Jan Heerze. Kortom. Nederlandse grammatica. Walvaboek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jan Heerze. Kortom. Nederlandse grammatica. Walvaboek"

Transcriptie

1 Jan Heerze Kortom Nederlandse grammatica Walvaboek

2 WOORD VOORAF Kennis van de Nederlandse grammatica is geen doel in zichzelf, maar een hulpmiddel om tekortkomingen in eigen taalgebruik te corrigeren. Dat geldt niet alleen voor spellingkwesties, maar ook voor zinsbouw. Inzicht in de grammatica vergroot ook het vermogen vlot en gevarieerd te formuleren. Bovendien zorgt kennis van de grammatica van de eigen taal ervoor dat de grammatica van een vreemde taal snel en effectief kan worden opgenomen. Kortom Nederlandse grammatica is een compleet overzicht van zinsontleding, samengestelde zin en woordbenoeming. Het behandelt beknopt, maar duidelijk alle grammaticaregels aan de hand van sprekende voorbeelden. Twijfelgevallen en struikelblokken worden helder toegelicht. Waar nodig komen ook stilistische kwesties ter sprake. Het functionele kleurgebruik en de index vergroten de toegankelijkheid van het overzicht. Het antwoord op vragen als hoe zat het ook al weer met hen of hun? en hoe vind ik het lijdend voorwerp? is snel gevonden.

3 5 INHOUD 1 Persoonsvorm 6 2 Onderwerp 7 3 Werkwoordelijk gezegde 8 4 Naamwoordelijk gezegde 9 5 Bedrijvende en lijdende vorm 10 6 Lijdend voorwerp 11 7 Meewerkend voorwerp 12 8 Voorzetselvoorwerp 13 9 Bijwoordelijke bepaling Bijvoeglijke bepaling Samengestelde zin 16 Kenmerken samengestelde zin 17 Nevenschikkend verband; samentrekking 18 Soorten bijzinnen Zelfstandig naamwoord Bijvoeglijk naamwoord Lidwoord Telwoord Werkwoord Voornaamwoord Persoonlijk voornaamwoord Wederkerend voornaamwoord Wederkerig voornaamwoord Bezittelijk voornaamwoord Aanwijzend voornaamwoord Vragend voornaamwoord Betrekkelijk voornaamwoord Onbepaald voornaamwoord Bijwoord Voegwoord Voorzetsel Tussenwerpsel 39 Index 40

4 6 1 PERSOONSVORM Het veranderen van de werkwoordstijd (tijdsproef) is de beste manier om de persoonsvorm te vinden: het zinsdeel dat verandert, is de persoonsvorm. De rechterrijbaan is geblokkeerd De rechterrijbaan was geblokkeerd Als je een zin ontleedt, begin je altijd met het zoeken naar de persoonsvorm. In de gebiedende wijs is de persoonsvorm onveranderlijk. Je gebruikt altijd de ik-vorm van de tegenwoordige tijd: Pim, loop nou eens door! Jongens, loop nou eens door! Ook als in een zin meer werkwoorden staan, kun je met de tijdsproef de persoonsvorm (persoonsvormen) makkelijk vinden: Het stadion kon op tijd ontruimd worden. Het stadion kan op tijd ontruimd worden. Alleen kon/kan is persoonsvorm, want ontruimd en worden veranderen niet. De opening van de haven zal worden uitgesteld, omdat het stormt. De opening van de haven zou worden uitgesteld, omdat het stormde. Zal en stormt zijn persoonsvormen, want ze veranderen beide bij de tijdsproef.

5 7 2 ONDERWERP Onderwerp en persoonsvorm zijn nauw verbonden: als de persoonsvorm in het meervoud wordt gezet, komt het onderwerp ook in het meervoud te staan (en omgekeerd). Met deze getalsproef kun je het onderwerp van een zin snel vinden. Eén rijstrook is door een vrachtwagen geblokkeerd. Beide rijstroken zijn door een vrachtwagen geblokkeerd. Aan woorden als ze, wie, die kun je niet zien of ze enkelvoud of meervoud zijn. Wanneer je de getalsproef wilt doen, vervang je ze door een zelfstandig naamwoord. Ze opent de tentoonstelling. De minister opent de tentoonstelling. Ze openen de tentoonstelling. De ministers openen de tentoonstelling. De minister verandert en is dus onderwerp. Daarom is Ze ook onderwerp. Soms heeft een onderwerp geen enkele betekenis, het vult alleen een plaats: Het is de laatste vakantiedag. Het zat hem lelijk tegen. Het zonder betekenis noem je loos onderwerp. Een zin in de gebiedende wijs heeft geen onderwerp. Kijk zelf uit! Blijf een beetje uit de buurt, alstublieft!

6 8 3 WERKWOORDELIJK GEZEGDE Een werkwoordelijk gezegde bestaat uit één of meer werkwoorden. alleen de persoonsvorm Lex vertrekt morgen naar Brazilië. de persoonsvorm + een ander werkwoord/andere werkwoorden Lex is gisteren naar Brazilië vertrokken. Lex hoopt morgen naar Brazilië te vertrekken. Lex zal morgen om deze tijd naar Brazilië vertrokken zijn. Soms staat een deel van het werkwoord afgescheiden van de rest in de zin. Lex komt volgende week aan in Brazilië. Het woord aan hoort bij het werkwoordelijk gezegde, omdat we te maken hebben met het werkwoord aankomen. Tot het werkwoordelijk gezegde rekenen we ook het wederkerend voornaamwoord (zie p. 30). NAC handhaaft zich dit jaar in de eredivisie. We herinneren ons niets van die brief. We hebben te maken met de werkwoorden zich handhaven en zich herinneren. Soms vormt een werkwoord één betekenisgeheel met een groep andere woorden. De tegenstanders kozen uiteindelijk het hazenpad. De betekenis kun je omschrijven met één ander werkwoord: vluchten. De hele woordgroep kozen het hazenpad benoemen we als werkwoordelijk gezegde. We spreken in zo n geval van een werkwoordelijke uitdrukking (de geest geven, in de maling nemen).

7 9 4 NAAMWOORDELIJK GEZEGDE Dit kruispunt is al jarenlang levensgevaarlijk. Het naamwoordelijk gezegde bestaat uit een werkwoordelijk deel (is) en een naamwoordelijk deel (levensgevaarlijk). Het werkwoordelijk deel is eigenlijk niet meer dan een verbindingsschakel: is koppelt het naamwoordelijk deel levensgevaarlijk aan het onderwerp Dit kruispunt (zie koppelwerkwoord, p. 26). Het belangrijkste kenmerk van het naamwoordelijk deel is dat het iets zegt over het onderwerp. Het naamwoordelijk deel kan zijn: een zelfstandig naamwoord Olaf werd inderdaad tuinarchitect. (hele gezegde: werd tuinarchitect) een bijvoeglijk naamwoord Nina was vroeger verlegen. (hele gezegde: was verlegen) Het naamwoordelijk deel van het gezegde kan ook een groep woorden zijn. Het onderzoek was niet erg eerlijk. Het popconcert werd een verschrikkelijke sof. Ook een voornaamwoord en een telwoord kunnen naamwoordelijk deel van het gezegde zijn. Otto was m. Marga wordt binnenkort zeventien. Als werkwoordelijk deel van het gezegde (koppelwerkwoord) worden o.a. gebruikt: zijn, worden, blijken, blijven, lijken, schijnen, heten, dunken, voorkomen. Deze werkwoorden kunnen echter ook een werkwoordelijk gezegde vormen. (zie p. 26) De trainer blijft optimistisch. (naamwoordelijk gezegde: blijft optimistisch) De trainer blijft nog een maand in Italië. (werkwoordelijk gezegde: blijft; betekenis: verblijft) Het werkwoordelijk deel van het naamwoordelijk gezegde kan ook uit meer dan één werkwoord bestaan. De trainer zal niet lang optimistisch blijven. De rector is een tijdje overspannen geweest.

8 10 5 BEDRIJVENDE EN LIJDENDE VORM Om iets mee te delen of te vragen kun je in het Nederlands vaak kiezen tussen twee vormen. De burgemeester opende het nieuwe winkelcentrum. Het onderwerp (De burgemeester) verricht de handeling. Dit heet de bedrijvende vorm. Er is een andere manier om dezelfde mededeling te doen. Het nieuwe winkelcentrum werd door de burgemeester geopend. Het onderwerp is nu Het nieuwe winkelcentrum. Het onderwerp ondergaat de handeling en we noemen dit lijdende vorm. In de lijdende vorm wordt het gezegde verbonden met een vorm van het werkwoord worden. Bij omzetting van de bedrijvende vorm in de lijdende vorm wordt het oorspronkelijke onderwerp een bepaling met door. De visser haalt het net op. Het net wordt opgehaald door de visser. Deze omzettingsproef is belangrijk bij het vinden van het lijdend voorwerp (zie p. 11). Als een zin in de voltooide tijd staat, gebruik je in de lijdende vorm een vorm van het werkwoord zijn. De burgemeester heeft het nieuwe winkelcentrum geopend. (bedrijvende vorm) Het nieuwe winkelcentrum is door de burgemeester geopend. (lijdende vorm)

9 11 6 LIJDEND VOORWERP Het lijdend voorwerp is een zinsdeel dat nauw verbonden is met het werkwoordelijk gezegde. Het komt alleen voor in zinnen die in de bedrijvende vorm staan. Je vindt het lijdend voorwerp door een omzettingsproef: het lijdend voorwerp wordt onderwerp, als de zin in de lijdende vorm wordt gezet (zie vooral p. 10). Tot ieders verrassing won Joop het toernooi. Het toernooi is lijdend voorwerp, want bij de omzettingsproef wordt het toernooi onderwerp. Tot ieders verrassing werd het toernooi door Joop gewonnen. Bij werkwoorden die de betekenis hebben van bezitten, krijgen, bevatten is de omzettingsproef onmogelijk, terwijl er toch sprake is van een lijdend voorwerp. De buren hebben sinds gisteren een zonneboiler. (zonneboiler: lijdend voorwerp) Theo s broertje heeft een nieuwe fiets gekregen. (een nieuwe fiets: lijdend voorwerp) De container bevatte ook verboden stoffen. (verboden stoffen: lijdend voorwerp) Bij een naamwoordelijk gezegde en in een zin in de lijdende vorm staat nooit een lijdend voorwerp. Dat betekent dus dat er nooit een lijdend voorwerp staat bij een gezegde waarin een vorm van worden of zijn voorkomt.

Grammaticaboekje NL. Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden.

Grammaticaboekje NL. Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden. 9 789082 208306 van Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden. Opzoekboekje voor leerlingen in klas 1 tot en met 3 in de onderbouw

Nadere informatie

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord Woordsoorten Nederlands Aanwijzend voornaamwoord Betrekkelijk voornaamwoord Bezittelijk voornaamwoord Bijvoeglijk gebruikt werkwoord Bijvoeglijk naamwoord Bijwoord Bijzin Hoofdzin Hulpwerkwoord Koppelwerkwoord

Nadere informatie

Z I N S O N T L E D I N G

Z I N S O N T L E D I N G - 1 - Z I N S O N T L E D I N G Waarom is zinsontleding zo belangrijk? Elke scholier op de middelbare school maar ook de kinderen op de lagere school, komen veelvuldig met zinsontleding in aanraking, eigenlijk

Nadere informatie

De laat gearriveerde koerier drinkt achter een bruin bureau koude koffie. Deze jonge verpleegster huppelt meestal vrolijk door de lange gangen.

De laat gearriveerde koerier drinkt achter een bruin bureau koude koffie. Deze jonge verpleegster huppelt meestal vrolijk door de lange gangen. Zinsdelen Nederlands Bijvoeglijke bepaling Bijwoordelijke bepaling Lijdend voorwerp Meewerkend voorwerp Naamwoordelijk gezegde Onderwerp Persoonsvorm Voorzetselvoorwerp Werkwoordelijk gezegde Bijvoeglijke

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv Inhoud 1 Spelling 5 1 geschiedenis van de nederlandse spelling in vogelvlucht 11 2 spellingregels 13 Klinkers en medeklinkers 13 Spelling van werkwoorden 14 D De stam van een werkwoord 14 D Tegenwoordige

Nadere informatie

Werkwoorden zijn woorden die aangeven wat iets of iemand doet, is of wordt.

Werkwoorden zijn woorden die aangeven wat iets of iemand doet, is of wordt. DEEL 1: werkwoorden 1. Werkwoorden Werkwoorden zijn woorden die aangeven wat iets of iemand doet, is of wordt. Voorbeelden: komen, gaan, zwemmen, lopen, zijn enz. 1.1 Vormen van het werkwoord Werkwoorden

Nadere informatie

handelingswijzer redekundig ontleden zinsdelen

handelingswijzer redekundig ontleden zinsdelen handelingswijzer redekundig ontleden zinsdelen Naslagwerk Voor leerlingen en ouders INHOUD INHOUD... 2 REDEKUNDIGE ONTLEDING: ZINSDELEN... 3 PERSOONSVORM (pv)... 3 WERKWOORDELIJK GEZEGDE (ww gez)... 3

Nadere informatie

Grammatica. Op niveau onderbouw - Naslag

Grammatica. Op niveau onderbouw - Naslag Op niveau onderbouw - Naslag Grammatica In dit naslagdocument vind je de belangrijkste onderdelen van grammatica die in Op niveau onderbouw, leerjaar 1 t/m 3, worden behandeld. Als je wilt weten welke

Nadere informatie

Tipboekje. Herman Jozefschool. Groep 8

Tipboekje. Herman Jozefschool. Groep 8 Tipboekje Herman Jozefschool Groep 8 Inhoudsopgave Tips: Woordsoorten Werkwoorden, Lidwoorden,Zelfstandige naamwoorden en eigen namen Bijvoeglijke naamwoorden,voorzetsels,vragende voornaamwoorden Bezittelijke

Nadere informatie

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands Josée Coenen De bovenkamer een kleurrijke grammatica van het Nederlands Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief Bij de verschillende onderdelen van Taal actief kunt u onderdelen uit De bovenkamer

Nadere informatie

GRAMMATICA WERKWOORDELIJK GEZEGDE NAAMWOORDELIJK GEZEGDE VOLLEDIGE UITLEG UITLEG PER ONDERDEEL UITLEG PER ONDERDEEL VOLLEDIGE UITLEG

GRAMMATICA WERKWOORDELIJK GEZEGDE NAAMWOORDELIJK GEZEGDE VOLLEDIGE UITLEG UITLEG PER ONDERDEEL UITLEG PER ONDERDEEL VOLLEDIGE UITLEG GRAMMATICA WERKWOORDELIJK GEZEGDE NAAMWOORDELIJK GEZEGDE VOLLEDIGE UITLEG UITLEG PER ONDERDEEL VOLLEDIGE UITLEG UITLEG PER ONDERDEEL OEFENSITES WERKWOORDELIJK GEZEGDE ONTLEDEN ZIN OEFENSITES NAAMWOORDELIJK

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling 10

Inhoud. 1 Spelling 10 Inhoud 1 Spelling 10 1 geschiedenis van de friese spelling (stavering) in het kort 10 2 spellingregels 12 Hulpmiddelen 12 Klinkers en medeklinkers 12 Lettergrepen 13 Stemhebbend en stemloos 13 Basisregels

Nadere informatie

Ontleden. Er zijn twee manieren van ontleden: taalkundig ontleden en redekundig ontleden.

Ontleden. Er zijn twee manieren van ontleden: taalkundig ontleden en redekundig ontleden. Ontleden Er zijn twee manieren van ontleden: taalkundig ontleden en redekundig ontleden. Bij het redekundig ontleden verdeel je de zin in zinsdelen en geef je elk zinsdeel een redekundige naam. Deze zinsdelen

Nadere informatie

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 Voor Nederlands zijn er 3 modules van elk 4 uur per week. De uren worden aansluitend gegeven, het gaat dus om een volledige namiddag. De

Nadere informatie

1.Taalzee. 2. De zee Hieronder zie je een voorbeeld van hoe een stukje zee er uit kan zien.

1.Taalzee. 2. De zee Hieronder zie je een voorbeeld van hoe een stukje zee er uit kan zien. 1.Taalzee Bij Taalzee krijgen leerlingen een eigen stukje zee met dieren. Deze dieren moeten ze in leven/gezond houden door taaloefeningen te doen. Er zijn ruim 20.000 verschillende opgaven, verdeeld over

Nadere informatie

Redekundig ontleden. Arend van den Brink

Redekundig ontleden. Arend van den Brink Redekundig ontleden Arend van den Brink - Inhoudsopgave Redekundig ontleden... 3 Persoonsvorm... 3 Onderwerp... 4 Naamwoordelijk gezegde... 4 Werkwoordelijk gezegde... 7 Lijdend voorwerp... 8 Meewerkend

Nadere informatie

1 Spelling en uitspraak

1 Spelling en uitspraak Inhoud 1 Spelling en uitspraak 1 de spellingregels 11 Klinkers en medeklinkers 12 Accenttekens 11 Apostrof ( ) en koppelteken (-) 12 Hoofdletters 13 Los of aan elkaar? 13 Afbreken 14 2 uitspraak 14 Medeklinkers

Nadere informatie

Pdf versie uitleg Grammatica

Pdf versie uitleg Grammatica Uitleg Grammatica Inleiding In deze zelfstudiemodule kun je grammatica oefenen. Grammatica betekent volgens de Van Dale Leer van het systeem van een taal, geheel van regels volgens welke woorden en zinnen

Nadere informatie

2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12

2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12 Inhoudsopgave 1 Русский алфавит Het Russische alfabet 10 2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12 3 Фонетика Fonetiek

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling en uitspraak. 2 Grammatica

Inhoud. 1 Spelling en uitspraak. 2 Grammatica Inhoud 1 Spelling en uitspraak 1 spelling 11 Algemene regels 11 Klinkers en medeklinkers 11 Accenttekens 12 Hoofdletters 13 Los of aan elkaar? 13 Afbreken 14 2 uitspraak 14 De letters van het alfabet 15

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Dit boekje bestaat uit drie delen:

Inhoudsopgave. Dit boekje bestaat uit drie delen: Inhoudsopgave Dit boekje bestaat uit drie delen: Deel 1: uitleg (stappenplan) blz. 2 t/m 5 Deel 2: oefenzinnen blz. 6 Deel 3: antwoorden blz. 7 t/m 12 Disclaimer Aan de inhoud van dit boekje kunnen geen

Nadere informatie

TAAL- en REDEKUNDIG ONTLEDEN

TAAL- en REDEKUNDIG ONTLEDEN TAAL- en REDEKUNDIG ONTLEDEN Blz. Onderwerp 2 Zelfstandig naamwoord 3 Betrekkelijk voornaamwoord 4 Bijvoeglijk naamwoord 5 Gezegde 6 Koppelwerkwoord 7 Lijdend en meewerkend voorwerp 8 Onderwerp 9 Persoonlijk

Nadere informatie

Nederlands C.T samenvatting

Nederlands C.T samenvatting Nederlands C.T samenvatting Wat te leren: Blok 4 + helft blok 5, op de leer s.o stof na. Blok 4 2.2 Chronologische tijdsvolgorde: de ene gebeurtenis na de andere Tijdsprong: het overslaan van een stuk

Nadere informatie

Leerlijn Spreken & luisteren groep 5

Leerlijn Spreken & luisteren groep 5 Leerlijn Spreken & luisteren groep 5 Spreken (individueel / gesprekken voeren): Luisteren: Een monoloog houden in een kleine groep, duidelijk verwoorden wat ze bedoelen. Een gesprek (overleg) voeren in

Nadere informatie

OPA-methode. Inhoud. 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2. Zinnen bestaan uit zinsdelen 3

OPA-methode. Inhoud. 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2. Zinnen bestaan uit zinsdelen 3 OPA-methode Inhoud 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2 Zinnen bestaan uit zinsdelen 3 U kunt zinnen altijd in de vier OPA-volgordes schrijven 5 PP in taal 2001 versie april 2001 1 1. De OPA-methode

Nadere informatie

Dagdeel 2 Werkwoordspelling: t ex-kofschip, vervoegen, werkwoordtijden

Dagdeel 2 Werkwoordspelling: t ex-kofschip, vervoegen, werkwoordtijden Nederlands Dagdeel 1 Introductie en vaststelling leerdoelen Redekundig ontleden: persoonsvorm, werkwoordelijk gezegde, naamwoordelijk gezegde, onderwerp, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp, bijwoordelijke

Nadere informatie

SKO. Cursus Nederlandse Bedrijfscorrespondentie. Opleiding Schriftelijke Communicatie Nederlands

SKO. Cursus Nederlandse Bedrijfscorrespondentie. Opleiding Schriftelijke Communicatie Nederlands Avondopleidingen SKO Opleidingen Opleidingen Ondernemer Correspondentie Cursus Zakelijk Nederlands Cursus Nederlandse Bedrijfscorrespondentie Opleiding Schriftelijke Communicatie Nederlands Opleidingen

Nadere informatie

Inhoud. Extra oefeningen 68

Inhoud. Extra oefeningen 68 Inhoud Les 1 Zinnen 8 Les 2 Werkwoordstijden 10 Les 3 Soorten werkwoorden 12 Les 4 Hulp- en koppelwerkwoorden 14 Les 5 Zwakke en sterke werkwoorden 16 Les 6 Vraagvormen 18 Les 7 Gebiedende en aanvoegende

Nadere informatie

LESSTOF. Basisgrammatica

LESSTOF. Basisgrammatica LESSTOF Basisgrammatica 2 Lesstof Basisgrammatica INHOUD INLEIDING... 4 BASISGRAMMATICA EN MEIJERINK... 5 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 6 OMVANG... 7 INHOUD... 9 Lesstof Basisgrammatica 3 INLEIDING Muiswerkprogramma

Nadere informatie

Kernwoord Uitleg Voorbeeld

Kernwoord Uitleg Voorbeeld Aanhalingstekens Accenttekens Achtervoegsel Afbreekteken Gebruik je voor een citaat of als iets niet letterlijk is bedoeld. Gebruik je om iets nadruk te geven of om dubbelzinnigheid te voorkomen. Een nietzelfstandig

Nadere informatie

Inhoud. Over taal. Ontstaan van taal 19. Hoe het Nederlands gegroeid is 40. Een taal leren 22

Inhoud. Over taal. Ontstaan van taal 19. Hoe het Nederlands gegroeid is 40. Een taal leren 22 Inhoud 1 2 3 Over taal Ontstaan van taal 19 Hoe kunnen mensen praten? 19 Wanneer zijn mensen gaan praten? 19 Schrijven met tekeningen 20 Het ontstaan van het alfabet 21 Gebarentaal 21 Beeldtaal 21 Het

Nadere informatie

Les 5 Werkwoorden 22 Les 6 De persoonsvorm van het werkwoord 24 Les 7 De, het, een 26 Les 8 Het meervoud (op -en, -s of - s) 28 Herhalingstoets 2 30

Les 5 Werkwoorden 22 Les 6 De persoonsvorm van het werkwoord 24 Les 7 De, het, een 26 Les 8 Het meervoud (op -en, -s of - s) 28 Herhalingstoets 2 30 Inhoud Deel 1 Grammaticale vormen Les 1 Letter, woord, zin, getal, cijfer 12 Les 2 Zinnen 14 Les 3 Persoonlijke voornaamwoorden (1) 16 Les 4 Hij / het / je / we / ze 18 Herhalingstoets 1 20 Les 5 Werkwoorden

Nadere informatie

NE/B/1 - NE/K/1 NE/B/2 - NE/K/2. Klas 3 P1. PTA Nederlands BLW/KLW methode: Ta!ent COHORT: 2012-2014

NE/B/1 - NE/K/1 NE/B/2 - NE/K/2. Klas 3 P1. PTA Nederlands BLW/KLW methode: Ta!ent COHORT: 2012-2014 PTA Nederlands BLW/KLW methode: Ta!ent COHORT: 01-014 CODE VERANT- WOORDING KERNDEEL WEGING KENNIS CIJFER CODE VAKVAARDIGHEID CIJFER CODE WEGING AANVULLENDE OPMERKINGEN 1 Fictie (herhaling) boeken kiezen,

Nadere informatie

Prisma Taalbeheersing. Basisgrammatica. Nederlands. Begrijpelijk voor iedereen. Henriëtte Houët

Prisma Taalbeheersing. Basisgrammatica. Nederlands. Begrijpelijk voor iedereen. Henriëtte Houët Prisma Taalbeheersing Basisgrammatica Nederlands Begrijpelijk voor iedereen Henriëtte Houët 5 Inhoud Inleiding - Waarom grammatica? 7 1. Grammatica: de regels voor zinnen en woorden 8 2. Zinsontleden en

Nadere informatie

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal in Beeld. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal in Beeld. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands Josée Coenen De bovenkamer een kleurrijke grammatica van het Nederlands Het gebruik van De bovenkamer bij Taal in Beeld Bij verschillende onderdelen van de taalmethode Taal in Beeld, kunt u De bovenkamer

Nadere informatie

Over de verschillen en gelijkenissen tussen talen bij taalbeschouwing

Over de verschillen en gelijkenissen tussen talen bij taalbeschouwing Vraag 46 Is dit Chinees voor jou? Over de verschillen en gelijkenissen tussen talen bij taalbeschouwing COD, pronom réciproque, main clause Je moet heel wat begrippen kennen als je een andere taal leert.

Nadere informatie

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT)

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) Schooljaar 2015 2016 Nederlands havo vwo 1 Lesperiode: 1 week 36 t/m week 38 Hoofdstuk: Spelling H 2 t/m 6 De stam van het werkwoord Splitsbare werkwoorden Persoonsvorm tegenwoordige tijd en de bijbehorende

Nadere informatie

PV ( ) OW ( ) WW REST { } NIET-WW REST [ ] GEMENGDE REST [ } NAAMW. DEEL MW ======= BIJW. BEPALING

PV ( ) OW ( ) WW REST { } NIET-WW REST [ ] GEMENGDE REST [ } NAAMW. DEEL MW ======= BIJW. BEPALING PV ( ) OW ( ) WW REST { } NIET-WW REST [ ] GEMENGDE REST [ } NAAMW. DEEL LV MW ======= VV BIJW. BEPALING PERSOONSVORM (PV) In elke zin staan een of meer werkwoorden. Een van die werkwoorden is altijd de

Nadere informatie

Formuleren. Doelgroep Formuleren. Omschrijving Formuleren

Formuleren. Doelgroep Formuleren. Omschrijving Formuleren Formuleren Muiswerk Formuleren is een programma dat aandacht besteedt aan de belangrijkste stof die in de eerste klassen van het voortgezet onderwijs veelal aan de orde komt. Doelgroep Formuleren Formuleren

Nadere informatie

Bijwoordelijke bepaling HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52704

Bijwoordelijke bepaling HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52704 Bijwoordelijke bepaling HV 2 Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52704 Dit lesmateriaal is

Nadere informatie

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Hieronder vindt u de leerplandoelen taalbeschouwing die we met onze evaluatie in kaart willen brengen. Ze staan in dezelfde volgorde

Nadere informatie

11. De leerling leert verder vertrouwd te raken met de klank van het Frans door veel te luisteren naar gesproken en gezongen teksten.

11. De leerling leert verder vertrouwd te raken met de klank van het Frans door veel te luisteren naar gesproken en gezongen teksten. A. LEER EN TOETSPLAN Leerjaar: 3 Onderwerp: Luistervaardigheid 11, 12, 13, 14 11. De leerling leert verder vertrouwd te raken met de klank van het Frans door veel te luisteren naar gesproken en gezongen

Nadere informatie

handelingswijzer taalkundig ontleden woordsoorten

handelingswijzer taalkundig ontleden woordsoorten handelingswijzer taalkundig ontleden woordsoorten Naslagwerk Voor leerlingen en ouders 1 INHOUD INHOUD... 2 TAALKUNDIGE ONTLEDING: WOORDSOORTEN... 3 WERKWOORDEN... 3 ZELFSTANDIG NAAMWOORD (zelfst.nw)...

Nadere informatie

Test je kennis Nederlands

Test je kennis Nederlands Test je kennis Nederlands Een goede kennis en beheersing van de Nederlandse taal is noodzakelijk in het economisch hoger onderwijs. Inhoud toets Nederlands Met de toets Nederlands testen we onder andere

Nadere informatie

Emancipatie van het grammaticaonderwijs

Emancipatie van het grammaticaonderwijs Emancipatie van het grammaticaonderwijs Peter-Arno Coppen Na een lange periode van onderdrukking lijkt het grammaticaonderwijs zich geleidelijk aan te ontworstelen aan de slaafse positie waarin het is

Nadere informatie

instapkaarten taal verkennen

instapkaarten taal verkennen 6 instapkaarten inhoud instapkaarten Taal verkennen thema 1 les 2 1 thema 1 les 4 2 thema 1 les 7 3 thema 1 les 9 4 thema 2 les 2 5 thema 2 les 4 6 thema 2 les 7 7 thema 2 les 9 8 thema 3 les 2 9 thema

Nadere informatie

D of T Bingo! Ik denk dat de bemoeienis van de VS met dat land de stabiliteit ondermijnt.

D of T Bingo! Ik denk dat de bemoeienis van de VS met dat land de stabiliteit ondermijnt. Lees de zinnen voor in willekeurige volgorde. De leerlingen moeten vervolgens het d/t woord in die zin juist invullen. Wanneer een leerling alle zinnen als eerst heeft roept hij of zij BINGO! Zijn alle

Nadere informatie

Nieuwsbrief leren. leren en studeren op de basisschool. nummer 7 maart 2002. Lieven Coppens

Nieuwsbrief leren. leren en studeren op de basisschool. nummer 7 maart 2002. Lieven Coppens België Finland Griekenland Japan Nigeria Noorwegen Polen Rusland Singapore Slovakije Tsjechië Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten Percentage Nieuwsbrief leren leren en studeren op de basisschool nummer

Nadere informatie

Werkwoorden. Hebben en zijn. De twee belangrijkste werkwoorden in het Nederlands zijn hebben en zijn. Ik ben Thomas. Ik heb een fiets.

Werkwoorden. Hebben en zijn. De twee belangrijkste werkwoorden in het Nederlands zijn hebben en zijn. Ik ben Thomas. Ik heb een fiets. Werkwoorden Hebben en zijn De twee belangrijkste werkwoorden in het Nederlands zijn hebben en zijn. Ik ben Thomas. Ik heb een fiets. persoon onderwerp hebben zijn 1 enk. ik heb ben 2 enk. jij/u hebt bent

Nadere informatie

DE ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD

DE ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD DE ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD Een didactiek om het begrip ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD aan te leren in het 4e leerjaar (Groep 6). Enkele voorafgaande opmerkingen over de toekomende tijd van het werkwoord.

Nadere informatie

Nederlandse taalbeschouwing als ondersteuning voor het vreemdetalenonderwijs? Elena Lievens workshop studiedag Taal en Tekst, ENW AUGent, 6/11/2013

Nederlandse taalbeschouwing als ondersteuning voor het vreemdetalenonderwijs? Elena Lievens workshop studiedag Taal en Tekst, ENW AUGent, 6/11/2013 Nederlandse taalbeschouwing als ondersteuning voor het vreemdetalenonderwijs? Elena Lievens workshop studiedag Taal en Tekst, ENW AUGent, 6/11/2013 Gewijzigde eindtermen Taalprof Peter-Arno Coppen van

Nadere informatie

Les 4: Les conversatie + grammatica Nederlands Conversatie Les 2 A-klas

Les 4: Les conversatie + grammatica Nederlands Conversatie Les 2 A-klas Les 4: Les conversatie + grammatica Nederlands Conversatie Les 2 A-klas Leraar: Dag Jef. Jef: Dag mevrouw. Hoe gaat het met u? Leraar: Goed, dank je. En met jou? Jef: Ook goed. ----------- Mark: Hallo

Nadere informatie

DPS. Communicatie. Werkblad: werkwoordspelling

DPS. Communicatie. Werkblad: werkwoordspelling Werkstuk schrijven DPS Communicatie Werkblad: werkwoordspelling On line, korte, doelgerichte cursussen. Aan de slag wanneer het u uitkomt. Via Skype contact met een ervaren docent. Makkelijker was het

Nadere informatie

Basisgrammatica. Prisma Taalbeheersing. Arjan Krijgsman Johan Zonnenberg. Begrijpelijk voor iedereen. Duits

Basisgrammatica. Prisma Taalbeheersing. Arjan Krijgsman Johan Zonnenberg. Begrijpelijk voor iedereen. Duits Prisma Taalbeheersing Basisgrammatica Duits Begrijpelijk voor iedereen Arjan Krijgsman Johan Zonnenberg Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten - Antwerpen 6 Inhoud Grammatica - Waar doe je het voor?

Nadere informatie

Tegenwoordige en verleden tijd De persoonsvorm staat in de tegenwoordige tijd of in de verleden tijd.

Tegenwoordige en verleden tijd De persoonsvorm staat in de tegenwoordige tijd of in de verleden tijd. Belangrijk om te weten in groep 7 en 8 Een handig naslagwerk. Als het onderwerp enkelvoud is, wordt de persoonsvorm ook in enkelvoud geschreven. Ik loop naar huis. Jij loopt naar huis. Mijn broer loopt

Nadere informatie

Maandbrief groep 7/8 april / mei 2016

Maandbrief groep 7/8 april / mei 2016 Maandbrief groep 7/8 april / mei 2016 Beste ouders, verzorgers, Onderzoekend leren Alle kinderen van de hele school hebben gewerkt met onderzoekend leren. Het thema was: waarnemen en bewegen. Er werden

Nadere informatie

instapkaarten taal verkennen

instapkaarten taal verkennen instapkaarten inhoud instapkaarten Taal verkennen thema 1 les 2 1 thema 1 les 4 2 thema 1 les 7 3 thema 1 les 9 4 thema 2 les 2 5 thema 2 les 4 6 thema 2 les 7 7 thema 2 les 9 8 thema 3 les 2 9 thema 3

Nadere informatie

Nieuwsbrief 16 : 22 april 2015

Nieuwsbrief 16 : 22 april 2015 BASISSCHOOL HET DAL Brede School Markeent St. Jozefslaan 102 6006 JN Weert Tel: 0495-534518 Nieuwsbrief 16 : 22 april 2015 1. Agenda Datum tijd Voor wie Wat / Waar / Overige info Vr. 24 april Zo. 26 april

Nadere informatie

Basis Werkwoordspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basisspelling en Basisgrammatica.

Basis Werkwoordspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basisspelling en Basisgrammatica. Basis Werkwoordspelling Basis Werkwoordspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basisspelling en Basisgrammatica. Basis Werkwoordspelling is een programma voor het leren

Nadere informatie

VOORWOORD. René van Royen

VOORWOORD. René van Royen VOORWOORD Priscianus was een knappe man. Toen Rome lang geleden nog een rijk was, leerde hij de kinderen in zijn klas Latijn. Hij gaf dus les, maar wat hij in de klas vertelde schreef hij ook op. Zo ontstond

Nadere informatie

HEREXAMEN MULO 2009 (3 e toets 2009)

HEREXAMEN MULO 2009 (3 e toets 2009) MINISTERIE VN ONERWIJS EN VOLKSONTWIKKELING EXMENUREU HEREXMEN MULO 2009 (3 e toets 2009) Vak : Nederlands lgemene Taalkennis atum : Tijd : 55 minuten EZE TK ESTT UIT 40 ITEMS. Geef de juiste werkwoordsvormen.

Nadere informatie

WERKEN MET DE METHODE ZUGSPITZE. Toelichting voor de docent

WERKEN MET DE METHODE ZUGSPITZE. Toelichting voor de docent VERNIEUWEND Ik vind die succesbelevingen, met stempels en al, echt een leuke insteek. Je krijgt er een fris en vernieuwend gevoeld bij. WERKEN MET DE Citaat deelnemer methodepanel, november 2015 METHODE

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 h/v de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 h/v de betekenis

Nadere informatie

Er was eens.een anderstalig kind. Josée Coenen HCO

Er was eens.een anderstalig kind. Josée Coenen HCO Er was eens.een anderstalig kind Josée Coenen HCO Stijgen / Dalen 1. Eén persoon stelt een gesloten vraag 2. Is het antwoord op u van toepassing; dan gaat u staan. Is het niet op u van toepassing: dan

Nadere informatie

D of T Bingo! De aan sinaasappels verknochte man kon die kraam maar moeilijk voorbijlopen.

D of T Bingo! De aan sinaasappels verknochte man kon die kraam maar moeilijk voorbijlopen. A Lees de zinnen voor in willekeurige volgorde. De leerlingen moeten vervolgens het d/t woord in die zin juist invullen. Wanneer een leerling alle zinnen als eerst heeft roept hij of zij BINGO! Zijn alle

Nadere informatie

Informatie over kerndoelen en leerdoelen Alles-in-1 en Alles-Apart

Informatie over kerndoelen en leerdoelen Alles-in-1 en Alles-Apart Informatie over kerndoelen en leerdoelen Alles-in-1 en Alles-Apart Alles-in-1 biedt, samen met Alles-Apart, kerndoelendekkende leerstof aan voor groep 4 t/m 8 voor alle vak- en leergebieden behalve rekenen,

Nadere informatie

DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC)

DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC) DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC) 1. Definitie De nominale groep of nominale constituent (NC) bestaat principieel uit één woordgroep (soms één enkel woord) (i) die begint noch eindigt met

Nadere informatie

Spelling. 1. Werkwoorden

Spelling. 1. Werkwoorden Stijl en spelling Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste stijl- en spellingregels die in de onderbouw bij Nederlands zijn behandeld. Bij schrijfopdrachten en bij het examen wordt in de bovenbouw

Nadere informatie

2 Lesstof Formuleren

2 Lesstof Formuleren LESSTOF Formuleren 2 Lesstof Formuleren INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 4 INHOUD... 8 TOT SLOT... 18 Lesstof Formuleren 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma s voor het onderwijs. De

Nadere informatie

Titel Taalverhaal, software bij, taal. Vak/onderwerp Nederlandse taal

Titel Taalverhaal, software bij, taal. Vak/onderwerp Nederlandse taal Titel Taalverhaal, software bij, taal Vak/onderwerp Nederlandse taal Hardware-eisen Beeldschermformaat: 800 x 600, aantal kleuren 256, audio: 48 kbps, 22/44.1 khz, Processor minimaal Pentium 200, cd-rom:

Nadere informatie

Als je een setje van 4 kaarten hebt, roep je 'kwartet!' en leg je de vier bij elkaar horende kaarten voor je neer op tafel.

Als je een setje van 4 kaarten hebt, roep je 'kwartet!' en leg je de vier bij elkaar horende kaarten voor je neer op tafel. Uitleg kwartetspel Voorbereiding: Alle kaarten worden onder de spelers verdeeld (3-4 spelers). Het kan zijn dat sommige spelers meer kaarten hebben dan andere spelers. De kaarten neem je in je hand. Je

Nadere informatie

Luister naar het alfabet en de voorbeelden. Kijk ook naar de afbeeldingen. voorbeeld letter. b bee [b] bus [ə] een. hemd

Luister naar het alfabet en de voorbeelden. Kijk ook naar de afbeeldingen. voorbeeld letter. b bee [b] bus [ə] een. hemd Het alfabet Van A tot Z Het Nederlandse alfabet heeft 26 letters. Deze letters zijn klinkers en medeklinkers. Er zijn 6 klinkers: a, e, i, o, u, y. Er zijn 20 medeklinkers: b, c, d, f, g, h, j, k, l, m,

Nadere informatie

4.1 Wanneer schrijf je een aanbiedingsbrief? 33 4.2 Wat is het tekstdoel van een aanbiedingsbrief? 33 4.3 Hoe bouw je een aanbiedingsbrief op?

4.1 Wanneer schrijf je een aanbiedingsbrief? 33 4.2 Wat is het tekstdoel van een aanbiedingsbrief? 33 4.3 Hoe bouw je een aanbiedingsbrief op? Inhoud 1 Aan de slag 13 1.1 Inleiding: het schrijfproces 13 1.2 Fase 1: oriënteren 14 1.2.1 Het onderwerp 14 1.2.2 Het tekstdoel 14 1.2.3 De doelgroep 15 1.3 Fase 2: ordenen 16 1.4 Fase 3: opbouwen 16

Nadere informatie

Beginnersfouten Nederlandse Vertalers

Beginnersfouten Nederlandse Vertalers Beginnersfouten Nederlandse Vertalers Inhoud 1. Samenstellingen los schrijven die aan elkaar horen... 3 2. De komma tussen twee werkwoordsvormen vergeten... 3 3. Vele/velen en beide/beiden... 3 4. Die/dat...

Nadere informatie

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2 Auteur boek: مو لف الكتاب: Vera Lukassen Titel boek: Nederlands voor Arabisch taligen كتاب : الھولندي للناطقین باللغة العربیة المستوى Niveau A0 A2, A0 A2 2015, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl

Nadere informatie

INHOUD. Inhoud. Taal. Bestelnr. 88551 Het basisschoolboek. Voor Nederland en Belgiё: K2-Publisher B.V. Prins Hendrikstraat 37 NL-2411 CS Bodegraven

INHOUD. Inhoud. Taal. Bestelnr. 88551 Het basisschoolboek. Voor Nederland en Belgiё: K2-Publisher B.V. Prins Hendrikstraat 37 NL-2411 CS Bodegraven 1 Inhoud Taal 1 Spelling 18 1 Klanken en letters 18 2 Klinkers en medeklinkers 18 3 Lettergrepen 19 Open en gesloten lettergrepen 19 Woorden verdelen in lettergrepen 19 4 Werkwoorden 20 Persoonsvorm 20

Nadere informatie

Specialist in studieboeken Nederlands Specialist in taaltesten

Specialist in studieboeken Nederlands Specialist in taaltesten Catalogus 2015 Uitgeverij Pak Specialist in studieboeken Nederlands Specialist in taaltesten www.uitgeverijpak.nl www.nederlandsetaaltest.nl www.hbotaaltest.nl Laat uw leerlingen/studenten de gratis taaltest

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 11

Inhoud. Inleiding... 11 Inhoud Inleiding............................................................. 11 Hoofdstuk 1: Bij het begin beginnen: de uitspraak........................ 17 Je spreekt al wat Spaans!.......................................18

Nadere informatie

Curriculum Leerroute 4 en 5

Curriculum Leerroute 4 en 5 Curriculum Leerroute 4 en 5 Mondelinge taal-vso Dit curriculum is gebaseerd op de ZML SO en VSO leerlijn Mondelinge en schriftelijke taal, CED-groep, 2012. In dit curriculum zijn de cruciale doelen opgenomen.

Nadere informatie

1. Inductief werken in de klas

1. Inductief werken in de klas 1. Inductief werken in de klas 1. Nieuwe rollen, een nieuwe aanpak NEEJANDERTAAL is een methode om leerlingen taalbeschouwing bij te brengen. Ze doet een beroep op de taalvaardigheid van de leerlingen.

Nadere informatie

LESSTOF. Werkwoordspelling op maat

LESSTOF. Werkwoordspelling op maat LESSTOF Werkwoordspelling op maat 2 Lesstof Werkwoordspelling op maat INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 DIDACTIEK... 20 TOT SLOT... 21 Lesstof Werkwoordspelling op maat 3 INLEIDING Muiswerkprogramma

Nadere informatie

Bienvenidos - Cuaderno de ejercicios

Bienvenidos - Cuaderno de ejercicios unidad 1 En el aeropuerto Zoek bij elke vraag het bijpassende antwoord. Luister naar de cd van het tekstboek, Oefening 1 van Unidad 1, en let op de uitspraak van de /k/-klank in de woorden equipaje en

Nadere informatie

FRANS. Personeelsvergadering 31 mei 2011. mogen moeten. taalregeling. Talenbeleidsnota 3220 FRANS 1

FRANS. Personeelsvergadering 31 mei 2011. mogen moeten. taalregeling. Talenbeleidsnota 3220 FRANS 1 FRANS Personeelsvergadering 31 mei 2011 1 taalregeling 1963 LP 1972 LP 1998 LP 2004 2007 LP 2010 2008 2009 Talenbeleidsnota mogen moeten 3220 FRANS 1 De geschiedenis van het leerplan Frans 1963 : De taalgrens

Nadere informatie

Handboek. Competentiegerichte methode Nederlands voor alle niveaus van het mbo

Handboek. Competentiegerichte methode Nederlands voor alle niveaus van het mbo VIA Handboek Competentiegerichte methode Nederlands voor alle niveaus van het mbo Nes van Hulzen Hans Kruger Suzet Volders Marleen Tienstra Marjan Dorresteijn Michael Mandersloot Ruud van den Belt 8 Inhoudsopgave

Nadere informatie

In duidelijk Nederlands

In duidelijk Nederlands In duidelijk Nederlands 19 vragen en 119 tips De gids In duidelijk Nederlands bevat een overzicht van adviezen voor helder en correct taalgebruik en efficiënte communicatie in het publieke domein. Voor

Nadere informatie

Leerplannen Nederlands en vreemde talen in de eerste graad

Leerplannen Nederlands en vreemde talen in de eerste graad Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Leerplannen Nederlands en vreemde talen in de eerste graad Guy De Becker, Geert Hellemans, Marleen

Nadere informatie

8. GEZEGDE EN ONDERWERP AANDUIDEN Schrijf de gedicteerde zinnen over en duid in iedere zin aan: daarna het onderwerp

8. GEZEGDE EN ONDERWERP AANDUIDEN Schrijf de gedicteerde zinnen over en duid in iedere zin aan: daarna het onderwerp TAALPERIODE 6e KLAS 1 september 1998-18 september 1998 1. ZINNEN : mededelende zin vragende zin uitroepende zin opgaven: zie bord 2. ZINSDELEN en WOORDGROEPEN Welke woorden blijven bij elkaar, ook al worden

Nadere informatie

Toelichting bij de kaartjes die in het opzoekboekje spelling en werkwoordspelling zijn opgenomen

Toelichting bij de kaartjes die in het opzoekboekje spelling en werkwoordspelling zijn opgenomen Toelichting bij de kaartjes die in het opzoekboekje spelling en werkwoordspelling zijn opgenomen Van elk kaartje wordt in deze toelichting kort beschreven wat erop staat. Een spellingregel wordt extra

Nadere informatie

ICT 2010-2011. Onderzoek leerlingensoftware

ICT 2010-2011. Onderzoek leerlingensoftware ICT 2010-2011 Onderzoek leerlingensoftware Carolien Popken Studentnr. 446860 ICT minor deel 1 2010-2011 2 Onderzoek leerlingensoftware Inhoudsopgave Leerlingen software basisschool de Molenwiek te Haarlem...

Nadere informatie

datavisualisatie & infographics -

datavisualisatie & infographics - visualisatie van taal, tekst, woord, en klank. 1. individuele teksten datavisualisatie & infographics - Lien Van Leemput zelfde manier visualiseren. 1. relatie tussen teksten de relatie tussen mijn verschillende

Nadere informatie

De Bonkelaar o p e n b a r e b a s i s s c h o o l v o o r D a l t o n o n d e r w i j s. Rapport. groep 6. Van : Schooljaar : Leerkracht(en) :

De Bonkelaar o p e n b a r e b a s i s s c h o o l v o o r D a l t o n o n d e r w i j s. Rapport. groep 6. Van : Schooljaar : Leerkracht(en) : De Bonkelaar o p e n b a r e b a s i s s c h o o l v o o r D a l t o n o n d e r w i j s Rapport groep 6 Van : Schooljaar : Leerkracht(en) : Toelichting bij het rapport Met dit rapport proberen we u als

Nadere informatie

Onze-Lieve-Vrouwlyceum Genk Lycipedia: Beter leren http://lycipedia.lyceumgenk.be CAPUT PRIMUM. De uitspraak van het Latijn

Onze-Lieve-Vrouwlyceum Genk Lycipedia: Beter leren http://lycipedia.lyceumgenk.be CAPUT PRIMUM. De uitspraak van het Latijn CAPUT PRIMUM De uitspraak van het Latijn 1) Pegasus p. 12: het Latijn en zijn dochtertalen Kaart 1 : Het Latijn (de taal van Latium) werd gesproken in het Romeinse rijk. Kaart 3 : Het Latijn leeft voort

Nadere informatie

Denken over taal: ontleden #2.0

Denken over taal: ontleden #2.0 DOMINICUS COLLEGE tweede klassen VWO NIJMEGEN december 2011 Denken over taal: ontleden #2.0 Je krijgt in tweetallen een aantal losse kaartjes, waarop taaluitingen staan van een tweejarige kleuter. Je ziet

Nadere informatie

Informatieavond groep 6-7. 10 september 2014

Informatieavond groep 6-7. 10 september 2014 Informatieavond groep 6-7 Onderwerpen Voorstellen De groep Vakken Pauze Belangrijke weetjes Vragen? Voorstellen maandag t/m woensdag juf Maaike donderdag en vrijdag: juf Anita De groep Groep 6/7 bestaat

Nadere informatie

KIJKWIJZER MOEILIJKHEID ACTIVITEITEN. 1. Wereld onderwerp. van eenvoudig naar complex

KIJKWIJZER MOEILIJKHEID ACTIVITEITEN. 1. Wereld onderwerp. van eenvoudig naar complex KIJKWIJZER MOEILIJKHEID ACTIVITEITEN 1. Wereld onderwerp van eenvoudig naar complex 1.1. hoe moeilijk is het onderwerp van de activiteit voor de leerling? a. abstractie het onderwerp van de activiteit

Nadere informatie

Prisma Taalbeheersing. Basisgrammatica. Engels. Begrijpelijk voor iedereen. Johan Zonnenberg

Prisma Taalbeheersing. Basisgrammatica. Engels. Begrijpelijk voor iedereen. Johan Zonnenberg Prisma Taalbeheersing Basisgrammatica Engels Begrijpelijk voor iedereen Johan Zonnenberg 6 Inhoud Grammatica Waar doe je het voor? 8 1 Woordvolgorde 10 2 Tijden van het werkwoord 12 2a De onvoltooid tegenwoordige

Nadere informatie

01 03-11-2006 09:59 Pagina 9. 1 Zinsontleden

01 03-11-2006 09:59 Pagina 9. 1 Zinsontleden 01 03-11-2006 09:59 Pagina 9 1 Zinsontleden Het ontleden van zinnen in zinsdelen noem je redekundig ontleden. Redekundig ontleden doe je altijd volgens een vaste volgorde of anders gezegd, volgens een

Nadere informatie

LESSTOF. Spelling Werkwoorden

LESSTOF. Spelling Werkwoorden LESSTOF Spelling Werkwoorden 2 Lesstof Spelling Werkwoorden INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Spelling Werkwoorden 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma

Nadere informatie

Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen

Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen Vooraf De syntheseproef bestaat uit een aantal onderdelen. 1. Schriftelijke taalvaardigheid Het verslag dat je maakte van de aidsgetuigenis van Kristof

Nadere informatie

Kwaliteitskaarten vragenstructuren

Kwaliteitskaarten vragenstructuren 4 ì6cðt Kwaliteitskaarten vragenstructuren Het geheel is meer dan de som der delen. Van deel... Van bouten en moeren...via plaatmateriaal...naar constructie......naar geheel....en brug. Kind...kinderen...gezin......en

Nadere informatie