We veranderen van rol als de omgeving veranderd - van gezellig vader naar strenge baas - in dit verband spreekt Goffman van impression management.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "We veranderen van rol als de omgeving veranderd - van gezellig vader naar strenge baas - in dit verband spreekt Goffman van impression management."

Transcriptie

1 1. Cultuur en identiteit Met Cultuur bedoelen we alle waarden, normen en andere aangeleerde kenmerken die leden van een groep of samenleving met elkaar gemeen hebben en als vanzelfspreken beschouwen. Functies van cultuur Het bepaalt een deel van je identiteit. Het bepaalt je referentiekader Het is gedragsregulerend, cultuur doet het gedrag van mens geordend verlopen. Rolgedrag Volgens Erving Goffman vervullen we allemaal een rol. Hoe je die rol uitvoert, de persentation of the self, wordt sterk beïnvloed door maatschappelijke verwachtingen. We veranderen van rol als de omgeving veranderd - van gezellig vader naar strenge baas - in dit verband spreekt Goffman van impression management. Dominante culturen en subculturen Iedereen leeft in verschillende subculturen - De rap cultuur, de de basketbal cultuur, de bank cultuur - maar er is een gezamenlijke cultuur die overheerst, De Dominante cultuur is het geheel van waarden, normen en kenmerken dat door de meeste mensen binnen een samenleving worden geaccepteerd. Als een groep eigen warden, normen en andere kenmerken ontwikkelt die afwijken van de dominante cultuur, spreken we van een subcultuur. We onderscheiden onder andere de jeugdculturen, bedrijfsculturen, religieuze en etnische subculturen. Een etnische subcultuur is een subcultuur van mensen die behoren tot dezelfde etnische groep. Mensen die zich verzetten tegen de dominante cultuur of daar een bedreiging voor vormen hebben een tegencultuur. Cultuuroverdracht De belangrijkste kenmerken van een cultuur worden overgedragen via Socialisatie, het proces waarbij iemand, bewust of onbewust, de waarden, normen en andere cultuurkenmerken van zijn groep krijgt aangeleerd. Socialisatie vind vooral plaats via imitatie. Socialisatie vindt plaats binnen verschillende socialiserende instituties. Dit zijn instellingen, organisaties en collectieve gedragspatronen waar binnen en waarlangs de cultuuroverdracht in een samenleving plaatsvind. Collectieve gedragspatronen zijn gewoonten als carnaval en kerst. Het socialisatieproces vind plaats d.m.v. sociale controle, de manier waarop mensen andere stimuleren of dwingen zich aan de geldende normen te houden. Als dat gebeurt via geschreven wetten en regels heet dat formele, bij ongeschreven regels spreek je van informele. Sociale controle vindt plaats d.m.v. Positieve en negatieve sancties. Enculturatie: je krijgt vanaf je geboorte de cultuur er met de paplepel ingegoten. Acculturatie: Het aanleren van kenmerken van een cultuur waar je oorspronkelijk niet bij hoort. We spreken van Internalisatie als je bepaalde aspecten van de cultuur of de samenleving waar je bij hoort, zo eigen hebt gemaakt, dat je je automatisch gaat gedragen zoals de groep dat van je verwacht. Identificatie en identiteit Groepsidentificatie: je gaat je verwant voelen met de dominante cultuur of de cultuur van kleinere groepen. Dit heeft tot gevolg dat onze persoonlijkheid en identiteit voor een deel bestaat uit sociale elementen. Wie we zijn is dus deels aangeboren (driftigheid) en deels aangeleerd (beleefdheid). In de Nederlandse cultuur wordt erg de nadruk gelegd op individuele ontplooiing, onze cultuur is dus individualistisch. Landen waar het collectief belang voorop staat, zoals Afrikaanse laden waar zorg dragen voor je ouders en gastvrijheid erg belangrijk zijn, noemen we Collectivistisch.

2 2. Culturele veranderingen Tot 1960 was Nederland gesloten en verzuild. Er was weinig sociale mobiliteit. Het was moeilijk om te stijgen op de maatschappelijke ladder. De samenleving was sterk gezinsgericht. Alleen staanden werden met medelijden of argwaan bekeken. Binnen de gezien was een strikte taakverdeling. Mannen verdienden de kost, vrouwen deden het huishouden. Tot 1956 waren gehuwde vrouwen Handelingsonbekwaam: Ze mochten zonder toestemming van hun man of vader geen overeenkomst sluiten, zoals het openen van een bankrekening of het kopen van een huis. Individuele wensen waren ondergeschikt aan het collectief belang. Er waren strikte hiërarchische verhoudingen tussen mensen. Verschillen in rang en stand werden algemeen geaccepteerd. Nederland was een verzuild land, waarin het maatschappelijk leven bepaald werd door geloofsen levensovertuigingen. Het grootste deel van je leven speelde zich af binnen je eigen zuil. Na 1960: ingrijpende veranderingen De jaren zestig staan bekend als de sociale revolutie. In 10 jaar veranderde de cultuur volledig. Doordat de lonen stegen en de welvaart toenam werd Nederland een consumptiemaatschappij, Een samenleving waarin het bedrijfsleven zich sterk richt op het produceren van aantrekkelijke luxe goederen. Door de welvaart kwam er sociale mobiliteit, daardoor kon iedereen naar goed scholen Door het hogere opleidingsniveau nam de mondigheid toe, gezag werd niet meer als vanzelfsprekend ervaart. De individuele ontplooiing kreeg op veel gebieden meer kans. Het gezin vormde niet langer de hoeksteen van de samenleving. Men kon nu ook makkelijker scheidden want de sociale voorzieningen verbeterden. Je kreeg nu een uitkering als je geen werk had en was dus niet meer financieel afhankelijk van je man. Doordat vrouwen een hoger opleidingsniveau kregen en vaker een eigeninkomen hadden, maakte ze dat zelfbewuster. Er ontstonden feministische actiegroepen die streden voor de rechten van de vrouw -> baas in eigen buik. Ook de positie van homo s en andere minderheidsgroepen verbeterde. Door de komst van de tv zag men dat mensen van de andere zuil helemaal nog niet zo slecht en fout waren. Men groeide naar elkaar toe -> ontzuiling. Ook nam de ontkerkelijking toe en kranten en sportverenigingen maakten zich los van de kerk. Dit noemen secularisatie. Doordat de sociale voorzieningen verbeterden hoefden jongeren niet langer voor hun ouders te zorgen. Ze kregen meer te besteden en gingen naar de biscoop, waar ze Bill Haley zagen rock- nrollen. Zo ontstond de eerste jongeren cultuur: jongens met vetkuiven en meisjes in wijde jurken met petticoats. Later kwamen de hippies, de provo s en de krakers die zich openlijk verzetten tegen de gevestigde orde. Huidige jongeren culturen zijn meer gebaseerd op kleding en muziekstijlen. De eigen groep van de jongeren bood een soort geborgenheid die door eerdere generaties thuis in het gezin werd gevonden. De psychologie noemt dit peersgroups, een groep mensen in de zelfde leeftijdscategorie met overeenkomstige belangstelling en leefstijl. Diversificatie media aanbod Tot de jaren zestig regelde de overheid via de omroepwet de zendtijd op radio en televisie en had Nederland maar één Nederlandse tv-zender en drie radiostations. Elke zuil had een eigen omroep. Door de komst van de commerciële zenders werd deze structuur opengebroken. Globalisering Er ontstond globalisering. Vooral de komst van internet droeg daar aan bij. Daarnaast was er sprake van globalisering op de arbeidsmarkt, wat begon met de komst van gastarbeiders. Alle genoemde veranderingen leidden tot culturele globalisering. De nationale dominante culturen zijn verbreed, maar zijn ook in betekenis afgenomen.

3 3. Nederland immigratieland Pushfactoren zijn factoren om je land te verlaten. Pullfactoren zijn de reden om naar een land te komen. Allochtoon ben je waneer jijzelf, of tenminste één van je ouders in het buitenland bent geboren. Autochtoon ben je wanner jijzelf in Nederland bent geboren en als je o(groot)ouders ook hier zijn geboren en opgegroeid. Arbeidsmigranten kun je onderscheiden in groepen: Mensen uit nieuwe, minder welvarende lidstaten van de EY, zoals oostblok landen. Ze doen vaak werk dat veel Nederlanders niet willen doen. Bedrijven hebben ze graag in dienst omdat ze willen werken voor lage lonen. Hoogopgeleide mensen uit landen als Duitsland, e VS, Japan, China, Zuid-Korea en India, die veel kennis meebrengen waar in Nederland grote behoefte aan is, bijvoorbeeld in de ICT en de techniek. Deze Kennismigranten werken vaak bij grote multinationale bedrijven. Werkzoekenden uit arme gebieden buiten de EU. Fort Europa houdt de grenzen voor hen dicht. Rijksgenoten Dit zijn mensen uit de kolonies, zij mochten hier vroeger soms voor langere tijd wonen en werken. Nederlands-Indië en Suriname zin zelfstandig geworden, alleen de Antillen horen nog bij ons. Na de onafhankelijkheid van Indonesië in 1949, emigreerden vele Nederlandse Indiërs naar Nederland. Zij en hun nakomelingen zijn tegenwoordig als geïntegreerd in de Nederlandse samenleving. Tijdens en na de onafhankelijk kreeg de Surinaamse bevolking de keuze in Suriname te blijven, of de Nederlandse identiteit aan te nemen. Velen kozen ervoor om naar Nederland te komen omdat de toekomst van Suriname onzeker was. Vanaf de jaren zestig daalde de werkgelegenheid bij de olieraffinaderijen op de Antillen sterk waardoor veel Antillianen werkloos werden. In Nederland was toen juist grote behoefte naar arbeidskrachten en Antillianen konden zich toen zonder problemen vestigen in Nederland. Toen onze economie in de jaren zeventig stagneerde nam de immigratie af. Wel kwamen nog veel Antillianen om te studeren. Door een groeiende toestromen van kansarme jongeren stelt Nederland sinds 2000 grenzen aan de immigratie van de Antillen. Om te worden toegelaten moeten zijn nu een visum hebben. Gezinsvorming en gezinshereniging De grootste groep mensen die van buiten de EU naar Nederland komt zijn gezinsvormers en gezinsherenigers. Bij gezinshereniging gaat het om mensen die legaal in Nederland verblijven en hun gezinsleden laten overkomen. Bij gezinsvorming gaat het om een Nederlander of iemand met een verblijfsvergunning die met een buitenlander trouwt en een gezin sticht. Om de toestroom van gezinsvormers te beperken heeft Nederland enkele voorwaarden opgesteld. Zo moeten beide partners 21 jaar of ouder zijn, moet de nieuwkomer het basisexamen inburgering afleggen en geldt het minimumloon als inkomenseis. Bovendien moet het huwelijk geldig zijn in Nederland. Kinderen worden alleen toegelaten als ze bij aanvraag jonger zijn dan achttien jaar. Vluchtelingen Vluchtelingen zijn mensen die hun land onder druk verlaten. Volgens het internationaal verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen uit 1951 krijgen mensen de status van vluchteling als zij vervolgd worden vanwege hun geloof, politieke overtuiging of seksuele geaardheid, of als zij op de vlucht moeten wegens oorlogsgeweld.

4 4. Culturele diversiteit Cultuurverschillen Nederlands is van een homogene verzuilde samenleving veranderd in een cultureel heterogene samenleving. Hierdoor is het aantal cultuurverschillen gegroeid. Emancipatie. De opvatting op dit punt hangen samen met de verhouding tussen masculiniteit en femininiteit. De meeste Zuid-Europese en niet-westerse culturen zijn meer masculien ingesteld met een vaste taak verdeling tussen de seksen: de man werkt en de vrouw verzorgt. In meer feminiene culturen zoals Noord- en West-Europa, is de belangrijkste waarde de kwaliteit van het leven voor alle individuen, ongeacht sekse. Bestuur en gezag. Een van de vanzelfsprekendheden van onze samenleving is de rationele manier waarop de overheid het land bestuurt. In niet westerse landen heb je het traditionele en charismatische gezag, dat gekenmerkt wordt door vriendendiensten en voorkeursbehandelingen. Huwelijk en seks. In veel islamitische en hindoeïstische families is het huwelijk een middel om families met elkaar te verbinden. Vanwege de familie-eer is seks voor het huwelijk verboden. Ouders bemoeien zich vaak actief bij de partner keuze. Bij jonge allochtonen van de tweede generatie leidt dit cultuurelement soms to dilemma s: aan de kant zijn er de verwachtingen van thuis, andere kant zijn er de verleidingen van de moderne samenleving. Opvoeding. Nederlanders hebben een democratische manier van opvoeden, kinderen onderhandelen met hun ouders en als ze iets niet willen, hoeft het vaak niet. Slaan en andere lijfstraffen horen niet bij onze vrije manier van opvoeden. In sommige culturen is dat echter wel een onderdeel van de opvoeding. Culturele conflicten Als het Nederlands elftal speelt, dan hebben we verloren of gewonnen. Waar een wij groep is, bestaat ook een zij groep. Zij zijn de out-group, de wij groep is de in-group. Wij-zijdenken en versterking van de groepsidentiteit kan leiden tot conflicten als verschillende groepen worden vertaalt tin vijand beelden, je spreekt dan van polarisatie. Dergelijke polarisatie kan voorkomen bij religieuze-sekten, etnische groepen en zelfs tussen landen. Als een groep bewust wordt zwart gemaakt om het wij-zijdenken te versterken, spreken we van Demoniseren. Op het niveau van een samenleving kan dit leidden tot intergratie problemen. Conflictstrategieën Over de manier waarop Nederland het beste kan omgaan met culturele tegenstellingen heeft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) enkele jaren geleden het rapport Waarden, normen en de last van het gedrag gepubliceerd. De teneur van het advies was: regering, bemoei je er niet mee. Pas als gedrag in strijd is met de normen van de rechtsstaat, moet de overheid ingrijpen. De WRR onderscheidt drie mogelijke strategieën die de overheid kan gebruiken bij cultuurconflicten: 1. Dulden: het accepteren van afwijkend gedrag. Voorwaarde is dat de mensen elkaar in hun waarde laten en er geen wetten worden overtreden. 2. Confronteren of beslechten: de personen wijzen met hun last of onvrede die ze veroorzaken, met het doel dat mensen zich aanpassen. Bij deze strategie moet het gaan om gedrag dat mogelijk strafbaar is. 3. Verbieden en handhaven: Het bestraffen van afwijkend gedrag wordt noodzakelijk als het rechten van anderen aantast en wettelijk strafbaar is.

5 5. Vormen van samenleven Verschillende modellen De manier waarop overheid en mensen omgaan met de culturele diversiteit in een pluriforme samenleving, kent de volgende mogelijkheden: Segregatie, Het opdelen van een samenleving in gescheiden delen. De verschillende culturen leven volledig naast elkaar. Vaak wordt dit veroorzaakt doordat één cultuur de politieke en/of economische macht bezit, anderen groepen buitensluit en ze geen gelijke kansen biedt. Dit kan vrijwillig en onvrijwillig gebeuren. Assimilatie, Hierbij past een bevolkingsgroep zich zo volledig aan, dat de oorspronkelijke cultuur grotendeels verdwijnt. Dit kan vrijwillig en onvrijwillig gebeuren. Zo kan iemand ervoor kiezen om zich zoveel mogelijk aan te passen zodat diegene maximale kans heeft op de arbeidsmarkt. Intergratie, vindt plaats als iemand zich aanpast aan de cultuur waar hij in terechtkomt, maar tegelijkertijd gedeeltelijk zijn eigen gewoonten, normen en waarden kan behouden. Een persoon uit een ander land is in Nederland geïntegreerd als: Sprake is van een gelijke juridische positie Er een gelijkwaardige deelname op sociaal-economisch terrein is De kennis van de Nederlandse taal voldoende is De gangbare waarden, normen en gedragspatronen worden gerespecteerd. Melting pot, culturen van etnische groepen versmelten met de dominante cultuur, zodat er in feite een nieuwe cultuur ontstaat. Salad bowl, er is sprake van wederzijdse beïnvloeding van culturen maar cultuurgroepen behouden hun eigen typische kenmerken. Intergratie in Nederland Nederland heeft van de drie opties nadrukkelijk gekozen voor het integratiemodel. Dit liep echter niet zo soepel als gedacht. De immigranten die vanaf de jaren zestig naar Nederland kwamen, verschilden in sociaal en cultureel opzicht sterk van de Westerse samenlevingen. Zelf waren zij afkomstig uit een veel minder gemoderniseerde, agrarisch-ambachtelijke en nietseculiere samenleving, en ze kwamen terecht in een gemoderniseerde en geïndustrialiseerde, stedelijke en seculiere omgeving. Daarnaast is Nederland individualistisch ingericht, terwijl de meeste niet-westerse landen collectivistisch ingericht zijn met een sterkere familie structuur waarin een schaamtecultuur heerst. Een tweede reden voor de moeizame intergratie is dat een groot deel van de nieuwkomers, inclusief de tweede generatie, in sociaal-economisch opzicht achterbleef. Dit kwam door: De groter wordende werkloosheid, de fabrieken sloten hier en openden in lage lonen landen De taalachterstand De woonsituatie, ze gingen allemaal bij elkaar wonen -> je kreeg witte en zwarte wijken. Discriminatie. Lange tijd heeft de politiek hier ongewild aan bijgedragen. Jaren lang had de overheid het beleid intergratie met behoud van cultuur en identiteit daardoor werden er geen eisen gesteld en was er geen verplichte inburgering. Dit kwam vooral door de linkse partijen die door het principe van cultuurrelativisme (geen cultuur is beter dan de ander) dachten. In de jaren tachtig en negentig ging de overheid de werkloosheid, taalachterstand aanpakken en de achterstandswijken opknappen, dit deden ze om autochtonen terug te laten keren en de woonsituatie te verbeteren. Sinds er steeds meer populistische partijen wijzen op de verschillen van allochtonen en autochtonen, wordt het cultuurverschil de grootste oorzaak van de achterstand van ethische minderheden. Deze verschuiving in het integratiedebat noem je de culturalisering van het de debat. Als je de mate van integratie juist wil meten moet je ook kijken naar de sociaaleconomische en politieke integratie. Hierin zie je dat er steeds meer allochtonen op sociaal gebied doorbreken en een allochtone middelklasse vormen.

6 6. Sociale cohesie Sociale cohesie is de mate waarin mensen binding met elkaar hebben en het gevoel bij elkaar te horen dat hieruit kan ontstaan. Bindingen Mensen zijn op verschillende manieren van elkaar afhankelijk, dit onderscheiden we in vier bindingen: Affectieve bindingen, familie en vrienden Economische bindingen, de winkel waar jij je eten koopt Cognitieve bindingen, leraren Politieke bindingen, politie, minister, burgemeester. Deze vier lopen vaak in elkaar over. Deze bindingen staan vaak centraal in het leven en de maatschappij. Hoe meer bindingen, hoe meer sociale cohesie er is. Affectieve bindingen Mensen hebben behoefte aan vriendschap, steun en relaties. Ook het gevoel ergens bij te horen komt voort uit die affectieve behoefte. Zelfs een popconcert zorgt voor een collectieve ervaring die mensen met elkaar verbindt. Behalve tot positieve gevoelens kunnen affectieve bindingen ook zorgen voor negatieve gevoelens, zoals polarisatie en het wij-zijdenken. Economische bindingen Omdat we afhankelijk zijn van anderen in onze behoefte aan voedsel, kleding, onderdak etc. Gaan we veel economische bindingen aan. Een basiskenmerk van onze samenleving is dat er een sterk doorgevoerde mate van arbeidsdeling bestaat. We produceren vrijwel niet voor eigen gebruik. We produceren goederen voor geld waar we weer spul voor kunnen kopen. We weten nauwelijks door wie en waarom ze worden gekocht. Hierdoor maken we deel uit van een economisch netwerk dat zich over de hele wereld uitstrekt. Deze economische globalisering heeft nadelige gevolgen voor de sociale cohesie. We hebben immers nauwelijks nog producten die uit één land komen. Cognitieve bindingen Mensen ontwikkelen kennis en dragen die aan elkaar over. We zijn dus afhankelijk van degene met wie cognitieve bindingen hebben, ze leren ons over de wetenschap maar ook over religies en culturen. Er belangrijk voor cognitieve bindingen zijn de uitgebreide communicatienetwerken. Sommigen hebben geen toegang tot internet of vinden het te moeilijk. Dat heeft nadelig gevolgen voor de sociale cohesie omdat er dan een tweedeling ontstaat. Daarnaast wordt de sociale cohesie versterk als er een zekere mate van historische kennis binnen de groep aanwezig is. Veel aspecten van de Nederlandse samenleving zijn alleen goed te begrijpen als je weet waar ze uit ontstaan zijn. Om die reden heeft een regeringscommissie een canon van de Nederlandse geschiedenis opgesteld van vijftig elementen die iedereen zou moeten kennen. Politieke bindingen Ten slotte zijn we afhankelijk van anderen omdat we simpelweg niet alles zelf kunnen regelen. Daarom is de overheid verantwoordelijk voor collectieve voorzieningen zoals het onderwijs, de brandweer, de aanleg van een snelweg en de AOW. Deze politieke bindingen leiden tot gezamenlijke afspraken die voor iedereen gelden. Deze regels beschouwen we als een sociaal contract, een soort stilzwijgende overeenstemming van de bevolking dat we ons houden aan de regels die door de politici worden vastgesteld. Voor sociale cohesie is het van belang dat men betrokken is bij maatschappelijke vraagstukken en gaan stemmen als er verkiezingen zijn.

7 7. Internationale vergelijking Samenlevingen verschillen in de manier waarop landen omgaan met pluriformiteit. Volgens rechtsfilosoof Paul Cliteur zijn er ruwweg vier modellen: 1. Het religieuze model: er is een staatsgodsdienst die andere religies uitsluit. 2. Het atheïstische model: er wordt geen enkele godsdienst toegestaan. 3. Het religieus neutrale model: religies worden toegestaan, maar kerk en staat zijn scherp gescheiden. 4. Het pluriforme model: religies worden toegestaan en zelfs actief ondersteund door de overheid. Iran: Het religieuze model Iran heeft een staatsgodsdienst (sjiisme). Religieuze minderheden mogen hun geloof vrij belijden mits ze geen moslims proberen te bekeren. De staat houdt zijn burgers goed in de gaten en de media staan onder scherpe controle en censuur van de overheid. Kinderen krijgen les in burgerschap en in patriottisme. Ze moeten regelmatig het volkslied zingen met de hand op het hard. Verder leren ze islamitische waarden. Op straat patrouilleert de zedenpolitie die mensen in de gaten houdt en controleert of zij geen aanstoot geven met betrekking tot hun kleding en hun gedrag. China: het atheïstische model Religies zijn officieel toegestaan, maar in de praktijk worden gelovigen regelmatig vervolgd. Sinds de economische liberalisatie heeft religie iets meer ruimte gekregen. Zo mogen christelijke kerken zich organiseren en internationale contacten onderhouden. Het collectief staat boven het individu. Om het patriottisme aan te wakkeren voert de overheid actief campagne onder jongeren. Er wordt door de overheid geschetst dat China het slachtoffer is van westerse gruwel daden, dit om het nationale bewustzijn te versterken. Minderheden worden vervolgd en onderdrukt. Confucianisme speelt een grote rol. De gedachte is dat de als de relaties tussen ouder-kind, man-vrouw, broer-zus en staat-onderdaan harmonieus zijn, de samenleving een harmonieus geheel is. Er heerste een sterke hiërarchie, je spreekt je meerdere niet tegen. De verenigde staten: het religieus neutrale model De VS kennen officieel scheiding van staat en kerk en hebben geen staatsgodsdienst. Toch deed het Hooggerechtshof in 1892 de uitspraak dar Amerika een christelijke natie is omdat de principes van een democratisch bestuur onlosmakelijk verbonden zijn met het christendom. Vandaar dat iedere politieke leider steevast eindigt met God bless America. De christelijke moraal werkt door in de algemene waarden en normen. Maar de godsdienst vrijheid gegarandeerd dat mensen ongehinderd iets anders mogen geloven. Wel hebben ze onderling weinig contact en is er nauwelijks sprake van brede intergratie. De Amerikanen hebben een ongekend hoog arbeidsethos. Dit harde werken is te begrijpen als je bedenkt dat de Amerikaanse samenleving niet erg zorgzaam is voor haar burgers. Je moet je eigen problemen oplossen. Amerikanen zijn echter over het algemeen behulpzame en vriendelijke mensen. Een opvallend kenmerk aan de cultuur is de vaderlandsliefde. Frankrijk: het religieus neutrale model Frankrijk heeft ook scheiding van staat en kerk en geen staatsgodsdienst. Maar ze gaat verder want de franse staat doet niets ten gunste van welke religie dan ook. Religie is een privé zaak en hoort niet thuis in het openbaar. Op scholen mogen dan ook geen religieuze symbolen worden gedragen, Religieuze en etnische verschillen horen namelijk niet thuis in het onderwijs. De fransen hebben veel zelfvertrouwen in de eigen cultuur en zijn erg chauvinistisch, ze spreken haast alleen Frans, minderheden moeten de Franse cultuur overnemen en eigen maken. Er heerst een strengere opvoedingsmoraal dan in Nederland: U zeggen, niet zeuren. Medezeggenschap op de werkvloer bestaan niet, maar toch staken de fransen het meest van heel Europa Nederland: het pluriforme model Staat en kerk zijn gescheiden, geen staatsgodsdienst. Het grote verschil is dat de overheid religies actief stimuleert en soms zelfs financieel ondersteunt in hun maatschappelijke activiteiten. Perfecte voorbeeld van een pluriforme staat: zowel verzuilde omroepen als scholen krijgen subsidie. Christelijke partijen overheersen maar de religie van de premier is geen punt. Elke levensbeschouwelijke groepering krijgt subsidie om zijn school op te richten. Nederland benadrukt de dominante cultuur minder dan de andere landen. Geen sprake van patriottisme. Ook dd gezagsverhoudingen betreft lijkt Nederland op geen van de andere landen. Inspraak is een vanzelfsprekend verschijnsel. Ten slotte is Nederland individualistisch maar toch erg zorgzaam voor haar burgers.

8 8. De toekomst Sinds enkele tientallen jaren voert Nederland een restrictief toelatingsbeleid: Nederland laat in principe geen immigranten toe, behalve als ze aan enkele strenge voorwaarden voldoen of als hun komst voortkomt uit internationale verdragen en overeenkomsten. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens 1948 je mag als land niet discrimineren en de rechten en vrijheden van mensen (ook van nieuwkomers) moeten worden nagekomen. Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens 1950 Nederland moet inwoners de gelegenheid geven tot gezinshereniging en gezinsvorming. Hierbij mag de overheid wel aanvullende voorwaarden stellen. VN-Vluchtelingenverdrag 1950 De basis voor het asielrecht. In dit verdrag wordt een vluchteling gedefinieerd als iemand die gegronde redenen heeft te vrezen voor vervolging wegens godsdienstige of politieke overtuiging of nationaliteit, dan wel wegens het behoren tot een bepaald ras of tot een bepaalde sociale groep. Verdrag van Maastricht 1992 Binnen de Europese Unie geldt vrij verkeer van personen en goederen. De binnengrenzen van de lidstaten zijn dus open. 80% van de mensen die zich jaarlijks willen vestigen heeft door de bovengenoemde verdragen automatisch toegang tot Nederland, het gaat daarbij vooral om mensen uit EU-landen en om Nederlandse repatrianten. De overige migranten, gezinsvormers en -herenigers, expats en arbeidsmigranten van buiten de EU, studenten en asielzoekers, moet eerst een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) aanvragen. De IND neemt hierover, uit naam van de minister, een beslissing. Arbeiders krijgen alleen een MVV als ze door de werkgever hierheen worden gehaald én er een tekort is op de arbeidsmarkt. Student krijgen alleen een MVV als ze worden uitgenodigd door een universiteit. Er zijn verschillende visies op hoeverre culturen zich moeten aanpassen aan de cultuur: Cultuurrelativisten: vinden dat alle (sub)culturen in beginsel gelijkwaardig zijn en dat de ene cultuur niet beter is dan de andere. Cultuuruniversalisten: vinden dat bepaalde waarden, zoals de klassieke grondrechten, universele geldingskracht hebben. Een (sub)cultuur is in hun ogen beter, naarmate deze de universele waarden zorgvuldiger garandeert en beschermt Cultuurpluralisten: zien culturele verscheidenheid niet als een belemmering voor een samenleving maar als een verrijking. Pluralisten gaan uit van een soort humaan minimum, de laagste drempel voor menselijke waardigheid die bij culturen aanwezig is. Deze basisrechten gaan minder ver dan de klassieke mensenrechten van de universalisten, maar bieden aan de andere kant meer dan het cultuurrelativisme de mogelijkheid bepaalde gedragingen af te keuren. De eerste twee zien cultuur als een statische, homogene eenheid die niet of heel langzaam veranderd. Zij hebben een essentialistisch cultuur begrip. Volgens pluralisten hebben culturen een dynamisch karakter. Ze veranderen voortdurend onder invloed van interne factoren (zoals ontzuiling) en externe factoren (zoals immigratie). Sommige cultuur elementen verliezen kracht en nieuwe elementen worden toegevoegd. Dit noemen we het constructivistische cultuurbegrip. Een moslima wordt gearresteerd en word opgesloten in een politiecel. Volgens de veiligheidsregels - de arrestant zou suïcidaal kunnen zijn - moet zij haar hoofddoek afdoen. Ze weiger dit omdat ze door mannelijke bewakers wordt bewaakt die haar niet zonder mogen zien. Unversalist: regel is regel, de hoofddoek gaat af. Cultuurrelativist: het belang van cultuur weegt zwaarder dan het risico, hoofddoek mag op blijven. Pluralist: kijkt eerst naar de kern van zijn taak: veiligheid bieden aan degenen die van hun vrijheid zijn beroofd en waarover de staat zorgvuldig moet waken. Hij zou de hoofddoek afnemen maar wel rekening houden met de cultuur van de arrestante. Hij zal een alternatief voor haar zoeken.

Maatschappijleer: Pluriforme samenleving. Hoofdstuk 1: Cultuur en identiteit

Maatschappijleer: Pluriforme samenleving. Hoofdstuk 1: Cultuur en identiteit Maatschappijleer: Pluriforme samenleving Hoofdstuk 1: Cultuur en identiteit Nederland pluriforme samenleving: allerlei groepen mensen met verschillende waarden, normen, gewoonten, leefstijlen en afkomst,

Nadere informatie

Maatschappijleer H5 Pluriformiteit

Maatschappijleer H5 Pluriformiteit Maatschappijleer H5 Pluriformiteit 1 NL Pluriforme samenleving: samenleving waarin mensen leven met verschillende tradities, culturen & leefstijlen. Een typisch cultuurkenmerk is bijvoorbeeld religie.

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) werd opgeheven op 26 juli 1950. In maart en

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE . > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot)

maatschappijwetenschappen (pilot) Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING 1p 1 Het aantal asielaanvragen is sinds 2000 gedaald. Waardoor is het aantal asielzoekers in Nederland

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

Verdrag over de rechten van het kind

Verdrag over de rechten van het kind Verdrag over de rechten van het kind Een verdrag is een afspraak tussen landen. Op 20 november 1989 is in New York het Verdrag over de Rechten van het Kind gesloten. Dit Verdrag is een afspraak tussen

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Diversiteitsvraagstukken: aanpassing van kledijvoorschriften

Diversiteitsvraagstukken: aanpassing van kledijvoorschriften Diversiteitsvraagstukken: aanpassing van kledijvoorschriften Henk Keygnaert en Joke Vanreppelen 24 oktober 2011 1.1 Voorbeeldcase Volgende week start een stagiaire op de dienst burgerzaken. Zij draagt

Nadere informatie

3. Lees bron 1. Bedenk zelf een vraag die je met behulp van deze tekst kunt beantwoorden.

3. Lees bron 1. Bedenk zelf een vraag die je met behulp van deze tekst kunt beantwoorden. Oefentoets T4 SED II Module 4 & 5 1. Wat was de reden dat arbeiders, landarbeiders, en kleine zelfstandigen in de 19e eeuw op de rand van de armoede leefden? a Er waren geen sociale wetten als ze in de

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 2 dinsdag 20 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 52 punten

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

Opgave 2 Religie en integratie

Opgave 2 Religie en integratie Opgave 2 Religie en integratie Bij deze opgave horen tekst 3 en figuur 1 en 2 uit het bronnenboekje. Inleiding Zijn Islamieten die geïntegreerd zijn minder religieus? Is integreren moeilijker als iemand

Nadere informatie

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Cor Hoffer cultureel antropoloog / socioloog c.hoffer@parnassiabavogroep.nl 1 Onderwerpen: gezondheidszorg en cultuur demografische

Nadere informatie

Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid

Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid Tijd rijp voor nieuw evenwicht In vergelijking met veel landen is de Europese Unie (EU) veilig en welvarend. De Europese Unie is dan

Nadere informatie

Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden

Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden Sophie Withaeckx & Shaireen Aftab RHEA Onderzoekscentrum Gender & Diversiteit (VUB) Ella vzw Kenniscentrum Gender & Etniciteit

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Datum 18 augustus 2015 Betreft Beantwoording vragen van het lid Kuzu over De situatie van Oeigoeren in de Chinese provincie Xinjiang

Datum 18 augustus 2015 Betreft Beantwoording vragen van het lid Kuzu over De situatie van Oeigoeren in de Chinese provincie Xinjiang Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie Datum 18 augustus 2015 Betreft

Nadere informatie

De Rotterdamse burgerschapscode

De Rotterdamse burgerschapscode De Rotterdamse burgerschapscode Wanneer is een stedelijke samenleving echt een samenleving? Als de burgers die er wonen verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf en voor hun stad. Als ze een aantal fundamentele

Nadere informatie

Gedragscode. SCA Gedragscode

Gedragscode. SCA Gedragscode SCA Gedragscode 1 Gedragscode SCA Gedragscode SCA wil op sociaal- en milieutechnisch verantwoorde wijze omgaan met haar belanghebbenden en op basis van respect, verantwoordelijkheid en uitmuntendheid een

Nadere informatie

Centrum voor Migratierecht. De asielprocedure in Nederland

Centrum voor Migratierecht. De asielprocedure in Nederland Centrum voor Migratierecht De asielprocedure in Nederland Begrippen Migrant: iemand die voor langere tijd naar een ander land verhuist Asielzoeker: iemand die een aanvraag om bescherming heeft ingediend

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen:

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: Artikel 1 Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Methode Schokland 3.0 van Deviant. De methode is ontwikkeld conform het vernieuwde brondocument 'Loopbaan en burgerschap in het mbo'. 2013-2014 team Horeca

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Abou Jahjah: Nederland weer multicultureel

Abou Jahjah: Nederland weer multicultureel Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Abou Jahjah: Nederland weer multicultureel AMSTERDAM - De Arabisch-Europese Liga (AEL) heeft

Nadere informatie

Weten waar we goed in zijn 1

Weten waar we goed in zijn 1 Inburgering als voortdurend proces voor allen Lezing ter gelegenheid van de Conferentie Burgerschapsvorming. Islamitisch Onderwijs Ingeburgerd. Jaarbeursgebouw Utrecht Zaterdag 4 juni 2005. A.M.L. van

Nadere informatie

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800 Onderzoeksvraag: Op welke gebieden wilden de Verlichtingsfilosofen de bestaande maatschappij veranderen? Rationalisme = het gebruiken van gezond verstand (rede/ratio) waarbij kennis gaat boven tradities

Nadere informatie

GRONDWET EN GELIJKHEID

GRONDWET EN GELIJKHEID Factsheet Grondwet voor Europa GRONDWET EN GELIJKHEID April 2005 Platform Artikel 13 Factsheet Grondwet en Gelijkheid Deze factsheet bevat informatie over de gevolgen van de invoering van de Grondwet voor

Nadere informatie

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend:

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend: Reactie van het College van B en W op de motie inzake Aanpak Discriminatie Amsterdam (openstellen functies voor iedereen bij ingehuurde organisaties) van het raadslid Flos (VVD) van 18 november 2009. Op

Nadere informatie

Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer

Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer AFLEVERING 19 Parlementaire democratie: Europa KIJKVRAGEN 1a. Hoeveel lidstaten heeft de Europese Unie? O 15 O 28 O 25 O 30 b. Hoeveel EU-landen hebben de gemeenschappelijke

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND. Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind.

INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND. Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind. INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind. Artikel 2 Non-discriminatie Alle rechten gelden voor alle kinderen,

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014 Het verhaal van Ahmed Een zoektocht met vele partners Partners De

Nadere informatie

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels Huiselijk geweld: achtergronden Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels 29 mei 2008 Congres Huiselijk Geweld: Families onder Druk Amsterdam, De Meervaart Meeste plegers zijn mannen,

Nadere informatie

Interculturele communicatie Opdracht college 2

Interculturele communicatie Opdracht college 2 Interculturele communicatie Opdracht college 2 De opdracht voor deze week is: maak een quiz voor je klasgenoten over hoofdstuk 1 en 2. (paragraafindeling per groep). Voorbereidingstijd: 30 minuten. De

Nadere informatie

Maatschappelijke participatie

Maatschappelijke participatie 9 Maatschappelijke participatie Maatschappelijke participatie kan verschillende vormen hebben, bijvoorbeeld de mate waarin mensen met elkaar omgaan en elkaar hulp verlenen binnen familie, vriendengroepen

Nadere informatie

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype Samenvatting In deze studie is voor de belangrijkste migratietypen (arbeid, gezin, studie en asiel) een overzicht gemaakt van de omvang, de verdeling over de herkomstlanden en de demografische samenstelling

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i LET OP: Je kunt dit examen maken met de 51e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 51e of de 52e. Bij elke vraag is aangegeven welke

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Recht. Alternatieven voor recht

Hoofdstuk 1: Recht. Alternatieven voor recht Hoofdstuk 1: Recht Alternatieven voor recht Recht is zoals al gezegd een instrument om de maatschappij te ordenen. Alles is recht, kan een bepaalde houding zijn (die dan nog eens intrinsiek op alles toepasbaar

Nadere informatie

HET FUNDAMENT. Identiteit en kernwaarden BOOR: een stevig fundament voor het omgaan met culturele dilemma s

HET FUNDAMENT. Identiteit en kernwaarden BOOR: een stevig fundament voor het omgaan met culturele dilemma s HET FUNDAMENT Identiteit en kernwaarden BOOR: een stevig fundament voor het omgaan met culturele dilemma s Omdat we met diversiteit opgroeien in Rotterdam, wil dat nog niet zeggen dat we er vanzelf mee

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Geef Ahmed een baan op niveau

Geef Ahmed een baan op niveau Geef Ahmed een baan op niveau Hoogopgeleide allochtonen ondervinden serieuze discriminatie op de Nederlandse arbeidsmarkt. Dat is een gevaar voor de samenleving, vindt Jaap Dronkers.. Jaap Dronkers 27

Nadere informatie

Culturen: o.a. Nederland, Groot-Brittannië, Verenigde Staten, Duitsland en Scandinavië.

Culturen: o.a. Nederland, Groot-Brittannië, Verenigde Staten, Duitsland en Scandinavië. Culturele dimensies zijn bepalende kenmerken die een cultuur in meerdere of mindere mate bezit en aan de hand waarvan culturen met elkaar kunnen worden vergeleken. Ik maak gebruik van zeven dimensies:

Nadere informatie

Er zijn vele definities of visies van opvoeding. Een hele neutrale visie is van Malschaert en Traas uit het Basisboek opvoeden:

Er zijn vele definities of visies van opvoeding. Een hele neutrale visie is van Malschaert en Traas uit het Basisboek opvoeden: Hoorcollege 2 Jeugdparticipatie Pedagogische visies Er zijn vele definities of visies van opvoeding. Een hele neutrale visie is van Malschaert en Traas uit het Basisboek opvoeden: Opvoeding is een bepaalde

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden, Integratie en Vreemdelingenzaken

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden, Integratie en Vreemdelingenzaken α inisterie van Justitie Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden, Integratie en Vreemdelingenzaken Directie Integratie en Inburgering Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 2 Religieus recht 7 maximumscore 2 een beargumenteerd standpunt over de vraag of religieuze wetgeving en rechtspraak voor bepaalde bevolkingsgroepen tot cultuurrelativisme leidt 1 een uitleg van

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Eerste leerjaar B 3.1. Mijn rechten Beroepsvoorbereidend leerjaar 3.1. Mijn rechten Wie ben ik? * De leerlingen ontdekken wie ze zelf zijn - de mogelijkheden

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

B. Geef aan om welke soort vluchtelingen het gaat: 1) Zij zijn een bedreiging voor de macht van politieke leiders en worden daarom gestraft.

B. Geef aan om welke soort vluchtelingen het gaat: 1) Zij zijn een bedreiging voor de macht van politieke leiders en worden daarom gestraft. Vluchtelingen Inleiding: De afgelopen weken was de zeventienjarige Angolese asielzoeker Mauro Manuel veel in het nieuws. Als negenjarig jongetje werd hij door zijn ouders in 2002 naar Europa gestuurd.

Nadere informatie

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN WERKb L a D WERKBLAD met terugwerkende kracht met terugwerkende kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN Dit werkblad is een voorbereiding op je bezoek aan de vaste tentoonstelling Met Terugwerkende

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

Aanpak Eergerelateerd Geweld. Jenny Van Eyma. 1. Eer

Aanpak Eergerelateerd Geweld. Jenny Van Eyma. 1. Eer Aanpak Eergerelateerd Geweld Jenny Van Eyma 1. Eer 1 Betekenis eer afhankelijk van o.a.: De tijdgeest: verschil vroeger, nu, toekomst Generatie (leeftijd) Sekse Klasse / SES Interpretatie en waardering

Nadere informatie

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf Artikelen Een terugblik op het ouderlijk gezin Arie de Graaf Driekwart van de kinderen die in de jaren zeventig zijn geboren, is opgegroeid bij twee ouders. Een op de zeven heeft een scheiding van de ouders

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Framing the Other. Opdrachtenblad

Framing the Other. Opdrachtenblad Framing the Other Ilja Kok & Willem Timmers 2013 25 minuten (film), 13 minuten (interview) http://framingtheother.wordpress.com/ 1 Kijkopdracht 1. Titel hoofdstuk Toeriste Nell maakt foto van Mursi Nadonge

Nadere informatie

Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding

Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding Cor Hoffer cultureel antropoloog en socioloog Info: www.corhoffer.nl 1 Onderwerpen: migratie cultuursensitief werken korte oefening

Nadere informatie

Inleiding in het Hindoeïsme van de Surinaamse Hindoes in Nederland

Inleiding in het Hindoeïsme van de Surinaamse Hindoes in Nederland Inleiding in het Hindoeïsme van de Surinaamse Hindoes in Nederland Drs. Raj Gainda Rotterdam 2000 Inleiding in het Hindoeïsme van de Surinaamse Hindoes in Nederland Het Hindoeïsme heeft zich vanaf 2000

Nadere informatie

Vreemdelingen in België

Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Voor kinderen die meer willen weten over vreemdelingen die in België verblijven. Misschien zit er in jouw klas wel een kindje met een andere huidskleur?

Nadere informatie

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH)

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Sinds de jaren zestig is het aandeel migranten in de Nederlandse bevolking aanzienlijk gegroeid. Van de totaal 16,3 miljoen inwoners in

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2004-II

Eindexamen geschiedenis havo 2004-II Vraag 12 in dit examen is een stelopdracht. Reserveer voldoende tijd om deze opdracht te maken. Nederlanders en hun gezagsdragers 1950-1990: verzuiling, polarisatie en herwonnen consensus In de jaren zestig

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Clash der culturen. Het ontstaan van een multiculturele samenleving Carlo van Praag

Clash der culturen. Het ontstaan van een multiculturele samenleving Carlo van Praag b i o - w e t e n s c h a p p e n e n m a a t s c h a p p i j Clash der culturen Het ontstaan van een multiculturele samenleving Carlo van Praag Er is bijna geen ander Europees land waar de bevolkingstoename

Nadere informatie

De geschiedenis van het katholieke hoofddoekje

De geschiedenis van het katholieke hoofddoekje De geschiedenis van het katholieke hoofddoekje Platform Stop Racisme en uitsluiting Oorsprong In de bijbel vind je veel verhalen met een vernoeming van een gedragen hoofddoek,sluier of tulband. In I Corintiers

Nadere informatie

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú De Socialistische Fractie in het Europees Parlement streeft naar de garantie dat iedereen zich volledig aanvaard voelt zoals hij of zij is, zodat we in onze gemeenschappen

Nadere informatie

Stand for Secularism and Human Rights!

Stand for Secularism and Human Rights! EU ELECTIONS 2014 Stand for Secularism and Human Rights! EHF Manifesto November 2013 E uropean elections in May 2014 will be crucial for humanists in Europe. The rise of radical populist parties, the persisting

Nadere informatie

Datum 25 november 2011 Betreft Terms of Reference voor thematisch ambtsbericht Christenen in Egypte

Datum 25 november 2011 Betreft Terms of Reference voor thematisch ambtsbericht Christenen in Egypte Immigratie- en Naturalisatiedienst Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 1794 2280 DT Rijswijk Aan Ministerie van Buitenlandse Zaken Directie Consulaire Zaken en

Nadere informatie

Migratie in Utrecht. Renée Langedijk,Natalie Bakker, Wouter Smit en Boy Trip 3D

Migratie in Utrecht. Renée Langedijk,Natalie Bakker, Wouter Smit en Boy Trip 3D Migratie in Utrecht Renée Langedijk,Natalie Bakker, Wouter Smit en Boy Trip 3D Inhoudsopgave - Inhoudsopgaven - Inleiding - Welke etnische groepen zijn er in utrecht? - Hoe kun je bepaalde etnische groepen

Nadere informatie

Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast

Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast Tekst 4 Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast 5 10 15 20 25 30 35 40 (1) Postbodes gezocht. Standplaats: Reykjavik. Vereist: een goede conditie. Kennis van de IJslandse taal niet nodig. Zomaar

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Algemene vergadering RWO -Oudenaarde 11 juni 2012 Inhoud Terminologie: ECM Enkele vragen Overzicht van de immigratie Aanwezigheid in regio Oudenaarde Enkele

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen Hoofdstuk 3 Geloof, waarden, ervaringen Kennis en geloof Kennis is descriptief Heeft betrekking op feiten Is te rechtvaardigen Geloof is normatief Heeft betrekking op voorschriften Is subjectief Geldt

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Zie De Graaf e.a. 2005 voor een uitgebreide onderzoeksverantwoording van het onderzoek Seks onder je 25ste.

Zie De Graaf e.a. 2005 voor een uitgebreide onderzoeksverantwoording van het onderzoek Seks onder je 25ste. 6 Het is vies als twee jongens met elkaar vrijen Seksuele gezondheid van jonge allochtonen David Engelhard, Hanneke de Graaf, Jos Poelman, Bram Tuk Onderzoeksverantwoording De gemeten aspecten van de seksuele

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie