LESSTOF. Ontleden en Benoemen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LESSTOF. Ontleden en Benoemen"

Transcriptie

1 LESSTOF Ontleden en Benoemen

2 2 Lesstof Ontleden en Benoemen

3 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 6 INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN Lesstof Ontleden en Benoemen 3

4 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma s voor het onderwijs. De programma s draaien onder Windows en zijn dus optimaal gebruikersvriendelijk. Het belangrijkste principe van Muiswerkprogramma s is dat een diagnostische toets de leerling stuurt naar oefenmateriaal dat aansluit bij de gemaakte fouten. De toets kan herhaald worden en eventueel leiden tot opnieuw oefenen. De begeleidingsmogelijkheden van Muiswerk komen het best tot hun recht wanneer het programma en de bestanden geïnstalleerd zijn in een netwerk. De docent heeft dan extra mogelijkheden zijn of haar klas te sturen en te volgen. Het lesbestand Ontleden en Benoemen 1 en 2 is bedoeld voor leerlingen in het voortgezet onderwijs, het volwassenenonderwijs en voor snelle leerlingen in het basisonderwijs. Het kan gebruikt worden als ondersteuning van de gewone grammaticalessen. Het is dus níet specifiek geschikt voor onderwijs in Nederlands als tweede taal. Het programma kan met name goed gebruikt worden in groepen met grote niveauverschillen. Ontleden en Benoemen 1 is vooral voor leerlingen die slechts een beperkte basiskennis hoeven hebben van ontleden en benoemen. Het eindniveau dat met behulp van dit programma gehaald kan worden voldoet ruimschoots aan de eindtermen van de basisvorming. Ontleden en Benoemen 2 is geschikt voor leerlingen die bijvoorbeeld op gymnasiumniveau moeten eindigen. U kunt de leerlingen op verschillende manieren met het programma laten werken (zie sectie DIDACTIEK). Er bestaat geen verbinding met een bepaalde lesmethode, maar dit Muiswerkprogramma sluit wel aan bij wat in alle bekende lesmethoden Nederlands behandeld wordt. Aan de orde komen: werkwoord zelfstandig naamwoord bijvoeglijk naamwoord voorzetsel alle voornaamwoorden telwoord bijwoord voegwoord tussenwerpsel 4 Lesstof Ontleden en Benoemen

5 verdelen in zinsdelen persoonsvorm en tijd onderwerp werkwoordelijk gezegde lijdend voorwerp meewerkend voorwerp bijwoordelijke bepaling naamwoordelijk gezegde voorzetselvoorwerp bepaling van gesteldheid Het programma Ontleden en Benoemen 1 en 2 voldoet het best wanneer in de klas of anderszins reeds al enige aandacht besteed is aan het herkennen van woordsoorten en zinsdelen, terwijl het nog niet zo is dat de leerlingen de stof beheersen. Enige ervaring in het werken met de muis (aanwijzen, klikken, afrollen, slepen) is ook gewenst. Ontbreekt deze ervaring, dan is een korte instructie daarover wel op zijn plaats. DOELGROEP Ontleden en benoemen 1 is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van vmbotl, havo en vwo en voor het eerste leerjaar A van het Belgische secundair onderwijs. In dit programma wordt de basisstof van het traditionele woordbenoemen en zinsontleden op het niveau van enkelvoudige zinnen behandeld. Het gaat om stof die voor een groot deel ook al op de basisschool aan de orde gekomen is (zie INHOUD O&B1, blz. 10). Vervolgens kunnen leerlingen in brugklas en hogere klassen van havo en vwo en in België in ASO 2 e en 3 e graad aan de slag gaan met Ontleden en benoemen 2. In Ontleden en Benoemen 2 wordt de stof van deel 1 grotendeels bekend verondersteld en aangevuld tot een complete behandeling van het traditionele woordbenoemen en zinsontleden (zie INHOUD O&B2, blz. 15). Er komen nu naast enkelvoudige, ook samengestelde zinnen aan de orde. Lesstof Ontleden en Benoemen 5

6 De oefeningen onder de knop Alle oefeningen bij Ontleden en benoemen 1. Druk op de statistiekknop linksonder om te weten te komen of u deze oefening eerder maakte en met welk resultaat. Het programma is ook geschikt om op in het hbo en op de universiteit (PABO en talenopleidingen) de kennis van de grammatica bij te spijkeren. Net als de meeste andere Muiswerkprogramma s is Ontleden en Benoemen 1 & 2 bijzonder geschikt voor groepen waarin grote niveauverschillen bestaan. Het kan zowel gebruikt worden door leerlingen die nog weinig van de stof weten, als door leerlingen die al enigszins gevorderd zijn. De laatsten zijn alleen eerder klaar. Door te werken in de diagnostische modus krijgen leerlingen slechts oefeningen in onderdelen die ze nog niet beheersen. Het programma is geschikt voor zowel autochtone als allochtone leerlingen. STRUCTUUR Muiswerkprogramma's vormen een oefenomgeving voor computerondersteund onderwijs. Het basisprincipe van deze programma's is dat een diagnostische toets de leerling stuurt naar oefenmateriaal dat aansluit bij de fouten die hij maakte. De toets kan herhaald worden en eventueel leiden tot opnieuw oefenen. Ook Muiswerk Ontleden en Benoemen 1 en 2 is zo gestructureerd. Er kan zeer gedifferentieerd mee gewerkt worden. In Ontleden en Benoemen 1 en 2 wordt aandacht besteed aan vrijwel alle woordsoorten en zinsdelen die de traditionele grammatica onderscheidt. De 6 Lesstof Ontleden en Benoemen

7 opbouw van de delen 1 en 2 is cumulatief: wat in deel 1 aan de orde komt, wordt in deel 2 grotendeels bekend verondersteld. Gedeeltelijk worden in deel 2 dezelfde onderwerpen behandeld als in deel 1, maar dan uitgebreider en diepgaander. Beperkt het eerste lesbestand zich tot het ontleden van enkelvoudige zinnen; in het tweede lesbestand komt ook de samengestelde zin aan bod. Het is niet noodzakelijk om bij het maken van een diagnose de complete stof van het lesbestand te betrekken. Elk bestand bevat namelijk niet alleen een totaaltoets Benoemen en een totaaltoets Ontleden, maar ook vier of vijf deeltoetsen die elk een deel van de stof bevragen. Zie de overzichten van toetsen en oefeningen op blz. 15 en blz. 22. OMVANG In het lesbestand Ontleden en Benoemen 1 zijn 2160 vragen in 2692 variaties, 1230 woorden, 20 teksten verwerkt in 6 toetsen en 90 oefeningen. Het totaal aantal opgaven is daarmee De stof wordt uitgelegd in 204 uitlegschermen. Er zijn in het programma 14 oefenvormen gebruikt: Rijen (12x), Stenen (3x), Open vraag (6x), Wijs aan in zin (11x), Meerkeuze (5x), Meerkeuze-2 (4x), Meerkeuze-3 (11x), Meerkeuze-4 (25x), Meerkeuze-5 (3x), Wijs aan in tekst (9x), Koppels (2x), Slepen (3x), Wijzig tekst (1x), Koppelpuzzel (1x). In het lesbestand Ontleden en Benoemen 2 zijn 2387toetsen en 79 oefeningen. Het totaal aantal opgaven is daarmee De stof wordt uitgelegd in 223 uitlegschermen. Er zijn in het programma 10 oefenvormen gebruikt: Rijen (19x), Stenen (6x), Open vraag (1x), Wijs aan in zin (8x), Meerkeuze (5x), Meerkeuze-3 (10x), Meerkeuze-4 (23x), Meerkeuze-5 (6x), Wijs aan in tekst (4x), Slepen (4x). Het totale pakket bestaat uit de volgende onderdelen. De computerbestanden van Ontleden en Benoemen; 169 oefeningen die onderverdeeld zijn naar onderwerp; twee uitgebreide toetsen over Ontleden en twee over Benoemen en negen deeltoetsen waarin een deel van de onderwerpen aan de orde komt. De meeste oefeningen en toetsen kunt u ook op verschillende manieren op papier afdrukken. Een zeer uitgebreide helpfile in.pdf formaat. Een overzichtelijke handleiding op papier. DIAGNOSE Lesstof Ontleden en Benoemen 7

8 Muiswerk kent toetsen en oefeningen. Oefeningen beperken zich altijd tot een deel van de stof, leggen uit, laten voorbeelden zien, laten de leerling oefenen en laten hem weten wat hij goed en fout doet. Toetsen laten nooit zien of het antwoord goed was en dekken een breder deel van de stof. De toetsen van Muiswerk kunnen een diagnose stellen. Alle onderdelen van de stof komen gelijkmatig in elke toets aan bod; veelgemaakte fouten worden als het ware uitgelokt. De foute en goede antwoorden, die gecodeerd zijn, worden opgevangen en gerubriceerd. Zo komt de diagnose tot stand. Het beginscherm van Ontleden & Benoemen 1 met de knop Wat weet je al? waaronder alle toetsen zitten en de knop waaronder de oefeningen te vinden zijn. De knop met het persoonlijk oefenprogramma Jouw oefeningen verschijnt pas na het maken van een toets. Met behulp van de diagnose wordt een oefenprogramma op maat samengesteld. Dat wil zeggen: rubrieken waarin fouten werden gemaakt, worden vertaald in oefeningen die de oefenstof uit die rubriek herhalen en oefenen. De leerling wordt door de oefeningen heen geleid die zwakke plekken in zijn kennis opvullen. Na het oefenen kan hij opnieuw een toetsdoen. TOETSEN Ontleden en Benoemen 1 heeft twee totaaltoetsen en vier deeltoetsen; Ontleden en Benoemen 2 heeft twee totaaltoetsen en vijf deeltoetsen. De toetsen worden zowel voor diagnose als voor evaluatie gebruikt. De gebruikte zinnen en woorden zijn elke keer anders, maar de toetsen bevragen wèl steeds de- 8 Lesstof Ontleden en Benoemen

9 zelfde stof. U kunt zelf instellen welke toetsen en oefeningen voor de leerling zichtbaar zijn en u kunt ook instellen of oefenprogramma s worden gegenereerd. Als u alleen een toets afneemt voor een cijfer, kan het genereren achterwege blijven (BESTAND/ INSTELLINGEN/ BESTAND). De toets Alles Benoemen van Ontleden en Benoemen 1 heeft 48 opgaven en gaat over: werkwoord, zelfstandig naamwoord, bijvoeglijk naamwoord, voorzetsel, voornaamwoord (persoonlijk, bezittelijk, vragend), telwoord, bijwoord. De toets Alles Ontleden van Ontleden en Benoemen 1 heeft 36 opgaven en gaat over: persoonsvorm en tijd, zinsdelen, onderwerp, werkwoordelijk gezegde, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp, bijwoordelijke bepaling, naamwoordelijk gezegde. De toets Alles Benoemen van Ontleden en Benoemen 2 heeft 48 opgaven en gaat over: zelfstandig naamwoord, bijvoeglijk naamwoord, werkwoord, voorzetsel, persoonlijk voornaamwoord, bezittelijk voornaamwoord, wederkerend voornaamwoord, vragend voornaamwoord, onbepaald voornaamwoord, betrekkelijk voornaamwoord, telwoord, bijwoord, voegwoord, voorzetsel, tussenwerpsel. De toets Alles Ontleden van Ontleden en Benoemen 2 heeft 32 opgaven en gaat over: bepalingen, structuur van zinnen, werkwoordelijk en naamwoordelijk gezegde, onderwerp, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp, bijwoordelijke bepaling, voorzetselvoorwerp, bepaling van gesteldheid. Elke deeltoets bestrijkt een deel van de stof. De deeltoetsen Ontleden werken vaak met een complete tekst (als voorbeeld hieronder deeltoets 1 van O&B1). Wat de precieze inhoud van deze deeltoetsen is, kunt u bekijken in de overzichten van oefeningen en toetsen op blz. 15 en blz. 22. UITLEGSCHERMEN Bij elke oefening horen één of meer uitlegschermen. Deze kunnen vooraf en tijdens het maken van de oefening geraadpleegd worden. De uitlegschermen hebben een vaste opbouw. Naast de uitleg zijn er bijna altijd voorbeelden gegeven. Lesstof Ontleden en Benoemen 9

10 INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN 1 Muiswerkprogramma s bestaan uit oefeningen en toetsen waarin volgens een vaste systematiek een aantal onderwerpen behandeld worden. Hieronder volgt een beschrijving van de inhoud van de onderwerpen die in Ontleden en Benoemen 1 aan de orde komen. Aan de hand van deze beschrijving kunt u nagaan of de inhoud aansluit bij wat u in de les behandelde of van plan bent te behandelen. WERKWOORD Werkwoorden zijn woorden die zeggen wat iets of iemand doet. Ze hebben veel verschillende vormen. Een belangrijke vorm is het hele werkwoord of de infinitief. Die leren de leerlingen afleiden van al dan niet gesplitste, vervoegde vormen. Ze maken in deze rubriek bovendien kennis met de persoonsvorm en het voltooid deelwoord. Er zijn negen oefeningen. Oefening A9 bevat alle stof van de rubriek. ZELFSTANDIG NAAMWOORD EN LIDWOORD In de eerste oefeningen van rubriek B leert men een zelfstandig naamwoord herkennen op basis van betekenis en vorm. Dat gebeurt los van de context en (later) in een context. Belangrijk vormkenmerk is dat er (meestal) een lidwoord bij een zelfstandig naamwoord hoort. Geleerd wordt ook in welke gevallen men de, het of een gebruikt. Er zijn acht oefeningen. Oefening B8 bevat de totale stof van dit onderwerp. BIJVOEGLIJK NAAMWOORD Ook het bijvoeglijk naamwoord leert men kennen op basis van betekenis en vorm. Vormaspecten zijn dat het meestal een vergrotende en overtreffende trap heeft en dat het meestal twee vormen heeft: mét -e en zónder -e. De leerling leert in de oefeningen ook in welke gevallen welke vorm gebruikt moet worden. Er zijn zes oefeningen. Oefening C7 gaat over de complete stof van dit onderdeel. VOORZETSEL Voorzetsels geven (vaak letterlijk) aan welke plaats in de ruimte iets of iemand heeft. Een voorzetsel vormt samen met een of meer andere woorden een woordgroep. Het kan ook achter een woordgroep staan. Aandacht ook 10 Lesstof Ontleden en Benoemen

11 voor het verschijnsel dat woorden vaak een vaste combinatie vormen met een voorzetsel. De rubriek bevat zes oefeningen en oefening D6 oefent weer alle stof over het onderwerp. Bij deze oefening moeten de voorzetsels worden opgespoord. VOORNAAMWOORD Het persoonlijk voornaamwoord staat in de plaats van een persoon. Aan de hand van voorbeelden wordt getoond dat het persoonlijk voornaamwoord al dan niet een onderwerp kan zijn. Het bezittelijk voornaamwoord geeft aan van wie iets is. Het staat dan vóór het bezit. Een vragend voornaamwoord helpt bij het maken van een vraag. In de oefeningen vooral ook aandacht voor het onderscheid tussen persoonlijk en bezittelijk voornaamwoord en voor de benoeming van het : lidwoord of persoonlijk voornaamwoord. Er zijn zeven oefeningen en E7 gaat weer over de complete stof. TELWOORD In deze afdeling leert men telwoorden herkennen, onderscheid maken tussen hoofd- en rangtelwoorden, tussen bepaalde en onbepaalde telwoorden. Er zijn drie oefeningen. Lesstof Ontleden en Benoemen 11

12 BIJWOORD De behandeling van het bijwoord is eenvoudig gehouden. Er worden bijwoorden behandeld die iets zeggen van een ander woord dan een zelfstandig naamwoord (het verschil met bijvoeglijk naamwoorden wordt daarmee duidelijk) en bijwoorden die iets zeggen van de hele zin. Wat de betekenis betreft wordt de aandacht vooral gericht op bijwoorden van tijd en plaats. Er zijn twee oefeningen. PERSOONSVORM EN TIJD De eerste stap van het ontleden is het ontdekken van de persoonsvorm. Die wordt in deze rubriek voor de tweede keer behandend. De persoonsvorm is een werkwoord dat in de zin in een andere tijd gezet kan worden. Dat is wat de leerling hier leert. Ook bij de werkwoordstijden wordt vanzelfsprekend stilgestaan. De leerling leert persoonsvormen herkennen in losse zinnen en in een compleet tekstje. Er zijn zes oefeningen in deze rubriek. ZINSDELEN Redekundig ontleden begint met verdelen in zinsdelen. Dat is wat hier centraal staat. Een zinsdeel is één woord of een groepje woorden dat bij elkaar hoort. Wat bij elkaar vóór de persoonsvorm kan staan, is een zinsdeel. Men leert de persoonsvorm op de juiste (tweede) plaats zetten en men leert zinsdelen afbakenen. er zijn drie oefeningen, waarvan de laatste weer de meest complete is. 12 Lesstof Ontleden en Benoemen

13 Bij deze oefening moet de leerling de balkjes tussen de zinsdelen slepen. ONDERWERP Onderwerp en persoonsvorm horen bij elkaar. Het onderwerp vind je door te vragen: wie of wat + persoonsvorm + andere werkwoorden. Het antwoord op die vraag is het onderwerp. Men leert onderwerpen aanwijzen in losse zinnen en in een compleet tekstje. Er zijn vier oefeningen. Oefening J4 bevat alle stof. WERKWOORDELIJK GEZEGDE Het gezegde zegt wat in de zin gebeurt. Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit de persoonsvorm + andere werkwoorden als die in de zin staan. Het woordje te hoort erbij als er een werkwoord achter staat. Gesplitste werkwoorden komen terug. De rubriek bestaat uit vier oefeningen. LIJDEND VOORWERP Het lijdend voorwerp vind je door te vragen: wie of wat + gezegde + onderwerp. Het antwoord op die vraag is het lijdend voorwerp. De leerling moet onder andere lijdend voorwerpen vinden in losse zinnen en in een compleet tekstje. Er zijn zes oefeningen, waarvan de laatste weer de meest complete is. MEEWERKEND VOORWERP Het meewerkend voorwerp past bij werkwoorden die iets met geven of Lesstof Ontleden en Benoemen 13

14 zeggen te maken hebben. Er staat bijna altijd ook een lijdend voorwerp bij. Er staat aan voor en dat kun je dan weglaten, óf er staat géén aan voor, maar dat kun je er wel voor denken. Vijf oefeningen gaan over het meewerkend voorwerp, waarvan de laatste weer de meest complete is. BIJWOORDELIJKE BEPALING Een bijwoordelijke bepaling geeft antwoord op vragen als waar, wanneer, hoe, waardoor? Er kan meer dan één bijwoordelijke bepaling in een zin staan. Vaak kun je zo n bepaling ook weglaten. In vijf oefeningen leert men de bijwoordelijke bepaling herkennen. Deze meerkeuzeoefening gaat over soorten bijwoordelijke bepalingen. NAAMWOORDELIJK GEZEGDE In deze afdeling leert men dat in een zin met een naamwoordelijk gezegde altijd een koppelwerkwoord staat dat gekoppeld is aan een naamwoord of naamwoordgroep. Het gezegde zegt iets over het onderwerp. In vier oefeningen wordt dit - met enkelvoudige, eenvoudige zinnen - aangeleerd. VERZAMELRUBRIEK Alle oefeningen in voorgaande rubrieken zijn deeloefeningen waarin het ging om het herkennen van een of enkele zinsdelen. In deze verzamelrubriek komen alle woordsoorten en alle zinsdelen - in de juiste volgorde - aan de orde. 14 Lesstof Ontleden en Benoemen

15 De acht oefeningen van deze rubriek kunnen goed gebruikt worden als laatste opstap naar een afsluitende toets. OVERZICHT INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN 1 De indeling van onderwerpen van Muiswerk Ontleden en Benoemen 1 is gebaseerd op de indeling die in de traditionele grammatica gebruikelijk is. De namen van de oefeningen die over het rubrieksonderwerp gaan, staan in de tweede kolom in volgorde van niveau. Achter de oefening staat ook de oefenvorm, het aantal uitlegschermen en het aantal opgaven. Rubriek Oefening Type Uitleg Opgaven Z Toets A, B, C 1 Deel 1 benoemen Meerkeuze 1 21 Z Toets C, D, E, F, G 2 Deel 2 benoemen Meerkeuze 1 28 Z Toets H, I, J, K 3 Deel 1 ontleden Meerkeuze 1 24 Z Toets J, K, L, M, N, O 4 Deel 2 ontleden Meerkeuze 1 24 Z Toets A, B, C, D, E, F, G 5 Alles benoemen Meerkeuze 1 48 Z Toets H, I, J, K, L, M, N, O 6 Alles ontleden Meerkeuze 1 36 A Werkwoord 1 Werkwoord in zin Wijs aan in zin Werkwoorden in zin Wijs aan in zin Werkwoorden aanwijzen Stenen Infinitief afleiden Koppels Infinitief of niet Rijen Wijs ze aan Wijs aan in tekst Persoonsvorm stap voor stap Meerkeuze Voltooid deelwoord invullen Open vraag Werkwoord Meerkeuze 4 18 B Zelfstandig naamwoord 1 Soorten dingen Koppels Zelfstandige naamwoorden kiezen Stenen Zelfstandige naamwoorden sorteren Rijen Zelfstandig naamwoord herkennen Wijs aan in zin Wijs ze aan Wijs aan in tekst Lidwoord gebruiken Meerkeuze Lidwoord of niet Meerkeuze Zelfstandig naamwoord en lidwoord Meerkeuze 2 15 C Bijvoeglijk naamwoord 1 Zelfstandig of bijvoeglijk Rijen Trappen Open vraag Wijs ze aan Wijs aan in tekst Met of zonder E Open vraag Met of zonder E in rij Rijen Bijvoeglijk naamwoord Meerkeuze Bijvoeglijk naamwoord in zin Meerkeuze 3 15 D Voorzetsel 1 Voorzetsel kiezen Meerkeuze Voorzetsels zoeken Stenen Voorzetsels in tekst Wijs aan in tekst Voorzetsel of niet Meerkeuze Vaste voorzetsels Koppelpuzzel Voorzetsel Meerkeuze 2 12 E Voornaamwoord 1 Voornaamwoord invullen Open vraag Voornaamwoorden in tekst Wijzig tekst 3 10 Lesstof Ontleden en Benoemen 15

16 Rubriek Oefening Type Uitleg Opgaven 3 Bezittelijk voornaamwoord Wijs aan in zin Het Rijen Het verhoor Wijs aan in tekst Voornaamwoord aanwijzen Wijs aan in zin Voornaamwoorden Meerkeuze 4 16 F Telwoord 1 Hoofd of rang Rijen Soorten telwoorden Meerkeuze Telwoorden Meerkeuze 1 14 G Bijwoord 1 Bijwoord of bijvoeglijk naamwoord Rijen Bijwoord in zin Wijs aan in zin Bijwoorden in tekst Wijs aan in tekst Bijwoorden Meerkeuze 2 12 H Persoonsvorm en tijd 1 Persoonsvormen aanwijzen Wijs aan in zin Persoonsvormen in tekst Wijs aan in tekst Persoonsvormen herkennen Meerkeuze Tijden stap voor stap Meerkeuze Tijden aangeven Meerkeuze Tijden herkennen Meerkeuze 3 12 I Zinsdelen 1 Persoonsvorm in zin plaatsen Slepen Zinnen verdelen Slepen Zinsdeel of niet Meerkeuze Zinsdelen Meerkeuze 1 10 J Onderwerp 1 Persoonsvorm en onderwerp Meerkeuze Onderwerp aanwijzen Wijs aan in zin Onderwerp in tekst Wijs aan in tekst Onderwerpen herkennen Meerkeuze 2 16 K Werkwoordelijk gezegde 1 Gezegde typen Open vraag Gezegde kiezen Meerkeuze Splitsbaar of niet Rijen Werkwoordelijk gezegde Meerkeuze 2 16 L Lijdend voorwerp 1 Lijdend voorwerp stap voor stap Meerkeuze Lijdend voorwerp vinden Meerkeuze Lijdend voorwerp in zin Wijs aan in zin Lijdend voorwerp of niet Rijen Lijdend voorwerp in tekst Wijs aan in tekst Lijdend voorwerp herkennen Meerkeuze 1 15 M Meewerkend voorwerp 1 Meewerkend voorwerp stap voor stap Meerkeuze Meewerkend voorwerp vinden Meerkeuze Meewerkend voorwerp aanwijzen Wijs aan in zin Meewerkend voorwerp of niet Rijen Meewerkend voorwerp herkennen Meerkeuze 2 15 N Bijwoordelijke bepaling 1 Welke vraag? Meerkeuze Bijwoordelijke bepaling stap voor stap Meerkeuze Bijwoordelijke bepaling Slepen Bijwoordelijke bepaling of niet Rijen Bijwoordelijke bepaling herkennen Meerkeuze 2 12 O Naamwoordelijk 1 Naamwoordelijk gezegde Open vraag 2 10 gezegde 2 Gezegde bepalen Meerkeuze Werkwoordelijk of naamwoordelijk Rijen Naamwoordelijk gezegde herkennen Meerkeuze 3 16 P [Verzamelrubriek] 1 Benoemen compleet Wijs aan in zin Woordsoorten in zinnen Meerkeuze Lesstof Ontleden en Benoemen

17 Rubriek Oefening Type Uitleg Opgaven 3 Losse woorden benoemen Meerkeuze Woordsoorten herkennen Meerkeuze Verdelen in zinsdelen Meerkeuze Ontleden compleet Meerkeuze Tekst ontleden Meerkeuze Tijden en zinsdelen Meerkeuze 8 24 INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN 2 Muiswerk Ontleden en benoemen 2 heeft globaal dezelfde structuur als Ontleden en benoemen 1. Het tweede lesbestand bevat echter enkele extra onderwerpen en de diepgang van wat reeds behandeld was, is hier groter. Naast enkelvoudige zinnen worden in het tweede lesbestand bijvoorbeeld ook samengestelde zinnen behandeld en gebruikt. Hier volgt eerst weer een korte beschrijving van de onderwerpen; daarna komt het schematische overzicht. ZELFSTANDIG NAAMWOORD Meer aandacht hier voor de vormkenmerken van het zelfstandig naamwoord en voor het gebruik van een werkwoord als zelfstandig naamwoord. Men leert onderscheid maken tussen concrete en abstracte zelfstandig naamwoorden en men leert het lidwoord onderscheiden van persoonlijk en onpersoonlijk voornaamwoord. In de laatste oefening die bij dit onderwerp hoort komt de complete stof aan de orde. BIJVOEGLIJK NAAMWOORD Ook hier wordt al het een en ander bekend verondersteld. Aan de orde komen nu vooral het stoffelijk bijvoeglijk naamwoord en het bijvoeglijk naamwoord, gemaakt van een voltooid deelwoord. De vormen van het bijvoeglijk naamwoord worden en passent ook geoefend. De vierde oefening bevat weer alle oefenstof. BIJWOORD Na het bijvoeglijk naamwoord volgt hier het bijwoord. Deze beide woordsoorten worden tegenover elkaar geplaatst. Aan de orde komen nu ook het bijwoord dat iets zegt van de hele zin en enkele benamingen van bijwoorden (tijd, plaats, kwantiteit, modaliteit). De vijfde oefening bevat weer alle stof. Lesstof Ontleden en Benoemen 17

18 In deze stenen -oefening moeten de stoffelijke bijvoeglijke naamwoorden worden aangewezen. WERKWOORD Bij deze rubriek leert de leerling zelfstandige werkwoorden, hulpwerkwoorden, koppelwerkwoorden, verplicht wederkerende werkwoorden en scheidbare werkwoorden van elkaar onderscheiden. In oefening D6 komen al deze soorten werkwoorden aan bod. VOORNAAMWOORDEN (1) Bij dit onderwerp horen persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en onbepaald voornaamwoord. Bij het persoonlijk voornaamwoord wordt het onderscheid tussen het lidwoord het en het persoonlijk voornaamwoord het behandeld. In de laatste oefening van deze rubriek komen alle vier de voornaamwoorden aan de orde. VOORNAAMWOORDEN (2) In deze rubriek volgen dan de andere voornaamwoorden, te weten: vragend, aanwijzend en betrekkelijk voornaamwoord, al dan niet met ingesloten antecedent. Vragend en betrekkelijk en aanwijzend en betrekkelijk worden in deeloefeningen tegenover elkaar geplaatst. In de vijfde oefening staat opnieuw de complete stof. 18 Lesstof Ontleden en Benoemen

19 Deze rijen -oefening gaat over het onderscheid tussen aanwijzende en betrekkelijke voornaamwoorden. TELWOORD, VOORZETSEL Deze eenvoudige woordsoorten zijn in één rubriek ondergebracht. Het onderscheid tussen het telwoord en het lidwoord een komt opnieuw aan de orde. Het voorzetsel wordt geplaatst naast bijwoord en deel van werkwoord. In de derde oefening zit alle stof. VOEGWOORD Hier wordt behandeld dat voegwoorden een verbindingswoord zijn tussen woorden, woordgroepen en zinnen en dat er meestal een bepaald verband mee wordt uitgedrukt (opsomming, tegenstelling etc.). Ook is er uitleg over nevenschikkende en onderschikkende voegwoorden. De rubriek heeft drie oefeningen. TUSSENWERPSEL Bij de woordsoorten wordt gewoonlijk ook het tussenwerpsel behandeld: de uitroepen en opmerkingen die geen deel zinsdeel zijn en die een zin meestal verlevendigen. In twee oefeningen is dat gemakkelijk te leren. BEPALINGEN Lesstof Ontleden en Benoemen 19

20 In deze rubriek wordt aandacht besteed aan met name de bijvoeglijke bepaling. In de eerste oefening gaat het om het aanwijzen van de kern van een woordgroep met voor- en/of nabepalingen. De derde oefening richt zich op het herkennen van de bijvoeglijke bijzin: is de bepaling een zin of is dat niet het geval? VERDELING De eerste oefening van deze rubriek gaat over het verdelen van de zin in zinsdelen. Het is grotendeels herhaling van wat in O&B 1 al aan de orde kwam. De volgende oefening gaat echter verder. Daarin komt het herkennen van enkelvoudige en samengestelde zinnen aan de orde. De derde oefening bevat weer alle stof. VERBAND Deze rubriek gaat over de structuur van de zin en over het verband tussen de zinsdelen of zinnen. In een eerste oefening wordt het onderscheid tussen neven- en ondergeschikte samengestelde zinnen geoefend en geleerd. In de tweede oefening komt het onderscheid tussen hoofdzin, bijzin, beknopte bijzin en samentrekking aan de orde. De derde oefening is weer het meest compleet. GEZEGDE Het gezegde kwam ook in O&B 1 reeds aan de orde, maar wordt hier verder uitgediept. De werkwoordelijke en naamwoordelijke uitdrukking worden behandeld en er worden verschillende soorten naamwoordelijke gezegdes onderscheiden. In de vierde oefening komt alle stof bij elkaar. ONDERWERP Ook het onderwerp is reeds behandeld in O&B 1; in de eerste oefening wordt de stof herhaald. Nu gaat het echter ook om het leren herkennen van een onderwerpszin. De vierde oefening gaat over gezegde en onderwerp. LIJDEND VOORWERP Over het lijdend voorwerp valt ook nog wel iets nieuws te leren. Naast herhaling van wat in het eerste bestand aan de orde komt, hier ook aandacht voor zich als deel van het gezegde, respectievelijk lijdend voorwerp. Verder worden de actieve en passieve zin behandeld en het verschijnsel van de overgan- 20 Lesstof Ontleden en Benoemen

21 kelijke en onovergankelijke werkwoorden. In de laatste oefening moeten zinnen ontleed worden t/m het lijdend voorwerp. In deze oefening moeten leerlingen zinnen stap voor stap ontleden, tot en met het lijdend voorwerp. De oefening werkt met meerkeuzevragen. MEEWERKEND VOORWERP Over het meewerkend voorwerp valt niet veel nieuws te vertellen in dit bestand. Omdat we compleet willen zijn, zijn er toch twee oefeningen aan gewijd waarin de stof van het eerste bestand herhaald wordt. In de tweede oefening moeten zinnen ontleed worden t/m het meewerkend voorwerp. VOORZETSELVOORWERP Dit zinsdeel kwam nog niet eerder aan de orde. In de behandeling ervan wordt aandacht besteed aan de oppositie met het lijdend voorwerp en met de bijwoordelijke bepaling. De eerste oefening gaat over het herkennen van werkwoorden waar al dan niet een vast voorzetsel bij hoort. De tweede oefening gaat over voorzetsel voorwerp of bijwoordelijke bepaling. In de derde oefening moet het voorzetselvoorwerp aangewezen worden. In de laatste oefening moeten zinnen ontleed worden t/m het voorzetselvoorwerp. BEPALING VAN GESTELDHEID De bepaling van gesteldheid is een lastig zinsdeel. Het vertoont veel overeen- Lesstof Ontleden en Benoemen 21

22 komst met enerzijds het lijdend voorwerp, anderzijds de bijwoordelijke bepaling. De noties terwijl (tweede gezegde in de zin), als (in de hoedanigheid van) en resultaat (het resultaat van de handeling) moeten de leerling helpen dit zinsdeel toch te kunnen traceren. Er zijn drie oefeningen; de laatste omvat de hele stof. Er moet gekozen worden uit lijdend voorwerp, voorzetselvoorwerp, bijwoordelijke bepaling of bepaling van gesteldheid. BIJWOORDELIJKE BEPALING Ook de bijwoordelijke bepaling was natuurlijk al behandeld. Hier wat meer aandacht voor de verschillende soorten bepalingen. In vier oefeningen wordt de stof geoefend. VERZAMELRUBRIEK Alle oefeningen in voorgaande rubrieken zijn deeloefeningen waarin het ging om het herkennen van een of enkele zinsdelen. In deze verzamelrubriek komen alle zinsdelen - in de juiste volgorde - aan de orde. De vier oefeningen van deze rubriek kunnen goed gebruikt worden als laatste opstap naar een afsluitende toets. Het programma bevat ook oefeningen waarin alle aspecten van het woordbenoemen of alle aspecten van het zinsontleden aan de orde komen. Bij deze oefening gaat het om ontleden. OVERZICHT INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN 2 22 Lesstof Ontleden en Benoemen

23 De indeling van onderwerpen is gebaseerd op de indeling die in de traditionele grammatica gebruikelijk is. De namen van de oefeningen die over het rubrieksonderwerp gaan, staan in de tweede kolom in volgorde van niveau. Achter de oefening staat ook de oefenvorm, het aantal uitlegschermen en het aantal opgaven. Rubriek Oefening Type Uitleg Opgaven Z Toets A, B, C, D 1 Deel 1 benoemen Meerkeuze 1 36 Z Toets E, F, G, H, I 2 Deel 2 benoemen Meerkeuze 1 36 Z Toets A, B, C, D, E, F, G, H, I 3 Alles benoemen Meerkeuze 1 48 Z Toets J, K, L 4 Deel 1 ontleden Meerkeuze 1 14 Z Toets M, N, O, P, Q, R 5 Deel 2 ontleden Meerkeuze 1 24 Z Toets M, N, O, P, Q, R, S 6 Deel 3 ontleden Meerkeuze 1 21 Z Toets E, F, K, L, N, O, P, Q, R, S 7 Alles ontleden Meerkeuze 1 32 A zelfstandig naamwoord 1 Zelfstandig naamwoord aanwijzen Stenen Werkwoord als zelfstandig naamwoord Wijs aan in zin Concreet of abstract Rijen Lidwoord aanwijzen Wijs aan in zin Zelfstandig naamwoord in tekst Wijs aan in tekst Zelfstandig naamwoord en lidwoord Meerkeuze Zelfstandig naamwoord Meerkeuze 4 18 B bijvoeglijk naamwoord 1 Stoffelijk of niet Stenen Voltooid deelwoord als bnw Open vraag Bijvoeglijk naamwoord in tekst Wijs aan in tekst Bijvoeglijk naamwoord Meerkeuze 4 18 C bijwoord 1 Bijwoord of bijvoeglijk naamwoord Rijen Bijwoord herkennen Stenen Bijwoorden in tekst Wijs aan in tekst Bijwoorden herkennen Meerkeuze Bijwoord en inhoud Meerkeuze 2 16 D werkwoord 1 Wederkerend of niet Stenen Scheidbaar of niet Rijen Scheidbaar en wederkerend Meerkeuze Belangrijkste werkwoord Wijs aan in zin Koppelwerkwoord opsporen Meerkeuze Soorten werkwoorden Meerkeuze 4 24 E voornaamwoorden (1) 1 Lidwoord of niet Rijen Het Meerkeuze Persoonlijk of wederkerend Rijen Voornaamwoorden herkennen (1) Meerkeuze Vier voornaamwoorden Meerkeuze 5 20 F voornaamwoorden (2) 1 Betrekkelijk voornaamwoord Meerkeuze Wie en wat Rijen Die en dat Rijen Voornaamwoorden herkennen (2) Meerkeuze Alle voornaamwoorden Meerkeuze 2 20 Lesstof Ontleden en Benoemen 23

24 Rubriek Oefening Type Uitleg Opgaven G telwoord, voorzetsel 1 Voorzetsel of bijwoord Rijen Telwoord, voorzetsel, lidwoord Meerkeuze Telwoord en voorzetsel Meerkeuze 3 15 H voegwoord 1 Voegwoord in zin Wijs aan in zin Voegwoorden in tekst Wijs aan in tekst Voegwoorden Meerkeuze 5 15 I tussenwerpsel 1 Tussenwerpsel of niet Rijen Tussenwerpsel herkennen Meerkeuze 1 12 J bijvoeglijke bepalingen 1 Kern aanwijzen Wijs aan in zin Twee soorten bepalingen Rijen Bijvoeglijke bepalingen Meerkeuze 1 15 K structuur van zinnen 1 Zinnen verdelen Slepen Enkelvoudig of samengesteld Rijen Persoonsvormen in zinnen Meerkeuze 1 15 L verband 1 Neven- of ondergeschikt Rijen Hoofd- en bijzinnen Meerkeuze Structuur herkennen Meerkeuze 3 15 M gezegde 1 Werkwoordelijk of naamwoordelijk Rijen Gezegde bepalen - korte zin Meerkeuze Soorten naamwoordelijk gezegde Meerkeuze Gezegde bepalen - langere zin Meerkeuze 3 14 N onderwerp 1 Onderwerp aanwijzen Wijs aan in zin Onderwerpszin of niet Rijen Onderwerp afbakenen Slepen Gezegde en onderwerp Meerkeuze 3 12 O lijdend voorwerp 1 Met lijdend voorwerp of niet Rijen Actief of passief Rijen Overgankelijke werkwoorden Stenen Lijdend voorwerp afbakenen Slepen Gezegde t/m lijdend voorwerp Meerkeuze 3 18 P meewerkend voorwerp 1 Meewerkend voorwerp of niet Rijen Gezegde t/m meewerkend voorwerp Meerkeuze 4 24 Q voorzetselvoorwerp 1 Met of zonder voorzetsel Stenen Voorwerp of bepaling Rijen Voorzetselvoorwerp Wijs aan in zin Gezegde t/m voorzetselvoorwerp Meerkeuze 3 24 R bepaling van gesteldheid 1 Resultaat of terwijl Rijen Bepaling van gesteldheid - 1 Wijs aan in zin Bepaling van gesteldheid - 2 Meerkeuze 2 16 S bijwoordelijke bepaling 1 Bijwoordelijke bepaling - soorten Meerkeuze Bijwoordelijke bepaling afbakenen Slepen Bepaling of voorwerp Meerkeuze Bijwoordelijke bepaling Meerkeuze 6 16 T [Alles oefenen] 1 Alles benoemen - 1 Meerkeuze Alles benoemen - 2 Meerkeuze Lesstof Ontleden en Benoemen

25 Rubriek Oefening Type Uitleg Opgaven 3 Alles ontleden 1 Meerkeuze Alles ontleden 2 Meerkeuze 5 25 Lesstof Ontleden en Benoemen 25

LESSTOF. Grammatica op maat

LESSTOF. Grammatica op maat LESSTOF Grammatica op maat 2 Lesstof Grammatica op maat INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 4 INHOUD... 8 DIDACTIEK... 19 TOT SLOT... 19 Lesstof Grammatica op maat 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma

Nadere informatie

LESSTOF. Basis Werkwoordspelling

LESSTOF. Basis Werkwoordspelling LESSTOF Basis Werkwoordspelling 2 Lesstof Basis Werkwoordspelling INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 OMVANG... 5 INHOUD... 8 Lesstof Basis Werkwoordspelling 3 INLEIDING Muiswerkprogramma

Nadere informatie

LESSTOF. Basisgrammatica

LESSTOF. Basisgrammatica LESSTOF Basisgrammatica 2 Lesstof Basisgrammatica INHOUD INLEIDING... 4 BASISGRAMMATICA EN MEIJERINK... 5 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 6 OMVANG... 7 INHOUD... 9 Lesstof Basisgrammatica 3 INLEIDING Muiswerkprogramma

Nadere informatie

LESSTOF. Spelling Werkwoorden

LESSTOF. Spelling Werkwoorden LESSTOF Spelling Werkwoorden 2 Lesstof Spelling Werkwoorden INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Spelling Werkwoorden 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma

Nadere informatie

2 Lesstof Formuleren

2 Lesstof Formuleren LESSTOF Formuleren 2 Lesstof Formuleren INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 4 INHOUD... 8 TOT SLOT... 18 Lesstof Formuleren 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma s voor het onderwijs. De

Nadere informatie

LESSTOF. Werkwoordspelling op maat

LESSTOF. Werkwoordspelling op maat LESSTOF Werkwoordspelling op maat 2 Lesstof Werkwoordspelling op maat INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 DIDACTIEK... 20 TOT SLOT... 21 Lesstof Werkwoordspelling op maat 3 INLEIDING Muiswerkprogramma

Nadere informatie

Het Muiswerkprogramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw.

Het Muiswerkprogramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw. Basisgrammatica Het Muiswerkprogramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw. Doelgroepen Basisgrammatica Het computerprogramma Basisgrammatica

Nadere informatie

Basisgrammatica. Doelgroep Basisgrammatica

Basisgrammatica. Doelgroep Basisgrammatica Basisgrammatica In Muiswerk Basisgrammatica wordt aandacht besteed aan de drie belangrijkste woordsoorten die de traditionele grammatica onderscheidt. Verder komen de eerste beginselen van zinsontleding

Nadere informatie

Het Muiswerkprogramma Grammatica op maat bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw.

Het Muiswerkprogramma Grammatica op maat bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw. Grammatica op maat Het Muiswerkprogramma Grammatica op maat bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw. Doelgroepen Grammatica op maat Dit programma is

Nadere informatie

2 Lesstof Leestekens

2 Lesstof Leestekens LESSTOF Leestekens 2 Lesstof Leestekens INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Leestekens 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma s voor het onderwijs. De

Nadere informatie

Lesstof. Formuleren. voor gevorderden

Lesstof. Formuleren. voor gevorderden Lesstof Formuleren voor gevorderden 2 Lesstof Formuleren voor gevorderden INHOUD LESSTOF... 1 INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 4 INHOUD... 8 Lesstof Formuleren voor gevorderden 3 INLEIDING Muiswerkprogramma

Nadere informatie

LESSTOF. Studievaardigheid

LESSTOF. Studievaardigheid LESSTOF Studievaardigheid 2 Lesstof Studievaardigheid INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Studievaardigheid 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma s voor het onderwijs.

Nadere informatie

Formuleren. Doelgroep Formuleren. Omschrijving Formuleren

Formuleren. Doelgroep Formuleren. Omschrijving Formuleren Formuleren Muiswerk Formuleren is een programma dat aandacht besteedt aan de belangrijkste stof die in de eerste klassen van het voortgezet onderwijs veelal aan de orde komt. Doelgroep Formuleren Formuleren

Nadere informatie

LESSTOF. Studievaardigheid op maat

LESSTOF. Studievaardigheid op maat LESSTOF Studievaardigheid op maat 2 Lesstof Studievaardigheid op maat INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 8 Lesstof Studievaardigheid op maat 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn

Nadere informatie

Basis Werkwoordspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basisspelling en Basisgrammatica.

Basis Werkwoordspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basisspelling en Basisgrammatica. Basis Werkwoordspelling Basis Werkwoordspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basisspelling en Basisgrammatica. Basis Werkwoordspelling is een programma voor het leren

Nadere informatie

Lesstof. Praktijkgericht lezen 1

Lesstof. Praktijkgericht lezen 1 Lesstof Praktijkgericht lezen 1 2 Lesstof Praktijkgericht Lezen 1 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 7 Lesstof Praktijkgericht Lezen 1 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het Muiswerkprogramma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden

Nadere informatie

INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD Lesstof Lezen 3

INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD Lesstof Lezen 3 LESSTOF Lezen 2 Lesstof Lezen INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Lezen 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De programma s zijn verkrijgbaar

Nadere informatie

LESSTOF. Grammatica 1F

LESSTOF. Grammatica 1F LESSTOF Grammatica 1F 2 Lesstof Grammatica 1F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 7 STRUCTUUR... 8 INHOUD... 11 Lesstof Grammatica 1F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn slimme interactieve leermiddelen

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het Muiswerkprogramma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden

Nadere informatie

LESSTOF. Verbanden 1F

LESSTOF. Verbanden 1F LESSTOF Verbanden 1F 2 Lesstof Verbanden 1F Inhoud INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 8 Lesstof Verbanden 1F 3 INLEIDING Verbanden 1F is een module uit de bundel Muiswerkprogramma s

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 4

LESSTOF. Rekenen op maat 4 LESSTOF Rekenen op maat 4 2 Lesstof Rekenen op maat 4 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Rekenen op maat 4 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

Werkwoordspelling op maat

Werkwoordspelling op maat Werkwoordspelling op maat Muiswerk Werkwoordspelling op maat besteedt aandacht aan het hele algoritme van de spelling van regelmatige werkwoorden en ook aan de verleden tijd van onregelmatige werkwoorden.

Nadere informatie

Spelling Werkwoorden. Doelgroep Spelling Werkwoorden. Omschrijving Spelling Werkwoorden

Spelling Werkwoorden. Doelgroep Spelling Werkwoorden. Omschrijving Spelling Werkwoorden Spelling Werkwoorden Spelling Werkwoorden is een programma voor het leren schrijven van de werkwoordsvormen. Deze module behandelt de spelling van infinitief, tegenwoordige tijd, verleden tijd, voltooid

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het programma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden op het

Nadere informatie

LESSTOF. Strategisch Lezen

LESSTOF. Strategisch Lezen LESSTOF Strategisch Lezen 2 Lesstof Strategisch Lezen INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 7 TOT SLOT... 18 Lesstof Strategisch Lezen 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma s

Nadere informatie

Gevarieerde Spelling is een programma voor het leren van de belangrijkste spellingregels van het Nederlands.

Gevarieerde Spelling is een programma voor het leren van de belangrijkste spellingregels van het Nederlands. Gevarieerde Spelling Gevarieerde Spelling is een programma voor het leren van de belangrijkste spellingregels van het Nederlands. Doelgroep Gevarieerde Spelling Gevarieerde Spelling is bedoeld voor leerlingen

Nadere informatie

LESSTOF. Werkwoordspelling 1F

LESSTOF. Werkwoordspelling 1F LESSTOF Werkwoordspelling 1F 2 Lesstof Werkwoordspelling 1F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 7 STRUCTUUR... 7 INHOUD... 11 Lesstof Werkwoordspelling 1F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn slimme interactieve

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 7

LESSTOF. Rekenen op maat 7 LESSTOF Rekenen op maat 7 2 Lesstof Rekenen op maat 7 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Rekenen op maat 7 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

LESSTOF. Schoolwoorden

LESSTOF. Schoolwoorden LESSTOF Schoolwoorden 2 Lesstof Schoolwoorden INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 7 Lesstof Schoolwoorden 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs.

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 5

LESSTOF. Rekenen op maat 5 LESSTOF Rekenen op maat 5 2 Lesstof Rekenen op maat 5 Inhoud INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Rekenen op maat 5 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

Lesstof. Praktijkgericht Lezen 2

Lesstof. Praktijkgericht Lezen 2 Lesstof Praktijkgericht Lezen 2 2 Lesstof Praktijkgericht Lezen 2 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 7 Lesstof Praktijkgericht Lezen 2 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma

Nadere informatie

Grammaticaboekje NL. Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden.

Grammaticaboekje NL. Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden. 9 789082 208306 van Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden. Opzoekboekje voor leerlingen in klas 1 tot en met 3 in de onderbouw

Nadere informatie

Muiswerk Studievaardigheid richt zich op de belangrijkste deelvaardigheden die nodig zijn voor studievaardigheid.

Muiswerk Studievaardigheid richt zich op de belangrijkste deelvaardigheden die nodig zijn voor studievaardigheid. Studievaardigheid Muiswerk Studievaardigheid richt zich op de belangrijkste deelvaardigheden die nodig zijn voor studievaardigheid. Doelgroep Studievaardigheid Muiswerk Studievaardigheid is bedoeld voor

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 1

LESSTOF. Rekenen op maat 1 LESSTOF Rekenen op maat 1 2 Lesstof Rekenen op maat 1 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 OVERZICHT OEFENINGEN EN TOETSEN... 16 Lesstof Rekenen op maat 1 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 4

LESSTOF. Rekenen op maat 4 LESSTOF Rekenen op maat 4 2 Lesstof Rekenen op maat 4 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Rekenen op maat 4 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

LESSTOF. Gevarieerde Spelling

LESSTOF. Gevarieerde Spelling LESSTOF Gevarieerde Spelling 2 Lesstof Gevarieerde Spelling INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 6 INHOUD... 11 Lesstof Gevarieerde Spelling 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn computerprogramma

Nadere informatie

Online cursus spelling en grammatica

Online cursus spelling en grammatica Handleiding Online cursus spelling en grammatica Het hoofdmenu In het hoofdmenu kun je links op een niveau klikken. Daarnaast zie je een overzicht van de modules die bij dit niveau horen. Modules Rechts

Nadere informatie

LESSTOF. Grammatica I-III

LESSTOF. Grammatica I-III LESSTOF Grammatica I-III 2 Lesstof Grammatica I-III INHOUD INLEIDING... 4 STRUCTUUR... 5 GRAMMATICA I... 8 GRAMMATICA II... 14 GRAMMATICA III... 20 Lesstof Grammatica I-III 3 INLEIDING Muiswerkprogramma

Nadere informatie

Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I. Grammatica I

Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I. Grammatica I Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I Grammatica I Rubriek Oefening Type Opgaven Uitleg Alle onderwerpen Totaaltoets Grammatica I (*) 42 1 Klanken/letters Deeltoets 1 (*) Naamwoorden Deeltoets 2

Nadere informatie

LESSTOF. Getallen 3F

LESSTOF. Getallen 3F LESSTOF Getallen 3F 2 Lesstof Getallen 3F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Getallen 3F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De programma

Nadere informatie

Compacte taalgids Nederlands (basis en gevorderd) les- en werkboek

Compacte taalgids Nederlands (basis en gevorderd) les- en werkboek Compacte taalgids Nederlands (basis en gevorderd) les- en werkboek Bezoek- en postadres: Bredewater 16 2715 CA Zoetermeer info@uitgeverijbos.nl www.uitgeverijbos.nl 085 2017 888 Aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Z I N S O N T L E D I N G

Z I N S O N T L E D I N G - 1 - Z I N S O N T L E D I N G Waarom is zinsontleding zo belangrijk? Elke scholier op de middelbare school maar ook de kinderen op de lagere school, komen veelvuldig met zinsontleding in aanraking, eigenlijk

Nadere informatie

De bovenkamer. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands. colofon

De bovenkamer. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands. colofon Josée Coenen De bovenkamer een kleurrijke grammatica van het Nederlands colofon Dit overzicht is samengesteld door Josée Coenen, auteur van De bovenkamer. Vormgeving Marjo Starink Bazalt 2016 Voor meer

Nadere informatie

LESSTOF. Verhoudingen 3F

LESSTOF. Verhoudingen 3F LESSTOF Verhoudingen 3F 2 Lesstof Verhoudingen 3F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Verhoudingen 3F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs.

Nadere informatie

Zinsontleden en woordbenoemen groep 7/8

Zinsontleden en woordbenoemen groep 7/8 Zinsontleden en woordbenoemen groep 7/8 Naam: 1 Inhoudsopgave: 3 - Onderwerp 4 - Persoonsvorm 5 - Gezegde 6 - Lijdend voorwerp 7 - Meewerkend voorwerp 8 - Werkwoorden 8 - Zelfstandig naamwoorden 9 - Bijvoeglijk

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 15. Deel 1 Spelling 18

Inhoud. Inleiding 15. Deel 1 Spelling 18 Inhoud Deel 1 Spelling 18 Inleiding 15 1 Grondbeginselen van de Nederlandse spelling 21 1.1 Verschil tussen klank en letter 22 1.2 Hoofdregels 22 1.3 Interactie tussen de regels 24 1.4 Belang van de regel

Nadere informatie

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak.

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Doelgroepen Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is

Nadere informatie

LESSTOF. Leestekens op maat

LESSTOF. Leestekens op maat LESSTOF Leestekens op maat 2 Lesstof Leestekens op maat INHOUD INLEIDING... 4 ACHTERGROND EN VERANTWOORDING... 5 DOELGROEPEN... 7 STRUCTUUR... 7 INHOUD... 9 Lesstof Leestekens op maat 3 INLEIDING In de

Nadere informatie

Muiswerk Grammatica I-III is bedoeld om anderstaligen te leren hoe het Nederlands in elkaar zit.

Muiswerk Grammatica I-III is bedoeld om anderstaligen te leren hoe het Nederlands in elkaar zit. Grammatica I-III NT2 Muiswerk Grammatica I-III is bedoeld om anderstaligen te leren hoe het Nederlands in elkaar zit. Doelgroepen Grammatica I-III NT2 Grammatica I-III nt2 is bedoeld voor anderstalige

Nadere informatie

π (spreek uit uiltje ): hulpwerkwoorden of modale hulpwerkwoorden 46

π (spreek uit uiltje ): hulpwerkwoorden of modale hulpwerkwoorden 46 Inhoud Inleiding 6 1 Wie? (mensen) Wat? (dieren en dingen) 10 π Het zelfstandig naamwoord (man, vrouw, Jan) 12 π Het zelfstandig naamwoord, meervoud (lepels, bloemen) 13 π Het zelfstandig naamwoord, verkleinwoord

Nadere informatie

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT)

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) Lesperiode: 1 week 36 t/m week 38 Hoofdstuk: Spelling 2 t/m 6 De stam van het werkwoord Splitsbare werkwoorden Persoonsvorm tegenwoordige tijd en de bijbehorende regel De stam van werkwoorden kunnen noteren

Nadere informatie

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak.

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Doelgroepen Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is

Nadere informatie

Instructies zijn niet alleen visueel, maar ook auditief, met hoogkwalitatief ingesproken geluid (geen computerstem).

Instructies zijn niet alleen visueel, maar ook auditief, met hoogkwalitatief ingesproken geluid (geen computerstem). Getallen 3 Doelgroep Getallen 3 is bedoeld voor leerlingen in klas 3-5 van de havo, klas 3-6 van het vwo en in mbo 3&4. Het programma is bijzonder geschikt voor groepen waarin niveauverschillen bestaan.

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2. Spelling op maat 3 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 3 is het derde deel van

Nadere informatie

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT)

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) Vak: Nederlands Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) 2016-2017 Lesperiode: 1 Hoofdstuk: Spelling 2 t/m 6 De stam van het werkwoord Splitsbare werkwoorden Persoonsvorm tegenwoordige tijd en de bijbehorende

Nadere informatie

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT)

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) 2015-2016 Lesperiode: 1 week 36 t/m week 38 Hoofdstuk: Spelling 2 t/m 6 De stam van het werkwoord Splitsbare werkwoorden Persoonsvorm tegenwoordige tijd en de bijbehorende

Nadere informatie

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen Lezen Het programma is met name geschikt voor groepen waarin grote niveauverschillen bestaan en voor leerlingen die het gewone oefenen met teksten niet interessant meer vinden. Doelgroep Lezen Muiswerk

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 8

LESSTOF. Rekenen op maat 8 LESSTOF Rekenen op maat 8 2 Lesstof Rekenen op maat 8 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 10 Lesstof Rekenen op maat 8 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

Jan Heerze. Kortom. Nederlandse grammatica. Walvaboek

Jan Heerze. Kortom. Nederlandse grammatica. Walvaboek Jan Heerze Kortom Nederlandse grammatica Walvaboek WOORD VOORAF Kennis van de Nederlandse grammatica is geen doel in zichzelf, maar een hulpmiddel om tekortkomingen in eigen taalgebruik te corrigeren.

Nadere informatie

LESSTOF. Verbanden 2F

LESSTOF. Verbanden 2F LESSTOF Verbanden 2F 2 Lesstof Verbanden 2F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 6 STRUCTUUR... 6 INHOUD... 9 Lesstof Verbanden 2F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv Inhoud 1 Spelling 5 1 geschiedenis van de nederlandse spelling in vogelvlucht 11 2 spellingregels 13 Klinkers en medeklinkers 13 Spelling van werkwoorden 14 D De stam van een werkwoord 14 D Tegenwoordige

Nadere informatie

Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica.

Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica. Basisspelling Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica. Het Muiswerkprogramma Basisspelling bestrijkt de basisregels van

Nadere informatie

Het Muiswerkprogramma Leestekens op maat is een programma voor het aanleren van een juist gebruik van leestekens.

Het Muiswerkprogramma Leestekens op maat is een programma voor het aanleren van een juist gebruik van leestekens. Leestekens op maat Het Muiswerkprogramma Leestekens op maat is een programma voor het aanleren van een juist gebruik van leestekens. Doelgroepen Leestekens op maat Leestekens op maat is bedoeld voor groep

Nadere informatie

LESSTOF. Getallen 2F

LESSTOF. Getallen 2F LESSTOF Getallen 2F 2 Lesstof Getallen 2F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 8 Lesstof Getallen 2F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De programma

Nadere informatie

DE SAMENGESTELDE ZIN ONDERWERPSZIN. ( Wie niet sterk is ),( moet ) [ slim ] { zijn }.

DE SAMENGESTELDE ZIN ONDERWERPSZIN. ( Wie niet sterk is ),( moet ) [ slim ] { zijn }. 1 DE SAMENGESTELDE ZIN Voordat een zin als samengestelde zin ontleed kan worden, moet hij eerst als enkelvoudige zin ontleed zijn, d.w.z. in een zin met maar één persoonsvorm ( en andere zinsdelen). Een

Nadere informatie

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT)

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) Onderdeel: Grammatica zinsdelen 1F Grammaticale kennis: onderwerp, lijdend voorwerp, hoofdzin, bijzin, gezegde, persoonsvorm. 1E Grammaticale kennis: meewerkend voorwerp. 2E Grammaticale kennis: bijwoordelijke

Nadere informatie

π (spreek uit uiltje ): hulpwerkwoorden of modale hulpwerkwoorden 46

π (spreek uit uiltje ): hulpwerkwoorden of modale hulpwerkwoorden 46 Inhoud Inleiding 6 1 Wie? (mensen) Wat? (dieren en dingen) 10 π Het zelfstandig naamwoord (man, vrouw, Jan) 12 π Het zelfstandig naamwoord, meervoud (lepels, bloemen) 13 π Het zelfstandig naamwoord, verkleinwoord

Nadere informatie

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands Josée Coenen De bovenkamer een kleurrijke grammatica van het Nederlands Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief Bij de verschillende onderdelen van Taal actief kunt u onderdelen uit De bovenkamer

Nadere informatie

Leestekens op maat is een programma voor het aanleren van een juist gebruik van leestekens.

Leestekens op maat is een programma voor het aanleren van een juist gebruik van leestekens. Leestekens op maat is een programma voor het aanleren van een juist gebruik van leestekens. Doelgroepen Leestekens op maat Leestekens op maat is bedoeld voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs, voor de

Nadere informatie

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord Woordsoorten Nederlands Aanwijzend voornaamwoord Betrekkelijk voornaamwoord Bezittelijk voornaamwoord Bijvoeglijk gebruikt werkwoord Bijvoeglijk naamwoord Bijwoord Bijzin Hoofdzin Hulpwerkwoord Koppelwerkwoord

Nadere informatie

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT)

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) Schooljaar 2015 2016 Nederlands havo vwo 1 Lesperiode: 1 week 36 t/m week 38 Hoofdstuk: Spelling H 2 t/m 6 De stam van het werkwoord Splitsbare werkwoorden Persoonsvorm tegenwoordige tijd en de bijbehorende

Nadere informatie

Benodigde voorkennis taal verkennen groep 5

Benodigde voorkennis taal verkennen groep 5 Taal actief 4 taal verkennen groep 5-8 taal verkennen groep 5 In dit document een overzicht opgenomen van de benodigde voor de lessen Taal verkennen groep 5. Deze kenn maakt onderdeel uit van de leerlijn

Nadere informatie

LESSTOF. Getallen 1F

LESSTOF. Getallen 1F LESSTOF Getallen 1F 2 Lesstof Getallen 1F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 10 Lesstof Getallen 1F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De programma

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 2 De programma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 2 is het tweede deel van deze leerlijn.

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 2 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 2 is het tweede deel van

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 4 en 5 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 4 en 5 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 1 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 1 is het eerste deel van

Nadere informatie

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 Voor Nederlands zijn er 3 modules van elk 4 uur per week. De uren worden aansluitend gegeven, het gaat dus om een volledige namiddag. De

Nadere informatie

Met behulp van Muiswerk Begrijpend Lezen 2 leren leerlingen informatie, betekenissen en bedoelingen uit teksten te halen.

Met behulp van Muiswerk Begrijpend Lezen 2 leren leerlingen informatie, betekenissen en bedoelingen uit teksten te halen. Begrijpend Lezen 2 Met behulp van Muiswerk Begrijpend Lezen 2 leren leerlingen informatie, betekenissen en bedoelingen uit teksten te halen. Doelgroepen Begrijpend Lezen 2 Muiswerk Begrijpend Lezen 2 is

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat

LESSTOF. Rekenen op maat LESSTOF Rekenen op maat 2 Lesstof Rekenen op maat INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEPEN EN DOEL... 5 UITGANGSPUNTEN... 6 STRUCTUUR... 7 REKENEN OP MAAT 1... 11 REKENEN OP MAAT 2... 13 REKENEN OP MAAT 3...

Nadere informatie

Studievaardigheid op maat

Studievaardigheid op maat Studievaardigheid op maat Muiswerk Studievaardigheid op maat richt zich op de belangrijkste deelvaardigheden die nodig zijn voor het studeren. Doelgroepen Studievaardigheid op maat Muiswerk Studievaardigheid

Nadere informatie

Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad

Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad Waarom? Voor Nederlands zijn er 3 modules van elk 4 uur per week. De uren worden aansluitend gegeven, het gaat dus om een volledige namiddag. De vaardigheden

Nadere informatie

Taaljournaal Leerlijnenoverzicht - Lezen

Taaljournaal Leerlijnenoverzicht - Lezen Taaljournaal Leerlijnenoverzicht - Lezen 1.1 Eigen kennis 1.1.1 Kinderen kunnen hun eigen kennis activeren, m.a.w. ze kunnen aangeven wat ze over een bepaald onderwerp al weten en welke ervaringen ze er

Nadere informatie

LESSTOF. Leestekens 1F

LESSTOF. Leestekens 1F LESSTOF Leestekens 1F 2 Lesstof Leestekens 1F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 8 STRUCTUUR... 9 INHOUD... 12 Lesstof Leestekens 1F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn slimme interactieve leermiddelen

Nadere informatie

Beknopte grammatica. voor. de cursus. Grieks van het Nieuwe Testament

Beknopte grammatica. voor. de cursus. Grieks van het Nieuwe Testament Beknopte grammatica voor de cursus Grieks van het Nieuwe Testament versie 1.0 Menno Haaijman scripture4all.org Tijdens de try-out voor de cursus bleek dat veel, zo niet alle, toehoorders de Nederlandse

Nadere informatie

Verbanden 1. Doelgroep Verbanden 1

Verbanden 1. Doelgroep Verbanden 1 Verbanden 1 Rekenen en Wiskunde Verbanden 1 bestrijkt de basisvaardigheden van Verbanden: de verschillende grafische presentaties, zoals tabel, rooster, staafdiagram, cirkeldiagram en grafiek. Doelgroep

Nadere informatie

LESSTOF. Spelling op maat 2

LESSTOF. Spelling op maat 2 LESSTOF Spelling op maat 2 2 Lesstof Spelling op maat 2 INHOUD INLEIDING... 4 INHOUD... 5 DIDACTIEK... 14 ZELF OEFENINGEN TOEVOEGEN (KAN NIET IN ONLINE VERSIE!)... 15 TOT SLOT... 21 Lesstof Spelling op

Nadere informatie

LESSTOF. Getallen 1F

LESSTOF. Getallen 1F LESSTOF Getallen 1F 2 Lesstof Getallen 1F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 11 Lesstof Getallen 1F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De programma

Nadere informatie

Grammatica. Op niveau onderbouw - Naslag

Grammatica. Op niveau onderbouw - Naslag Op niveau onderbouw - Naslag Grammatica In dit naslagdocument vind je de belangrijkste onderdelen van grammatica die in Op niveau onderbouw, leerjaar 1 t/m 3, worden behandeld. Als je wilt weten welke

Nadere informatie

Hiermee wijs je een speciaal iemand of iets aan. Je begint met de ene zinsstructuur en maakt de zin af in een andere zinsstructuur.

Hiermee wijs je een speciaal iemand of iets aan. Je begint met de ene zinsstructuur en maakt de zin af in een andere zinsstructuur. Kernwoordenlijst Kernwoord Uitleg Voorbeeld Aanwijzend Achtervoegsel Afleiding Anakoloet (ontspoorde zin) Beknopte bijzin Bepaling van gesteldheid Betrekkelijk Bezittelijk Bijstelling Bijvoeglijk naamwoord

Nadere informatie

Eigen vaardigheid Taal

Eigen vaardigheid Taal Eigen vaardigheid Taal Door middel van het beantwoorden van de vragen in dit blok heeft u inzicht gekregen in uw kennis en vaardigheden van de grammatica en spelling van de Nederlandse taal. In het overzicht

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2. Spelling op maat 3 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 3 is het derde deel van

Nadere informatie

1.2.3 Trappen van vergelijking 20

1.2.3 Trappen van vergelijking 20 INHOUD DEEL I Woord voor woord 13 1.1 Zelfstandig naamwoord (substantief) 16 1.1.1 Definitie 16 1.1.2 Soorten 16 1.1.2.1 Soortnaam of eigennaam 16 1.1.2.2 Concrete of abstracte zelfstandige naamwoorden

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Taalbeschouwelijke termen bao so 2010

Taalbeschouwelijke termen bao so 2010 1 Bijlage: Vergelijking taalbeschouwelijke termen leerplannen basisonderwijs en secundair onderwijs In deze lijst vindt u in de linkerkolom een overzicht van de taalbeschouwelijke termen uit het leerplan

Nadere informatie

Werkwoorden zijn woorden die aangeven wat iets of iemand doet, is of wordt.

Werkwoorden zijn woorden die aangeven wat iets of iemand doet, is of wordt. DEEL 1: werkwoorden 1. Werkwoorden Werkwoorden zijn woorden die aangeven wat iets of iemand doet, is of wordt. Voorbeelden: komen, gaan, zwemmen, lopen, zijn enz. 1.1 Vormen van het werkwoord Werkwoorden

Nadere informatie

1

1 3a www.mevrouwzus.wordpress.com 1 1. pv= persoonsvorm 2. = zinsdeel 3. wwg = werkwoordelijk gezegde 4. nwg = naamwoordelijk gezegd 5. ond = onderwerp 6. lv = lijdend voorwerp 7. mv = meewerkend voorwerp

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling 10

Inhoud. 1 Spelling 10 Inhoud 1 Spelling 10 1 geschiedenis van de friese spelling (stavering) in het kort 10 2 spellingregels 12 Hulpmiddelen 12 Klinkers en medeklinkers 12 Lettergrepen 13 Stemhebbend en stemloos 13 Basisregels

Nadere informatie

instapkaarten taal verkennen

instapkaarten taal verkennen instapkaarten inhoud instapkaarten Taal verkennen thema 1 les 2 1 thema 1 les 4 2 thema 1 les 7 3 thema 1 les 9 4 thema 2 les 2 5 thema 2 les 4 6 thema 2 les 7 7 thema 2 les 9 8 thema 3 les 2 9 thema 3

Nadere informatie