Laat je niet beetnemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Laat je niet beetnemen"

Transcriptie

1 Lesbrief bij de website Laat je niet beetnemen April 2007 M. Visser van Dam / A.C. Wieringa NVLP RIVM Juliana van Stolbergschool

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Informatie over de website 3. Werken met de website 4. Lessuggesties en materialen 5. Meer informatie voor de leerkracht Meer informatie voor kinderen Bijlagen: 1. Werkblad bij de website laat je niet beetnemen 2. Antwoorden bij het werkblad voor leerkrachten 3. Kleurplaat 4. Schoolkrantartikel Deze lesbrief behoort bij de website laat je niet beetnemen (www.jvanstolbergschool.nl/teken) en is gemaakt door leerlingen van groep 7/8 van de Prot. Chr. Juliana van Stolbergschool te Sint Maartensdijk, in het kader van de webwedstrijd Thinkquest, uitgeschreven door Kennisnet, in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Lymepatiënten en het RIVM. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) coördineert in opdracht van het ministerie van VWS de infectieziektebestrijding in Nederland. Het RIVM besteedt uiterste zorg aan actuele en correcte publieksinformatie. Dit doet het RIVM in nauwe samenwerking met de vakgroep voor Publiekscommunicatie over Infectieziekten, en deskundigen uit diverse organisaties en beroepsgroepen. Bij de informatie over teken en de ziekte van Lyme heeft het RIVM onder andere samengewerkt met: GGD Nederland, GGD Midden Nederland, GGD West Brabant, de Hulpverleningsdienst Groningen en de Stichting Samenwerkende Artsen- en Adviesorganisaties in de Gezondheidszorg (SAAG). Aan de inhoud van deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Lesbrief Laat je niet beetnemen

3 1. Inleiding Deze lesbrief behoort bij de website Laat je niet beetnemen en is bedoeld voor kinderen van 10 jaar en ouder en voor leerkrachten of andere begeleiders. De lesbrief bevat achtergrondinformatie en lessugesties bij de website. 2. Informatie over de website Laat je niet beetnemen Doelgroep: De website is bedoeld voor kinderen van 10 jaar en ouder. Doel: Door middel van de website willen we kinderen informatie geven over de teek en de gevaren van een tekenbeet. Ook willen we hen wijzen op het belang van preventie en hen duidelijk maken wat ze moeten doen in het geval ze toch een tekenbeet zouden oplopen. Inhoud: De website geeft informatie over de volgende onderwerpen: 1. De teek 2. Leefomstandigheden / waar leeft de teek 3. Waar leeft de teek van 4. Ziekte van Lyme 5. Ziekteverschijnselen 6. Andere tekenziekten 7. Hoe en waar? 8. Hoe griezelig is een teek? 9. Geen paniek!! (wat te doen bij een tekenbeet) 10. Bescherming tegen teken Verder zijn er een interview met een lymepatiente, een quiz en wat spelletjes op de site te vinden, alsmede een lijst met moeilijke woorden en veelgestelde vragen. Wanneer te gebruiken: Het is het hele jaar door zinvol de website te gebruiken, omdat teken praktisch het hele jaar door actief zijn en op veel plaatsen, tot in de eigen achtertuin, te vinden (kunnen) zijn. Het gebruik van de site wordt extra aanbevolen: - Aan het begin van het tekenseizoen. Dat kan al vanaf februari zijn, afhankelijk van de temperatuur (ongeveer 13 graden). - Voor vertrek met schoolkamp of een uitje naar de natuur. - Voor een vakantie. Veel kinderen zullen dan bossen, duinen, etc. bezoeken. 3. Werken met de website Voor het gebruik van de website kunt u in een klassengesprek inventariseren wat de kinderen al weten over het onderwerp en wat eventuele eigen ervaringen zijn. De kinderen kunnen het vragenblad met behulp van de website invullen. Ook is het mogelijk die aan te bieden na het bekijken van de website. Een antwoordenblad voor leerkrachten/begeleiders is opgenomen in de lesbrief. Verder kunnen de kinderen de quiz maken, de spelletjes doen, het interview en de rest van de website lezen. Lesbrief Laat je niet beetnemen ~1~

4 Er is een werkblad vanaf de site uit te printen, waarop kinderen de plaats van een tekenbeet kunnen aangeven en de datum en plaats ervan kunnen noteren. Handig om er een aantal mee te nemen op bv. Schoolkamp! Het blad is op de site te vinden onder Geen paniek. 4. Lessuggesties en materiaal a. Klassengesprek Voor het gebruik van de site kan er een klassengesprek gehouden worden om: - eventuele eigen ervaringen te inventariseren; - te kijken wat er al bekend is over De teek. Na het gebruik van de site kan er worden afgesloten met een kort evaluatiegesprek om: - te zien wat de kinderen hebben geleerd; - te inventariseren wat zij met de verkregen informatie zouden kunnen / willen doen. b. Werkblad Het werkblad wordt gebruikt bij de website Laat je niet beetnemen. tegelijkertijd naast de website. achteraf na het bekijken van de site. Samen met eventuele andere opdrachten, de informatie en kleurplaat zou er een boekje gemaakt kunnen worden. Het voorblad met de titel zou als voorkant kunnen dienen en naar eigen inzicht versierd kunnen worden. c. Stelopdrachten - Schrijf een verhaal over een dagje uit in bos of duinen en verwerk daarin wat je geleerd hebt over teken. Bedenk een spannende titel! - Schrijf een stukje voor de schoolkrant waarin je informatie geeft over alles wat jij nu weet over teken. d. Creatieve opdrachten - Ontwerp een waarschuwingsposter die je bv. bij de ingang van een natuurgebied zou kunnen plaatsen. Mag best wel groot zijn! Stuur het mooiste ontwerp naar * - Maak de voorkant voor je boekje n.a.v. deze lesbrief. - Ontwerp een kleurplaat op A4 in het zwart-wit getekend. Kies de mooiste van de klas en stuur die op naar * - Kleur de kleurplaat bij de lesbrief. - Ontwerp een spandoek en hang dat buiten op in de week van de teek (6-13 mei) - Stuur een foto ervan naar * Juliana van Stolbergschool t.a.v. M. Visser - v. Dam Oosterscheldestraat EN St. Maartensdijk of * Secretariaat NVLP Stationsplein LE Amersfoort Misschien kunnen we iets leuks met jullie ontwerpen gaan doen. Lesbrief Laat je niet beetnemen ~2~

5 5. Meer informatie voor de leerkracht Achtergrondinformatie over teken, tekenbeten en de ziekte van Lyme in de vorm van vragen en antwoorden. 1. Waar komen teken en tekenbeten in Nederland het meest voor? Gebieden in Nederland waar veel teken voorkomen zijn: duingebieden, Zuid-Friesland en Drente, Achterhoek, Veluwe en Utrechtse heuvelrug. Opgelet: Teken komen in het hele land voor! 2. Hoe komt het dat je niet altijd ziek wordt van een tekenbeet? Dat komt omdat niet de teek zelf de ziekte veroorzaakt, maar een bacterie (Borrelia) in de teek. Niet alle teken dragen deze bacterie bij zich. Alleen teken die de bacterie bij zich hebben kunnen de bacterie overdragen en zo de ziekte van Lyme veroorzaken. Het percentage besmette teken kan per regio verschillen. Een in 2007 gepubliceerd onderzoek van de universiteit Wageningen spreekt van een gemiddeld infectiepercentage van nimfen van 23,6%, met locaties waar 47% van de teken geïnfecteerd was. Indien besmet heeft de teek ongeveer 24 uur tijd nodig om de bacterie in het lichaam van de mens te brengen. Als de teek er binnen 24 uur uitgehaald wordt is de kans dat de ziekte van Lyme ontstaat klein. 3. Hoe snel moet je een teek verwijderen? Het liefst binnen 24 uur. Wanneer een teek binnen 24 uur eruit gehaald wordt is de kans om ziek te worden klein. Vandaar het advies om na elk bezoek aan de natuur de huid bijvoorbeeld s avonds te controleren op teken. Dan worden teken op de huid bijtijds ontdekt. 4. Is een pincet nodig om de teek te verwijderen? Een pincet maakt het verwijderen van een teek gemakkelijker, zeker als een speciaal tekenpincet gebruikt wordt. Overigens is een (epileer)pincet ook bruikbaar. Waar het om gaat is dat de teek niet in de bek van het pincet wordt platgedrukt. Met de vingers verwijderen kan ook, als er geen pincet voorhanden is, maar heeft niet de voorkeur. 5. Kunnen mensen Lyme-ziekte krijgen van een teek bij een hond? Huisdieren zoals honden kunnen teken bij zich dragen. Er zijn verschillende soorten teken, ook de tekensoort die de bacterie (Borrelia) kan overdragen. Ook honden kunnen ziek worden van deze bacterie. Honden kunnen teken meenemen uit de natuur naar de bewoonde wereld. Een teek kan, als hij zich nog niet vast gezogen heeft in de hond, overlopen naar de mens en zich daar vastzuigen. Een andere mogelijkheid is dat een jonge teek zich volzuigt met bloed van de hond en zich dan laat vallen in de tuin of de kamer. Voor zover bekend kan een teek niet in een kamer leven (te droog). In een tuin kan een teek wel overleven en vervolgens wel op de huid van een mens kruipen om bloed te zuigen. Daarom is het net als bij de mens belangrijk om de hond na een bezoek aan het bos op teken te controleren en deze te verwijderen. Teken bij de hond kunnen verwijderd worden zonder kans zelf besmet te raken. Tijdens of na het verwijderen van een teek bij een hond kan de bacterie niet overgedragen worden op een mens ook niet door contact met (honden-)bloed. Een teek kan alleen mensen besmetten wanneer hij langer dan 24 uur op de huid van de persoon zelf heeft gezeten. Er bestaat voor honden een zogenaamde tekenband, die de hond om de nek draagt. De werkzaamheid is niet honderd procent, zeker niet bij grote honden. 6. Wat betekent een rode plek op de plaats van de tekenbeet? Een rode plek op de plaats van de tekenbeet, de eerste dagen na de beet, is een gewone reactie op een insectenbeet. Deze duidt meestal niet op besmetting met de bacterie Borrelia. Lesbrief Laat je niet beetnemen ~3~

6 Karakteristiek voor de ziekte van Lyme is een rode kring, die steeds groter wordt. Deze kring kan ontstaan binnen enkele dagen tot 3 maanden na de tekenbeet. 7. Is vaccinatie tegen Lyme-ziekte mogelijk? In Nederland bestaat geen vaccin tegen Lyme-ziekte. 8. Komen teken ook in andere landen voor? Overal op de wereld komen teken voor, niet alleen in Nederland. In Nederland kunnen teken de ziekte van Lyme en andere ziekten veroorzaken. 9. Zijn insectenwerende middelen ook effectief tegen teken? Insectenwerende middelen die DEET (diëthyltoluamide) bevatten beschermen ook tegen teken. De concentratie van DEET moet dan wel voldoende hoog zijn, maar niet zo hoog dat risico s voor de gezondheid ontstaan. Raadpleeg altijd de gebruiksaanwijzing. Gebruik het in elk geval niet bij kinderen jonger dan 6 maanden. Bij kinderen tot 6 jaar: maximaal 20% DEET. Het gebruik ervan tijdens de zwangerschap en gedurende het geven van borstvoeding wordt ontraden. Lesbrief Laat je niet beetnemen ~4~

7 Meer informatie voor kinderen Wat is een teek? Een teek is een piepklein beestje, zo groot als een speldenkop. Een teek leeft in hoog gras en in struiken. Bijvoorbeeld in het bos en de duinen, maar ook in de struikjes bij het zwembad. Een teek lijkt een beetje op een spinnetje. Als je in de natuur speelt, kan een teek op je kruipen. Hij zoekt dan een warm plekje op je lichaam om zich vast te zuigen. Want teken leven van bloed. Het zijn parasieten. Hoe maken teken je ziek? Als een teek op je kruipt is dat meestal niet gevaarlijk. Zeker als je een teek snel uit je huid haalt is er niks aan de hand. Maar als een teek langer dan een dag in je huid zit, kan hij je ziek maken. Kijk dus goed of er een teek op je kleren of je lichaam zit als je op een plek met gras en struiken bent geweest. Meestal gaat een teek juist op plekken zitten waar je hem niet zo snel ziet. Achter je oren bijvoorbeeld, of onder je oksels en in je haar. Wat is de ziekte van Lyme? Van sommige teken kun je de ziekte van Lyme krijgen. Iemand met de ziekte van Lyme krijgt vaak eerst een rode, ronde plek op zijn huid. Een soort kring rond de plek waar de teek zat. Ook krijgt hij vaak last van hoofdpijn en pijn in armen of benen. Het lijkt op griep. Later worden de klachten vaak erger. Als je enkele dagen tot 3 maanden na een tekenbeet een rode ring of de griepachtige klachten krijgt, moet je naar de huisarts. Hoe zorg je dat een teek je niet bijt? Het belangrijkste is om je kleren en je lichaam te controleren als je in de natuur bent geweest. Laat een volwassene of een vriendje helpen. Blijf op de paden. In struiken en hoog gras zitten vaak de teken. Bedek je huid goed, want een teek zoekt je blote huid op. Draag bijvoorbeeld dichte schoenen, lange mouwen, een pet, een lange broek en stop je broekspijpen in je sokken. Als je weet dat ergens veel teken zijn, kun je je insmeren met een middel waar Deet (20%) in zit. Dat helpt tegen insecten. Bescherming tegen teken. Wat moet je doen als je een teek hebt? Als je toch een teek hebt, moet die zo snel mogelijk uit je huid gehaald worden. Vraag aan je ouders of een andere volwassene om de teek uit je huid te halen. Dat doet helemaal geen pijn. Bij het verwijderen is een pincet nodig. Een gepunt pincet is goed, net als een speciaal tekenpincet. De teek moet bij de kop en zo dicht mogelijk op de huid vastgepakt worden. Trek de teek dan voorzichtig uit de huid. Ontsmet daarna het wondje met jodium of alcohol. Schrijf de datum van de tekenbeet op voor het geval je na een tijdje misschien ziek wordt. Geen paniek. Meer informatie is te krijgen via: Lesbrief Laat je niet beetnemen ~5~

8 Werkblad bij de website Laat je niet beetnemen, 1. Teken een teek op ware grootte. 2. Waar leven teken van? a. bladluizen b. bloed c. brood d. blaadjes 3. Hoe noem je een jonge teek die al 1 keer bloed heeft gezogen? 4. Waarom kunnen teken gevaarlijk zijn? 5. Een teek is een parasiet. Wat betekent dat? 6. Waar kun je teken tegenkomen? 7. Waar houden teken absoluut niet van en wat vinden ze juist wel prettig? 8. Wie lopen er geen gevaar om door een teek gebeten te worden? a. muizen b. mensen c. kikkers d. reeën 9. Welke ziekten kunnen er worden overgebracht door een tekenbeet? Noem er minstens 3 en begin met de bekendste. 1. als je meer weet Wat kán het eerste verschijnsel van de ziekte van Lyme zijn? 11. Waaraan kun je verder nog merken dat je ziek bent door een tekenbeet? 12. Wat moet je doen als je bij je zelf een teek ontdekt? Waarom moet je een teek nooit lospeuteren of verdoven met bijvoorbeeld alcohol? 14. a Wat doe je om jezelf te beschermen vóór je de natuur ingaat? b En wat doe je als je weer terug bent van je bezoek aan de natuur? 15. Wat vond je van de website? Wat vond je het belangrijkste wat je hebt geleerd? Werkblad Laat je niet beetnemen Bijlage 1

9 Antwoorden bij het werkblad 1. Een volwassen teek is tussen 1-3 mm. 2. b 3. nimf 4. Ze kunnen door een beet ziekten overdragen. 5. Een teek leeft van een gastheer 6. In bossen, duinen, (stads)parken en tuinen. Eigenlijk overal. 7. Niet: zon en droogte Wel: een warme, vochtige omgeving 8. Kikkers De ziekte van Lyme 4. Ehrlichia 7. Bartonella 2. Früsommer 5. Rickettsia 3. Fièvre Boutonneuse 6. Babesia 10. Een rode kring om de beet 11. Griepachtige verschijnselen: koorts, hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid. Later kunnen gewrichtsklachten, zenuwaandoeningen en evt. hartklachten optreden Aan ouders of begeleiders vertellen. 2. De teek verwijderen 3. De datum noteren in een agenda of op een kalender 13. De teek zou je juist kunnen besmetten als je m stuk maakt of laat schrikken. De teek spuit het opgezogen bloed dan terug met het gevaar van besmetting. 14. a Je goed beschermd kleden: lange broek, goed sluitende kleding, evt. DEET opsmeren, petje b Kleren goed uitkloppen of uitwassen. Controleren, douchen. 15. Eigen antwoord. Werkblad Laat je niet beetnemen Bijlage 2

10

11 Schoolkrantartikel Ben jij wel eens door een teek gebeten? Dit is een teek Een teek is een klein, spinachtig beestje, zo groot als een speldenknop. In de zomer zitten ze in de bossen en duinen. Ze zitten daar in hoog gras en in struiken. Als je buiten speelt in de natuur, loop je de kans dat ze op je huid gaan zitten en zich vastzuigen. Als een teek bijt Een teek loopt over je lijf en zoekt een plekje om zich vast te zuigen in je huid. Het liefst zit een teek op een warm, vochtig plekje, zoals in je oksel of knieholte. Soms gaan ze ook in je hals, op je hoofd of achter je oren zitten. Een teek is een parasiet: hij voedt zich met bloed. Daar voel je niets van. Soms kriebelt het alleen een beetje als een teek over je huid loopt. Je kunt ziek worden van een tekenbeet Wist je dat je van een tekenbeet ziek kunt worden? Als je de teek er niet uit haalt, kun je ziek worden. Je kunt dan koorts krijgen. Soms zie je op de plek waar je bent gebeten een rode kring die steeds groter wordt. Je moet dan altijd naar de dokter gaan. Vertel erbij dat je door een teek bent gebeten. Je krijgt dan medicijnen tegen een tekenbeet. Buiten gespeeld? Kijk of je gebeten bent! Buiten gespeeld in het bos, de duinen of in hoog gras? Kijk dan s avonds je hele lijf na of er een teek op zit. Of vraag je moeder of vader om te kijken of je gebeten bent. Als de teek er snel uit wordt gehaald, kun je meestal niet ziek worden. Een teek eruit halen Een teek eruit halen, doet geen pijn. Je hebt een pincet nodig en wat jodium. Vervolgens gaat het zo: zet het pincet over de teek, zo dicht mogelijk op de huid. Trek de teek voorzichtig uit de huid (niet plat drukken). Ontsmet het wondje met jodium of 70% alcohol. Haal een teek er liever niet zelf uit, maar vraag je ouders of een andere volwassene om dat te doen. Meer informatie kun je vinden op Meer weten? Wil je meer weten over tekenbeten, bel dan de GGD (kijk in het telefoonboek). Je kunt bij de GGD gratis de folder Een teek? Pak 'm beet! krijgen. Deze folder kun je ook bestellen bij de Postbus 51-infolijn: (gratis). Je kunt ook contact opnemen met de informatietelefoon van de NVLP: of kijken op de website Werkblad Laat je niet beetnemen Bijlage 4

Laat je niet beetnemen

Laat je niet beetnemen Lesbrief bij de website Laat je niet beetnemen Mei 2010 M. Visser van Dam / A.C. Wieringa NVLP RIVM Juliana van Stolbergschool Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Informatie over de website 3. Werken met de

Nadere informatie

Een teek? Pak m beet!

Een teek? Pak m beet! Een teek? Pak m beet! Informatie over teken en de ziekte van Lyme Een tekenbeet is meestal onschuldig, maar kán u ziek maken als de teek lang vastgebeten in uw huid zit. Geef de teek dus geen kans. Een

Nadere informatie

UGP-folders. Tekenbeten

UGP-folders. Tekenbeten UGP-folders Tekenbeten Controleer de huid, na verblijf in de natuur, dagelijks zorgvuldig op de aanwezigheid van teken. Bekijk met extra aandacht de oksels, liezen, bilspleet en knieholten. Verwijder teken

Nadere informatie

Wat is de ziekte van Lyme?

Wat is de ziekte van Lyme? De ziekte van Lyme Wat is de ziekte van Lyme? De ziekte van Lyme is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi. U kunt met deze bacterie besmet raken wanneer u door

Nadere informatie

Een tekenbeet. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Een tekenbeet. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Een tekenbeet U bent op de Spoedeisende Hulp (SEH) geweest in verband met een tekenbeet. De arts heeft de teek verwijderd. Noteer de datum in uw agenda en controleer de volgende weken de plaats van de

Nadere informatie

Teken en de ziekte van Lyme Vragen & Antwoorden Informatie over teken en de ziekte van Lyme

Teken en de ziekte van Lyme Vragen & Antwoorden Informatie over teken en de ziekte van Lyme Teken en de ziekte van Lyme Vragen & Antwoorden Informatie over teken en de ziekte van Lyme Een tekenbeet is meestal onschuldig, maar kán u ziek maken als de teek langer dan 24 uur op uw huid zit. Geef

Nadere informatie

Informatieblad. Veilig en gezond werken. Lyme-ziekte. bron: website RIVM

Informatieblad. Veilig en gezond werken. Lyme-ziekte. bron: website RIVM Informatieblad Lyme-ziekte Veilig en gezond werken bron: website RIVM Wat u moet weten van tekenbeten en Lyme- ziekte Iedereen die op de één of andere manier met de natuur in aanraking komt, moet rekening

Nadere informatie

Inhoudsopgave Algemeen: Special Heroes Fitkids SO: Afsluiting thema: Gezondheid SO: Bezoek eindgroep aan de Musehof VSO: Gym

Inhoudsopgave Algemeen: Special Heroes Fitkids SO: Afsluiting thema: Gezondheid SO: Bezoek eindgroep aan de Musehof VSO: Gym Nieuwsbrief nummer 13 1 April 2014 Pagina 1 van 2 Inhoudsopgave Algemeen: Special Heroes Fitkids SO: Afsluiting thema: Gezondheid SO: Bezoek eindgroep aan de Musehof VSO: Gym Bijlage Brief week van de

Nadere informatie

De ziekte van Lyme is een infectieziekte. Een andere naam die ook wel eens gebruikt wordt, is borreliose.

De ziekte van Lyme is een infectieziekte. Een andere naam die ook wel eens gebruikt wordt, is borreliose. Ziekte van Lyme Borreliose, Lyme-borreliose, erythema migrans Wat is de ziekte van Lyme? De ziekte van Lyme is een infectieziekte. Een andere naam die ook wel eens gebruikt wordt, is borreliose. Hoe krijgt

Nadere informatie

Schoolkamp en Teken Beatrixschool Haarlem

Schoolkamp en Teken Beatrixschool Haarlem Schoolkamp en Teken Beatrixschool Haarlem Voorwoord Kamperen is voor de Beatrixschool al ruim 30 jaar een traditie. Een prachtige traditie vergeleken met de schoolreisjes van deze tijd. Een pretpark is

Nadere informatie

Teek-it-easy Een spel over... teken!

Teek-it-easy Een spel over... teken! Teek-it-easy Een spel over... teken! Deelnemers Spel Begeleiding Aantal Leeftijd Doelgroep Spelsoort Duur Aantal 10 of meer 10-12 jaar JRK-groep Binnen rustig 45 min. à 1u30 1 à 2 13-15 jaar Scholen Varia

Nadere informatie

bètavakken, VMBO Economie, VMBO Groen, VMBO Techniek, VMBO Zorg, zaakvakken. VO

bètavakken, VMBO Economie, VMBO Groen, VMBO Techniek, VMBO Zorg, zaakvakken. VO TekenQuiz Vakgebied: Leerniveau: bètavakken, VMO conomie, VMO Groen, VMO Techniek, VMO Zorg, zaakvakken. VO antal items: 15 Max. aantal punten: 44 ls je de bronnen uit het artikel op Onderwijsvanmorgen.nl

Nadere informatie

Spoedgevallen. Patiënteninformatie. EEN tekenbeet: paniek!

Spoedgevallen. Patiënteninformatie. EEN tekenbeet: paniek! Spoedgevallen Patiënteninformatie EEN tekenbeet: geen reden tot paniek! 1. Wat is een teek? Een teek is klein zwart diertje, niet veel groter dan een speldenkop. Je vindt ze vooral op lage begroeiing

Nadere informatie

Een teek? Pak m beet! Vragen & Antwoorden Informatie over teken en de ziekte van Lyme

Een teek? Pak m beet! Vragen & Antwoorden Informatie over teken en de ziekte van Lyme Een teek? Pak m beet! Vragen & Antwoorden Informatie over teken en de ziekte van Lyme Een tekenbeet is meestal onschuldig, maar kán u ziek maken als de teek lang op uw huid zit. Geef de teek dus geen kans.

Nadere informatie

Eigenlijk is een tekenbeet geen. snuitvormig orgaan vol bloed. Zo

Eigenlijk is een tekenbeet geen. snuitvormig orgaan vol bloed. Zo Tekenbeten en. Bron: ARBO Geen echte beet. In OHV nr.77 heeft al eens iets gestaan over Lyme, maar onderstaand stuk is door artsen geschreven en is, met toestemming van de Arbo Management Groep te Utrecht,

Nadere informatie

[Blaren & Teken] NUTTIGE INFORMATIE VOOR MEERDAAGSE PROGRAMMA S

[Blaren & Teken] NUTTIGE INFORMATIE VOOR MEERDAAGSE PROGRAMMA S [Blaren & Teken] NUTTIGE INFORMATIE VOOR MEERDAAGSE PROGRAMMA S Blaren Over blaren wordt soms wat aanmatigend gedaan. Laat je niets wijsmaken door andere wandelaars die menen dat zij dé oplossing hebben

Nadere informatie

Protocol tekenbeet. Adriaan Roland Holstschool Opgesteld: februari 2013

Protocol tekenbeet. Adriaan Roland Holstschool Opgesteld: februari 2013 Protocol tekenbeet Adriaan Roland Holstschool Opgesteld: februari 2013 Inhoud Inhoud... 2 Aanleiding... 3 De ziekte van Lyme in Nederland... 4 De teek... 5 Een tekenbeet... 5 Voorkomen van tekenbeten...

Nadere informatie

19 mei 2011 nummer 34

19 mei 2011 nummer 34 Schooljaar 2010/2011 19 mei 2011 nummer 34 Personele mededelingen Gelukkig gaat juf Lia haar werkzaamheden volgende week weer hervatten. Juf Anet zal de komende periode op de maandagen en dinsdagen worden

Nadere informatie

Wanneer zijn teken actief. De periode dat ze voorkomen hangt sterk af van het weer. Van april tot september zijn ze zeker aanwezig.

Wanneer zijn teken actief. De periode dat ze voorkomen hangt sterk af van het weer. Van april tot september zijn ze zeker aanwezig. Teken Teken zijn kleine spinachtige beestjes die vooral in bomen en struiken zitten. Ze variëren in grootte van een halve tot enkele millimeters. Ze worden zelden groter dan een centimeter. Teken zijn

Nadere informatie

Zorg bij insectensteken en tekenbeten

Zorg bij insectensteken en tekenbeten Zorg bij insectensteken en tekenbeten Inhoud Insectensteken 3 Klachten en symptomen 3 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van insectenbeten 4 Wat kun je er zelf aan doen 5 Geneesmiddelen 5

Nadere informatie

Insectensteken en tekenbeten. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Insectensteken en tekenbeten. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Insectensteken en tekenbeten Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Insectensteken 3 Klachten en symptomen 3 Wanneer arts raadplegen 4 Voorkomen van

Nadere informatie

Volgende medewerker willen we graag aan u voorstellen. Ze is zeker niet nieuw voor ons, maar wel voor sommige ouders.

Volgende medewerker willen we graag aan u voorstellen. Ze is zeker niet nieuw voor ons, maar wel voor sommige ouders. Voorstelling nieuwe medewerkers Volgende medewerker willen we graag aan u voorstellen. Ze is zeker niet nieuw voor ons, maar wel voor sommige ouders. Bij de Wipneusjes: Dorien ter vervanging van Monique

Nadere informatie

Beste ouders/verzorgers,

Beste ouders/verzorgers, 8 april 2014- Jaargang 20- Nummer 15 De volgende Schoolwijzer verschijnt eind april 2014. Uiterste inleverdatum kopij: vòòr 20 april via: info@bs-vonder.nl. Bernhardstraat 6a 5133 TZ Riel info@bs-vonder.nl

Nadere informatie

Inhoud. Waar komt de teek voor? Hoe ziet een teek eruit? Levenscyclus teek. De teek op jacht

Inhoud. Waar komt de teek voor? Hoe ziet een teek eruit? Levenscyclus teek. De teek op jacht Inhoud 1.Teken en de ziekte van Lyme 2.Ervaringen en onderzoek in de sector 3.Relatie met het werk 4.Preventie Preventie van tekenbeten en de ziekte van Lyme tijdens het werk in de Bos - en Natuursector

Nadere informatie

Informatie over tekenbeet en de ziekte van Lyme

Informatie over tekenbeet en de ziekte van Lyme Ziekte van lyme In het kort De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi (Bb), co-infecties varianten (link) en mutaties door facytose (= een bacterie wordt opgegeten door

Nadere informatie

Protocol ziekte van Lyme

Protocol ziekte van Lyme Versie 29 maart 2005 Concernstaf HRM Backoffice Hans Groen Aanleiding 3 De Teek 4 Verschijnselen van de ziekte 5 Behandeling van een tekenbeet 6 Preventieve maatregelen 7 Immunisatie 9 Tot slot 10 Voorbeelden

Nadere informatie

Teken zijn klein Gassneradvies.nl. Ziekte van Lyme (kans ~ 3%) Vaak 1e signaal: Erythema migrans (~75%)

Teken zijn klein Gassneradvies.nl. Ziekte van Lyme (kans ~ 3%) Vaak 1e signaal: Erythema migrans (~75%) Preventie van - en omgaan met tekenbeten en de ziekte van Lyme 7 November 2015 Studiedag Oranje Kruis EHBO instructeurs Fedor Gassner Gassner Biologisch Risico Advies www.gassneradvies.nl fedorgassner@gmail.com

Nadere informatie

InfOventje. Ouderinformatie. 16 april 2014. Jaargang 17 nr. 11 IN DEZE INFO. Actiedag

InfOventje. Ouderinformatie. 16 april 2014. Jaargang 17 nr. 11 IN DEZE INFO. Actiedag InfOventje Ouderinformatie Jaargang 17 nr. 11 16 april 2014 IN DEZE INFO Actiedag Omgangs en gedragsprotocol Passend onderwijs Nieuws uit groep 3/4 Belangrijke data Andere schooltijden Even voorstellen

Nadere informatie

Dermatologie. Lyme-borreliose / Ziekte van Lyme

Dermatologie. Lyme-borreliose / Ziekte van Lyme Dermatologie Lyme-borreliose / Ziekte van Lyme 1 Wat is Lyme-borreliose? Lyme-borreliose is een infectieziekte, die wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi. Deze bacterie wordt op de mens

Nadere informatie

Bijlage 17 Stilleestoets Hoe gevaarlijk is een tekenbeet?

Bijlage 17 Stilleestoets Hoe gevaarlijk is een tekenbeet? Bijlage 17 Stilleestoets Hoe gevaarlijk is een tekenbeet? De stilleestoets bestaat uit het lezen van een tekst en het maken van een opdracht. Leerlingen mogen niet van tevoren ingelicht worden over deze

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Van Carnaval tot de Koningsspelen, een relatief korte periode waarin weer veel gespeeld, gelachen en geleerd is.

Van Carnaval tot de Koningsspelen, een relatief korte periode waarin weer veel gespeeld, gelachen en geleerd is. Mei 2014 BONGERD NIEUWS Van Carnaval tot de Koningsspelen, een relatief korte periode waarin weer veel gespeeld, gelachen en geleerd is. De Eindtoets gehaald, alle leerlingen ingeschreven in het VO, de

Nadere informatie

WANDEL MEE TIJDENS DE AVONDVIERDAAGSE!

WANDEL MEE TIJDENS DE AVONDVIERDAAGSE! 20 april 2015 AGENDA 20 april KCR-vergadering, 20.00u 15 t/m 24 april CITO Entreetoets voor groep 7 21,22,23 april CITO Eindtoets voor groep 8 24 april Koningsspelen voor de hele campus 27-4 t/m 8-5 Meivakantie

Nadere informatie

Protocol ziekte van Lyme

Protocol ziekte van Lyme Middelen Mens en Organisatie Protocol ziekte van Lyme Hans Groen Korte Ouderkerkerdijk 7 Amsterdam Postbus 94370 1090 GJ Amsterdam T 0900 93 94 (lokaal tarief) F 020 608 39 00 KvK 41216593 www.waternet.nl

Nadere informatie

Nieuwsbrief 42 Maart - April 2008 DE WEEK VAN DE TEEK

Nieuwsbrief 42 Maart - April 2008 DE WEEK VAN DE TEEK Nieuwsbrief 42 Maart - April 2008 DE WEEK VAN DE TEEK Naar aanleiding van de internationale week van de teek (30 maart tot en met 6 april) is het interessant om de gevaren van teken op landbouwgebied even

Nadere informatie

Teek some time for. De teek - Verspreiding. De teek - Stamboom. Teken en de ziekte van Lyme. De schapenteek Ixodes ricinus 06/06/2011

Teek some time for. De teek - Verspreiding. De teek - Stamboom. Teken en de ziekte van Lyme. De schapenteek Ixodes ricinus 06/06/2011 Teken en de ziekte van Lyme Teek some time for De ecologie van de ziekte van Lyme De ziekte van Lyme in Nederland Algemeen publiek Groensector Preventie Fedor Gassner Stichting voor duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

PRAKTISCH TEKEN EN DOOR TEKEN OVERGEDRAGEN ZIEKTEN. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH TEKEN EN DOOR TEKEN OVERGEDRAGEN ZIEKTEN. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH TEKEN EN DOOR TEKEN OVERGEDRAGEN ZIEKTEN over houden van huisdieren Teken zijn kleine, spinachtige parasieten

Nadere informatie

Waarom ik voor teken moet oppassen. Teken komen overal ter wereld voor

Waarom ik voor teken moet oppassen. Teken komen overal ter wereld voor Waarom ik voor teken moet oppassen Teken komen overal ter wereld voor 1 Teken behoren tot de familie van de spinachtigen en voeden zich met bloed. Om hun honger te stillen, kruipen ze bijvoorbeeld op muizen,

Nadere informatie

Driedaagse excursie Beekbergen - klas 2 Comenius College Unit lijstersingel 2. daagse excursie. Struik,

Driedaagse excursie Beekbergen - klas 2 Comenius College Unit lijstersingel 2. daagse excursie. Struik, daagse excursie Struik, BELANGRIJKE GEGEVENS LEERLING (vooraf in te vullen door ouder(s)/verzorger(s)) Naam leerling Achternaam: Adres: Woonplaats: Telefoonnummer(s): Naam verzekering: Polisnummer: Medische

Nadere informatie

Teken: pak ze voor ze jou pakken

Teken: pak ze voor ze jou pakken Teken: pak ze voor ze jou pakken Teken in de praktijk teken vangen (Clusius College) Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse DATUM 2 april 2012 Dit lesmateriaal is tot stand gekomen met een WURKS subsidie

Nadere informatie

Week van de teek 2012

Week van de teek 2012 KNJV, afdeling Faunazaken Week van de teek 2012 Het is nu echt voorjaar. Bomen, struiken en planten beginnen te ontluiken, kikkers leggen kikkendril, hazen zijn volop aan het rammelen. Het mooie voorjaar

Nadere informatie

Luis in je haar? Kammen maar! Informatie over hoofdluis

Luis in je haar? Kammen maar! Informatie over hoofdluis Luis in je haar? Kammen maar! Informatie over hoofdluis Hoofdluis verspreidt zich in een hoog tempo, vooral onder kinderen. Controleer dus vaak en grijp meteen in als u hoofdluis ontdekt. De beste aanpak

Nadere informatie

l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH ZOÖNOSEN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e www.licg.nl over houden van huisdieren

l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH ZOÖNOSEN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e www.licg.nl over houden van huisdieren PRAKTISCH ZOÖNOSEN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n over houden van huisdieren Zoönosen: ziekten bij dieren die overgedragen kunnen worden op mensen

Nadere informatie

12 mei 2014 Nummer 3 2014 Leidse Bond voor speeltuinen. Nieuwsbrief

12 mei 2014 Nummer 3 2014 Leidse Bond voor speeltuinen. Nieuwsbrief 12 mei 2014 Nummer 3 2014 Nieuwsbrief Woensdag 21 mei is de ALV van de Beste speeltuinvrienden, Het was een drukke maand vol met hoogtepunten. Alle hoogtepunten komen aanbod in deze nieuwsbrief. Onderwerpen

Nadere informatie

Het Scalibor teken-abc

Het Scalibor teken-abc Scalibor Protectorband De doodsteek voor teken Beschermt ook tegen zandvliegen en de hartwormmug (Culex pp) Het Scalibor teken-abc Teken kunnen levensbedreigende ziekten overbrengen. Teken zijn spinachtige

Nadere informatie

Luis in je haar? Kammen maar!

Luis in je haar? Kammen maar! Luis in je haar? Kammen maar! Informatie over hoofdluis Hoofdluis verspreidt zich in een hoog tempo - vooral onder kinderen. Controleer dus vaak en grijp meteen in als u hoofdluis ontdekt. Kammen met een

Nadere informatie

Korenmail. Oproep ouders voor het documentatiecentrum. We gaan verzamelen. Jaargang 10, nr. 28 april 2010

Korenmail. Oproep ouders voor het documentatiecentrum. We gaan verzamelen. Jaargang 10, nr. 28 april 2010 Jaargang 10, nr. 28 april 2010 PCBS De Korenaar Staringlaan 53 7314 LN Apeldoorn Redactie: Ger Cupido, Jan Kieft, Bert Stappenbeld. E: korenaar@pcboapeldoorn.nl W: www.korenaar.pcboapeldoorn.nl PCBS De

Nadere informatie

Antwoord Vraag ABC Vraagnr Nee. Waarop moet u letten bij het verwijderen van een

Antwoord Vraag ABC Vraagnr Nee. Waarop moet u letten bij het verwijderen van een Antwoord Vraag ABC Vraagnr Nee Waarop moet u letten bij het verwijderen van een 1 Als de teek pas net op de huid zit, heeft hij nog geen speeksel kunnen spuiten in de bijtwond. achtergebleven angel? Niet

Nadere informatie

Hoesten, niezen en neus snuiten in papieren zakdoekje. Zakdoekje direct weggooien. Handen wassen met water en zeep. ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP

Hoesten, niezen en neus snuiten in papieren zakdoekje. Zakdoekje direct weggooien. Handen wassen met water en zeep. ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP Hoesten, niezen en neus snuiten in papieren zakdoekje. Zakdoekje direct weggooien. Handen wassen met water en zeep. ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP Lees deze brochure aandachtig. In deze brochure staat praktische

Nadere informatie

In dit hoofdstuk komt aan de orde: Bloedneus Insectensteken Tekenbeten Kwallenbeten Tand door de lip Voorwerp in de neus Voorwerp in het oor

In dit hoofdstuk komt aan de orde: Bloedneus Insectensteken Tekenbeten Kwallenbeten Tand door de lip Voorwerp in de neus Voorwerp in het oor In dit hoofdstuk komt aan de orde: Bloedneus Insectensteken Tekenbeten Kwallenbeten Tand door de lip Voorwerp in de neus Voorwerp in het oor Uitgeslagen tand Slangenbeten Irritatie door eikenprocessierups

Nadere informatie

Teken: pak ze voor ze jou pakken!

Teken: pak ze voor ze jou pakken! Teken: pak ze voor ze jou pakken! Lesmateriaal voor het VMBO groen Kader Beroepsgericht een kennismaking met de teek en de ziekte van Lyme Dit lesmateriaal is tot stand gekomen met een WURKS subsidie van

Nadere informatie

Toelichting bij de posterserie Gevaren in de Nederlandse natuur. Verkorte werkinstructie

Toelichting bij de posterserie Gevaren in de Nederlandse natuur. Verkorte werkinstructie Toelichting bij de posterserie Gevaren in de Nederlandse natuur Verkorte werkinstructie Gebruik deze posters tijdens voorlichtingsmomenten en licht ze mondeling toe met behulp van de informatie in dit

Nadere informatie

Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten.

Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten. Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten. Zie voor nadere beschrijvingen van de tekenbeet co-infecties en de WWW.TEKENBEETZIEKTEN.NL bijbehorende symptomen de website van de Stichting

Nadere informatie

Vlooien. levenscyclus van de vlo

Vlooien. levenscyclus van de vlo Vlooien Vlooien zijn de meest voorkomende parasieten bij hond en kat. Ze komen gedurende het hele jaar voor. Ze voeden zich met het bloed van hun gastheer en veroorzaken huidirritatie door injectie van

Nadere informatie

Nieuwsbrief van April-Mei 2015

Nieuwsbrief van April-Mei 2015 Nieuwsbrief van April-Mei 2015 De eerste zonnige week ligt weer achterons. De vogeltjes fluiten, leggen een ei, en de mei- en zomervakantie komen rap dichterbij. Buiten dat wij actiever worden met dit

Nadere informatie

Teken. September 2015. Inhoud

Teken. September 2015. Inhoud Teken September 2015 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Wat is een teek?... 3 3 Hoe ziet een teek eruit?... 3 4 Waar komen teken voor?... 4 5 Hoe komt een teek bij de mens?... 4 6 Hoe voorkom je een tekenbeet?...

Nadere informatie

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Inleiding U krijgt deze informatie omdat er door het tankmelkonderzoek Q-koorts is vastgesteld op uw bedrijf of omdat

Nadere informatie

Luis in je haar? Kammen maar!

Luis in je haar? Kammen maar! Luis in je haar? Kammen maar! Informatie over hoofdluis Hoofdluis verspreidt zich in een hoog tempo - vooral onder kinderen. Controleer dus vaak en grijp meteen in als u hoofdluis ontdekt. Kammen met een

Nadere informatie

Kleine ongevallen uit

Kleine ongevallen uit Kleine ongevallen uit De bloedneus Meest voorkomende oorzaak? Neuspeuteren Wat ga je doen? Laat het s.o. zitten en stel hem gerust Houd het hoofdje van een klein kind voorover Oudere kinderen en volwassenen

Nadere informatie

Zicht op Q-koorts. Kernboodschap

Zicht op Q-koorts. Kernboodschap Zicht op Q-koorts Deze informatie is tot stand gekomen in samenwerking met het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu), diverse organisaties en beroepsgroepen. 1 Kernboodschap Q-koorts kunt

Nadere informatie

van beugel tot burn-out

van beugel tot burn-out vier kant reeks van beugel tot burn-out 20 verhalen over gezondheid Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Oren Je ziet op straat vaak mensen met een koptelefoontje in hun oren. Ze luisteren bijvoorbeeld naar

Nadere informatie

Uw kind is drager van sikkelcel Wat moet u weten?

Uw kind is drager van sikkelcel Wat moet u weten? Uw kind is van sikkelcel Wat moet u weten? Uw kind is van sikkelcel. Wat moet u hierover weten? Dat leest u in deze folder. Heeft u daarna nog vragen? Ga dan naar uw huisarts. Uw kind is van sikkelcel.

Nadere informatie

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Inleiding U krijgt deze informatie omdat er door tankmelkonderzoek Q-koorts is vastgesteld op uw bedrijf of omdat u

Nadere informatie

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd Werkstuk En natuurlijk ook spreekbeurt Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd (Op het voorblad komt de titel van je werkstuk, een foto of een plaatje van je onderwerp, je naam en je klas.) Inhoudsopgave

Nadere informatie

'Killerteek' besmet nog geen mensen

'Killerteek' besmet nog geen mensen 'Killerteek' besmet nog geen mensen DVHN Gepubliceerd op 14 juli 2011, 07:00 GRONINGEN - De killerteek wordt ie al genoemd, maar dat is behoorlijk overdreven. De ziekte Ehrlichia die een dierenarts uit

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

ZOMERNIEUWSBRIEF GESLAAGD!!

ZOMERNIEUWSBRIEF GESLAAGD!! ZOMERNIEUWSBRIEF Dit is de zomernieuwsbrief van Juneco. Via deze weg willen wij jullie graag op de hoogte houden van alle ontwikkelingen en gebeurtenissen binnen Juneco. We zien een mooie zomer tegemoet

Nadere informatie

Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum

Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum U bent gebeten door een teek of er is het vermoeden dat dit is gebeurd. Op deze website kunt u lezen wat het Lyme centrum Apeldoorn (LCA) voor u kan doen. Een

Nadere informatie

Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP

Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A, ook wel Mexicaanse griep genoemd, geeft

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2015

natuurboekje van zomer 2015 natuurboekje van zomer 2015 HOI! EIND VAN DE ZOMER tot in oktober bramen tijd! De bramen zijn rijp en je kunt plukken. Een braam gaat van groen naar rood naar zwartblauw. Zwartblauwe bramen zijn rijp.

Nadere informatie

Prik en bescherm. Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker

Prik en bescherm. Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker Prik en Prik en bescherm Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker De HPV-inenting in het kort HPV is de afkorting voor humaan papilloma-virus. Het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. De kans

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Informatie voor zorgpersoneel. Vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) Bescherming tegen de Mexicaanse Griep ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP

Informatie voor zorgpersoneel. Vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) Bescherming tegen de Mexicaanse Griep ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP Informatie voor zorgpersoneel Vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) Bescherming tegen de Mexicaanse Griep 1 ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP U ontvangt deze folder omdat u in aanmerking komt voor een vaccinatie

Nadere informatie

Samenvatting. Een complex beeld

Samenvatting. Een complex beeld Samenvatting Een complex beeld Vroeg herkende lymeziekte na een tekenbeet is goed te behandelen met antibiotica. Het beeld wordt echter complexer als de symptomen minder duidelijk zijn of als de patiënt

Nadere informatie

T Skooltje KINDEROPVANG HELMOND Boerhaavelaan 42 5707 SL Helmond. Protocol HOOFDLUIS VERSIE 1.0 T SKOOLTJE KINDEROPVANG HELMOND

T Skooltje KINDEROPVANG HELMOND Boerhaavelaan 42 5707 SL Helmond. Protocol HOOFDLUIS VERSIE 1.0 T SKOOLTJE KINDEROPVANG HELMOND Protocol HOOFDLUIS Algemeen Wat is hoofdluis? De hoofdluis is een parasiet: het beestje leeft van mensenbloed. Hij zoekt graag behaarde en warme plekjes op zoals achter de oren, in de nek of onder een

Nadere informatie

Sri Lanka * Strandverblijf Tangalle, 3 dagen, strandverblijf vanuit comfortabel hotel

Sri Lanka * Strandverblijf Tangalle, 3 dagen, strandverblijf vanuit comfortabel hotel Rondreizen / Azië / Sri Lanka Code 236118 P avontuur op maat Niveau Accommodatie Sri Lanka * Strandverblijf Tangalle, 3 dagen, strandverblijf vanuit comfortabel hotel De zuidkust van Sri Lanka kent talloze

Nadere informatie

Lees eerst informatie 1 tot en met 4 en beantwoord dan vraag 36 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.

Lees eerst informatie 1 tot en met 4 en beantwoord dan vraag 36 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. Ziek van de natuur Lees eerst informatie 1 tot en met 4 en beantwoord dan vraag 36 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. Informatie 1 Malaria 1.1 De levensloop

Nadere informatie

Ga naar prik en bescherm.nl

Ga naar prik en bescherm.nl Benieuwd wat andere meiden, moeders en experts vinden? Ga naar prik en bescherm.nl Dit mini-magazine geeft je in korte tijd de belangrijkste informatie over de HPV-vaccinatie. Wil je graag meer weten of

Nadere informatie

Vanuit de ouderraad.

Vanuit de ouderraad. Juni 2013 Vakantie Wat gaat een jaar toch snel voorbij! Een jaar waarbij weer veel is gebeurd. We hebben met z'n allen hard gewerkt en we mogen trots zijn op onze leerlingen, het personeel en de school.

Nadere informatie

8.30-8.45 uur : warming up/dans 8.30-9.00 uur: ontbijt in de klas 8.45 uur: ontbijt in de klas 9.00-9.15 uur: warming-up/dans

8.30-8.45 uur : warming up/dans 8.30-9.00 uur: ontbijt in de klas 8.45 uur: ontbijt in de klas 9.00-9.15 uur: warming-up/dans Nieuwsbrief 18 april 2014 Nieuwe naam voor de nieuwsbrief Inmiddels zijn alle stemmen geteld en kunnen we bekend maken welke nieuwe naam de nieuwsbrief zal krijgen. Er waren 3 namen waaruit de kinderen

Nadere informatie

Nieuwsbrief november 2014 Dierenkliniek Goeree Overflakkee. De ziekte van Weil (leptospirose).

Nieuwsbrief november 2014 Dierenkliniek Goeree Overflakkee. De ziekte van Weil (leptospirose). Nieuwsbrief november 2014 Dierenkliniek Goeree Overflakkee De ziekte van Weil (leptospirose). In het Westland is eind augustus een hond overleden aan de gevolgen van de infectieziekte leptospirose, ook

Nadere informatie

Vul het schema in. Gebruik hierbij: + (voordeel), (nadeel), 0 (geen voor- en geen nadeel).

Vul het schema in. Gebruik hierbij: + (voordeel), (nadeel), 0 (geen voor- en geen nadeel). 1. Samenleven Afb. 1 Ossenpikker op de kop van een buffel. In de basisstoffen heb je geleerd dat de verschillende populaties in een ecosysteem op veel manieren met elkaar te maken hebben. Ze leven immers

Nadere informatie

Blijf zoveel mogelijk op de paden en vermijd dichte begroeiing en struikgewas.

Blijf zoveel mogelijk op de paden en vermijd dichte begroeiing en struikgewas. EHBO en veiligheid Medicatie Medicatie van deelnemers wordt bewaard bij de deelkampcoördinatoren of bij de EBHO. Op die manier kan het niet kwijt raken en is er toezicht op het innemen hiervan. Dit wordt

Nadere informatie

Monitoring Vectoren. Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren.

Monitoring Vectoren. Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren. Monitoring Vectoren Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren. Het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) voert sinds 2010 in heel Nederland

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Luizeninformatie! INFORMATIE HOOFDLUIS

Luizeninformatie! INFORMATIE HOOFDLUIS Luizeninformatie! INFORMATIE HOOFDLUIS Schrikt u er ook zo van als er weer luizen zijn gesignaleerd op school? Helaas.. iedereen kan luizen krijgen, het heeft niets met hygiëne te maken. Wel is het zo

Nadere informatie

Infectiepreventie. De jaarlijkse griepprik

Infectiepreventie. De jaarlijkse griepprik Infectiepreventie De jaarlijkse griepprik 1 De jaarlijkse griepprik Deze folder informeert u over de vaccinatie tegen de seizoensgriep. U krijgt deze folder omdat u, net als uw collega s, ook dit jaar

Nadere informatie

Sri Lanka * Strandverblijf Trincomalee, 3 dagen, strandverblijf vanuit comfortabel hotel

Sri Lanka * Strandverblijf Trincomalee, 3 dagen, strandverblijf vanuit comfortabel hotel Rondreizen / Azië / Sri Lanka Code 236110 P avontuur op maat Niveau Accommodatie Sri Lanka * Strandverblijf Trincomalee, 3 dagen, strandverblijf vanuit comfortabel hotel Een van de mooiste stranden van

Nadere informatie

Als u een hond was, hoe zou u vlooien en teken aanpakken?

Als u een hond was, hoe zou u vlooien en teken aanpakken? Als u een hond was, hoe zou u vlooien en teken aanpakken? Vlooien - en tekenb esmettingen kunnen effectief w orden aangepakt. Vlooien Alleen van het woord al krijgt u misschien direct jeuk. Maar hoe zou

Nadere informatie

Als je buiten op de grond valt en je hebt een diepe wond, wat moet je dan doen? A) Niks B) Een pleister er op plakken C) Naar de dokter gaan

Als je buiten op de grond valt en je hebt een diepe wond, wat moet je dan doen? A) Niks B) Een pleister er op plakken C) Naar de dokter gaan Van welk dier kan je de gekkekoeienziekte krijgen? A) Stieren en koeien B) Schapen C) Allebei Als je buiten op de grond valt en je hebt een diepe wond, wat moet je dan doen? A) Niks B) Een pleister er

Nadere informatie

Help, mijn hond heeft een teek!

Help, mijn hond heeft een teek! Help, mijn hond heeft een teek! In dit artikel Het zal toch geen teek zijn?! Wat is een teek? Waar komen teken voor? In welke periode zijn teken actief? Ziektes De ziekte van Lyme Babesiose Erhlichiose

Nadere informatie

De beste band tussen baas en hond

De beste band tussen baas en hond De beste band tussen baas en hond Scalibor Protectorband; Teken-ABC Dermacentor reticularis Deze teek komt oorspronkelijk in Zuid-Europa voor, maar is via vakantieverkeer nu ook in Nederland terecht gekomen.

Nadere informatie

Dermatologie. Schurft

Dermatologie. Schurft Dermatologie Schurft Sinds de afgelopen zomer krijgt de GGD West-Brabant meldingen van schurft. Ook bereiken ons diverse vragen over deze infectieziekte en de behandeling daarvan. Om u zo volledig mogelijk

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 800045-2-739b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 800045-2-739b Bijlage VMBO-KB 2008 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 800045-2-739b Ziek van de natuur Lees eerst informatie 1 tot en met 4 en beantwoord dan vraag 38 tot en met 49. Bij het beantwoorden

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 800045-2-617b Ziek van de natuur Lees eerst informatie 1 tot en met 4 en beantwoord dan vraag 36 tot en met 52.

Nadere informatie

Wegnemen van een stukje huid: de huidbiopsie

Wegnemen van een stukje huid: de huidbiopsie Wegnemen van een stukje huid: de huidbiopsie Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Wegnemen van een stukje huid: een huidbiopsie

Nadere informatie