HEMATOLOGIE & ONCOLOGIE. Deel 1 HEMATOLOGIE. Cursuscoördinator: mw. prof. S. Zweegman. Mobile Learning Initiative VUmc Amsterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HEMATOLOGIE & ONCOLOGIE. Deel 1 HEMATOLOGIE. Cursuscoördinator: mw. prof. S. Zweegman. Mobile Learning Initiative VUmc Amsterdam"

Transcriptie

1 HEMATOLOGIE & ONCOLOGIE Deel 1 HEMATOLOGIE Cursuscoördinator: mw. prof. S. Zweegman Mobile Learning Initiative VUmc Amsterdam

2 INHOUD HEMATOLOGIE & ONCOLOGIE In het eerste hoofdstuk van alle cursusklappers is een inhoudsopgave van de hele cursus opgenomen.

3 Hematologie Week 1 Week 2 Week 3 Colleges Structuur en opbouw van de week, Competenties die aan het bod komen, Hematopoiese, Patiënt met blauwe plekken Patiënt met pijn op de borst Patiënt met tekort aan bloedcellen Patiënt die geel ziet Nog een patiënt die geel ziet Patiënt met pijn in de rug Symposium, Kliniek en Laboratorium I Patiënt met afwijkingen aan de huid Patiënt die het koud had Patiënt met een rood hoofd Sonja leest voor Patiënt met infecties Een emotioneel probleem 3 colleges Meet the Expert Patiënt met hartkloppingen Moreel dilemma Patiënt met een zwelling Een patiënt met bult in de hals = 3 met 4 patiënten... En hoe gaat het nu met de zoon? Opdat de examenvragen goed beantwoord worden! Een klein meisje met Een patiënt heel veel later Symposium, Kliniek en Laboratorium II Studieopdrachten Een zwelling in de hals Een jonge vrouw met moeheid Een gezonde man? Een zwelling in de hals Een jonge vrouw met moeheid Een gezonde man? Referaat Practica Morfologie in klinisch perspectief Immunologie/fenotypering leukemie en lymfomen Moleculaire en cytogenetische diagnostiek in de hematologie Anemie 1 Anemie 2 Normocytaire, macrocytaire en microcytaire anemie Microcytaire en normocytaire anemie Bloedbank 1 Bloedbank 2 Supportive care Slecht nieuws geven Advies en weerstand Integratie 1 - Anamnese, diagnose, informatie, advies Morfologie in klinisch perspectief Immunologie/fenotypering leukemie en lymfomen Moleculaire en cytogenetische diagnostiek in de hematologie Anemie 1 Anemie 2 Normocytaire, macrocytaire en microcytaire anemie Microcytaire en normocytaire anemie Bloedbank 1 Bloedbank 2 Supportive care Immunologie/fenotypering leukemie en lymfomen Supportive care Slecht nieuws geven Advies en weerstand Integratie 1 - Anamnese, diagnose, informatie, advies 2

4 Oncologie Week 4 Week 5 Week 6 Colleges Inleiding tot de oncopathologie Oncogenen en tumorsuppressorgenen Symptomen & diagnose bij kanker (patiëntcollege) Invasie en metastasering Tumoren van de huid (patiëntcollege) Carcinogenese en immunologie Kinderoncologie: het retinoblastoom (patiëntcollege) Klinische Conferentie 1 Klinische tumorpathologie Mammacarcinoom I (patiëntcollege) Medicamenteuze behandeling van kanker: chemotherapie, hormonale therapie en doelgerichte behandeling Werkcollege Radiologie Basisprincipes van radiotherapie Vervolg radiotherapie Urogenitale tumoren (patiëntcollege) Chirurgische principes binnen de oncologie (patiëntcollege) Mammacarcinoom II (patiëntcollege) Hoofdhalstumoren (patiëntcollege) Tumoren van de tractus digestivus (patiëntcollege) Pijnbehandeling bij patiënten met kanker Medicamenteuze behandeling van kanker: immunotherapie Combinatiebehandelingen (patiëntcollege) Psychologische zorg in de oncologie (patiëntcollege) Palliatieve zorg voor de oncologische patiënt (patiëntcollege) Klinische conferentie: Klinische genetica in oncologie (patiëntcollege) en Oncologiebespreking Slotcollege en oefencat 3x Meet the Expert: Casus besprekingen Klinische conferentie II Werkcolleges De wondere wereld van stamcellen: een utopie of een dystopie? U wilt het medicijn geven, maar er is geen geld... Op zoek naar de leukemische stamcel en het gebruik van een gehumaniseerd muizenmodel Studieopdrachten Een knobbeltje in de borst Een vermoeide vrouw Een jongeman met een zwelling in het scrotum Practica Palliatieve Zorg Virtuele microscopie in digitale leeromgeving (facultatief) Slecht nieuws geven Advies en weerstand Integratie 1 - Anamnese, diagnose, informatie, advies Slecht nieuws geven Advies en weerstand Integratie 1 - Anamnese, diagnose, informatie, advies Slecht nieuws geven Advies en weerstand Integratie 1 - Anamnese, diagnose, informatie, advies 3

5 COLLEGES & LEERDOELEN Hematologie Weekcoördinator Dhr. dr. J.W. van Oostveen De tijden en locaties zijn altijd onder voorbehoud. Kijk voor de actuele tijd en plaats: Bron: https://farm7.staticflickr.com/6066/ _e161f1eeca_o.jpg

6 INLEIDING De tweeëneenhalve week hematologie zijn iets anders ingedeeld dan je tot nu toe gewend bent. Op de maandagen en dinsdagen zijn er s ochtends steeds drie colleges. Tijdens elk college zal er een patiënt aanwezig zijn. Aan de hand van diens verhaal zal een korte inleiding gegeven worden tot de belangrijkste hematologische ziektebeelden. Deze colleges zijn bedoeld voor alle studenten. Daarnaast zijn er nog enkele programmaonderdelen waar alle studenten worden verwacht: zo zijn er twee interactieve symposia waarin met behulp van vragen allerlei aspecten van de hematologie worden belicht met de nadruk op de verbinding tussen kliniek en laboratoriumdiagnostiek. Zoals al te lezen was in de Algemene Inleiding van deze cursus zijn er in week 2 in totaal drie Meet the Expert - sessies, waarin je per groep de uitgevoerde opdrachten presenteert aan de hand van de beantwoorde vragen in de opdracht. Tevens heb je hier alle gelegenheid om vragen te stellen aan de experts van de afdeling hematologie. Je wordt in groepen ingedeeld voor de practica: onderwijs in morfologie in klinisch perspectief, waarbij je zelf door de microscoop kijkt terwijl er toelichting wordt gegeven aan de hand van casuïstiek. Dit practicum wordt gegeven in vier sessies waarbij steeds een kwart van de studenten is uitgenodigd. Voor de andere practica wordt je ingedeeld. Iedere student volgt naast het practicum morfologie in klinisch perspectief twee practica uit het aanbod van vijf. Je zult dus niet allemaal inhoudelijk hetzelfde practicum krijgen, omdat dat praktisch niet haalbaar is en het ook vooral gaat om de wijze van communiceren. Iedere student volgt dus in totaal drie van de zes aangeboden practica. De bedoeling van deze practica is dat je kunt ervaren hoe verweven laboratorium en kliniek zijn binnen de hematologie, niet alleen om een diagnose te stellen maar ook om de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek zo snel mogelijk toe te kunnen passen binnen de patiëntenzorg. Daarnaast zal je bemerken dat als je een bepaald practicum hebt gevolgd dit het bestuderen van dat deel van de hematologie gemakkelijk maakt. Om die reden hebben we de interactieve symposia en de Meet the Expert -sessies zo aangepast dat de onderwerpen van de practica daar ter sprake komen en na het volgen van de practica en deze sessies ben je in staat alle benodigde kennis te verwerven. Het onderwerpen van de vijf practica zijn; immunologisch onderzoek en moleculairbiologisch onderzoek (beide van maligne cellen), bloedtransfusiegeneeskunde, diagnostiek van anemie in een klinische context en supportive care tijdens intensieve chemotherapeutische behandelingen. 5

7 Het boeiende van deze manier van onderwijs geven is dat je bij elk docentencontact mensen zult ontmoeten die expert zijn in het vak. De afdeling hematologie staat in zijn totaliteit in deze ruim twee weken voor jullie klaar. Nogmaals: de organisatie van de weken hematologie is iets anders dan normaal. Dit is gedaan om jullie in gesprek te laten komen met veel patiënten en om te laten zien hoe dit vak zich afspeelt in de kliniek, in het laboratorium en op de grensgebieden van die twee. Veel succes, Hans van Oostveen, vice-cursuscoördinator Sonja Zweegman, cursuscoördinator Bron: https://farm7.staticflickr.com/6104/ _2eaf857455_o.jpg 6

8 COLLEGES Opening- en slotcolleges week 1 Opening- en slotcolleges week 2 Opening-, tussen- en slotcolleges week 3 Symposia en Meet the Expert -sessies 7

9 Openingscolleges week 1 Datum Tijd Onderwerpen Docent 08:45-09:45 Maandag :00-10:45 11:00-11:45 Structuur en opbouw van de week Competenties die aan het bod komen Hematopoiese Patiënt met blauwe plekken Patiënt met pijn op de borst Patiënt met tekort aan bloedcellen Mw. prof. dr. S. Zweegman 13:30-15:30 Technieken Mw. prof. dr. S. Zweegman Mw. dr. T.M. Westers Dhr. dr. J.W. van Oostveen Slotcolleges week 1 Datum Tijd Onderwerpen Docent 08:45-09:45 Patiënt die geel ziet Dinsdag :00-10:45 Nog een patiënt die geel ziet Mw. prof. dr. S. Zweegman 11:00-11:45 Patiënt met pijn in de rug 8

10 Openingscolleges week 2 Datum Tijd Onderwerpen Docent 08:45-09:45 Patiënt met afwijkingen aan de huid Dinsdag :00-10:45 Patiënt die het koud had Mw. prof. dr. S. Zweegman 11:00-11:45 Patiënt met een rood hoofd Slotcolleges week 2 Datum Tijd Onderwerpen Docent Woensdag :45-09:45 Sonja leest voor 10:00-10:45 Patiënt met infecties 11:00-11:45 Een emotioneel probleem (zie toelichting volgende pagina) Mw. prof. dr. S. Zweegman Dhr. dr. O. Visser 9

11 Euthanasie, wat komt daar (professioneel, ethischjuridisch en praktisch) bij kijken? In Nederland is euthanasie wettelijk geregeld. Een arts mag een patiënt op diens verzoek helpen te sterven, mits aan zorgvuldigheidseisen is voldaan. De arts moet de overtuiging hebben dat de wens van de patiënt duurzaam en weloverwogen is. Hij moet er ook van overtuigd zijn dat de patiënt uitzichtloos en ondraaglijk lijdt. Hij moet de patiënt geïnformeerd hebben over de diagnose en prognose, en samen met de patiënt tot de conclusie zijn gekomen dat er geen andere oplossing mogelijk is. In het college wordt een oncologische casus gepresenteerd. Vervolgens wordt deze besproken vanuit het perspectief van de arts, de SCEN-arts en de ethicus. Welke professionele, ethisch-juridische en praktische vragen roept euthanasie op? In de procedure moet een onafhankelijk arts (doorgaans een SCEN-arts) worden geraadpleegd. Tevens moet na afloop een melding worden gedaan. Deze melding wordt onderzocht door één van de toetsingscommissies euthanasie, die bestaan uit een jurist, een arts en een ethicus. De toetsingscommissie bepaalt of de arts heeft gehandeld volgens de zorgvuldigheidseisen. Bron afb: 10

12 Openingscolleges week 3 Datum Tijd Onderwerpen Docent 08:45-09:45 Patiënt met hartkloppingen Vrijdag :00-10:45 Moreel dilemma Mw. prof. dr. S. Zweegman Dhr. prof. dr. G. Widdershoven Mw. dr. J. Zijlstra 11:00-11:45 Patiënt met een zwelling Mw. prof. dr. S. Zweegman Tussencolleges week 3 Datum Tijd Onderwerpen Docent 08:45-09:45 Een patiënt met bult in de hals Mw. drs. F. Abbink, kinderarts Woensdag :00-10: = 3 met 4 patiënten... Mw. prof. dr. S. Zweegman 11:00-11:45 En hoe gaat het nu met de zoon? Mw. dr. J. Zijlstra Slotcolleges week 3 Datum Tijd Onderwerpen Docent Donderdag :45-09:45 Opdat de examenvragen goed beantwoord worden! Mw. prof. dr. S. Zweegman 10:00-10:45 Een klein meisje met Mw. drs. F. Abbink 11:00-11:45 Een patiënt heel veel later Mw. prof. dr. S. Zweegman 11

13 Week 1 Symposium, Kliniek en Laboratorium I - donderdag 16 april 2015 Docenten Onderwerpen Groepen, ruimte en tijd Mw. prof. dr. S. Zweegman Mw. dr. M. Wondergem Hematologie practis(c)erend Zie Week 2 Docenten Meet the Expert woensdag 22 april 2015 donderdag 23 april 2015 vrijdag 24 april 2015 Mw. prof. dr. S. Zweegman Mw. drs. M. Wondergem Mw. dr. E. Barbe Onderwerpen Hier worden de uitgewerkte casus (brainstorm/presentatie) behandeld. Stel hier vragen aan het koppel hematologen en patholoog en neem deel aan discussies over de drie casus uit de klapper (zie verder). Groepen, ruimte en tijd Zie Week 3 Symposium, Kliniek en Laboratorium II - maandag 28 april 2015 Docenten Onderwerpen Groepen, ruimte en tijd Mw. prof. dr. S. Zweegman Mw. drs. M. Wondergem Hematologie practis(c)erend Zie 12

14 KENNIS LEERDOELEN Bron afb.: De student: kent begrippen als hematopoiese, lymfeklierkanker, leukemie, anemie, trombopenie, hemoglobine, et cetera; kan een anamnese, lichamelijk en aanvullend onderzoek uitvoeren, respectievelijk noemen met betrekking tot de hieronder genoemde klinische condities; kent de impact van aangeboren bloedarmoedes, thalassemieën et cetera; kan een overzicht geven van (kwaadaardige) ziekten binnen het vakgebied van de hematologie; kan de meest voorkomende diagnoses vermoeden, dan wel vaststellen; kan globaal het behandeltraject en de prognose van (kwaadaardige) bloedziekten aangeven; kan verschillende behandelingsmodaliteiten beschrijven en daarvan eveneens de lange termijngevolgen noemen en herkennen bij (ex)patiënten; 13

15 VERVOLG KENNIS De student: kent het begrip immuno-gecompromiteerd zijn en de gevolgen daarvan voor de patiënt; kent de basisprincipes van supportive care; kent de basis principes van palliatieve, terminale condities, bloedtransfusie en de complicaties daarvan; kent de basisprincipes van bloedtransfusie en de complicaties daarvan; kent de psychologische en sociale impact van zowel maligne als benigne hematologische aandoeningen; heeft globaal kennis van langetermijneffecten bij patiënten, die genezen blijken te zijn van een kwaadaardige bloedziekte. VAARDIGHEDEN anamnese lichamelijk onderzoek vaardigheden ten behoeve van aanvullende diagnostiek therapeutische vaardigheden communicatie en verslaglegging COMPETENTIES Bij de werk- en hoorcolleges wordt voortdurend, al dan niet expliciet, aandacht gevestigd op de acht VUmc-rollen. 14

16 KLINISCHE CONDITIES M.B.T. MALIGNE HEMATOLOGIE Tekenen en symptomen van kwaadaardige hematologische ziekten; Pancytopenie met dientengevolge bloedingen en infecties en immuun gecompromitteerd; Verschijnselen bij het lichamelijk onderzoek (verschijnselen van hemostase defect, epatosplenomegalie, lymfadenopathie); Inschatting van de ernst en daarmee samenhangende noodzaak tot verwijzing. Kernconditie Diagnosticeren van hematologische onderliggende oorzaak. Overige condities Psychische belasting van kanker en de behandeling en de late gevolgen van de behandeling (fertiliteit). KLINISCHE CONDITIES M.B.T. BENIGNE HEMATOLOGIE Bloedarmoede, trombose; Tekenen van hemolyse: icterus en hematurie; Tekenen van bloedverlies: hematemesis, melena, hematomen, hematurie; Tekenen van beenmergfalen: naast moeheid, bloedingen en infecties. Kernconditie Pancytopenie, hemolyse, bloedverlies, bloeding neiging, tromboseneiging. Overige condities Onderliggende niet hematologische ziekten waarbij pancytopenie of geïsoleerde anemie/ trombopenie kan ontstaan. 15

17 STUDIE- OPDRACHTEN 1. Een zwelling in de hals 2. Een jonge vrouw met moeheid 3. Een gezonde man

18 Studieopdrachten ter voorbereiding op de Meet the Expert -bijeenkomst Hematologie Elke groep studenten krijgt één van de drie casusbeschrijvingen met opdrachten die voorbereid worden met de tutoren en in drie groepen worden besproken tijdens de Meet the Expert -sessies. Probeer bij iedere klinische situatie te bedenken wat mogelijke oorzaken zouden kunnen zijn, welke diagnostiek je zou kunnen inzetten en waaruit de behandeling zou bestaan. Laat je ook verwonderen door opmerkelijke klachten of bevindingen of over hoe gehandeld is door de clinici beschreven in de casus. En hoewel natuurlijk het mooiste vak, het zou ook een ziekte kunnen zijn die niet hematologisch van aard is. Daarnaast is het verzoek om per groep minimaal drie vragen te formuleren die jullie aan de experts willen stellen. Deze vragen kunnen zowel klinisch als laboratorium-technisch van aard zijn. Tijdens de eerste casus is tevens de patholoog aanwezig. Deze sessies zijn tevens bedoeld om vragen te stellen over alles wat je altijd al had willen weten over de hematologie of misschien voor het examen in het bijzonder. Meet the Expert 17

19 SO 1: EEN ZWELLING IN DE HALS Leerdoelen De student: kent het onderscheid tussen de ziekte van Hodgkin en non-hodgkin lymfomen; heeft kennis van de morfologie van de ziekte van Hodgkin; kent het belang van de stadiumindeling voor de primaire behandeling van de ziekte van Hodgkin; kent de prognose behorende bij de verschillende stadia; kent het risico van complicaties van de behandeling; kent het belang voor de patiënt in verband met mogelijk verlies van fertiliteit en de mogelijkheid die te behouden. Competentie Medisch expert Docenten Mw. prof. dr. S. Zweegman Mw. drs. M. Wondergem Studiestof Stehouwer CBA, Koopmans RP, Meer, van der J. Interne geneeskunde. 14e druk, 2010 Casus (denk aan: Competentiepracticum in cursus Groei en ontwikkeling, Onderzoek hals en lymfeklieren) Een moeder komt met haar zestienjarige dochter via de huisarts, in verband met een sinds zes maanden bestaande zwelling in de hals. In een ander ziekenhuis is zij al viermaal bij een internist geweest vanwege die zwelling, die langzaam groter wordt, maar geen pijn doet. De zestienjarige dochter is verder gezond, zij zit op de middelbare school en doet veel aan sport. Er is tweemaal in de zwelling gepuncteerd en de patholoog vond steeds een reactief beeld. Vraag 1 Wat bedoelt de patholoog met een reactief beeld? Vervolg casus Laboratoriumonderzoek in het andere ziekenhuis leverde eigenlijk geen afwijkingen op. Met name waren de BSE en CRP normaal en tevens het hemogram. 18

20 Vraag 2 Zou je meer bloedonderzoek hebben verricht? Vervolg casus Omdat moeder het niet langer vertrouwde vroeg zij de huisarts om een verwijzing naar een academisch ziekenhuis. Aldaar bleek dochter inderdaad gezond, met als enige afwijking een zes centimeter grote zwelling rechts in de hals, vast aanvoelend. De hematoloog legde uit dat het hier waarschijnlijk een maligne aandoening van het lymfeklierweefsel betrof. Er werd een biopt genomen. De patholoog in het universitaire centrum bevestigde het vermoeden van de hematoloog. Vraag 3 Waarom is er een biopt gedaan en geen hernieuwde punctie? Vraag 4 Welke vormen van deze maligne aandoening bestaan er? Vraag 5 Is specifieke karakterisatie eigenlijk van belang? Vraag 6 Hoe zou de patholoog dit van een reactieve klier en van een non-hodgkin lymfoom kunnen onderscheiden? Vervolg casus Stagering leverde op dat patiënte een stadium II had, met lokalisaties in de hals en het mediastinum. Zij werd behandeld met vier chemotherapiekuren en involved field radiotherapie. De hematoloog vertelde haar dat zij hierdoor zou genezen. Vraag 7 Klopt dat? Vraag 8 Heeft zij een kans om zwanger te worden? Vraag 9 Had je voor aanvang van de kuren daar iets aan kunnen doen? Vervolg casus Na vier jaar bleek zij jeuk te krijgen op de onderbenen. Zij had zelf, inmiddels twintig jaar oud, gelezen dat dat bij de ziekte van Hodgkin voorkomt en zij maakte zich zorgen. Een PET CT-scan toonde aan dat zij gelijk had: in het abdomen bleken vergrote lymfklieren aantoonbaar te zijn. Er werd een CT-geleid biopt genomen en wederom was er sprake van de ziekte van Hodgkin. Vraag 10 Zou je een PET-CT scan verricht hebben? Vraag 11 Is er nog een mogelijkheid patiënte te genezen? 19

21 Vervolg casus Zij kreeg twee chemotherapiekuren, haar hematopoietische stamcellen werden gemobiliseerd uit het beenmerg en ingevroren en vervolgens kreeg zij een autologe stamcel transplantatie. Nu, zes jaar later, is zij gezond. Vraag 12 Zou je haar onder controle houden? Zo ja, wat controleer je dan? Bron: 20

22 SO 2: EEN JONGE VROUW MET MOEHEID Leerdoelen De student: kent de factoren, die van belang zijn voor de aanmaak van voldoende normale erytrocyten; heeft kennis van de indeling van anemieën op basis van mean cell volume (MCV) en reticulocyten; weet het onderscheid tussen myeloïde en lymfatische leukemie; kan het onderscheid tussen acute en chronische leukemie op basis van klachten en bloedwaarden inschatten; kent de complicaties die ten gevolge van het bestaan van acute leukemie maar ook ten gevolge van de behandeling op kunnen treden; kent de toepassing van autologe en allogene transplantaties, de bijkomende behandelingen en de nazorg; kent de klachten ten gevolge van graft versus host ziekte. Docenten Mw. drs. M. Wondergem Mw. prof. dr. S. Zweegman Studiestof Stehouwer CBA, Koopmans RP, Meer, van der J. Interne geneeskunde. 14e druk, 2010 Casus (denk aan: college en practicum Leren dokteren in cursus Leren dokteren 3 : Moeheid.) Een twaalf weken zwangere vrouw van zesentwintig jaar komt bij de huisarts wegens moeheid. Zij vertelt altijd gezond te zijn geweest en zwanger te zijn van haar eerste kind. Zij voelde zich tot een week geleden goed, maar kan nu bijna de trap niet op. Zij vindt zichzelf erg bleek. Bij onderzoek ziet de huisarts een bleke jonge vrouw, met verspreid op de onderbenen wat puntvormige bloedinkjes. Er is geen sprake van lymfadenopathie of hepatosplenomegalie. Het laboratoriumonderzoek toont: Hb 4.5 mmol/l [te laag] Trombocytenaantal 15 x 10 9 /l [te laag] Leukocytenaantal 122 x 10 9 /l [te hoog] Competentie Medisch expert 21

23 De huisarts krijgt deze uitslagen te zien op de maandag volgend op het bezoek van patiënte op vrijdagochtend. Hij schrikt, belt de patiënte en een internist in het plaatselijke ziekenhuis en vraagt om opname. Vraag 1 Wat zijn differentiaal diagnostische overwegingen? Vraag 2 Wat had de huisarts nog aan het laboratorium kunnen vragen ter ondersteuning van die overwegingen? Vervolg casus De internist-hematoloog in het plaatselijke ziekenhuis ziet patiënte. Hij wordt gebeld door het laboratorium dat in het bloedstrijkje 95 procent blasten worden gezien. Vervolgens belt hij het universitaire centrum waarmee hij zaken doet en patiënte arriveert diezelfde middag in dat centrum. Vraag 3 Waarom belt de internist-hematoloog direct het universitaire centrum? Vervolg casus Nader morfologische onderzoek toont blasten met veel Auerse staven. Immunofenotypisch onderzoek toont expressie van CD34, CD117, CD33 en CD7. Vraag 4 Welke diagnose stel je? Vraag 5 Voor welk type leukemie tuur je nog wat langer door de microscoop? Vraag 6 Welk moleculair biologisch onderzoek zet je in? Vervolg casus Patiënte wordt een abortus voorgesteld en deze ondergaat zij de volgende dag. Vervolgens wordt met inductie-chemotherapie gestart. Later blijkt dat de moleculair biologische en cytogenetische onderzoeken wijzen op een intermediate risk acute myeloïde leukemie. Patiënte is na de eerste kuur niet in complete remissie, maar er is wel een forse afname van het aantal blasten in het beenmerg. Zij wordt opgenomen voor een tweede intensieve chemotherapiekuur en tijdens deze tweede kuur ontwikkelt zij een pneumonie met een groot infiltraat in de linker long, waardoor zij dreigend respiratoir insufficiënt wordt. Vraag 7 Zou je haar voor beademing naar de intensive care brengen? Vervolg casus Na enkele weken treedt herstel van beenmergfunctie op en herstelt ook de longinfectie en kan zij uiteindelijk 22

24 ontslagen worden. Zij blijkt dan in een complete remissie. Tijdens diverse polikliniekbezoeken wordt met patiënte gediscussieerd over hoe nu verder: alleen nog een derde chemotherapiekuur, een autologe stamceltransplantatie of toch een allogene stamceltransplantatie. Voor die laatste optie is een hinderpaal dat zij enig kind is en dus geen HLA compatibele broer of zus kan hebben. Vraag 8 Wat zou je voorstellen? Vraag 9 Vind je dat de patiënt een keuze heeft? Vraag 10 Hoe informeer je de patiënte om een goede afweging te maken? transplantatie ontwikkelt zij een acute graft versus host ziekte, die naast de gebruikelijke behandeling met immunosuppressiva ook behandeling met hoge doseringen corticosteroïden noodzakelijk maakt. Vraag 11 Wat bedreigt patiënte nu? Vervolg casus Na een hectisch beloop van ongeveer een jaar in en uit het ziekenhuis gaat zij uiteindelijk langzaam herstellen en blijft in de jaren erna in een complete remissie van haar ziekte. Zij heeft als gevolg van de behandeling een chronische graft versus host disease van de mond en de huid. Vraag 12 Welke klachten zal zij hiervan ondervinden? Vervolg casus Uiteindelijk wordt gekozen voor het verrichten van een allogene stamceltransplantatie met behulp van een onverwante donor. De zoektocht naar die onverwante donor duurt een maand of drie. Tijdens die zoekperiode treden er weer enkele veranderingen in het hemogram op, die duiden op een recidief van de ziekte. Patiënte ontvangt in allerijl een derde chemotherapiekuur, die haar weer in complete remissie brengt. Uiteindelijk kan zij getransplanteerd worden met behulp van een allogene donor. Enkele weken na de feitelijke 23

25 SO 3: EEN GEZONDE MAN Leerdoelen De student: kent de redenen voor een verhoogde bezinking; kent de complicaties bij het hyperviscositeitssyndroom; kent het verschil tussen MGUS (monoclonal gammopathy of undetermined significance) en MM; heeft inzicht in de verschillen van afwijkingen die aangetoond kunnen worden met de verschillende beeldvormende technieken; kent de klachten die optreden bij MM; kent de mogelijke gevolgen van botlaesies veroorzaakt door MM. Competentie Medisch expert Docenten Mw. drs. M. Wondergem Mw. prof. dr. S. Zweegman Studiestof Stehouwer CBA, Koopmans RP, Meer, van der J. Interne geneeskunde. 14e druk, 2010 Casus! Een man van 73 jaar komt bij de huisarts omdat hij, in verband met de verlenging van zijn rijbewijs, een zogeheten kleine keuring moet ondergaan. Hij heeft namelijk aangekruist dat hij bij een cardioloog loopt wegens hartklachten. De huisarts kijkt hem na en vindt hem eigenlijk een opmerkelijk gezonde man. Maar bij bloedonderzoek blijkt de BSE hoog te zijn; 102. Het hemoglobinegehalte is licht verlaagd, met 7,6 mmol/l, de bloedarmoede blijkt normocytair, en het aantal reticulocyten is normaal. Het trombocyten aantal, leukocyten aantal en de perifere bloedstrijk zijn zonder afwijkingen. Vraag 1 Welke differentiaal diagnostische overwegingen heb je op dit moment? Vraag 2 Geef je akkoord voor verlenging van het rijbewijs? 24

26 Vraag 3 Wat doe je verder? Vervolg casus Na enkele weken herhaalt de huisarts het bloedonderzoek en wederom blijkt de BSE sterk verhoogd. Hij verwijst patiënt naar een internist. Deze analyseert het bloed verder en vindt een monoclonaal proteïne, (M-proteïne, of paraproteïne), IgG kappa, van 4 g/l. Vraag 4 Wat heb je nodig aan verder onderzoek om een diagnose te stellen? Vervolg casus De internist stelt de diagnose MGUS; monoclonal gammopathy of unknown significance. Hij stelt voor dat de patiënt voor follow-up naar de huisarts gaat. Vraag 5 Zou je dat ook gedaan hebben? Vraag 6 Wat adviseer je de huisarts te vervolgen? Vraag 7 Hoe groot is de kans dat de huisarts de patiënt nooit meer hoeft te verwijzen naar jou? Vervolg casus Drie jaar later stijgt het monoclonaal proteïne tot 30 g/l en de huisarts verwijst de patiënt wederom naar de internist. De internist diagnosticeert een multipel myeloom en ziet botlaesies in de wervelkolom en de schedel. Hij stelt de patiënt chemotherapie in combinatie met thalidomide voor. Vraag 8 Waarom zou je eigenlijk gaan behandelen? Vervolg casus Afhankelijk van de leeftijd wordt een autologe stamceltransplantatie verricht (<65 jaar), daarboven mildere chemotherapie in combinatie met de zogenaamde novel agents. Na negen kuren melphalan, prednison en daarbij thalidomide, gevolgd door thalidomide onderhoudstherapie, blijkt dat het gehalte aan M-proteïne gedaald is tot een niveau van 0.8 g/l. De patiënt voelt zich goed, maar hij klaagt wel over toenemende tintelingen en pijn in zijn vingers en tenen en af en toe heeft hij het gevoel dat hij niet meer precies weet waar hij op loopt (denk aan B1.1 cursus Bouw en Bewegen: rug, wervelkolom en perifere zenuwen). Besloten wordt om de onderhoudsdosering van thalidomide te halveren maar wel te continueren. Vier maanden later vertelt patiënt dat hij struikelt over de traptreden. 25

27 Vraag 9 Wat denk je dat er aan de hand zou kunnen zijn? Wat doe je? Een jaar later heeft de patiënt ernstige pijn in de rug. De skeletfoto s tonen geen toename van afwijkingen. Vraag 10 Doe je nog ander onderzoek? Zo ja, welk onderzoek en waarom? Zo nee, waarom niet? Vervolg casus De internist heeft zich juist laten voorlichten en begint een hele discussie over de hoeveelheid geld die mag worden uitgegeven om een patiënt een zogenaamd gewonnen kwaliteitsjaar Qaly te bezorgen. Uiteindelijk gaat de verzekeringsarts akkoord en kan lenalidomide, in samenhang met melfalan-prednison worden voorgeschreven. Patiënt respondeert goed en is thans klachtenvrij. Vervolg casus Even later ontwikkelt de patiënt een hypercalciemie. De internist aarzelt en denkt dat hij het beste melfalanprednison-kuren kan hervatten, maar nu met een ander nieuw middel en hij wikt en weegt tussen de keuzes bortezomib en lenalidomide. Uiteindelijk kiest hij voor lenalidomide. Een week later wordt hij gebeld door de ziektekostenverzekeraar die zegt dat hij dit middel niet kan voorschrijven, omdat de eerste keus in de tweedelijnsbehandeling bortezomib is en niet lenalidomide. Er volgt een discussie die vooral uitmondt in een financiële: bortezomib wordt intraveneus gegeven op kosten van het ziekenhuisbudget en lenalidomide wordt voorgeschreven via de huisapotheek. Vraag 11 Welke argumenten zou je kunnen gebruiken om de verzekeringsarts te overtuigen? 26

28 REFERAAT Leerdoelen De student: kan mondeling een (overzichts)artikel samenvatten kan verbanden leggen met de studiestof in de studieboeken Artikel Artikelen worden op Blackboard geplaatst

29 Docente Mw. prof. dr. S. Zweegman de artikelen. In jaar 3 wordt opnieuw geoefend in de vaardigheid van het refereren. De nadruk ligt dan op het kritisch beschouwen van de methodiek van het artikel. Studiestof Stehouwer CBA, Koopmans RP, Meer, van der J. Interne geneeskunde. 14e druk, 2010 Waarom refereren? Als arts is het belangrijk om up-to-date te blijven van wetenschappelijke ontwikkelingen: evidence based medicine. Er worden zeer veel artikelen gepubliceerd met diverse resultaten. Refereren biedt de mogelijkheid om snel kennis te nemen van nieuwe artikelen. Het is daarbij van belang dat kritisch wordt bekeken wat de conclusies waard zijn. Zijn ze gebaseerd op degelijk onderzoek? Wat betekent het voor je eigen medische werkzaamheden? Op ziekenhuisafdelingen, bij huisartsgenootschappen en dergelijke worden met enige regelmaat refereerbijeenkomsten georganiseerd. Dit is een effectieve manier om kritisch met elkaar bepaalde artikelen (= wetenschappelijk onderzoeksbevindingen) te bespreken en te bepalen wat het nut is voor de eigen beroepsuitoefening. Refereren in jaar 2 In de loop van je opleiding tot arts heb je kennisgemaakt met een variatie aan lees- en studiestof. In de eerste plaats met studieboeken, maar ook in toenemende mate met overzichtsartikelen, systematische samenvattingen en oorspronkelijk werk in de Nederlandse, maar ook in de Engelse taal. Deze teksten moeten niet alleen op hun inhoud worden beoordeeld, maar ook op hun betrouwbaarheid en bruikbaarheid in de alledaagse medische praktijk. In het tweede jaar van de bachelor opleiding leggen we tijdens het refereren het accent op het samenvatten en kort presenteren van de belangrijkste onderzoeksresultaten en de mogelijke implicaties voor de medische praktijk. Refereren is in deze fase van de studie kort samengevat het mondeling met behulp van een PowerPoint samenvatten en presenteren van de onderzoeksresultaten uit een artikel over origineel werk (dus geen overzichtsartikel of systematische samenvatting) en die verbinden met de studiestof. Tijdens de studiegroepbijeenkomsten van jaar 2 wordt refereren geoefend. De nadruk ligt op het samenvatten van de inhoud en aangeven van de kernbevindingen van 28

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

Samenvatting voor niet ingewijden

Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Hematopoïese Bloedcellen worden in het beenmerg gevormd waar de moedercellen, de zogenaamde stamcellen, zich bevinden. Deze stamcel kan

Nadere informatie

Bloedplaatjes of trombocyten die belangrijk zijn voor de bloedstolling.

Bloedplaatjes of trombocyten die belangrijk zijn voor de bloedstolling. Flowcytometrie bij PNH PNH is het gevolg van een genetische verandering in een bloedstamcel. Als gevolg hiervan ontbreken bij afstammelingen van deze cel bepaalde eiwitten. Deze eiwitten hebben gemeenschappelijk,

Nadere informatie

Bloedwaarden. Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014. door Joost Lips

Bloedwaarden. Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014. door Joost Lips Bloedwaarden Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014 door Joost Lips Aanvraag bloedonderzoek Bloedafname Bewerking afgenomen bloed (1) Kleuren van

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Thema: Leukemie Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Prof.dr. Hanneke C. Kluin-Nelemans Afdeling Hematologie Samenstelling van onstolbaar gemaakt bloed Bloedcellen

Nadere informatie

vrijdag 18 maart 2016

vrijdag 18 maart 2016 9 e Nascholing Hematologie voor verpleegkundigen en andere disciplines PROGRAMMA vrijdag 18 maart 2016 Locatie: Onderwijscentrum Erasmus MC Dr. Molewaterplein 50 3015 GE Rotterdam Inlichtingen: Mevrouw

Nadere informatie

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen Daniel den Hoed Oncologisch Centrum Het doel van deze brochure is algemene informatie te geven over beenmerg- en perifere stamceltransplantaties. Er is misschien met u gesproken over transplantatie als

Nadere informatie

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal.

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. CASUS 2 Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. Lichamelijk onderzoek Bleek, veel hematomen, veel bloed

Nadere informatie

Hairy cell leukemie (HCL)

Hairy cell leukemie (HCL) Interne geneeskunde Patiënteninformatie Hairy cell leukemie (HCL) U ontvangt deze informatie, omdat bij u hairy cell leukemie (HCL) is geconstateerd. Hairy cell leukemie (HCL) is een zeldzame aandoening,

Nadere informatie

Hairy cell leukemie. Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc

Hairy cell leukemie. Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc Hairy cell leukemie Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc Wie krijgen leukemie? Elk jaar krijgen in Nederland rond de 1500 mensen leukemie Ongeveer 750 acute leukemie Bij de anderen gaat het om chronische

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." + "

Nadere informatie

Stamceltransplantatie

Stamceltransplantatie Autologe en allogene Stamceltransplantatie -een wereld van verschil - Dr. S.K. Klein internist-hematoloog 41 Geschiedenis 1950 eerste beenmergtransplantatie 1990 Edward DonnallThomas & Joseph Edward Murray

Nadere informatie

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Trombocytose Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Casus 1 Vrouw, 25 jaar Laboratoriumonderzoek hemoglobine 11,2 g/dl 11,0-14,4 hematocriet 0,341

Nadere informatie

anemie 1.1 Overzicht van de anemieën 1.2 Congenitale anemieën 1.3 Verworven anemieën

anemie 1.1 Overzicht van de anemieën 1.2 Congenitale anemieën 1.3 Verworven anemieën I N H O U D hoofdstuk 1 anemie 13 1.1 Overzicht van de anemieën 13 1.2 Congenitale anemieën 16 1.2.1 De thalassemieën 16 1.2.2 Sikkelcelanemie 19 1.2.3 Andere hemoglobinopathieën 22 1.2.4 Aangeboren membraanafwijkingen

Nadere informatie

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Stichting Hematologisch-Oncologisch Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Comité van aanbeveling Ria Bremer, journalist Prof. Dr. Jan Wouter ten Cate, vasculair geneeskundige Peter Faber,

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Faaij, Claudia Margaretha Johanna Maria Title: Cellular trafficking in haematological

Nadere informatie

Bloed. Presentatie: Peter Elgersma

Bloed. Presentatie: Peter Elgersma Bloed. Presentatie: Peter Elgersma Inhoud workshop 1. Inleiding op onderwerp (bloed en lymfestelsel) 2. Onderzoek en Diagnostiek 3. Ziekten die verband houden met bloed 1. Inleiding De ontwikkeling van

Nadere informatie

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is :

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is : De RODE markeringen gaan in voege vanaf 01/07/2011 (blz. 4) ART. 33 Afdeling II. Genetische onderzoeken. Art. 33. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het multipel myeloom of de ziekte van Kahler is een kwaadaardige celwoekering van plasmacellen in het beenmerg die een monoklonale zware of lichte keten immunoglobuline produceren.

Nadere informatie

chapter 10 Inleiding

chapter 10 Inleiding chapter 10 Samenvatting 134 chapter 10 Inleiding Multipel myeloom, in Nederland ook wel de ziekte van Kahler genoemd, is een kwaadaardige hematologische tumor, veroorzaakt door een ongeremde groei en deling

Nadere informatie

Myelodysplastisch syndroom

Myelodysplastisch syndroom Inwendige geneeskunde Myelodysplastisch syndroom www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INW022 / Myelodysplastisch syndroom / 20-07-2013 2 Myelodysplastisch

Nadere informatie

Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek. bij hematologische maligniteiten

Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek. bij hematologische maligniteiten Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek bij hematologische maligniteiten MRD Principe, doel en eigenschappen Technieken voor MRD analyse Klinische toepassingen Minimal Residual Disease Bij diagnose:

Nadere informatie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie NIEUWE PERSPECTIEVEN Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie De diagnose leukemie, lymfklierkanker of multipel myeloom heeft een enorme impact op het leven van patiënten en hun omgeving. Vaak

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting In dit proefschrift worden diagnostische en therapeutische aspecten van acute leukemie bij kinderen beschreven, o.a. cyto-immunologische en farmacologische aspecten en allogene

Nadere informatie

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015 Chronische Lymfatische Leukemie anno 2015 Marten R. Nijziel, internist-hematoloog Máxima Medisch Centrum Eindhoven/Veldhoven Hematon Leukemiedag Soesterberg, 3 oktober 2015 Wat is CLL? Wat is nodig voor

Nadere informatie

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing Luister en leer Marlies Van Hoef, MD, PhD, MBA Multiple Myeloom Ziekte van Kahler werd aanvankelijk gediagnostiseerd in 1848 Kwaardaardige abnormaliteit van plasmacellen;

Nadere informatie

Als u te horen krijgt dat u leukemie hebt, is de schrik natuurlijk groot. Vaak komen er dan veel vragen op over

Als u te horen krijgt dat u leukemie hebt, is de schrik natuurlijk groot. Vaak komen er dan veel vragen op over Wat is leukemie? Leukemie is de verzamelnaam voor verschillende soorten beenmergkanker. Alle vormen worden gekenmerkt door een ontregelde groei van verschillende soorten witte bloedcellen. In het beenmerg,

Nadere informatie

Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie. Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium

Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie. Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium Casus 8-jarig meisje wordt gezien door huisarts - Sinds een week bleek

Nadere informatie

Essentiële Trombocytose

Essentiële Trombocytose Essentiële Trombocytose Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. Inleiding U

Nadere informatie

HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015

HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015 HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015 Josée Zijlstra VUMC www.hematologie.nl/ j.zijlstra@vumc.nl Thomas Hodgkin 1798-1866 Hodgkin lymfoom Diagnostiek Pathologie Epidemiologie Symptomen Beeldvorming

Nadere informatie

QuickTime en een TIFF (LZW)-decompressor zijn vereist om deze afbeelding weer te geven. QUIZ

QuickTime en een TIFF (LZW)-decompressor zijn vereist om deze afbeelding weer te geven. QUIZ QUIZ Vraag 2 Meerkleurenfluorescentie: Compensatie belangrijk. Hoe ziet deze compensatie eruit? 1 A: juist B: te veel C: geen 2 A: juist B: te weinig C: geen 3 A: te veel B: geen C: juist 4 A: te weinig

Nadere informatie

In het algemeen duidt een RPI < 2 op onvoldoende tijd of vermogen van het beenmerg om te reageren op de anemie.

In het algemeen duidt een RPI < 2 op onvoldoende tijd of vermogen van het beenmerg om te reageren op de anemie. Mededelingen MDC-Amstelland voor (huis)artsen en verloskundigen. november 2011 MDC-Amstelland is sinds 1 juli j.l. een feit, maar hiermee zijn nog niet alle bepalingen met de daarbij behorende referentiewaarden

Nadere informatie

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: ziekte van Kahler Otto Kahler Sarah Newbury, 1844 Rajkumar & Kyle, Blood 2008 Multipel myeloom

Nadere informatie

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma Drs. P.F. Ypma Inleiding Bloedarmoede (anemie) is een veelvoorkomend verschijnsel bij multipel myeloom en de ziekte van Waldenström, zowel bij het begin van de ziekte als in het beloop ervan. Dit kan (ten

Nadere informatie

PERSONTMOETING 18 mei 2005 Geboorte van de eerste HLA baby s

PERSONTMOETING 18 mei 2005 Geboorte van de eerste HLA baby s Partner Universitaire Associatie Brussel Academisch Ziekenhuis van de Vrije Universiteit Brussel PERSONTMOETING 18 mei 2005 Geboorte van de eerste HLA baby s Het programma Preimplantatie Genetische Diagnose

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN GLOBAAL RAPPORT

Nadere informatie

DNA practicum De modellenwereld van DNA

DNA practicum De modellenwereld van DNA DNA practicum De modellenwereld van DNA Inleiding Alle eigenschappen van een plant, zoals de grootte, de vorm van het blad, en de enzymen die nodig zijn voor de fotosynthese, liggen opgeslagen in het DNA.

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedtransfusie Informatie voor patiënten F0892-2130 september 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33 pag. 1 officieuze coördinatie 1. CYTOGENETISCHE ONDERZOEKEN

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33 pag. 1 officieuze coördinatie 1. CYTOGENETISCHE ONDERZOEKEN GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33 pag. 1 "K.B. 22.7.1988" (in werking 1.8.1988) "AFDELING II. Genetische onderzoeken." "Art. 33. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde

Nadere informatie

Casus hematologie Huisarts Danny Hiel Hematoloog Inge Vrelust

Casus hematologie Huisarts Danny Hiel Hematoloog Inge Vrelust Gevorderde ziekte: geen curatie, wel controle! Casus hematologie Huisarts Danny Hiel Hematoloog Inge Vrelust Casus Plasmacelleukemie Man 1965, gezond leven Opname ICU met septische shock en multiorgaanfalen.

Nadere informatie

Hodgkin lymfoom 2014. Dr. A. Van Hoof, hematologie Brugge

Hodgkin lymfoom 2014. Dr. A. Van Hoof, hematologie Brugge Hodgkin lymfoom 2014 Dr. A. Van Hoof, hematologie Brugge Wat is Hodgkin lymfoom? Waarom bij mij? Diagnose en stadiumbepaling Behandeling Laattijdige verwikkelingen Lymfomen Ziekte van Hodgkin of Hodgkin

Nadere informatie

BLOED IN ACTIE PRACTICUM:

BLOED IN ACTIE PRACTICUM: PRACTICUM: BLOED IN ACTIE PRACTICUM Ieder jaar ontvangen zo n 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie. Dat betekent dat zij bloed krijgen van een bloeddonor. Waarom een bloedtransfusie? Als er veel bloedverlies

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting 11 Samenvatting Bloedarmoede, vaak aangeduid als anemie, is een veelbesproken onderwerp in de medische literatuur. Clinici en onderzoekers buigen zich al vele jaren over de oorzaken en gevolgen

Nadere informatie

Inwendige geneeskunde. Beenmergpunctie. www.catharinaziekenhuis.nl

Inwendige geneeskunde. Beenmergpunctie. www.catharinaziekenhuis.nl Inwendige geneeskunde Beenmergpunctie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INW002 / Beenmergpunctie / 24-07-2013 2 Beenmergpunctie Binnenkort

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE BEENMERGONDERZOEK

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE BEENMERGONDERZOEK ISSN 0778-8363 FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN

Nadere informatie

Reflecterend testen in de huisartsenpraktijk. Rein Hoedemakers / Peter van t Sant Klinisch chemici

Reflecterend testen in de huisartsenpraktijk. Rein Hoedemakers / Peter van t Sant Klinisch chemici Reflecterend testen in de huisartsenpraktijk Rein Hoedemakers / Peter van t Sant Klinisch chemici Wat kunt u verwachten? Wat is reflecterend testen? Waarom reflecterend testen? Voorbeelden uit de praktijk.

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Myelodysplasie UZ Gent, Dienst Hematologie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Myelodysplasie UZ Gent, Dienst Hematologie bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Myelodysplasie UZ Gent, Dienst Hematologie Inleiding U wordt behandeld voor myelodysplasie of MDS. U hebt hierover al uitleg gekregen van uw behandelende

Nadere informatie

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Welkom in Meander Medisch Centrum Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Indolent non Hodgkin lymfoom en chronischlymfatischeleukemie Van oorzaaktot (nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

Casus 1. Man, 52 jaar. Pancytopenie. Hb: 5,4 WBC: 3,8 granulo s 1.68 Plt: 98 LDH: 450. Casus 1

Casus 1. Man, 52 jaar. Pancytopenie. Hb: 5,4 WBC: 3,8 granulo s 1.68 Plt: 98 LDH: 450. Casus 1 Casus 1 Man, 52 jaar. Pancytopenie Hb: 5,4 WBC: 3,8 granulo s 1.68 Plt: 98 LDH: 450 Casus 1 Difje Casus 1 Wat is de volgende stap? Vit B12 / foliumzuur Bloedkweek Beenmerg aspiraat Direkte antiglobuline

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Acute myeloïde leukemie Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Normale bloedcelvorming Acute myeloïde leukemie (AML) Klonale proliferatie van immature hematopoëtische

Nadere informatie

Alles over de bloedziekten PNH & AA. Wat is bloed?

Alles over de bloedziekten PNH & AA. Wat is bloed? Alles over de bloedziekten PNH & AA Wat is bloed? Binnenin je lichaam zit een rode vloeistof. Dat is je bloed. Bloed is erg belangrijk voor je lichaam, het zorgt voor vervoer van stoffen, voor de warmte

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Myeloproliferatieve aandoeningen (MPD)

Myeloproliferatieve aandoeningen (MPD) Myeloproliferatieve aandoeningen (MPD) van nieuwe inzichten naar nieuwe behandelingen Reinier Raymakers, internist-hematoloog UMC Utrecht Myeloproliferatieve aandoeningen Toename in bloedcelaanmaak Rode

Nadere informatie

Hypereosinofiel syndroom

Hypereosinofiel syndroom Hypereosinofiel syndroom R. Fijnheer Meander Medisch Centrum/UMCUtrecht HES Incidentie: 2-4 per 1.000.000 per jaar Man> vrouw Leeftijd: 30-70 erg in belangstelling: glivec, mepolizumab etc. Lastig voor

Nadere informatie

Algemeen Bloedtransfusie voor kinderen

Algemeen Bloedtransfusie voor kinderen Algemeen Bloedtransfusie voor kinderen In deze folder vertellen we je wat een bloedtransfusie is en waarom het gegeven wordt. Wat is bloedtransfusie? Bloedtransfusie betekent dat je bloed krijgt toegediend.

Nadere informatie

Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen

Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen Opbouw Casus Bespreking literatuur Hypothesen met betrekking tot casus Voorgeschiedenis: 1957

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Aplastische anemie UZ Gent, Dienst Hematologie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Aplastische anemie UZ Gent, Dienst Hematologie bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Aplastische anemie UZ Gent, Dienst Hematologie Inleiding U wordt behandeld voor aplastische anemie. U hebt hierover al uitleg gekregen van uw behandelende

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Geen (potentiële) belangenverstrengeling Azacitidine, een gekke oorzaak van crazy paving M. Roeven; M. Cruijsen; W. van der Velden, Casus

Nadere informatie

Onderzoeksprotocol Digital Imaging (DI) van erytrocyten en trombocyten bij MPN

Onderzoeksprotocol Digital Imaging (DI) van erytrocyten en trombocyten bij MPN Onderzoeksprotocol Digital Imaging (DI) van erytrocyten en trombocyten bij MPN Is DI van erytrocyten en trombocyten van meerwaarde in de screening op MPN? Protocol ID Titel EudraCT number jr001 Digital

Nadere informatie

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog CMV, EBV, Toxoplasma Diagnostiek Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog Man, 50 jaar Sinds 8d uit Thailand, 1 maand verblijf (nieuwe partner aldaar) Branderig gevoel ter hoogte van

Nadere informatie

Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking.

Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking. Casusschets 1 Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking. Vraag 1: welke anamnestische punten zijn van belang om al dan niet tot een DEXA over te gaan?

Nadere informatie

Hematologie: werken in teamverband!

Hematologie: werken in teamverband! Hematologie: werken in teamverband! Hematologie Zeer intense samenwerking tussen clinicus, klinisch bioloog, anatomopatholoog en cytogeneticus is cruciaal Aan hand van twee casussen willen we het zorgpad

Nadere informatie

bloedtransfusie bij kinderen

bloedtransfusie bij kinderen bloedtransfusie bij kinderen Binnenkort krijg je een bloedtransfusie, in deze folder leggen we jou alvast uit wat dat is. Wat is een bloedtransfusie? Bij een bloedtransfusie krijg je extra bloed uit een

Nadere informatie

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen Monique Minnema, internist-hematoloog Patientendag 9 jan 2016 AL (en AH) amyloidose AL = Amyloid Light chain AH = Amyloid Heay chain + serum

Nadere informatie

Oordeel 2015-80 OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

Oordeel 2015-80 OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Samenvatting: Patiënte, een vrouw van 60-70 jaar, leed aan een onbehandelbaar ovariumcarcinoom. Enkele maanden voor het overlijden kreeg zij te

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 101 Chapter 7 SAMENVATTING Maligne tumoren van de larynx en hypopharynx ( keelkanker ) zijn de zesde meest voorkomende type kankers van het hele lichaam, en de meest voorkomende

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Longkanker

Patiënteninformatie. Longkanker Patiënteninformatie Longkanker Inhoudsopgave Pagina Wat is longkanker? 4 Onderzoek en diagnose 4 De meest voorkomende onderzoeken. 5 Behandeling 7 De meest voorkomende behandelmethoden 8 Revalidatie 9

Nadere informatie

het anemieprotocol in de eerstelijn

het anemieprotocol in de eerstelijn Interpreteren en becommentariëren van uitslagen: het anemieprotocol in de eerstelijn Dr. ing. M.P.G. Leers, klinisch chemicus PAOKC Consultverlening NVKC 2013 Anemie Hb concentratie < ondergrens ref.waarde

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met Hodgkin lymfoom: wikken en wegen? Josée Zijlstra Hematoloog Vumc j.zijlstra@vumc.nl

Behandeling van patiënten met Hodgkin lymfoom: wikken en wegen? Josée Zijlstra Hematoloog Vumc j.zijlstra@vumc.nl Behandeling van patiënten met Hodgkin lymfoom: wikken en wegen? Josée Zijlstra Hematoloog Vumc j.zijlstra@vumc.nl Wikken en wegen Wat is de beste behandeling? Beste behandeling? Grootste kans op genezing..

Nadere informatie

Samenvatting. Een complex beeld

Samenvatting. Een complex beeld Samenvatting Een complex beeld Vroeg herkende lymeziekte na een tekenbeet is goed te behandelen met antibiotica. Het beeld wordt echter complexer als de symptomen minder duidelijk zijn of als de patiënt

Nadere informatie

Welkom. Bloedwaarden. Hematondag 3 oktober 2015. Jan de Jong, arts np

Welkom. Bloedwaarden. Hematondag 3 oktober 2015. Jan de Jong, arts np Welkom Bloedwaarden Jan de Jong, arts np Hematondag 3 oktober 2015 Laboratoriumonderzoek Programma Getallen zijn maar getallen Rol laboratoriumonderzoek Normale waarden Veel voorkomende bepalingen Lab

Nadere informatie

Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan. Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014

Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan. Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014 Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014 Indeling Introductie Wat is het multipel myeloom Hoe stel je de diagnose Behandeling

Nadere informatie

WORKSHOP ANEMIE. een Maastrichtse aanpak. Michel van Gelder internist-hematoloog

WORKSHOP ANEMIE. een Maastrichtse aanpak. Michel van Gelder internist-hematoloog WORKSHOP ANEMIE een Maastrichtse aanpak Michel van Gelder internist-hematoloog met dan aan: Sacha Zeerleder(hematoloog, AMC) & Arno Gingele(1 e jaarsaios, MUMC) Na deze Workshop ben je ONGETWIJFELD in

Nadere informatie

Casus 1 (3) Komt op poli, laat bloedbeeld prikken Uitslag: Normaalwaarden? T.a.v. Trombopenie: waar let je op? Wat nu? Hb 3.8 L 2.

Casus 1 (3) Komt op poli, laat bloedbeeld prikken Uitslag: Normaalwaarden? T.a.v. Trombopenie: waar let je op? Wat nu? Hb 3.8 L 2. Casus 1 Man, 67 jaar, NSCLC, stadium IIIA (tumor re-long+ positieve lymfklieren mediastinum) Bezig met radiotherapie (5 weken), met wekelijks korte kuur chemotherapie Nu in 3e week, afgelopen week geen

Nadere informatie

MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM. Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)?

MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM. Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)? MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)? De benaming Myelodysplastisch Syndroom (MDS), ook wel myelodysplasie genoemd, staat voor een groep van beenmergstoornissen waarbij de

Nadere informatie

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN VOORWAARDEN Op alle door het ziekenhuis en door de daaraan verbonden vrijgevestigd medisch specialisten met patiënten gesloten behandelingsovereenkomsten, voorzover deze werkzaamheden binnen het kader

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting nederlandse samenvatting Algemene inleiding Primair bot lymfoom is een zeldzame aandoening. Het is een extranodaal subtype van het grootcellig B non Hodgkin lymfoom, dat zich

Nadere informatie

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties VWO Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties Ieder jaar ontvangen zo n 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie. Het gaat dan vaak om patiënten die een grote operatie moeten

Nadere informatie

Perifere Stamcel Reïnfusie

Perifere Stamcel Reïnfusie Perifere Stamcel Reïnfusie Inleiding Wij adviseren u deze brochure over perifere stamcel reïnfusie rustig door te lezen. Vragen of opmerkingen kunt u noteren op de laatste bladzijde zodat u bij een volgend

Nadere informatie

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een Leefregels na PCI U heeft een dotterbehandeling ondergaan. Dit wordt ook wel een PCI genoemd, wat staat voor Percutane Coronaire Interventie. Na ontslag uit het ziekenhuis gaat het herstelproces en de

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Waarom een bloedtransfusie?

Bloedtransfusie. Waarom een bloedtransfusie? Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze brochure vindt u informatie over bloedtransfusie. Wanneer

Nadere informatie

De achilleshiel van CLL

De achilleshiel van CLL De achilleshiel van CLL Dr. S.H. Tonino 22 november 2012 Afdeling Hematologie AMC, Amsterdam Chronische lymfatische leukemie 1. wat is chronische lymfatische leukemie (CLL?) 2. behandeling anno 2012 3.

Nadere informatie

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Klinisch laboratorium Een bloedtransfusie wordt door uw arts voorgeschreven. Dit gebeurt met uw toestemming, tenzij er sprake is van een acute levensbedreigende

Nadere informatie

Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS?

Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS? inhoud Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS? Hoofdstuk 4 : Wat zijn de symptomen van MDS? - anemie - trombopenie - neutropenie Hoofdstuk

Nadere informatie

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties HAVO Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties Ieder jaar ontvangen zo n 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie. Het gaat dan vaak om patiënten die een grote operatie moeten

Nadere informatie

Casus 11. Geen klinische gegevens ingevuld Man, 45 Jaar. Hb: 8,9 WBC: 25,2. Plt: 159 MCV 89,1. Neutro s 13,6 Mono s: 2,52. Casus 6

Casus 11. Geen klinische gegevens ingevuld Man, 45 Jaar. Hb: 8,9 WBC: 25,2. Plt: 159 MCV 89,1. Neutro s 13,6 Mono s: 2,52. Casus 6 Casus 11 Geen klinische gegevens ingevuld Man, 45 Jaar Hb: 8,9 MCV 89,1 WBC: 25,2 Neutro s 13,6 Mono s: 2,52 Plt: 159 Casus 6 Bloed uitstrijkje Casus 6 Wat nu? Anamnese Beenmergonderzoek t(9;22) Bloedkweek

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström Drs. J.M.I. Vos, dr. M.J. Kersten en dr. P.W. Wijermans Inleiding De ziekte van Waldenström behoort volgens de

Nadere informatie

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64.

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. Polycythemia Vera Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. Inleiding U heeft

Nadere informatie

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary VII Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary naar Algemeen 538 Epidemiologie 538 1. Screening 538 2. Diagnostiek 538 2.1 Anamnese

Nadere informatie

Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding

Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding April 2012 71 jarige man Hoge koorts en frequent braken en dyspnoe Geen bloed of slijm bij ontlasting, geen hematurie. CRP = 63 mg/l en HB = 6.1 mmol/l Relevante

Nadere informatie

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten Brengt medische en psychische kennis samen MedPsych Center (MPC) voor klinische patiënten 1. Welkom 3 2. Voor welke patiënten is de MPU bedoeld? 3 3. Wachtlijst

Nadere informatie

Informatie over een bloedtransfusie

Informatie over een bloedtransfusie Informatie over een bloedtransfusie Bij het tot stand komen van deze folder is gebruik gemaakt van de volgende folders: Bloedtransfusie voor patiënten - Stichting Sanquin Bloedvoorziening. Bloedtransfusie

Nadere informatie

De behandeling van leukemie

De behandeling van leukemie Interne geneeskunde Patiënteninformatie De behandeling van leukemie Inleiding U ontvangt deze informatie, omdat bij u leukemie is geconstateerd. Leukemie is een woekering die we ook wel bloedkanker noemen.

Nadere informatie

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Landelijke patienten contactdag 2015 Monique Minnema, internist-hematoloog Inhoud 1. Hoe zit deze ziekte in elkaar? 2. Behandelingen 3. Polyneuropathie

Nadere informatie