Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat"

Transcriptie

1 Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Beschrijving van de activiteit De quiz wordt gespeeld op de wijze van petje op, petje af. In de plaats van petjes krijgen de kinderen ieder een groene en een rode kaart uitgereikt. De kinderen gaan staan met de groene en rode kaart in hun handen. Bij elke stelling moeten ze kiezen of deze waar is (groene kaart omhoog) of niet waar is (rode kaart omhoog). Als je het antwoord fout hebt, ga je zitten. Het spel gaat door met de kinderen die staan totdat er een winnaar is. Er zijn tien vragen. Als er na de tiende vraag geen winnaar is, wordt een open vraag gesteld. Degene die met zijn of haar antwoord het dichtste bij het juiste antwoord van de open vragen komt, heeft gewonnen. Er zijn twee open vragen opgenomen. Benodigdheden - groene en rode kaarten voor alle kinderen - eventueel een cadeau voor de winnaar. Vragen Vraag 1: In een democratie is de koning de baas. Vraag 2: In een democratie is iedereen gelijk voor de wet. Vraag 3: Als je 16 jaar bent, mag je meedoen met de verkiezingen voor de gemeenteraad. Vraag 4: Kinderen hebben het recht om hun mening te geven over alle zaken die hen aangaan.

2 Vraag 5: In een democratie mag iedereen zelf bepalen welke geloof hij of zij heeft. Vraag 6: In een democratie mag iedereen doen wat hij of zij wil. Vraag 7: Het Nederlandse volk wordt in de politiek vertegenwoordigd door twee parlementen: de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. Vraag 8: Mensen uit een ander land van de Europese Unie (bijvoorbeeld Spanjaarden of Polen) die hier in een gemeente wonen, mogen stemmen voor de gemeenteraadverkiezingen. Vraag 9: De burgemeester wordt gekozen door de inwoners van de gemeente. Vraag 10: De Grondwet kan met 55% van de stemmen worden veranderd. Extra vragen als er nog geen winnaar is Extra 1: In welk jaar kregen alle vrouwen in Nederland het recht om mee te doen met verkiezingen? Antwoord: 1919 Extra 2: Antwoord: 1814 In welk jaar is de eerste Grondwet van Nederland aangenomen?

3 Achtergrondinformatie bij de democratiequiz over democratie en rechtstaat Nederland is een democratie en een rechtstaat. Wat betekent dat? Democratie Democratie betekent letterlijk macht of bestuur van het volk. In een democratie is niet één persoon (zoals de koning in een monarchie of de dictator in een dictatuur) of een belangrijke groep (zoals in een aristocratie) de baas over de samenleving, maar bepalen de burgers van een land samen de belangrijkste regels om samen te leven. In een democratie zijn de burgers gelijkwaardig en bepalen ze samen hoe de samenleving eruit moet komen te zien. Parlementaire democratie In het oude Griekenland kwamen de burgers van Athene op het stadsplein samen om te bespreken wat er moest gebeuren. In Nederland met bijna 17 miljoen mensen lukt het niet op een plein bij elkaar te komen om te overleggen. Wij kiezen vertegenwoordigers die namens alle Nederlanders het gesprek voeren en keuzes maken over ons land. De plek waar deze vertegenwoordigers samen komen, noemen we het parlement. Het woord parlement is afgeleid van het Franse woord parler dat praten, discussiëren betekent. Het parlement is dus de plek waar burgers bij elkaar komen om te praten over zaken die voor iedereen belangrijk zijn en om keuzes te maken. Door met elkaar te praten komen we erachter hoe anderen over iets denken, kunnen we verschillende belangen afwegen en elkaar overtuigen van de beste ideeën. Uiteindelijk wordt er gestemd en het idee met de meeste stemmen wordt dan een belangrijke afspraak of regel die voor iedereen geldt. Er zijn twee parlementen: de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. De Tweede Kamer is het belangrijkste en kan net als de regering (minister-president en ministers) nieuwe regels bedenken of aanpassen. Nieuwe belangrijke regels moeten ook door de Eerste Kamer worden goedgekeurd, maar de Eerste Kamer mag deze regels niet zelf bedenken of aanpassen. De Eerste Kamer beoordeelt hoofdzakelijk of een nieuwe regel eventueel in strijd is met andere regels. De Tweede Kamer heeft 150 volksvertegenwoordigers. De Eerste Kamer heeft er 75. Rechtsstaat De belangrijkste regels in de samenleving noemen we wetten. In een wet staat bijvoorbeeld wat je niet mag doen (zoals stelen) en welke straf iemand kan krijgen. In een wet staat bijvoorbeeld ook dat kinderen naar school moeten. Er zijn ook wetten waarin rechten en vrijheden worden gegarandeerd, zoals het recht op vrije meningsuiting. Sommige wetten zijn zo belangrijk dat deze wetten bij elkaar zijn gezet in een Grondwet. De Grondwet is zo belangrijk dat de Grondwet minder makkelijk te wijzigen is dan gewone wetten. Om gewone wetten aan te nemen of te wijzigen is minimaal de helft van de stemmen nodig na een bespreking van de wet in de Eerste en de Tweede Kamer. Voor het

4 wijzigen van de Grondwet moet de voorgestelde wijziging twee keer in beide kamers worden behandeld en bij de tweede behandeling heb je tweederde van de stemmen nodig. Tussen de twee behandelingen moet ook nog de Tweede Kamer worden ontbonden en verkiezingen worden gehouden. In de Grondwet staat bijvoorbeeld dat alle mensen gelijk worden behandeld en dat de rechten van minderheden worden beschermd. In de Grondwet staat ook dat je mag zeggen wat je denkt. Maar je mag niet oproepen tot geweld of haat zaaien. De eerste Nederlandse Grondwet is in 1814 vastgesteld (dus zo n 200 jaar geleden). In 1848 werd de Grondwet ingrijpend veranderd. De laatste aanpassing van de Grondwet dateert van Artikel 1 van de Grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. De wetten en de Grondwet samen noemen we het recht. In de rechtstaat zijn alle wetten in rechtsboeken opgeschreven zodat we weten wat we wel mogen doen en wat niet, waar we wel of niet recht op hebben. En deze wetten gelden voor iedereen. Hoe je er uitziet, welk geloof je hebt of op wie je verliefd wordt maakt niet uit, iedereen is gelijk voor de wet. Er zijn speciale mensen die bepalen of iemand zich aan de wet houdt. Deze mensen noemen we rechters. Rechters zijn onpartijdig en staan los van de parlementen of de regering. Wie er gelijk heeft, bepaalt uiteindelijk de rechter. Kort samengevat betekent een rechtstaat dat de belangrijkste regels van onze samenleving voor iedereen duidelijk moeten zijn (doordat ze zijn opgeschreven), dat deze regels voor iedereen gelden en dat onafhankelijke mensen (rechters) bepalen of iemand zich wel of niet aan de regels houdt. In een democratische rechtstaat worden deze regels op een democratische manier gemaakt, dat wil zeggen door met elkaar te praten en samen de beste regels te kiezen. En in een democratische rechtsstaat is het beschermen van minderheden even belangrijk als het idee dat de meerderheid beslist. Stemmen Vroeger mocht niet iedereen stemmen. Alleen mannen die veel geld hadden en belasting betaalden, mochten stemmen. Toen gold dus wie betaalt, die bepaalt. Maar niet iedereen vond dit eerlijk. Steeds meer mensen wilden graag stemmen en invloed hebben. De groep die mocht meedoen met verkiezingen, is in de loop van de geschiedenis steeds groter geworden. In 1887 werd de Grondwet aangepast, waardoor meer mannen konden stemmen. Deze mannen moesten wel kunnen lezen en schrijven en zelf voor een inkomen zorgen. In 1917 mochten alle mannen stemmen. En pas in 1919 mochten alle vrouwen meedoen met verkiezingen. Dit ging niet allemaal vanzelf. Mensen die niet mochten stemmen, gingen de straat op om te demonstreren. Mee mogen doen met verkiezingen is dus niet altijd vanzelfsprekend geweest. In onze tijd mogen alle Nederlanders vanaf 18 jaar stemmen voor de verkiezingen van de Tweede Kamer. Voor de

5 verkiezingen van de gemeenteraad mogen buitenlanders vanaf 18 jaar uit een ander land van de Europese Unie en ook andere buitenlanders die vijf jaar of langer onafgebroken in Nederland wonen, stemmen. Toch gaan veel mensen niet stemmen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 ging minder dan de helft van alle Rotterdammers stemmen (45,1 %). De opkomst in Rotterdam is lager dan het landelijk gemiddelde. Ook voor de landelijke verkiezingen voor de Tweede Kamer is de opkomst in Rotterdam veel lager dan het landelijke gemiddelde. Tabel 1: opkomstpercentage gemeenteraadsverkiezingen Jaar verkiezingen Rotterdam 55,0 58,0 47,6 45,1 Landelijk 57,9 58,6 54,1 53,8 Tabel 2: opkomstpercentage verkiezingen Tweede Kamer Jaar verkiezingen Rotterdam 70,1 69,9 70,9 64,5 62,4 Landelijk 79,1 80,0 80,4 75,4 74,6 De regering De uitslag van de verkiezingen voor de Tweede Kamer bepaalt welke partijen met hoeveel vertegenwoordigers in de Tweede Kamer komen. De partijen gaan dan met elkaar in gesprek om een regering te vormen. De partijen die met elkaar willen samenwerken en een meerderheid in de Tweede Kamer hebben (dat is minimaal 76 vertegenwoordigers), vormen een regering die bestaat uit de minister-president en de ministers. Ook de koning maakt onderdeel uit van de regering, maar hij moet doen en zeggen wat de minister-president samen met zijn ministers besluiten. De koning heeft geen politieke rol, maar hij moet wel zijn handtekening onder elke wet zetten. De regering zorgt voor de uitvoering van de wetten die het parlement heeft aangenomen, bereidt nieuwe wetten voor, neemt allerlei maatregelen (niet elk besluit hoeft een wet te zijn) en vertegenwoordigt Nederland in het buitenland. De Tweede Kamer controleert de regering en kan de regering vragen in het parlement uit te leggen wat ze doet en waarom ze het doet. Indien de meerderheid van de Tweede Kamer niet tevreden is, dan kan ze het vertrouwen in de regering opzeggen. Er moet dan een nieuwe regering komen. Dit kan doordat de partijen in de Tweede Kamer opnieuw met elkaar gaan overleggen, maar meestal worden er nieuwe verkiezingen gehouden. Terwijl de Tweede Kamer een vertegenwoordiging is van het hele land, is de regering een bestuurlijke organisatie om besluiten uit te voeren en voor te bereiden, wetten te maken en voor te leggen aan de Tweede Kamer (en Eerste Kamer!) en allerlei dagelijkse besluiten te nemen. Hoe dit allemaal precies gaat, staat in de Grondwet beschreven.

6 Zoals landelijk de Tweede kamer en de regering worden gevormd na verkiezingen, worden er ook op andere niveaus verkiezingen gehouden om vertegenwoordigers te kiezen en een bestuur te vormen. Dit kan bijvoorbeeld op het niveau van de provincie of de gemeente zijn. Maar ook voor de waterschappen of het Europees Parlement vinden verkiezingen plaats. De gemeente In de gemeente wordt na de gemeenteraadsverkiezingen een nieuwe gemeenteraad gevormd. Op basis van de verkiezingsuitslag gaan partijen met elkaar in gesprek om een coalitie te vormen die de gemeente bestuurt. De partijen die samen een meerderheid vormen in de gemeenteraad en samen willen werken, kiezen een aantal mensen uit hun partij dat de gemeente gaat besturen. Deze bestuurders noemen we wethouders. De wethouders vormen samen met de burgemeester een college dat leiding geeft aan de gemeente zoals een regering dat doet voor het hele land. Dit college heet het college van burgemeester en wethouders. De burgemeester wordt niet door verkiezingen gekozen, maar door de regering benoemd. Nederland in de wereld Nederland is een land te midden van vele andere landen in de wereld. Ook landen overleggen met elkaar en maken afspraken over verschillende zaken, zoals afspraken over het milieu of over samenwerking tussen de politie. Sommige afspraken worden tussen regeringen gemaakt, zoals samenwerking op het gebied van hulp aan arme landen. Sommige afspraken zijn echter zo belangrijk dat de parlementen deze afspraken moeten goedkeuren. Deze afspraken noemen we dan een internationale verdrag. Internationale verdragen die door het parlement zijn goedgekeurd, moeten net als onze Nederlandse wetten worden nageleefd. Een voorbeeld van een internationaal verdrag is het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM). Nederland is met dit verdrag akkoord gegaan en moet zich hieraan houden. Een ander belangrijk verdrag is het Verdrag betreffende de Europese Unie. Ook op internationaal niveau zijn er rechters die erop toezien dat de afspraken die landen met elkaar maken, worden nageleefd. Een voorbeeld is het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties dat toeziet op afspraken tussen landen die lid zijn van de Verenigde Naties. Het Internationale Gerechtshof is gevestigd in Den Haag. In Den Haag is ook het Internationaal Strafhof gevestigd. Het Internationaal Strafhof houdt zich niet met landen bezig (zoals het Internationaal Gerechtshof) maar met individuele personen die beschuldigd worden van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en volkerenmoord. Nederland biedt dus huisvesting aan twee zeer belangrijke internationale rechtersorganen en is dan ook een grote voorstander van het naleven van internationale afspraken. Rechten van het kind Nederland heeft ook het Verdrag inzake de rechten van het kind van de Verenigde Naties ondertekend. In dit verdrag staan 40 kinderrechten (zie Nederland moet zich dus aan deze rechten houden.

7 Enkele kinderrechten zijn: Het kind heeft recht om zijn of haar mening te geven over alle zaken die het kind aangaan. De overheid zorgt ervoor dat het kind die mening kan uiten en dat er naar hem of haar wordt geluisterd. Dit geldt ook voor gerechtelijke en bestuurlijke procedures (artikel 12). Het kind heeft recht op vrijheid van meningsuiting, dit omvat ook de vrijheid inlichtingen en denkbeelden te verzamelen, te ontvangen en te verspreiden. Daarbij moet rekening gehouden worden met de rechten van anderen (artikel 13). Het kind heeft recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst en de vrijheid deze te uiten. De overheid respecteert de rechten en plichten van ouders en voogden om het kind te (bege)leiden bij de uitoefening van dit recht op een manier die past bij zijn of haar leeftijd en ontwikkeling (artikel 14). Ieder kind heeft recht op privacy. De overheid beschermt het kind tegen inmenging in zijn of haar privé- en gezinsleven, huis of post en respecteert zijn of haar eer en goede naam (artikel 16). Het kind heeft recht op toegang tot informatie en materialen van verschillende bronnen en in het bijzonder op informatie en materialen die zijn of haar welzijn en gezondheid bevorderen. De overheid stimuleert de productie en verspreiding hiervan en zorgt ervoor dat het kind beschermd wordt tegen informatie die schadelijk is (artikel 17). Het kind heeft recht op onderwijs dat is gericht op: de ontplooiing van het kind; respect voor mensenrechten en voor de eigen culturele identiteit, de waarden van het eigen land en van andere landen; vrede en verdraagzaamheid; gelijkheid tussen geslachten; vriendschap tussen alle volken en groepen en eerbied voor het milieu. Iedereen is vrij om een school naar eigen inzicht op te richten met inachtneming van deze beginselen en de door de overheid vastgestelde minimumnormen voor alle scholen (artikel 29). Een kind uit een etnische, religieuze of linguïstische minderheidsgroep heeft recht om zijn of haar eigen cultuur te beleven, godsdienst te belijden of taal te gebruiken (artikel 30). Het kind heeft recht op rust en vrije tijd, om te spelen en op recreatie, en om deel te nemen aan kunst en cultuur. De overheid zorgt ervoor dat ieder kind gelijke kansen heeft om dit recht te realiseren en bevordert recreatieve, artistieke en culturele voorzieningen voor kinderen (artikel 31). De democratische samenleving Sommige mensen vinden dat de democratie niet alleen iets is dat over regering, parlement, rechters en verkiezingen gaat, maar dat het een manier is om met elkaar om te gaan in de samenleving. Zo sprak de Amerikaanse opvoedkundige en filosoof John Dewey ( ) over democratie als een manier van samenleven. In een democratische samenleving stemmen mensen met elkaar af en overleggen met elkaar over zaken die alle betrokkenen aangaan. Dit afstemmen en overleggen over gemeenschappelijke zaken kunnen op verschillende plekken in de samenleving plaatsvinden. Bijvoorbeeld op school, de vereniging, de werkvloer, het gezin. Op al deze gebieden kan er een democratische cultuur ontstaan. Deze democratische levenswijze of cultuur is niet iets dat vanzelf ontstaat, maar waaraan mensen zelf moeten werken.

8 We kunnen drie samenhangende kenmerken van een democratische cultuur onderscheiden: 1. Een zekere mate van gemeenschappelijkheid waarbij mensen op elkaar gericht zijn, zich aan elkaar gelijkwaardig voelen, interesse voor de gedachten van anderen hebben en begrip voor de positie van anderen hebben (ook al is men niet altijd met anderen eens). 2. Een open ruimte voor gesprek en confrontatie die ruimte biedt om je eigen gedachten te ontwikkelingen en je belangen te verwoorden. En tegelijkertijd ook ruimte biedt voor de confrontatie met de opvattingen en belangen van anderen. 3. Respect voor regels en basisrechten bij het maken van afspraken en het nemen van besluiten over zaken die iedereen aangaan. Hierbij hoort ook het accepteren van de uitkomsten van het overleg en het stemmen. Tot de basisrechten horen de vrijheid van meningsuiting, vrijheid van denken en geloven, vrijheid van vereniging, gelijkheid voor de wet, discriminatieverbod. Filosofen hebben veel nagedacht over wat belangrijk is voor de democratie. Ze noemen dan vaak de vrijheid om te denken en te spreken. Eén van de filosofen die als eerste de vrijheid van meningsuiting heeft verdedigd, is de Nederlandse filosoof Spinoza ( ). Van hem is de uitspraak dat het voor de veiligheid van een land goed is als het individu wordt toegestaan te denken wat hij wil en te zeggen wat hij denkt. (Theologisch-politiek tractaat).

INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND. Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind.

INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND. Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind. INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind. Artikel 2 Non-discriminatie Alle rechten gelden voor alle kinderen,

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen:

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: Artikel 1 Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14

Inhoud. Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14 Inhoud Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14 Inleiding Je hoort of leest vaak over mensenrechten. Maar kun je ook een paar mensenrechten opnoemen?

Nadere informatie

1Nederland als democratie

1Nederland als democratie Thema 1Nederland als democratie en rechtsstaat 1.1 Inleiding Nederland is een democratie. Wij kiezen bepaalde mensen - de volksvertegenwoordigers - die namens ons regeren. Zij nemen besluiten en besturen

Nadere informatie

Verdrag over de rechten van het kind

Verdrag over de rechten van het kind Verdrag over de rechten van het kind Een verdrag is een afspraak tussen landen. Op 20 november 1989 is in New York het Verdrag over de Rechten van het Kind gesloten. Dit Verdrag is een afspraak tussen

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog

Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog I. Preambule Levensbeschouwingen zijn waardevol in onze samenleving. Ze zijn een belangrijke zingever voor mensen en dragen bij aan de gemeenschapsvorming.

Nadere informatie

Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij het vertonen van mensenrechtenfilms op school.

Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij het vertonen van mensenrechtenfilms op school. Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij Opdrachtenblad Naam film: Aanduidingen Kijkwijzer: Regie: Jaar: Duur: Eventueel website van de film: Leerdoelen 1. Je kunt op een kaart aanwijzen

Nadere informatie

Kernwaarden van de Nederlandse samenleving

Kernwaarden van de Nederlandse samenleving Kernwaarden van de Nederlandse samenleving 20 februari 2014 Inhoud Inleiding 3 Vrijheid 6 Gelijkwaardigheid 9 Solidariteit en werk 11 2 Inleiding In dit boekje leest u over de waarden die de basis vormen

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN WERKb L a D WERKBLAD met terugwerkende kracht met terugwerkende kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN Dit werkblad is een voorbereiding op je bezoek aan de vaste tentoonstelling Met Terugwerkende

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind

Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind Samenvatting Artikel 1 Definitie kind Iedereen jonger dan achttien jaar is volgens het VN-Kinderrechtenverdrag een kind. Artikel 2 Geen discriminatie

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I POLITIEK EN BELEID tekst 8 VVD en D66 samen voor Europese verkiezingen DEN HAAG - D66 gaat toch in zee met de VVD voor de Europese verkiezingen in juni. De samenwerking blijft beperkt tot een lijstverbinding.

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur:

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur: Blood in the Mobile Frank Piasecki Poulsen 2010 52 minuten www.moviesthatmatter.nl Digibordles: www.spons.nl/moviesthatmatter 1 Kijkopdracht Waar gaat de film over? Documentairemaker Frank Poulsen komt

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? 1 Wie bestuurt de gemeente? 2 De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat

Nadere informatie

Framing the Other. Opdrachtenblad

Framing the Other. Opdrachtenblad Framing the Other Ilja Kok & Willem Timmers 2013 25 minuten (film), 13 minuten (interview) http://framingtheother.wordpress.com/ 1 Kijkopdracht 1. Titel hoofdstuk Toeriste Nell maakt foto van Mursi Nadonge

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

SAMEN LEVEN IN NEDERLAND. Omgangsvormen in makkelijke taal

SAMEN LEVEN IN NEDERLAND. Omgangsvormen in makkelijke taal SAMEN LEVEN IN NEDERLAND Omgangsvormen in makkelijke taal ZWEMMEN FIETSEN AFVAL VER K EER HUIS VR IJWILIGER SWER K OPENBA AR VERVOER HULP TOESLAG ZIEKTE TAAL SCHOOL WER K BELA STING R ECHTEN PLICHTEN DISCR

Nadere informatie

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 Partijen ontstaan uit conflicten Historici onderscheiden in de Belgische naoorlogse geschiedenis drie breuklijnen of conflictzones

Nadere informatie

Lestips & werkvormen over de Amerikaanse

Lestips & werkvormen over de Amerikaanse Verkiezingen in de VS, verkiezingen in Nederland OMSCHRIJVING De Verenigde Staten en Nederland zijn beide een democratie; toch zijn er grote verschillen tussen deze twee landen. In deze werkvorm gaan leerlingen

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? 2 Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook!

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook! Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee wie er in de gemeenteraad

Nadere informatie

Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980

Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980 Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980 Noot van de editor De beginselprogramma's zijn gescand, en zover nodig gecorrigeerd. Hierdoor is het mogelijk dat de tekst niet meer

Nadere informatie

EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS

EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS Onze rechten, onze vrijheden T-shirts met 15 cruciale artikelen Onze rechten, onze vrijheden Mensenrechten zijn van iedereen: van elke man, elke vrouw, elk

Nadere informatie

Onderzoek Mensenrechten

Onderzoek Mensenrechten Onderzoek Mensenrechten Standaard rapportage, Rapportage gesloten vragen Amsterdam, 10-12-2013 Onderzoekstatistieken Verstuurde e-mails 1080 Afgeronde vragenlijsten 505 Respons 47% Laatste deelname 16

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Wie komt in aanmerking voor de award

Wie komt in aanmerking voor de award Wie komt in aanmerking voor de award 1. Alle Rotterdamse burgers of organisaties (zoals stichtingen, instellingen, scholen, of bedrijven) kunnen meedingen naar de Award. 2. Rotterdams betekent: a. Een

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014 Mr. Muilder Maatschappij Voorwoord Omschrijving: Een dictatuur is dat een iemand de absolute macht heeft en dat er in dat land geen democratie heerst. Motivatie: Ik heb voor dit

Nadere informatie

Overwegende, dat het van het hoogste belang is om de ontwikkeling van vriendschappelijke betrekkingen tussen de naties te bevorderen;

Overwegende, dat het van het hoogste belang is om de ontwikkeling van vriendschappelijke betrekkingen tussen de naties te bevorderen; Universele Verklaring van de Rechten van de Mens Overwegende, dat erkenning van de inherente waardigheid en van de gelijke en onvervreemdbare rechten van alle leden van de mensengemeenschap grondslag is

Nadere informatie

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst Inleiding regeerakkoord 2017-2021 Vertrouwen in de toekomst Inleiding Mensen in Nederland hebben veel vrijheid. Nederlanders vormen een sterke groep. Iedereen kan proberen om verder te komen in zijn leven.

Nadere informatie

Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer

Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer AFLEVERING 19 Parlementaire democratie: Europa KIJKVRAGEN 1a. Hoeveel lidstaten heeft de Europese Unie? O 15 O 28 O 25 O 30 b. Hoeveel EU-landen hebben de gemeenschappelijke

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

Multiple choice quiz Vraag 1 Vraag 2

Multiple choice quiz Vraag 1 Vraag 2 Multiple choice quiz Op www.kidsrights.nl vindt u quizvragen met multiple choice antwoorden, die uitnodigen tot doorpraten en discussiëren. De vragen worden kort ingeleid. Onderwerpen zijn onder meer de

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

BEGINSELVERKLARING. Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam

BEGINSELVERKLARING. Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam BEGINSELVERKLARING Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam 1. Missie en Visie De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) wil een Nederland waar mensen de ruimte

Nadere informatie

Wat is een democratie?

Wat is een democratie? Wat is een democratie? 2 Een democratie is een land waarin het volk regeert. Maar er is geen land ter wereld dat wordt bestuurd volgens de principes van directe democratie, waarbij het volk keer op keer

Nadere informatie

De betekenis van het VN-verdrag voor mensen met een beperking

De betekenis van het VN-verdrag voor mensen met een beperking De betekenis van het VN-verdrag voor mensen met een beperking Uitgelegd door de ervaringsdeskundigen Jeanet Wardenier en Henk van Dijk Voorwoord Beste lezer, Dit boekje is gemaakt door de VN ambassadeurs

Nadere informatie

Het bestuur. Thema 5 Emancipatie. Les 5.1 Op wie stem jij?(nodig woordenboeken) WOORDVELD : het bestuur.

Het bestuur. Thema 5 Emancipatie. Les 5.1 Op wie stem jij?(nodig woordenboeken) WOORDVELD : het bestuur. Les 5.1 Op wie stem jij?(nodig woordenboeken) WOORDVELD : het bestuur. 1.Stemmen( stemde heeft gestemd): een stem uitbrengen op de persoon die jij het beste vindt. 12. Het gezag: het gezag heeft de macht,

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN FEBRUARI 2016 AAN DE SLAG MET #2 WAT HEB JE NODIG? De zoekplaat staat op de volgende pagina en is in kleur te downloaden op www.prodemos.nl/popolitiek. DE WERKVORM IN HET KORT Nederland

Nadere informatie

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ De Republiek der Nederlanden, verenigd in een micronatie sinds de uitroeping van de Unie van Utrecht 2007, beseffend dat een grondige hervorming

Nadere informatie

De zorg verandert. Wat is basiszorg?

De zorg verandert. Wat is basiszorg? De zorg verandert. Wat is basiszorg? Ideeën uitgewerkt aan de hand van het 10-punten plan Hierin wordt genoemd: Cliëntenraad, wil je het voor mij opnemen? Mee doen, hoe doe ik dat? Gemeenten, ik wil een

Nadere informatie

DEMOCRATIE OF DICTATUUR?

DEMOCRATIE OF DICTATUUR? JUNI 2015 - POLITIEK IN PRAKTIJK #4 WAT HEB JE NODIG (Kleuren)prints van de leestekst en werkbladen A en B. Elke leerling een pen of potlood. DE WERKVORM IN HET KORT Aan de hand van twee korte verhaaltjes

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 De nieuwe grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in het kiessysteem. De leden van de

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Kamer Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Derde Kame Derde Kam Wie is de baas van Nederland? Hoe werken de verkiezingen? Wat is een Grondwet? En waarom is Prinsjesdag zo belangrijk? In het lespakket

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? 2 De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS

UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS Preambule Overwegende, dat erkenning van de inherente waardigheid en van de gelijke en onvervreemdbare rechten van alle leden van de mensengemeenschap grondslag

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Gezamenlijk voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Gezamenlijk voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE HOGE VERTEGENWOORDIGER VAN DE UNIE VOOR BUITENLANDSE ZAKEN EN VEILIGHEIDSBELEID Brussel, 28.11.2016 JOIN(2016) 54 final 2016/0366 (NLE) Gezamenlijk voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Nadere informatie

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek

Nadere informatie

Leve de democratie? HAVO / VWO

Leve de democratie? HAVO / VWO Leve de democratie? HAVO / VWO Korte omschrijving van de werkvorm Leerlingen doen een test: Welke democratie past bij mij? In de test staan vragen over hoe ze zouden willen dat het democratische systeem

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen DOCENTENHANDLEIDING Met opdrachten voor het digitale schoolbord Belangrijke thema s in praktische werkvormen Kinderrechtenlespakket: opzet en doelen Speciaal voor leraren van groep 7 en 8 stelt Stichting

Nadere informatie

Proeftoets E2 havo

Proeftoets E2 havo Proeftoets E2 havo 5 2016 1. Een verdachte kan te maken krijgen met een aantal personen en instanties. Wat is de juiste volgorde? A. 1. de politie 2. de rechter 3. de officier van justitie. B. 1. de officier

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 In 1848 werd de grondwet in Nederland veranderd. Dit had gevolgen voor de machtsverhouding tussen

Nadere informatie

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8 Ik ben de Hamer Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Goedendag! Als

Nadere informatie

in de school Adv ocaat

in de school Adv ocaat Advocaat in de school LAGER ONDERWIJS Wat is het recht? Scheiding der machten Iemand pesten is niet tof, door het rode licht fietsen of lopen is gevaarlijk, met mes en vork eten is beleefd, roepen in de

Nadere informatie

Thema 5 Discrimineren

Thema 5 Discrimineren Les 5.1 Een tegenstelling ( in de tekstvakken) Werkwoorden: rood geschreven! 1. Ophemelen 1.Heel veel goede dingen over iemand zeggen;een beetje overdreven goed. 2.Afgeven op 2. Tegenstelling van ophemelen.

Nadere informatie

Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:

Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: 31 832 Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling, het Burgerlijk Wetboek, de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte, de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú De Socialistische Fractie in het Europees Parlement streeft naar de garantie dat iedereen zich volledig aanvaard voelt zoals hij of zij is, zodat we in onze gemeenschappen

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 1 Je Zelfbeeld Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 1 Je Zelfbeeld Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 1 Je Zelfbeeld Inhoud 2 1. Welk zelfbeeld heb je nu? 3 2. De basis van je zelfbeeld sterker maken 5 3. Leer je rechten kennen! 6 4. Je bent goed zoals je bent! 12 5. Wat heb je al in

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

GRONDWET EN GELIJKHEID

GRONDWET EN GELIJKHEID Factsheet Grondwet voor Europa GRONDWET EN GELIJKHEID April 2005 Platform Artikel 13 Factsheet Grondwet en Gelijkheid Deze factsheet bevat informatie over de gevolgen van de invoering van de Grondwet voor

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie