys Tot 50m kabellengte tussen interface en schrijf-leeskop 10/100 MBit/s

Nadere informatie

GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING

GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING 7 IC De Computer als TV afstandsbediening - 1 - KTA-Gent GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING Arnoud De Kemel Industriële Computertechnieken Schooljaar 2004-2005 7 IC De Computer als

Nadere informatie

Principes voor het besturen van een dubbelwerkende cilinder 19

Principes voor het besturen van een dubbelwerkende cilinder 19 Principes voor het besturen van een dubbelwerkende cilinder 19 4. Principe voor het besturen van een dubbelwerkende cilinder. 4.1. Besturing met een bistabiel hoofdstuurventiel. 4.1.1. Pneumatische besturing.

Nadere informatie

HANDLEIDING CIFERO XT CODEKLAVIER

HANDLEIDING CIFERO XT CODEKLAVIER HANDLEIDING CIFERO XT CODEKLAVIER April 2014 TECHNISCHE GEGEVENS Aansluitspanning 12 tot 24V AC/DC ±20% Stroomverbruik in rust o bij gelijkspanning 20mA DC o bij wisselspanning 80mA AC Maximaal stroomverbruik

Nadere informatie

Starter SIMATIC S7-1200

Starter SIMATIC S7-1200 Starter SIMATIC S7-1200 Een samenwerking tussen : en Inhoudsopgave 1. Benodigde hardware en software... 3 2. Installatie SIMATIC STEP 7 Basic V10.5 incl.sp1... 3 3. Upgraden van STEP 7 Basic V10.5 met

Nadere informatie

Verslag: Computer. Naam: Tyrone Ste Luce. Klas: M4B

Verslag: Computer. Naam: Tyrone Ste Luce. Klas: M4B Verslag: Computer Naam: Tyrone Ste Luce Klas: M4B Inhoud 1. Inleiding 2. Binaire taal 3. Besturingssysteem 4. Hardware 5. Cmos en Bios 6. De processor 7. Internet 1. Inleiding Wanneer is de computer uitgevonden?

Nadere informatie

IDAgeChecker BDX118T11xx Manual V02.00

IDAgeChecker BDX118T11xx Manual V02.00 XLN-t bvba Hoogstraat 52 B 2580 Putte-Beerzel Belgie - Belgium tel +32 (0) 15 24 92 43 fax +32 (0) 15 25 10 58 RPR Mechelen BTW BE 423 212 087 Bank 733-2011497-38 IDAgeChecker BDX118T11xx Manual V02.00

Nadere informatie

RTC Opleidingen Beckhoff TwinCAT. Voorbereiding

RTC Opleidingen Beckhoff TwinCAT. Voorbereiding Voorbereiding Beckhoff Automation bvba Belgium Rudi Grouset v4.0-11/06/2015 Voorbereiding voor het volgen van de Beckhoff training - Op vraag van verschillende scholen willen we vanaf editie 2 optie een

Nadere informatie

Het koppelen van een FC51, via Modbus RTU, aan een AC500-eco.

Het koppelen van een FC51, via Modbus RTU, aan een AC500-eco. Het koppelen van een FC51, via Modbus RTU, aan een AC500-eco. Snelle start handleiding. Solar Technical Support Inhoudsopgave: Benodigdheden.... 2 De Modbus RTU kabel.... 3 De gewijzigde parameters in

Nadere informatie

14 Oefeningen. 14.1 Basisinstructies

14 Oefeningen. 14.1 Basisinstructies nleiding in de PLC 14 Oefeningen 14.1 Basisinstructies 1. Aan ingang 124.0 sluiten we een NO drukknop (S1) aan, op 124.1 een NC (S2). Maak nu een programma zodanig dat 124.0 hoog is als we drukknop S1

Nadere informatie

Handleiding PETRA Pneumatic Electronic TRaining Apparatus

Handleiding PETRA Pneumatic Electronic TRaining Apparatus Handleiding PETRA Pneumatic Electronic TRaining Apparatus De Haagse Hogeschool Academie voor TIS/Delft 15 juni 2011 J.E.J op den Brouw Inhoudsopgave 1. INLEIDING...3 2. BESCHRIJVING PETRA...4 2.1 OVERZICHT...4

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. De Von Neumann-architectuur

Hoofdstuk 2. De Von Neumann-architectuur Input Interface Output Interface Informatica Deel III Hoofdstuk 2 De Von Neumann-architectuur 2.1. Organisatie. De overgrote meerderheid der digitale computers zijn georganiseerd zoals weergegeven in fig.

Nadere informatie

RTC Opleidingen Beckhoff TwinCAT. Voorbereiding

RTC Opleidingen Beckhoff TwinCAT. Voorbereiding Voorbereiding Beckhoff Automation bvba Belgium Rudi Grouset v3.3-10/11/2014 Voorbereiding voor het volgen van de Beckhoff training Om de opleidingsdagen bij Beckhoff succesvol te laten doorgaan vragen

Nadere informatie

De programma-editor LAD FBD STL. 1 Basis PLC. Basis PLC. pagina 1 Hoofdstuk 3 : De programma editor

De programma-editor LAD FBD STL. 1 Basis PLC. Basis PLC. pagina 1 Hoofdstuk 3 : De programma editor De programma-editor LAD STL FBD 1 pagina 1 Voorstellingswijze van de programmeertaal STEP7 STL FBD A I0.0 A I0.1 = Q8.0 I0.0 I0.1 & Q8.0 = LAD I0.0 I0.1 Q8.0 2 Inleiding LAD STL FBD De programmeertaal

Nadere informatie

Praktijkinstructie Industriële automatisering 4 (ICT09.4/CREBO:53258)

Praktijkinstructie Industriële automatisering 4 (ICT09.4/CREBO:53258) instructie Industriële automatisering 4 (ICT09.4/CREBO:53258) pi.ict09.4.v1 ECABO, 1 april 2002 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Handleiding: MC5508.20070830 v2.0a. Pagina - 1 -

Inhoudsopgave. Handleiding: MC5508.20070830 v2.0a. Pagina - 1 - Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE...1 INLEIDING...2 UITVOERING...2 MC55081...2 MC55082...2 AANSPRAKELIJKHEID EN GARANTIE...2 ALGEMENE WERKING...3 Maximale stuurtijd beveiliging...3 Omschakel beveiliging...3

Nadere informatie

In deze mannual zal ik het voorbeeld van de Led cube gebruiken maar de principes zijn op alles toepasbaar.

In deze mannual zal ik het voorbeeld van de Led cube gebruiken maar de principes zijn op alles toepasbaar. Parallelle poort interface met Visual basic Waarom dit naslagwerk: Ik was zelf een beginner op dit vlak en heb dagen lopen zoeken naar correcte en up to date info inzake de aansturing van pc naar elektronica

Nadere informatie

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel)

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) herhalingsvragen 1. Waarom werken computers binair? Omdat binaire computers veel makkelijker te maken is. De kans op fouten is ook veel kleiner. het spanningsverschil

Nadere informatie

Timer TI 100. Nederlandse Handleiding. w w w. b i t n e d e r l a n d. n l

Timer TI 100. Nederlandse Handleiding. w w w. b i t n e d e r l a n d. n l Timer TI 100 Nederlandse Handleiding w w w. b i t n e d e r l a n d. n l Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Veiligheidssymbolen 3. Algemene regels 4. Technische omschrijving 4.1 Functie 5. Installatie 5.1

Nadere informatie

Een typisch programma in C en C++ bestaat uit een aantal onderdelen:

Een typisch programma in C en C++ bestaat uit een aantal onderdelen: Eerste stappen in C. Een typisch programma in C en C++ bestaat uit een aantal onderdelen: /* Alles wat op meerdere lijnen staat zoals hier is commentaar. */ // Dit is commentaar op 1 lijn. Geldig tot einde

Nadere informatie

Regent Tracker aansluitingen 1.2 NL. Regent Tracker AANSLUITSCHEMA S

Regent Tracker aansluitingen 1.2 NL. Regent Tracker AANSLUITSCHEMA S Regent Tracker AANSLUITSCHEMA S 1 Inhoud 1. Introductie... 3 1.1. Termen en afkortingen... 3 2. Product Overzicht... 3 2.1. Uiterlijk... 3 2.2. Interface Definities... 4 3. Aan de slag...4 3.1 Electrische

Nadere informatie

Geslaagd zijn voor de module Da2 of basiskennis PLC aantonen met afleggen van competentietest bij titularis

Geslaagd zijn voor de module Da2 of basiskennis PLC aantonen met afleggen van competentietest bij titularis Opleiding Elektromechanica Code + officiële benaming van de module Da3 PLC2 Academiejaar 2015-2016 Semester: - 5&6 avondtraject Studieomvang 6 studiepunten Totale studietijd 160 Aantal lestijden 80 Aandeel

Nadere informatie

ES1 Project 1: Microcontrollers

ES1 Project 1: Microcontrollers ES1 Project 1: Microcontrollers Les 5: Timers/counters & Interrupts Timers/counters Hardware timers/counters worden in microcontrollers gebruikt om onafhankelijk van de CPU te tellen. Hierdoor kunnen andere

Nadere informatie

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar Hoofdstuk 6 Digitale systemen Doelstellingen 1. Weten dat digitale systemen andere stabiliteitsvoorwaarden hebben In deze tijd van digitalisatie is het gebruik van computers in regelkringen alom.denk maar

Nadere informatie

VERKORTE GEBRUIKSAANWIJZING TMC 212. Toro Modulaire Controller REGENAUTOMAAT

VERKORTE GEBRUIKSAANWIJZING TMC 212. Toro Modulaire Controller REGENAUTOMAAT VERKORTE GEBRUIKSAANWIJZING TMC 212 Toro Modulaire Controller REGENAUTOMAAT INHOUD Pagina Instellen van tijd en datum. 2. Bekijken of wijzigen beregeningsschema. 3. Bekijken of wijzigen programma starttijden.

Nadere informatie

WIN. Easy relais. Werk Instructie & Naslag. Boek. boek. Voornaam: Achternaam: Klas: www.edutechsoft.nl/easyrelais. 2007-2010 H.O.Boorsma.

WIN. Easy relais. Werk Instructie & Naslag. Boek. boek. Voornaam: Achternaam: Klas: www.edutechsoft.nl/easyrelais. 2007-2010 H.O.Boorsma. WIN boek Easy relais Voornaam: Achternaam: Klas: Werk Instructie & Naslag Boek Website: www.easyrelais.nl www.edutechsoft.nl/easyrelais 2007-2010 H.O.Boorsma. Voor de leerling Het Easy relais is een eenvoudig

Nadere informatie

Module 3: Scratch programmeren: is het logisch of is het niet logisch?

Module 3: Scratch programmeren: is het logisch of is het niet logisch? Module 3: Scratch programmeren: is het logisch of is het niet logisch? Inhoudsopgave Module 3: Scratch programmeren: is het logisch of is het niet logisch?...1 Wat is een computerprogramma eigenlijk?...2

Nadere informatie

Programmeren met Arduino-software

Programmeren met Arduino-software Programmeren met Arduino-software De software waarin we programmeren is Arduino IDE. Deze software is te downloaden via www.arduino.cc. De programmeertaal die hier gebruikt wordt, is gebaseerd op C en

Nadere informatie

Digitaal is een magisch woord

Digitaal is een magisch woord Digitaal is een magisch woord Hieronder leest u over digitale logica. De theorie en de praktijk. Dit werk moet nog uitgebreid worden met meer informatie over TTL, CMOS en varianten. Daarnaast kunnen de

Nadere informatie

Inleiding Visual Basic en VBA. Karel Nijs 2009/01

Inleiding Visual Basic en VBA. Karel Nijs 2009/01 Inleiding Visual Basic en VBA Karel Nijs 2009/01 Leswijze Eerst wat theorie Begeleid met (korte) oefeningen Ms Excel 2003 Online hulp: http://www.ozgrid.com/vba/ http://msdn.microsoft.com/en-us/library/sh9ywfdk(vs.80).aspx

Nadere informatie

Toegangscontrole. Blue Line CRC50 Handleiding

Toegangscontrole. Blue Line CRC50 Handleiding Toegangscontrole Blue Line CRC50 Handleiding Voorwoord De Blue Line CRC50 is een stand-alone toegangscontrolesysteem welke tot 99 programmeerbare kaarten kan inlezen tot op een afstand van 12 cm en tot

Nadere informatie

GE Energy Industrial Solutions. GE s Intelligente Motor Management Systeem. EntelliPro. Motorbeveiliging & Motorcontrole. GE imagination at work

GE Energy Industrial Solutions. GE s Intelligente Motor Management Systeem. EntelliPro. Motorbeveiliging & Motorcontrole. GE imagination at work GE Energy Industrial Solutions GE s Intelligente Motor Management Systeem EntelliPro Motorbeveiliging & Motorcontrole GE imagination at work Kenmerken en voordelen Ontwerp Kenmerken Snelle opstart, geen

Nadere informatie

De hoognauwkeurige oplossing voor uw complexe toepassingen

De hoognauwkeurige oplossing voor uw complexe toepassingen Drives and Controls De hoognauwkeurige oplossing voor uw complexe toepassingen Danfoss introduceert als optie bij de VLT 5000 frequentie-omvormers een in te bouwen synchroniseer- en positioneerkaart. Tot

Nadere informatie

Artikel / Omschrijving. Afm: 72x88x66mm. HDL SB-DN-232IP-PRO. Afm: 72x88x66mm.

Artikel / Omschrijving. Afm: 72x88x66mm. HDL SB-DN-232IP-PRO. Afm: 72x88x66mm. SMART BUS HDL Catalogus HDL systeem. Een revolutionair, modulair systeem met RS232 en IP gateway voor bi-directionele communicatie met audiovisuele systemen, pc & tablet. Volledig naar eigen behoefte samen

Nadere informatie

Opdracht 1 Integrated Circuit

Opdracht 1 Integrated Circuit Opdracht 1 Leg uit: IC. IC is de afkorting van Integrated Circuit, ook wel chip genoemd. Een IC bestaat uit duizenden of miljoenen uiterst kleine elektronische componenten zoals weerstanden, condensators

Nadere informatie

van PSD naar JavaScript

van PSD naar JavaScript 2015 van PSD naar JavaScript F. Vonk versie 2 19-9-2015 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. ontwikkelomgeving... - 3-3. programmeerconcepten... - 4 - statement... - 4 - sequentie... - 4 - variabele en

Nadere informatie

Wat is Arduino? Arduino = microprocessor (Atmel)

Wat is Arduino? Arduino = microprocessor (Atmel) Intro tot Arduino Wat is Arduino? Volgens de website: Arduino is an open-source electronics prototyping platform based on flexible, easy-to-use hardware and software. It's intended for artists, designers,

Nadere informatie

+31 (0)900 1200 003 E:

+31 (0)900 1200 003 E: Inbouw Datalogger PCE-KD9 Inbouw Datalogger met max. 72 analoge of digitale ingangen / RS-485 / max. 36 thermoelementen of 18 weerstand-ingangen / TFT-scherm met touchscreen / datalogger voor maximaal

Nadere informatie

Handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Nederlands bij gebruik van de originele Engelse handleiding

Handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Nederlands bij gebruik van de originele Engelse handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Artikelnummer: 24207 Besturingssysteem software versie: 4.54x Interface software versie: s03 Teknatool International, 13 juli 2006 1.0 Introductie 1.1 Algemeen Deze handleiding

Nadere informatie

Verkorte Gebruiker Handleiding

Verkorte Gebruiker Handleiding Verkorte Gebruiker Handleiding Inhoud Algemeen... 3 Het keypad... 3 Functietoetsen... 4 Cijfertoetsen... 4 Navigatietoetsen... 4 LCD scherm... 4 Signalisatie LED s... 6 Noodtoetsen... 6 De verschillende

Nadere informatie

ifm electronic Edwin Slot Marketing director ifm electronic b.v. Deventerweg 1e 3843 GA Herderwijk

ifm electronic Edwin Slot Marketing director ifm electronic b.v. Deventerweg 1e 3843 GA Herderwijk ifm electronic Edwin Slot Marketing director ifm electronic b.v. Deventerweg 1e 3843 GA Herderwijk Telefoo +31 341-438 438 Mobiel +31 6 20705122 E-mail edwin.slot@ifm.com Internet www.ifm.com/nl Inhoud

Nadere informatie

Gebruikershandleiding 2015 1

Gebruikershandleiding 2015 1 Gebruikershandleiding 2015 1 1. Bouw S-tablet 1.1 De 3 delen van de informatieverwerking: Invoer: 2 vaste invoerorganen: drukknop en schuifschakelaar 2 aansluitmogelijkheden: extra invoerorganen Impulsgenerator:

Nadere informatie

Flex_Rooster WERKBOEK. INTRODUCTIE iseries. Dit werkboek is eigendom van ICS opleidingen en mag niet worden meegenomen.

Flex_Rooster WERKBOEK. INTRODUCTIE iseries. Dit werkboek is eigendom van ICS opleidingen en mag niet worden meegenomen. Flex_Rooster WERKBOEK INTRODUCTIE iseries Dit werkboek is eigendom van ICS opleidingen en mag niet worden meegenomen. ICS Opleidingen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt

Nadere informatie

18 Embedded systemen 1

18 Embedded systemen 1 18 Embedded systemen 1 r0 r1 r2 r3 r4 r5 r6 r7 r8 r9 r10 r11 r12 r13 r14 r15(pc) NZCV CPSR Figuur 18.1 ARM-programmeermodel Byte 0 Byte 1 Byte 2 Byte 3 Byte 3 Byte 2 Byte 1 Byte 0 Figuur 18.2 Endian conversie

Nadere informatie

Verkeerslichten. De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Werkplek 1. Leer & werkboek.

Verkeerslichten. De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Werkplek 1. Leer & werkboek. Verkeerslichten. Werkplek 1 De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Leer & werkboek. Bij dit boek hoort een antwoordboekje waarin de antwoorden, op de vragen uit dit boek, geschreven

Nadere informatie

Inleiding in de PLC. Luc Mestchen PTI Eeklo

Inleiding in de PLC. Luc Mestchen PTI Eeklo Inleiding in de PLC Luc Mestchen PTI Eeklo 1 Wat is een PLC... 6 2 Doel en nut van een PLC... 6 3 Soorten PLC s... 7 3.1 Traditionele PLC... 7 3.2 Slot PLC... 8 3.3 Soft PLC... 8 3.4 OPLC... 10 4 Visualisatie:

Nadere informatie

BLOK. Doelstellingen. Verklaren hoe de ingangen en uitgangen van de PLC zijn geconstrueerd

BLOK. Doelstellingen. Verklaren hoe de ingangen en uitgangen van de PLC zijn geconstrueerd OPBOUW VA EEN PIC ---( I ~ PLC "Q }- BLOK Opbouw van een PLC Om een PLC te gebruiken, moet men geen elektronica- of informaticaspecialist zijn. Dit boek is geen handleiding voor het zelfstandig bouwen

Nadere informatie

RTC Opleidingen Beckhoff TwinCAT. Cursus

RTC Opleidingen Beckhoff TwinCAT. Cursus Cursus Beckhoff Automation bvba België Rudi Grouset v3.3 03/12/2014 Voorwoord Met deze cursus is het de bedoeling om de deelnemende Leraren en Leerlingen aan de projecten RTC Pick & Place en/of RTC Tertiaire

Nadere informatie