De zwakste schakel: de mens

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De zwakste schakel: de mens"

Transcriptie

1 GviB thema-avond Social Engineering in Computer Security De zwakste schakel: de mens J. Strikwerda Nolan, Norton & Co. - Utrecht Universiteit van Amsterdam Leusden, 16 november 2004

2 Thema Welke sociaal-psychologische factoren spelen een rol in het gedrag van mensen met betrekking tot het beveiligen van informatie? Wat is bekend uit de vakgebieden psychologie en sociaal-psychologie? Hoe kan de security officer daarvan gebruik maken in termen van praktische maatregelen en adviezen? Nolan, Norton & Co 2

3 Informatie = geld Sheriff: Why do you rob banks? Because that s where the money is De waarde van informatie wordt vaak onderschat: Als Karl Marx nu zou hebben geleefd zou hij niet Das Kapital hebben geschreven, maar Die Information, een werk dat in feite door Bill Gates is gescheven Bijzondere eigenschappen van informatie (Niet-exclusiviteit) Als ik informatie weggeef, dan raak ik zelf niets kwijt, dit is anders dan in het geval van fysieke goederen, daardoor zijn mensen ook gemakkelijker in de omgang met informatie (Asymmetrie in waarde)voor iemand die in informatie handelt is die informatie van grote waarden, terwijl voor diegene die die informatie moet beheren diezelfde informatie vaak op zijn best marginale waarde heeft Nolan, Norton & Co 3

4 It s an Old Story It was the opinion of all the experts that the ciphers generated by the Enigma were impenetrable to hostile crypt analytical attack, if used correctly. [Emphasis in original][1] [1] Ingel West. (1987). G.C.H.Q.: The Secret Wireless War Coronet Books Nolan, Norton & Co 4

5 Drie groepen factoren die gedrag van individuen bepalen Persoonlijkheidskarakteristieken Persoonlijkheid (w.o. de mate waarin iemand gewetensvol is) Motivatie, ambitie, hiërarchie van preferenties voor beloning en waardering Psychologische behoefte aan erkenning, respect, need for belonginess, rechtvaardig behandeld te worden, veiligheid Kennis, inzicht Wetenschap, ervaring, bewust of onbewust, welke handelen welk effect oplevert met betrekking tot beoogde beloning en waardering of voorkomen van pijn en straf Worden individuen geconfronteerd met het effect van hun handelen of niet? Context Waarden en normen, groepscohesie Waardering van voorbeeldgedrag Tolerantie voor afwijkend gedrag Mate van sociabiliteit: als te hoog dan worden geen kritische vragen gesteld Cultuur algemeen: zie literatuur over social enigineering over hoe misbruik wordt gemaakt van fatsoensregels om bij informatie te komen Nolan, Norton & Co 5

6 Waarom de mens de zwakste schakel is en blijft Als biologisch wezen heeft de mens in geval van gevaar steeds de primair neiging om te vluchten in plaats van om te vechten Verhalen over mogelijke inbraak op computer systemen zijn een vorm van gevaar en mensen vluchten daarvoor in de vorm door het te negeren De mens is steeds beperkt rationeel in denken, beslissingen en handelen en vertoont steeds satisfycing behaviour Voor de meeste mensen geldt dat misbruik, vernietiging etc. van informatie hen niet (direct) in hun persoonlijk inkomen of idem vermogen raakt; Only the paranoid survive Ter wille van zijn eigenwaarde verzet de mens zich steeds tegen formele systemen, de mens committeert zich steeds via de informele organisatie aan de formele organisatie Nolan, Norton & Co 6

7 Wat motivatie bepaalt Effort Performance Rewards } } Expectancy X Instrumentality X Motivation Valence of rewards Dit is expectancy theory van Vroom. In dit model wordt erkend dat prestaties van individuen door meer dan enkel motivatie wordt bepaald. Dit model is invariant in de tijd en naar culturele omstandigheden, maar erkent wel de invloed van cultuur J. Greenberg & R.A. Baron, Behavior in Organizations, 2000: Nolan, Norton & Co 7

8 Wat prestatie bepaalt W.o technische maatregelen Effort Performance Rewards } } Expectancy X Instrumentality X Valence of rewards Motivation Skills and abilities Role perceptions and opportunities Job performance Juist ook m.b.t. het realiseren van information secutiry Beloning zowel in positieve als in negatieve zin, let wel: gewenst gedrag wordt het effectiefst gerealiseerd door positieve beloning, ook wanneer het gaat om informatiebeveiliging Values Climate Leadership Culture J. Greenberg & R.A. Baron, Behavior in Organizations, 2000:150 organisatiecultuur i.h.b. Voorbeeldgedrag van de leiding en het openlijk waarderen van goed gedrag Nolan, Norton & Co 8

9 De belangrijkste auditpunten met betrekking tot de gedragwetenschappelijke aspecten van information security (Aangenomen alle mogelijke technische maatregelen) (1/2) 1. Zijn medewerkers geïnformeerd en getrained in het hanteren van de technische maatregelen? Is daarbij ook duidelijk gemaakt welke schade door misbruik van informatie voor de onderneming/instelling, voor derden en voor henzelf kan veroorzaken? Indien niet; vermelden in audit rapport omdat dan een belangrijk motivatie element ontbreekt 2. Staat in de functieomschrijving van elke medewerker dat het zijn persoonlijke taak is (specifieke) informatie te beschermen tegen... door toepassing van...? Zo niet: in het auditrapport vermelden dat dit moet gebeuren, omdat anders geen zaak gemaakt kan worden bij de ontslagrechter 3. Wordt voorbeeld-gedrag met betrekking tot informatiebeveiliging openlijk voor de rest van de medewerkers beloond, bijvoorbeeld in de vorm van een oorkonde? 1. Vermeldt in audit rapporten ook voorbeeldig gedrag met betrekking tot informatiebeveiliging, ook ter opname in personeelsdossiers, evt. Met aanbeveling de betrokken medewerker te belonen 2. Als het positief belonen van goed gedrag geen praktijk is: vermelden in auditrapport omdat er dan geen sprake is van leereffecten in de organisatie als geheel 4. Wordt het zich niet houden aan informatie-beveiligingsvoorschriften door een medewerker vastgelegd in zijn personeelsdossier? Zo niet: in het auditrapport vermelden dat dit moet gebeuren Nolan, Norton & Co 9

10 De belangrijkste auditpunten met betrekking tot de gedragwetenschappelijke aspecten van information security (Aangenomen alle mogelijke technische maatregelen) (2/2) 5. Is er in het personeelsbeoordelingformulier een vraag opgenomen over hoe de beoordeelde zich kwijt van de taak informatie e.d. te beschermen? Zo niet: in het auditrapport vermelden dat dit moet gebeuren 6. Weegt het zich niet houden aan informatie-beveiligingsvoorschriften materieel mee in de vaststelling van de beloning (positief/negatief, evt. ontslag)? Zo niet: in het auditrapport vermelden dat dit moet gebeuren 6. (Door middel van interviews en observaties): wordt het zich houden aan informatiebeveiligingsvoorschriften in de informele organisatie gestimuleerd en draagt het bij aan erkenning van het individu? Zo niet, dan versterken punten 4,5 en 7, rotte appels identificeren en doen verwijderen 7. Waardeert de leiding openlijk goed (voorbeeld) gedrag met betrekking tot informatiebeveiliging? Worden de voorgaande punten ook toegepast op de leiding zelf? Zo niet: in auditrapport rapporteren aan de audit-commissie in RvC Nolan, Norton & Co 10

Evaluatie en beoordeling: Een psychologische blik op de valkuilen

Evaluatie en beoordeling: Een psychologische blik op de valkuilen Evaluatie en beoordeling: Een psychologische blik op de valkuilen Prof. dr. Frederik Anseel Universiteit Gent Contact: frederik.anseel@ugent Een goed uitgebouwd prestatiebeoordelingssysteem is de ideale

Nadere informatie

Information security officer: Where to start?

Information security officer: Where to start? 1 Information security officer: Where to start? The information security policy process is a continuous and cyclic process 2 1. PLAN: establish ISMS CREATE Information Security Policy (ISP) Inventarise

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Auditen van softcontrols: Waar staan we?

Auditen van softcontrols: Waar staan we? Auditen van softcontrols: Waar staan we? RO Masterclass Muel Kaptein 24 November 2016 Vragen voor dit gedeelte Wat zijn de ontwikkelingen op het gebied van het auditen van soft-controls? Wat doen organisaties

Nadere informatie

Aansturen van medewerkers mbv performantie indicatoren. Rabobank, Senior Middle Management Programme

Aansturen van medewerkers mbv performantie indicatoren. Rabobank, Senior Middle Management Programme Aansturen van medewerkers mbv performantie indicatoren Rabobank, Senior Middle Management Programme Inhoud Hefbomen naar gedrevenheid Focus of aansturen dmv indicatoren Het moment van de waarheid 2 Deel

Nadere informatie

Haal meer uit hoogbegaafde medewerkers

Haal meer uit hoogbegaafde medewerkers Haal meer uit hoogbegaafde medewerkers Onopvallend leiderschap werkt Veel HR-afdelingen hebben een talentmanagementsysteem maar weten niet welke medewerkers extra slim zijn. Driekwart van de hoogbegaafde

Nadere informatie

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative Best Peter Sales Representative TH-SCI Sales Capability Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 03-09-2013 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 24-07-2013. OVER DE SALES

Nadere informatie

High Reliability Organization HRO. dr. ir. Martin van Staveren MBA adviseur

High Reliability Organization HRO. dr. ir. Martin van Staveren MBA adviseur High Reliability Organization HRO dr. ir. Martin van Staveren MBA adviseur Aanleiding: een recensie High Reliablity Organizations WELKOM NORMAL ACCIDENT THEORY Charles Perrow: Accidents are Normal High

Nadere informatie

Meetellen? Dromen, Durven, Doen!

Meetellen? Dromen, Durven, Doen! The Core of the Matter Haalbaarheid en effectiviteit van gedragsgerichte dual system-interventies bij verandering in organisaties Ben Tiggelaar Meetellen? Dromen, Durven, Doen! Dr. Ben Tiggelaar Adfiz

Nadere informatie

De impact van HR op de business. Jaap Paauwe, Job Hoogendoorn en HR compliance

De impact van HR op de business. Jaap Paauwe, Job Hoogendoorn en HR compliance De impact van HR op de business Jaap Paauwe, Job Hoogendoorn en HR compliance Inhoudsopgave Heeft HR impact op de business? (interview met Jaap Paauwe) Certificering HR is must (interview met Job Hoogendoorn)

Nadere informatie

Effectief Sturen op Gedrag: De Kracht van Consequenties

Effectief Sturen op Gedrag: De Kracht van Consequenties Effectief Sturen op Gedrag: De Kracht van Consequenties RO Masterclass Joost Kerkhofs 24 november 2016 Introductie spreker OBM: Organizational Behavior Management 2 Agenda Slagingskansen bij verbetertrajecten

Nadere informatie

Bent u voorbereid op E-Discovery? Drs. C.A. Bombeld. (Technische) Informatica E-Discovery

Bent u voorbereid op E-Discovery? Drs. C.A. Bombeld. (Technische) Informatica E-Discovery Bent u voorbereid op? Drs. C.A. Bombeld Bent u voorbereid op? FACT: ACCIDENTS DO HAPPEN - Verstoring - Onprettige en/of onverwachte gebeurtenis - Gevolgen - Aansprakelijkheid - Wettelijk (onrechtmatige

Nadere informatie

Een praktijkgerichte benadering van Organisatie en Management. Hoofdstuk 5 Individu en groepen

Een praktijkgerichte benadering van Organisatie en Management. Hoofdstuk 5 Individu en groepen www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 5 Een praktijkgerichte benadering van Organisatie en Management Hoofdstuk 5 Individu en groepen 1 Leerdoelen Na bestudering van dit hoofdstuk: Na bestudering van dit hoofdstuk:

Nadere informatie

HiPo en leiderschap... een perfecte match? 9 Juni 2015

HiPo en leiderschap... een perfecte match? 9 Juni 2015 HiPo en leiderschap... een perfecte match? 9 Juni 2015 Stelling 1 Deelnemers aan het high potential programma kunnen het best geselecteerd worden aan de hand van hun huidige performance 3 Herkenbaar?

Nadere informatie

TH-LPI Lean Performance Indicator. Best Peter Manager Brainwave Ltd.

TH-LPI Lean Performance Indicator. Best Peter Manager Brainwave Ltd. Best Peter Manager Brainwave Ltd. TH-LPI Lean Performance Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 11-11-2015 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 10-03-2015. OVER DE

Nadere informatie

Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014

Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Jac van der Klink Gezondheid en werk Duurzame inzetbaarheid Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Jac van

Nadere informatie

Maturity van security architectuur

Maturity van security architectuur Renato Kuiper Principal Consultant LogicaCMG renato.kuiper@logicacmg.com LogicaCMG 2006. All rights reserved Over de spreker Renato Kuiper Principal consultant Information Security bij LogicaCMG Hoofdredacteur

Nadere informatie

Psychologische aspecten van leiderschap. > Karianne Kalshoven ACIL. > Okke Postmus Development Booster

Psychologische aspecten van leiderschap. > Karianne Kalshoven ACIL. > Okke Postmus Development Booster Psychologische aspecten van leiderschap > Karianne Kalshoven ACIL > Okke Postmus Development Booster Theorethische benaderingen van leiderschap Trait Approaches Behavioral Approaches Contingency Theories

Nadere informatie

VAN LEREN NAAR PRESTEREN

VAN LEREN NAAR PRESTEREN VAN LEREN NAAR PRESTEREN DE WEG NAAR WERKPLEKGEORIENTEERDE E-LEARNING JANINE VAN ZOEST NEW MORE APPLY SOLVE CHANGE Apply Synergies 10% FORMEEL LEREN 70% WERKPLEK LEREN 20% SOCIAAL LEREN (mentoring & coaching)

Nadere informatie

Hoe combineer je Mindfullness, Passie en Power (onderscheidend) om een

Hoe combineer je Mindfullness, Passie en Power (onderscheidend) om een Hi Paul, Robin, Bram, Jan, Wat ik wil voorstellen om bij de launch, waarom we samenwerken en wat we gaan doen, ook een (link naar) Ebook mee te geven met - ons onderscheidend vermogen en een tip van de

Nadere informatie

Beïnvloeding Risicovol gedrag: SENSEMAKING. Wim J.L. Elving Universiteit van Amsterdam

Beïnvloeding Risicovol gedrag: SENSEMAKING. Wim J.L. Elving Universiteit van Amsterdam Beïnvloeding Risicovol gedrag: SENSEMAKING Wim J.L. Elving Universiteit van Amsterdam Overzicht 1. Waarom mislukken veranderingen? 2. De Feiten - Hard facts, dangerous half truths and total nonsense -

Nadere informatie

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks?

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Over de rol van de Operational Auditor in sturen op kernwaarden, cultuur en gedrag Olof Bik Behavioral & Cultural Governance Trophy Games, 28 nov 2013, Hilversum

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

Hieronder tref je een overzicht van 51 waarden. De opdracht werkt als volgt:

Hieronder tref je een overzicht van 51 waarden. De opdracht werkt als volgt: Werkwaarden Je bewust worden van je werkwaarden geeft meer inzicht in je huidige werkgeluk en de invloed daarvan op je energie niveau. Het geeft je inzicht in wat werk betekent voor jouw als individu.

Nadere informatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Voorlopige resultaten van het onderzoek naar de perceptie van medewerkers in sociale (wijk)teams bij gemeenten - Yvonne Zuidgeest

Nadere informatie

RAPPORT CARRIEREWAARDEN I

RAPPORT CARRIEREWAARDEN I RAPPORT CARRIEREWAARDEN I Van: B Steerneman Administratienummer: Datum: 31 Aug 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant Orga Prepublish 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken

Nadere informatie

De acht mechanismen van geefgedrag

De acht mechanismen van geefgedrag De acht mechanismen van geefgedrag Pamala Wiepking www.wiepking.com Erasmus Centre for Strategic Philanthropy (ECSP) / Sociologie Erasmus Universiteit Rotterdam Fundraising Day 15 mei 2012 Geven aan goede

Nadere informatie

Security Starts With Awareness

Security Starts With Awareness Security Starts With Awareness Think Secure Think Secure is in 2003 opgericht met het doel organisaties te ondersteunen met kennis en diensten die: 1.Het bewustzijn m.b.t. informatie- en ICT beveiliging

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

E- health: state of the art inzake leefs2jlverandering. Dr. Rik Crutzen Universiteit Maastricht rik.crutzen@maastrichtuniversity.

E- health: state of the art inzake leefs2jlverandering. Dr. Rik Crutzen Universiteit Maastricht rik.crutzen@maastrichtuniversity. E- health: state of the art inzake leefs2jlverandering Dr. Rik Crutzen Universiteit Maastricht rik.crutzen@maastrichtuniversity.nl Disclosure belangen spreker (poten2ële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Achter de schermen van het tropenziekenhuis. Judith van de Kamp

Achter de schermen van het tropenziekenhuis. Judith van de Kamp Achter de schermen van het tropenziekenhuis Judith van de Kamp Masteronderzoek Periode: 2006-2008 Methoden: * Interviews * Observaties Setting: 7 ziekenhuizen in Ghana Focus: Nederlandse gezondheidswerkers,

Nadere informatie

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement?

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Definitie outplacement Outplacement is een geheel van begeleidende diensten en adviezen die in opdracht van

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

De obsessieve leider

De obsessieve leider De obsessieve leider De obsessieve leider organiseert alles volgens precieze, strakke regels. Deze leider is nadrukkelijk aanwezig, controleert en regelt. In een chaotische organisatie heeft men zeker

Nadere informatie

AR op Maat Ambulant. Presentatie Larissa Hoogsteder en Simone Dust

AR op Maat Ambulant. Presentatie Larissa Hoogsteder en Simone Dust Presentatie en Doelgroep? Slidenr. 2 Doelgroep AR op Maat De AR op Maat is bedoeld voor jongens en meisjes in de leeftijd van 16-24 jaar met een (ernstige) agressieproblematiek Range: matig tot en met

Nadere informatie

Dr. Amber Walraven 190ste plenaire SWR-conferentie Leusden, 29-30 mei 2015

Dr. Amber Walraven 190ste plenaire SWR-conferentie Leusden, 29-30 mei 2015 Jongeren en ict, niet altijd even vanzelfsprekend. Dr. Amber Walraven 190ste plenaire SWR-conferentie Leusden, 29-30 mei 2015 Veel gehoorde geluiden Veel gehoorde geluiden Kanttekening: Jongeren minder

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid. Mantelzorgbeleid De Gouden Leeuw Groep - mei

Mantelzorgbeleid. Mantelzorgbeleid De Gouden Leeuw Groep - mei Mantelzorgbeleid Mantelzorgbeleid De Gouden Leeuw Groep - mei 2016-1 Inleiding De Gouden Leeuw Groep hecht veel waarde aan een goede relatie tussen de cliënt, de mantelzorger en de medewerker(s) van De

Nadere informatie

ISO/IEC Governance of InformationTechnology. Yvette Backer ASL BiSL Foundation. 16 juni ISO Governance of Information Technoloy 1

ISO/IEC Governance of InformationTechnology. Yvette Backer ASL BiSL Foundation. 16 juni ISO Governance of Information Technoloy 1 ISO/IEC 38500 Governance of InformationTechnology Yvette Backer ASL BiSL Foundation 16 juni 2016 ISO 38500 Governance of Information Technoloy 1 Achtergrond Yvette Backer Zelfstandig consultant en trainer,

Nadere informatie

2010 Integrated reporting

2010 Integrated reporting 2010 Integrated reporting Source: Discussion Paper, IIRC, September 2011 1 20/80 2 Source: The International framework, IIRC, December 2013 3 Integrated reporting in eight questions Organizational

Nadere informatie

De Kracht van Consequenties. Brussel, 27 januari 2017

De Kracht van Consequenties. Brussel, 27 januari 2017 De Kracht van Consequenties Brussel, 27 januari 2017 Agenda Slagingskansen bij verbetertrajecten Wat is de rol van gedrag daarbij? De 3 valkuilen en 4 strategieën bij gedragsbeïnvloeding Wetenschappelijk

Nadere informatie

World Class Finance in de Retail

World Class Finance in de Retail World Class Finance in de Retail Jaarcongres Controlling 24 april 2008 Hans Strikwerda Copyright 2008 by Nolan, Norton & Co. Private for the client. This report nor any part of it may not be copied, circulated,

Nadere informatie

dat individuen met een doelpromotie-oriëntatie positieve eigeneffectiviteitswaarnemingen

dat individuen met een doelpromotie-oriëntatie positieve eigeneffectiviteitswaarnemingen 133 SAMENVATTING Sociale vergelijking is een automatisch en dagelijks proces waarmee individuen informatie over zichzelf verkrijgen. Sinds Festinger (1954) zijn assumpties over sociale vergelijking bekendmaakte,

Nadere informatie

Beheerst Beloningsbeleid De Heer & Partners BV De Heer & Partners

Beheerst Beloningsbeleid De Heer & Partners BV De Heer & Partners Beheerst Beloningsbeleid De Heer & Partners BV De Heer & Partners Doel beloningsbeleid Ons beloningsbeleid is in eerste instantie gericht op het bevorderen, aantrekken en behouden van goede gekwalificeerde

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Zuidoost om zich bij de Soa-polikliniek van de GGD Amsterdam te laten Testen op Soa s en Hiv A Qualitative Research

Nadere informatie

Kennismanagement in accountantsorganisaties. Prof.dr. Eddy Vaassen RA 6 november 2015

Kennismanagement in accountantsorganisaties. Prof.dr. Eddy Vaassen RA 6 november 2015 Kennismanagement in accountantsorganisaties Prof.dr. Eddy Vaassen RA 6 november 2015 Onderwerpen Kennisdelen in de accountantsorganisatie van best practices Kennisdelen in de accountantsorganisatie van

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

Van unitmanagement naar multidimensionale organisaties

Van unitmanagement naar multidimensionale organisaties Van unitmanagement naar multidimensionale organisaties Samenvatting van de onderzoeksresultaten en de publicatie: Strikwerda, J. (2008). Van unitmanagement naar multidimensionale organisaties. Assen -

Nadere informatie

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Dr. Franck L.B. Meijboom Ethiek Instituut & Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht Welzijn We zijn niet de eerste! Welzijn

Nadere informatie

Het VCA-Register. Transparantie en Afrekenbaarheid in Duurzaam Landgebruik en Natuurlijk Kapitaal. Werkconferentie Natuurlijk Kapitaal

Het VCA-Register. Transparantie en Afrekenbaarheid in Duurzaam Landgebruik en Natuurlijk Kapitaal. Werkconferentie Natuurlijk Kapitaal Het VCA-Register Transparantie en Afrekenbaarheid in Duurzaam Landgebruik en Natuurlijk Kapitaal Werkconferentie Natuurlijk Kapitaal Utrecht, 15 december 2015 Zorgen voor onze planeet Overal staat biodiversiteit

Nadere informatie

De HR sturing voor een professionele ontwikkeling. Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits er sprake is van correcte bronvermelding

De HR sturing voor een professionele ontwikkeling. Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits er sprake is van correcte bronvermelding De HR sturing voor een professionele ontwikkeling. 1 Executive Leadership Foundation 2011 Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits er sprake is van correcte bronvermelding Niets is zo ongelijk als

Nadere informatie

VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER

VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER Wij zijn ervan overtuigd dat bedrijven alleen succesvol kunnen zijn in maatschappijen waarin mensenrechten beschermd en gerespecteerd worden. Wij erkennen

Nadere informatie

Contentstrategie. Haal meer waarde uit je content

Contentstrategie. Haal meer waarde uit je content Contentstrategie Haal meer waarde uit je content 24 mei 2011 :: NVBA :: Woerden (NL) drs. Erik M. Hartman :: erik@hartman- communicahe.nl :: @erikmhartman Erik Communicatiekunde - Universiteit Utrecht

Nadere informatie

Dr. Daantje Derks Associate Professor Erasmus University Rotterdam. WERKEN IN DE TOEKOMST Performance Management 3.0

Dr. Daantje Derks Associate Professor Erasmus University Rotterdam. WERKEN IN DE TOEKOMST Performance Management 3.0 Dr. Daantje Derks Associate Professor Erasmus University Rotterdam WERKEN IN DE TOEKOMST Performance Management 3.0 INTRODUCTIE Competitief voordeel Werknemers maken het verschil Innovatie Creativiteit

Nadere informatie

POSITIEVE INTERVENTIE BRENGT GEDRAGSVERANDERING

POSITIEVE INTERVENTIE BRENGT GEDRAGSVERANDERING POSITIEVE INTERVENTIE BRENGT GEDRAGSVERANDERING in dit geval innovatiekracht Februari 2016 Involve Sophiaweg 89 6523 NH NIJMEGEN www.involve.eu contact met ons op voor afspraken over het gebruik 1 Veranderen

Nadere informatie

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido 2008 IBM Corporation 2 3 Vraag? Hoe goed kent u uw bedrijfsvisie en

Nadere informatie

Samenwerken in assetmanagement door de bril van organisatiecultuur

Samenwerken in assetmanagement door de bril van organisatiecultuur Samenwerken in assetmanagement door de bril van organisatiecultuur 7 December 2015 Robert van Grunsven, Consultants Asset Management Programma Assetmanagement en samenwerken Inleiding organisatiecultuur

Nadere informatie

DRIE DIMENSIES VAN LEIDERSCHAP

DRIE DIMENSIES VAN LEIDERSCHAP Revolutie in organisatieland Je kunt wel zeggen dat er momenteel een revolutie gaande is in organisatieland. Voor veel mensen zijn de grenzen bereikt. Ze willen niet langer slechts een klein deel van zichzelf

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal FAMO Mini Congres: Harro Spanninga, Peter Keur Agenda Inleiding op informatieveiligheid De opdracht van de taskforce Interactief verankeren van informatieveiligheid

Nadere informatie

Fijn, mijn kind heeft een puberbrein

Fijn, mijn kind heeft een puberbrein Fijn, mijn kind heeft een puberbrein drs. Anje de Vries Bureau Meesterschap Oosterhoutstraat 9a 9401 NA Assen Ontwikkeling Ontwikkelingsgebieden A. Lichamelijke ontwikkeling groei, zintuigen en de motoriek

Nadere informatie

Zorg voor een objectieve weegave van een persoon

Zorg voor een objectieve weegave van een persoon Zorg voor een objectieve weegave van een persoon Soorten Testen Persoonlijkheidstesten Teamroltest Performance Indicator Sales Indicator 360 graden Onderzoek Communicatiestijl IQ test Beroepentesten Personal

Nadere informatie

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4 EPC ESCO VME Sven Wuyts Factor4 Energie Prestatie Contract Energy Service COmpany Vereniging van MedeEigenaars Sven Wuyts Factor4 Factor4: Antwerpen en Amsterdam Ingenieurs en financieel experts Energiebesparingsprojecten

Nadere informatie

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 1 Inhoudsopgave: 1. Kernwaarden Almere College Dronten 3 2. Pesten wat is dat? 4 3. Signalen bij pesten 5 4. Het vijf sporen beleid van het Almere College

Nadere informatie

Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl

Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl Het is onze doelstelling om te allen tijde beschikbaar te zijn voor onze klanten als het gaat om werving en selectie en personeels-

Nadere informatie

Veiligheid & Verandering

Veiligheid & Verandering Veiligheid & Verandering naar een ander niveau getild Dr. Ben Tiggelaar Samurai@Work Antwerpen 11 maart 2016 IGNAZ SEMMELWEIS? HET PROBLEEM HOEVEEL VERANDERINGEN MISLUKKEN? Type verandering Onderzoek Invoering

Nadere informatie

Marjo Maas: fysiotherapeut / docent / onderzoeker Peer assessment De impact van peer assessment op het klinische redeneren en het klinisch handelen van fysiotherapeuten in opleiding en fysiotherapeuten

Nadere informatie

Security Health Check

Security Health Check Factsheet Security Health Check De beveiligingsthermometer in uw organisatie DUIJNBORGH - FORTIVISION Stadionstraat 1a 4815NC Breda +31 (0) 88 16 1780 www.db-fortivision.nl info@db-fortivision.nl De Security

Nadere informatie

Relatie tussen Appreciative Inquiry en Autonome Motivatie Verklaard door Psychologische. Basisbehoeften en gemodereerd door Autonomieondersteuning

Relatie tussen Appreciative Inquiry en Autonome Motivatie Verklaard door Psychologische. Basisbehoeften en gemodereerd door Autonomieondersteuning Relatie tussen Appreciative Inquiry en Autonome Motivatie Verklaard door Psychologische Basisbehoeften en gemodereerd door Autonomieondersteuning The Relationship between Appreciative Inquiry and Autonomous

Nadere informatie

Motivatie van leerlingen Motivationeel leerklimaat

Motivatie van leerlingen Motivationeel leerklimaat Gwen Weeldenburg test Test Motivatie van leerlingen Motivationeel leerklimaat Onderwijs is gericht op het leren van leerlingen te optimaliseren door het leren te richten en met name te faciliteren Beoordelen

Nadere informatie

Transitie. - de noodzaak van adequaat Change Management. PON Outsourcing Kenniscongres 22 September 2016 Dr. Geert W.J. Heling.

Transitie. - de noodzaak van adequaat Change Management. PON Outsourcing Kenniscongres 22 September 2016 Dr. Geert W.J. Heling. Transitie - de noodzaak van adequaat Change Management PON Outsourcing Kenniscongres 22 September 2016 Dr. Geert W.J. Heling Vooraf Zie Transitie als een proces van Change Management Elke organisatieverandering

Nadere informatie

Publiek-private ontwikkeling, nu en in de toekomst

Publiek-private ontwikkeling, nu en in de toekomst Amsterdam Institute of Social Science Research Publiek-private ontwikkeling, nu en in de toekomst Dr. Leonie Janssen-Jansen Wageningen, 31 oktober 2013 Achtergronden Groeidenken > grote invloed op planning

Nadere informatie

Senior leiderschap en jong talent

Senior leiderschap en jong talent ONDERZOEK Senior leiderschap en jong talent Onderzoek naar een generatiekloof tussen leidinggevenden en jonge professionals. 2010 Upstream Consulting Drs. Dennis Boutkan Drs. Trudie Westen MSc. Jennifer

Nadere informatie

Werkplekbeveiliging in de praktijk

Werkplekbeveiliging in de praktijk Werkplekbeveiliging in de praktijk M.E.M. Spruit Geautomatiseerde werkplekken vormen een belangrijke schakel in de informatievoorziening van organisaties. Toch wordt aan de beveiliging van werkplekken

Nadere informatie

Arbeid. 1. Vrijwilligerswerk. 2. Huishoudelijk werk. 3. Zorgarbeid

Arbeid. 1. Vrijwilligerswerk. 2. Huishoudelijk werk. 3. Zorgarbeid Arbeid Arbeid kunnen we indelen in twee verschillende soorten: betaalde en onbetaalde arbeid. Betaalde arbeid is werk waarvoor een vergoeding (loon) wordt betaald. Deze betaling ontbreekt bij onbetaalde

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek en dan.? Kennis delen, betere zorg

Ongeneeslijk ziek en dan.? Kennis delen, betere zorg Ongeneeslijk ziek en dan.? Kennis delen, betere zorg Deventer 26-03-2013 Inhoud presentatie doel van de avond wat is palliatieve zorg? Cijfers overeenkomsten en verschillen knelpunten palliatieve zorg

Nadere informatie

Leiderschap in planning & control

Leiderschap in planning & control Leiderschap in planning & control A3 netwerkbijeenkomst, 20 januari 2015 Henk Doeleman Leiderschap in planning & control? Minder papier Meer participatief en versterkte betrokkenheid Versterking van de

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Filosofie en actualiteit. Zevende avond

Filosofie en actualiteit. Zevende avond Filosofie en actualiteit Zevende avond Over gelijkheid Emancipatie Gelijke behandeling Beloningen Mensenrechten Confucius Racisme Vrouw zijn Crisis Emancipatie Pauline Kleingeld: huwelijk is primair vrijwillige

Nadere informatie

Feeling Good, Working Safe. Nolost Capital 2011

Feeling Good, Working Safe. Nolost Capital 2011 Feeling Good, Working Safe Nolost Capital 2011 WIE IS NOLOST CAPITAL Kennisexpert Organisatiewetenschappen en Organisatiepsychologie Samenwerking Universiteiten Jarenlange internationale onderzoeken in

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

image001.gif; image002.png; image003.png; NB_verklaring PV cellen op dak GRA gebouw.pdf

image001.gif; image002.png; image003.png; NB_verklaring PV cellen op dak GRA gebouw.pdf Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bijlagen: Eric van Noord Monday, November 02, 2015 7:41 PM Kramer, Rob RE: Rietveld academie kapvergunning en image001.gif; image002.png; image003.png;

Nadere informatie

The Kentalis Reading House

The Kentalis Reading House The Kentalis Reading House Technology-facilitated enhancement of parent involvement Annet de Klerk, Loes Wauters Overview A first impression Motivation The importance of emergent literacy at home Kentalis

Nadere informatie

P+O-congres. Goesting in Kortrijk. Stijn Van Dierdonck / Nils Vanantwerpen

P+O-congres. Goesting in Kortrijk. Stijn Van Dierdonck / Nils Vanantwerpen P+O-congres Goesting in Kortrijk. Stijn Van Dierdonck / Nils Vanantwerpen Verloop Wat Droom Waarom Wie doet wat Hoe Verloop Wat Droom Waarom Wie doet wat Hoe Intrinsieke motivatie If you want to

Nadere informatie

Paramedisch OnderzoekCentrum

Paramedisch OnderzoekCentrum IMPLEMENTATIE: welke weg? Prof.dr. Rob Oostendorp Dr. Michel Wensing Prof.dr. Richard Grol Implementatie Kenmerken implementatie (ZON, 1997; Gezondheidsraad, 2000). Procesmatige en planmatige invoering.

Nadere informatie

Geheugenstrategieën, Leerstrategieën en Geheugenprestaties. Grace Ghafoer. Memory strategies, learning styles and memory achievement

Geheugenstrategieën, Leerstrategieën en Geheugenprestaties. Grace Ghafoer. Memory strategies, learning styles and memory achievement Geheugenstrategieën, Leerstrategieën en Geheugenprestaties Grace Ghafoer Memory strategies, learning styles and memory achievement Eerste begeleider: dr. W. Waterink Tweede begeleider: dr. S. van Hooren

Nadere informatie

Workshop Veiligheidscultuur

Workshop Veiligheidscultuur Universiteit Hasselt Onderzoeksgroep Patiëntveiligheid Faculteit Geneeskunde en Levenswetenschappen Faculteit Bedrijfseconomische Wetenschappen Annemie Vlayen annemie.vlayen@uhasselt.be Workshop Veiligheidscultuur

Nadere informatie

Evalueren moet niet meer, zijn er betere alternatieven?

Evalueren moet niet meer, zijn er betere alternatieven? Evalueren moet niet meer, zijn er betere alternatieven? Where to start? 30 years of experience, my friend- TINA Wat leidinggevenden denken: This will be great! Wat er echt gebeurt TONK!! WAAROM!!!! Een

Nadere informatie

2. Vooruitgang Werk hebben dat leidt tot betere mogelijkheden/kansen en grotere verantwoordelijkheid.

2. Vooruitgang Werk hebben dat leidt tot betere mogelijkheden/kansen en grotere verantwoordelijkheid. Wat vind ik belangrijk? Stap 1: Hieronder vind je een overzicht van 51 waarden. Lees de hele lijst een keer door om bekend te raken met de inhoud. Ga daarna nog een keer door de lijst en kruis de waarden

Nadere informatie

Rapport Management i360. Test Kandidaat

Rapport Management i360. Test Kandidaat Rapport Management i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt

Nadere informatie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Iedere beveiligingsprofessional kent waarschijnlijk het schillenconcept. Dit staat bekend onder verschillende benamingen zoals defence in depth of layers

Nadere informatie

IT Security Een keten is zo sterk als de zwakste schakel.

IT Security Een keten is zo sterk als de zwakste schakel. IT Security Een keten is zo sterk als de zwakste schakel. René Voortwist ICT Adviseur Leg het mij uit en ik vergeet het. Laat het me zien en ik onthoud het misschien, maar betrek mij erbij en ik begrijp

Nadere informatie

nhoud Inleiding 9 Het belang van menselijke relaties Sociale invloed

nhoud Inleiding 9 Het belang van menselijke relaties Sociale invloed I nhoud Inleiding 9 1 Het belang van menselijke relaties 13 1.1 De need to belong 13 1.1.1 Sociale steun als overlevingsmechanisme 17 1.1.2 Samenwerking als overlevingsmechanisme 26 1.1.3 Voortplanting

Nadere informatie

De oudere werknemer en MD

De oudere werknemer en MD + De oudere werknemer en MD Matthijs Bal Vrije Universiteit Amsterdam NFMD Congres 15 januari 2013 + Introductie Matthijs Bal Associate Professor Vrije Universiteit Amsterdam Hiervoor Erasmus Universiteit

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6 Inleiding De afgelopen vijftien jaar hebben we veel ervaring opgedaan met het doorvoeren van operationele efficiencyverbeteringen in combinatie met ITtrajecten. Vaak waren organisaties hiertoe gedwongen

Nadere informatie