Gezondheid en Samenleving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gezondheid en Samenleving"

Transcriptie

1 brengt mensen samen Gezondheid en Samenleving

2

3 1 Inhoud Voorwoord, Gezondheid en Samenleving...3 drs. T.M. (Dorrit) Gruijters, Directeur Coincide BV Gedeeld eigenaarschap en bestuurlijke rust: dromenland of wenkend perspectief?...4 Prof. dr. P.L. (Pauline) Meurs, voorzitter Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving Gezondheid & Welzijn: een mensenrecht...9 drs. H.J. (Bert) van der Hoek, voorzitter raad van bestuur Lentis drs. M.H.P (Anemone) Bögels MBA, directeur Leven met Kanker Substitutie van zorg: zijn we er klaar voor?...12 drs. J.F.M. (Jan Frans) Mutsaerts, huisarts, directeur Het Huisartsenteam drs. M.L.F. (Maarten) Klomp, huisarts, medisch directeur De Ondernemende Huisarts Lokaal Leiderschap...15 dr. R.H.M. (Roxanne) Vernimmen, voorzitter GGZ Altrecht drs. N.F.J. (Norbert) Hoogers, divisievoorzitter Zorg & Gezondheid Achmea Professional in the lead...18 Prof. dr. M.M. (Marcel) Levi, internist en voorzitter raad van bestuur AMC Amsterdam Prof. dr. S.E.J.A. (Sophia) de Rooij, internist, klinisch geriater en voorzitter Nederlandse Internisten Vereniging De dokter is een vrouw, nu de hoogleraar en de zorgbestuurder nog!...21 dr. T.J. (Thea) Heeren, voorzitter raad van bestuur GGz Centraal Let s stick together...24 drs. D.M.F. (David) Jongen, voorzitter raad van bestuur Atrium-Orbis drs. W.A. (Wim) van der Meeren, voorzitter raad van bestuur CZ drs. J.W.M.W. (Joël) Gijzen, directeur zorginkoop CZ Verwijzingen...28 Coincide BV...29 Colofon...29

4 bestuurlijke rust veerkracht & eigen regie 2 substitutie integratie vitaliteit stick together preventie gedeeld eigenaarschap klinisch leiderschap inhoudelijke keuzes health is a human right burgerraad professional in the lead leefstijl zelfmanagement experimenteren 2e 1e 0e lijn samenhang decentralisatie lokaal leiderschap zorgpaden de dokter is een vrouw ketenzorg kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid positieve gezondheid meerjarige afspraken to tackle health inequalities multidisciplinaire zorg shared-decision making kwaliteit van leven samenwerking

5 3 Gezondheid en Samenleving De kwaliteit van de Nederlandse zorg behoort tot de top van de wereld maar we zijn er niet trots op. We voelen ook geen gedeeld eigenaarschap en nog nauwelijks een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Een gezamenlijke visie en gedeeld eigenaarschap van alle betrokkenen, burgers, professionals, aanbieders, inkopers en de lokale en nationale overheid, zal onze zorgsector en de gezondheid van burgers op een nog hoger niveau kunnen brengen. Wat is kwalitatieve gezondheidszorg? Het betreft niet alleen somatische en geestelijke gezondheidszorg maar zou in een breder maatschappelijk perspectief gezien moeten worden. Uitsluiting, schulden, sociale ellende en gebrek aan levensperspectief leiden tot een slechtere gezondheid. In plaats van af- en doorschuiven, zal het nemen van een gezamenlijke verantwoordelijkheid zorgen voor meer samenhang tussen de sectoren van belang voor een gezonde bevolking. Daarbij is het doorbreken van de huidige grenzen tussen eerste- en tweedelijnszorg, tussen somatische en geestelijke gezondheidszorg en tussen de zorg en het sociale domein essentieel. waarde kunnen toevoegen als het gaat om samenhang en samenwerking, juist wat we nodig hebben. Verschillende bestuurders geven in deze publicatie hun visie op de ontwikkelingen in gezondheid en samenleving. De publicatie is samengesteld door Coincide BV, een organisatie die het innovatieproces van de zorgsector wil faciliteren. We verbinden directies en bestuurders van zowel Nederlandse als buitenlandse organisaties met elkaar om kennisontwikkeling en innovatie te stimuleren. Zo willen wij besluitvormers ondersteunen bij het aanjagen van vernieuwing voor optimale samenwerking en duurzame verbetering van de zorg in Nederland. drs. T.M. (Dorrit) Gruijters directeur, Coincide BV Een samenhangend zorgsysteem betekent dat aanbieders, gemeenten en verzekeraars moeten samenwerken onderling als ook met de professionals zoals huisartsen, publieke gezondheidszorgdiensten, medisch specialisten, thuiszorg en welzijnswerkers. De beste resultaten kunnen we bereiken door een geïntegreerd besluitvormingsproces zonder een zij en wij benadering. Management en professionals van de verschillende sectoren zouden vanuit hun professionaliteit en verantwoordelijkheid, zowel naar de individuele patiënt als naar de gezondheidszorg in het algemeen, in gezamenlijkheid moeten zorgen voor een verantwoorde ontwikkeling van onze zorg- en welzijnsvoorzieningen. Wellicht gaat meer vanzelfsprekend als we vrouwen een grotere rol geven, niet alleen in de zorgverlening maar ook in het beleid. Het talent is er en vrouwen werken al als medicus of als gezondheidszorgprofessional. Creativiteit en flexibiliteit zijn goede eigenschappen van vrouwen die veel Dorrit Gruijters

6 4 Pauline Meurs Gedeeld eigenaarschap en bestuurlijke rust: dromenland of wenkend perspectief? Prof. dr. P.L. (Pauline) Meurs, voorzitter Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving

7 5 De Nederlandse gezondheidszorg staat er goed voor, zo leren we uit verschillende internationale vergelijkingen. Of het nu gaat om de kwaliteit van de medische interventies, de wachttijden, de onderlinge solidariteit, de toegankelijkheid of de verbinding tussen huisartsenzorg, verpleeghuiszorg en ziekenhuiszorg, op al deze terreinen kan Nederland de internationale toets der kritiek goed doorstaan. Waarom dan niet meer trots, tevredenheid bij alle betrokkenen? De Engelsen hebben de NHS, die er naar de Nederlandse maatstaven niet al te best voor staat. Toch wordt bij de opening van de Olympische Spelen in Londen 3 jaar geleden, in een wervelende show, de NHS gepresenteerd als Engeland s grote trots. Los van het feit dat wij de Olympische Spelen nooit zullen binnenhalen, is het welhaast ondenkbaar dat wij de Nederlandse gezondheidszorg als één van onze USP s zouden presenteren. Wel Philips, de Deltawerken, Rembrandt en van Gogh. Waarom de zorg niet? De hoe vraag levert oneindig veel meer op. De vraag stellen is makkelijker dan hem beantwoorden, maar een bezoek aan Engeland geeft wel een indicatie. Simpel gezegd: Engelsen spreken over our NHS. Het gaat dan misschien niet zo goed met de NHS op dit moment maar het is wel onze NHS. Dat gevoel van eigenaarschap ontberen wij in Nederland ten enen male. Sterker nog, er is een onuitroeibare neiging om in het geval van problemen of calamiteiten naar de ander te wijzen, dan wel op zoek te gaan naar de schuldige (liefst de ander). In een ander verband heb ik betoogd dat dit een van de centrale kenmerken is van bestuurlijk Nederland: meer aandacht voor de wie vraag dan voor de hoe vraag, terwijl het evident is dat om verder te komen de hoe vraag oneindig veel meer oplevert. Denk maar aan een willekeurige calamiteit, of een willekeurige zorginstelling die in de problemen is gekomen: wie heeft dit veroorzaakt? Wie is de schuldige? Wie kunnen we aansprakelijk stellen? Wie moet vertrekken/aangeklaagd of veroordeeld worden? De hoe vraag horen we veel minder: hoe heeft dit zo kunnen gebeuren? Hoe hadden we dit kunnen voorkomen? Hoe kunnen we hier van leren? Het werken met deze vragen levert een reinigingsritueel op dat helpt om verder te gaan en het beter te doen. Een schuldige aanwijzen doet dat niet. Gedeeld eigenaarschap De opgave die voorligt, is eenvoudig opgeschreven, moeilijk uit te voeren maar wel nodig om verder te komen: het werken aan een gedeeld eigenaarschap van de Nederlandse gezondheidszorg. Goede zorg is een opdracht aan ons allemaal. Om dit gedeelde eigenaarschap te realiseren, rust er een extra verantwoordelijkheid op de schouders van de meest invloedrijke partijen en personen in de zorg: degenen die een sector, een beroepsgroep, een bedrijfstak, een patiënten/cliëntengroep, het openbaar bestuur of een politiek gedachtegoed representeren. Nederland kent van oudsher een stelsel van publiekprivate verhoudingen met in het verleden veel invloed van het maatschappelijk middenveld. Nederland staat ook bekend om het corporatistisch model (poldermodel). Het is zelfs even een exportartikel geweest. Die culturele foot print mag niet veronachtzaamd worden. Engeland kan als inspiratiebron dienen, maar niet meer dan dat. De Engelsen hebben de NHS als een alles omvattend publieksysteem opgericht met centrale sturing en als een onvervreemdbaar recht van iedere burger gepositioneerd. Het is die combinatie die van de NHS zo n sterk beeldmerk heeft gemaakt, maar het is evident dat de Nederlandse gezondheidszorg met een andere ontstaansgeschiedenis een andere route moet bewandelen. Een gevoel van gedeeld eigenaarschap, de principiële bereidheid om er samen uit te komen, is van belang om samen de zorg in Nederland te ontwikkelen. De eerste vraag die zich aandient is: wat wordt bedoeld met eigenaarschap en met gedeeld eigenaarschap? Het is tot op zekere hoogte een modieus begrip dat goed past in deze tijd van zelfsturing, verantwoordelijkheden die laag in de organisatie liggen en van de slogan: vakmanschap is eigenaarschap. Zonder hier een exposé te willen geven over de etymologie van het begrip eigenaarschap is het belangrijk een kleine afbakening toe te passen. Eigenaarschap kent twee belangrijke dimensies: Een formeel juridische dimensie Een psychologische, inhoudelijke dimensie Mark van Oosterhout

8 6 De formeel juridische dimensie betreft alles wat te maken heeft met rechten, formele aanspraken en waarde van het bezit. Bij deze dimensie gaat het vooral om het beschrijven en beschermen van bezit en het formeel vastleggen wie daar aanspraak op kan maken. Belangrijk hierbij is dat degene die eigenaar is ook zeggenschap heeft over zijn bezit. Hij/zij gaat er zelf over en bepaalt wat er mee gebeurt, zelfs als zo n beslissing in de ogen van anderen onverstandig is. De psychologische, inhoudelijke dimensie gaat minder over bezit, recht op dat bezit en de afbakening ervan ten opzichte van andere eigenaren als wel om het gevoel van eigenaarschap op basis van kennis, betrokkenheid en ervaren verantwoordelijkheid. Ook bij deze dimensie speelt het aspect van zeggenschap een belangrijke rol. Ook al is iemand in formele zin geen eigenaar van het ziekenhuis, de vakgroep of het zorgstelsel, dan kan er wel degelijk sprake zijn van een gevoeld eigenaarschap, een ervaren verantwoordelijkheid en een overtuiging dat je er over moet gaan omdat je er verstand van hebt of in de positie bent om verbeteringen of veranderingen door te voeren. In deze kleine beschouwing gaat het vooral over eigenaarschap langs de tweede dimensie. De toevoeging gedeeld is in feite een correctie op het begrip eigenaarschap. Niet één partij heeft het alleenrecht maar meerdere partijen voelen zich verantwoordelijk, betrokken en deskundig en willen zeggenschap uitoefenen, initiatief nemen, resultaten boeken en daar ook op aangesproken worden. Gedeeld eigenaarschap betekent ook de principiële bereidheid om er samen uit te komen. Hoe doen we dat? Terug naar de vraag: is zo n gedeeld eigenaarschap mogelijk? En wat is daar dan voor nodig? Tijdens de zorginnovatie bijeenkomst is deze vraag veelvuldig besproken en van verschillende antwoorden voorzien. De voorlopige stand van de antwoorden laat zich - mijn woorden en selectie - in drie blokjes onderverdelen: Randvoorwaarden: hoe spelen we het spel? Inhoudelijke doelstellingen/missie: wat is de richting? Eerste prioriteiten: waar kunnen we als eerste aan werken? Hoe spelen we het spel? Een kleine observatie: in een gesprek met enkele Engelse collega s roemden zij het initiatief van de zorginnovatie bijeenkomst; bezoeken van een ander land met een groep die dwars door de geledingen heen is samengesteld. Dat moet gekoesterd worden, was hun welgemeend advies: hold on and stick together. Een mooie opmaat voor de spelregels. Stick together is inderdaad de meest essentiële voorwaarde. Vooral als het tegenzit: niet afhaken, verwijten of met modder gooien. Kortom - de wie vraag tot taboe verklaren. Als het tegenzit dan elkaar juist opzoeken, uitleg vragen, uitpraten, desnoods even schelden en verder werken. Belangen kunnen uiteenlopen en dat kan lastig zijn, maar erkenning van de wederzijdse afhankelijkheid helpt om toch verder te gaan. Overigens makkelijker gezegd dan gedaan. Lees de lotgevallen van het bestuurlijk akkoord in de GGz. Een tweede voorwaarde is het werken met meerjarige afspraken. Er is een grote behoefte aan bestuurlijke rust, want dan kan er ook vernieuwd worden. Deze meerjarige afspraken gelden tussen de verschillende partners, te beginnen bij verzekeraars en zorgaanbieders. Die afspraken mogen wel jaarlijks worden getoetst en daar waar nodig bijgesteld, maar daar waar de ontwikkelingen (technologisch, economisch, sociaal en politiek) elkaar in ras tempo opvolgen, is die bestuurlijke rust belangrijk om op een effectieve manier op deze ontwikkelingen in te spelen. Een derde voorwaarde is het zoeken naar het juiste abstractieniveau bij het maken van onderlinge afspraken: waar over gaat dat gedeelde eigenaarschap? Immers op een hoog abstractieniveau is er snel consensus. The devil is in the day to day practice. De ervaring leert dat, als het concreter wordt, opvattingen makkelijk divergeren. Dit betekent dat een zekere mate van disciplinering nodig zal zijn en blijven. Gemaakte afspraken toetsen aan de hand van een concrete casus en bij grote divergentie teruggaan naar de uitgangspunten die wel gedeeld worden, kan helpen. Kan even tijd kosten, maar levert uiteindelijk wellicht meer op.

9 7 Een vierde voorwaarde is het herijken van de huidige, bestuurlijke akkoorden door deze te evalueren en lessen te trekken voor een volgende ronde. Is het een werkbaar instrument? Kan het beter en effectiever? Een belangrijk punt van aandacht is de samenstelling er van. In lijn met de inhoudelijke doelstellingen (zie verderop in de tekst) zou het de moeite waard zijn een eventuele volgende ronde niet langs sectoren te werken: curatief, GGz, eerstelijn, enz., maar door de sectoren heen op basis van inhoudelijke uitgangspunten. Deze vierde voorwaarde wijst op het belang om het vormgeven van het gedeeld eigenaarschap in de zorg niet te organiseren langs institutionele lijnen zoals nu nog te vaak gebeurt, maar juist langs inhoudelijke keuzes. Juist dan kunnen nieuwe opties worden verkend. Een vijfde voorwaarde is wel bekend: meer experimenteren en leren, minder blauwdrukken die voor de hele sector moeten gelden. Dat gebeurt gelukkig al volop. Het is ook een oproep om niet te veel te blijven hangen in beleidsnota s en om aan de hand van de praktijk te leren en desgewenst dan beleid te maken. Een zesde voorwaarde en wellicht de meest cruciale is het investeren in clinical leadership. Simpelweg gaat het hier om het bij elkaar brengen van inhoudelijke kennis en ervaring met de grote, maatschappelijke opgaven waar de zorg voor staat. Voor (zorg)professionals betekent dit dat zij buiten de kaders en paden van hun eigen vakgebied stappen, leiderschapskwaliteiten ontwikkelen en deze ook inzetten voor goede zorg in de brede zin van het woord. Een van de consequenties van deze voorwaarde is het begraven van de weinig productieve dichotomie management/ bestuur - zorgprofessional. Te vaak wordt van beide een karikatuur gemaakt (management bad guy, professional good guy) en wordt de relatie tussen management/bestuur en professional veel te simplistisch voorgesteld. Hoe willen we het hebben? De inhoudelijke richting die wordt voorgesteld sluit aan bij de nieuwe definitie van gezondheid van Machteld Huber (2011): The discussion of experts led to broad support for moving from the present static formulation towards a more dynamic one based on the resilience or capacity to cope and maintain and restore one s integrity, equilibrium, and sense of well being. The preferred view on health was the ability to adapt and to self manage. i Vermogens als veerkracht (resilience) en het kunnen voeren van een eigen regie ontbreken in het huidige concept, terwijl die ook door patiënten als heel relevant worden ervaren, stelt Huber. Door de focus te verschuiven en gezondheid meer aandacht te geven komt er meer aandacht voor preventie en het realiseren van voorwaarden om - ondanks ziekte - een volwaardig leven te kunnen leven. Huber houdt een pleidooi om gezondheid niet meer als een statische situatie op te vatten, maar als het dynamische vermogen van mensen om zich aan te passen en zelf regie te voeren over hun welbevinden. Om deze inhoudelijke richting goed te kunnen uitwerken is het belangrijk twee soorten kennis in te zetten: a) Epidemiologische kennis die zich ook richt op de relatie tussen gezondheid en sociaal economische factoren. Deze kennis is nodig om te contextualiseren en aldus het vermogen om je te kunnen aanpassen goed in te schatten. Deze kennis zou vooral op regionaal en lokaal niveau ontsloten moeten worden, dan wordt ook een sociale kaart mogelijk en bruikbaar. (Het RIVM ii is dit pad aan het verkennen.) b) Etnografische kennis, dat kunnen verhalen zijn van mensen over hun levenspad, over keuzes die ze gemaakt hebben, wat voor hen belangrijk is in het leven en hoe hun sociale omgeving er uit ziet. Kwalitatieve gezondheidszorg bevat zelfredzaamheid, toegankelijkheid en drempelloze zorg. Op beide terreinen, zo werd vastgesteld, zijn nog veel lacunes in te vullen. De richting is echter duidelijk: versterken van redzaamheid. Meer aandacht voor wat patiënten/cliënten zelf willen. Behandel- en zorgdoelen gezamenlijk opstellen en niet de goede behandeling leidend laten zijn, maar de verwachte kwaliteit van leven na de behandeling. Deze richting heeft ook gevolgen voor

10 8 de organisatie van de zorg. Deze zou zich van sectoren en echelons moeten ontwikkelen in de richting van zorgpaden die patiënten/cliënten doorlopen. Die paden beslaan niet alleen het zorgdomein in engere zin, maar vooral ook wonen en welzijn en andere relevante, sociale contexten. In Engeland zijn er mooie voorbeelden van het laatste, maar ook in Nederland is deze ontwikkeling volop gaande. Uiteraard blijven de drie pijlers - kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid - onverminderd van belang. De keuze voor een definitie van gezondheid conform de omschrijving van Huber, houdt in dat kwaliteit ook geoperationaliseerd wordt in termen van bijdrage aan redzaamheid, toegankelijkheid en drempelloze zorg. Doelmatigheid kan afgemeten worden aan de mate waarin de geboden zorg ook heeft bijgedragen aan zelfredzaamheid en zelfstandigheid (en herstel van verdien en/of participatie vermogen). Wat eerst? De voorgestelde richting is veel omvattend, maar zoals gezegd zijn er al vele initiatieven gericht op zelfredzaamheid, op shared-decision making en op drempelloos organiseren. Waar zou de focus nu op moeten liggen om het gedeelde eigenaarschap ook daadwerkelijk handen en voeten te geven en de keuze voor gezondheid als vermogen, en als bevorderen van zelfregie, - uiteraard met aandacht voor state of the art interventies en behandeling van ziektes - dichterbij te brengen? Drie prioriteiten kunnen zijn: 1. Kwetsbare ouderen: kwaliteit, inhoud en organisatie van zorg voor deze groep. De omvang neemt toe, alle zorgaanbieders hebben er mee te maken en de kwetsbaarheid van ouderen krijgt nog te weinig aandacht in opleidingen, behandeling en begeleiding. De relatie met de sociale context (familie, netwerk, buurt) kan veel beter. En last but not least, juist voor de ouderen is leven met een ziekte een belangrijk gegeven waar veel van hen mee te maken hebben. Een bijzonder punt van aandacht is werken aan vitaliteit. We weten van de studies van Rudi Westendorp dat vitaliteit een belangrijk kenmerk is van mensen - ook van degenen met een chronische aandoening - dat tot op hoge leeftijd behouden kan blijven mits tijdig aangemoedigd. 2. Van tweede, naar eerste, naar nulde lijn: of beter gezegd, opheffen van het denken, organiseren en financieren in echelons. Ook hier moeten we zorgpaden van patiënten/ cliënten leidend laten zijn bij organisatie en financiering en niet de plaats (of het echelon) waar de zorg wordt geleverd. Er zijn al de nodige experimenten gaande. Het aantal zou uitgebreid kunnen worden en al deze experimenten zouden moeten worden voorzien van goede maar snelle evaluaties. 3. Sturen op outcome: er wordt veel over gepraat en gespeculeerd; er wordt geëxperimenteerd en geoefend. De sturingsprincipes, de meetmogelijkheden en de haalbaarheid en effectiviteit verdienen systematische aandacht en studie. De opgave is de verschillende initiatieven bij elkaar te brengen, te studeren op een werkbare aanpak, deze in praktijk brengen en verder ontwikkelen. Denken en doen. Wat is in dit kleine essay niet aan de orde geweest? Heel veel natuurlijk. Twee punten wil ik niet onbesproken laten. Eigenaarschap van wat? En wie delen in dat eigenaarschap? Deze twee vragen zijn welbewust opengelaten, omdat wat goede zorg is onderwerp van debat, experiment en beleid is. Wie doen mee? Ook dat is bewust opengelaten. Wie zich aangesproken voelt, doet mee. En als het goed is, wil je er bij horen. Tenslotte Gedeeld eigenaarschap en bestuurlijke rust: het zijn mooie dromen en toch wordt er stap voor stap voortgang geboekt. Het is in Nederland goed toeven wat de zorg betreft. De Nederlandse aard is echter nooit ver weg: hard werken, het kan altijd beter, jezelf op de borst kloppen wordt al snel als aanmatigend bestempeld. Laten we daar maar trots op zijn, dan komt de rest misschien wel vanzelf.

11 Bert van der Hoek 9 Gezondheid & Welzijn: een mensenrecht drs. H.J. (Bert) van der Hoek, voorzitter raad van bestuur Lentis drs. M.H.P (Anemone) Bögels MBA, directeur Leven met Kanker Engeland is trots op haar nationale zorgsysteem: de NHS. Toch is de praktijk weerbarstig. In haar eigen analyse ziet de NHS de gefragmenteerde zorg als een van haar grote problemen. In haar meerjarenbeleidsprogramma valt dan ook regelmatig het woord integrated. Ze willen meer samenhang creëren tussen health care en mental care, maar ook tussen health care en social care. Ze onderkennen het belang om gezondheidszorg niet geïsoleerd te aanschouwen, maar in breder maatschappelijk perspectief te zien. We denken dat dit niet alleen in Engeland speelt, maar ook geldt voor de Nederlandse gezondheidszorg. Met de jongste transities hebben we nu weliswaar naast zorgverzekeraars ook het lokale bestuur in stelling gebracht, maar het is nog even gefragmenteerd. De NHS heeft het in haar meerjarenprogramma over 3 gaps : health & wellbeing, care & quality en tenslotte funding. Kwaliteit en financiering spelen ook nadrukkelijk in Nederland. De kloof tussen zorg en welzijn komt nu enigszins in beeld, maar is nog onvoldoende uitgekristalliseerd. In Engeland focust de NHS nadrukkelijk op a radical upgrade in prevention. Ze hebben actieprogramma s teneinde de grootste gezondheidsrisico s te reduceren, zoals ten aanzien van diabetes. Daarbij gaan ze uit van een actieve rol van de patiënt en de kracht van lokale communities. Interessant is dat ze in hun programma s lokaal werken met een aantal verschillende modellen. Zo is er ruimte voor lokaal maatwerk. Een van de modellen is een integraal systeem van 1e lijn, 2e lijn en GGz. Dat systeem moet gaan werken als een lokaal geïntegreerd netwerk dat zich richt op de gezondheid van een bepaalde populatie. In Nederland is de gezondheidszorg nog te vaak een geïsoleerd systeem. Toch weten we dat gezondheid nauw samenhangt met maatschappelijke positie en milieu, wonen en werken: Ook in Nederland zien we dat de levensverwachting sterk afhangt van de sociaal economische klasse. Mensen uit de hogere sociale economische klasse worden ouder, maar hebben ook meer gezonde levensjaren dan mensen

12 10 uit de lagere sociaal economische klasse. Dat verschil neemt de komende jaren naar verwachting verder toe. Het RIVM stelt dat ongeveer de helft van alle zorgkosten samenhangt met leefstijl. Ook is er sprake van een nauwe relatie tussen gezondheid en participatie. Uit de Engelse ELSA studie iii weten we dat 1% meer werkloosheid zorgt voor 0,8% meer suïcides en 0,8% meer homocides. Uit ander onderzoek komt naar voren dat het effect van werkloosheid op de gezondheid overeenkomt met roken of te dik zijn. iv De scheiding tussen de GGz en somatische zorg is kunstmatig. Bij veel mensen met een (progressieve) chronische aandoening of kanker is het veranderend perspectief op het leven aanleiding tot problemen als depressiviteit, angst, stress en zingevingsvraagstukken. Problemen op deze gebieden interfereren met effectief zelfmanagement en zijn mede daardoor van invloed op uitkomsten van de zorg en participatie. Tenslotte kennen we uit de ouderenzorg het belang van samenhang tussen wonen, welzijn en zorg. Wanneer oudere mensen niet passend wonen en eenzaam zijn, vragen ze meer zorg. De scheidslijnen maken dat de gezondheidszorg te vaak fungeert als maatschappelijk afvoerputje. Sociale ellende en gebrek aan levensperspectief vertaalt zich vaak in meer vraag naar gezondheidszorg. Gezondheidsbevordering vraagt om een integrale benadering. Wat doen we in Nederland met dit soort inzichten? De aloude vraag naar preventie hebben we nog steeds niet goed beantwoord. Pas recent maken zorgverzekeraars meer werk van preventie. Tot voor kort vonden zij preventie vanwege de (veronderstelde) mobiliteit van verzekerden een lastige kwestie. Ook is gebleken dat effectieve op leefstijl gerichte gezondheidsbevordering vraagt om een integrale benadering (gedrags- en omgevingsgericht) in community settings als school, werk en wijk. Dit maakt de uitvoering complex. Tegelijkertijd hebben we het hier over een moreel dilemma. Zoals Sir Michael Marmot stelt: Health is a human right en We need to tackle health inequalities. v Hoe kunnen we dat realiseren? Gemeenten zijn op basis van de Wet publieke gezondheid verantwoordelijk voor gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit. Daarbij hoort het voorkomen en het vroegtijdig opsporen van ziekten. VWS stelt elke vier jaar de prioriteiten voor collectieve preventie vast. Binnen deze kaders stellen gemeenten op hun beurt een gemeentelijk gezondheidsbeleid vast. In de praktijk ligt deze taak meestal bij de GGD. Nu al is de GGD actief ten aanzien van gezond en veilig opgroeien/opvoeden, een gezonde en veilige schoolomgeving en een gezonde leefstijl. Per 2015 is een aantal verantwoordelijkheden van zorgverzekeraars overgeheveld naar gemeenten. Het lokale bestuur heeft hiermee op het gebied van de gezondheidszorg een zware rol gekregen. Dit biedt perspectief om lokaal meer samenhang te creëren tussen gezondheidszorg en welzijn. Tegelijkertijd blijven zorgverzekeraars verantwoordelijk voor de toegang tot de eerstelijn en de GGz. Om tot meer lokale samenhang te komen, is de uitdaging de komende jaren dat gemeenten en zorgverzekeraars nauwer gaan samenwerken. Wij pleiten voor lokale convenanten waarin gemeenten en zorgverzekeraars, samen met de geïntegreerde eerstelijn en GGz, lokale samenhang creëren. Zo n convenant zou gericht moeten zijn op gezondheids- en participatiedoelen voor een nader omschreven populatie. De GGD zou hierin een ondersteunende rol kunnen hebben door op basis van epidemiologische gegevens gezondheidsprogramma s te maken. Praktijkondersteuners bij de huisarts zouden, zoals oorspronkelijk ook de bedoeling was, meer op wijk- of dorpsniveau kunnen inzoomen, voor meer maatwerk. Samenhang in de zorg om ongelijkheid in gezondheid en participatie te reduceren. De gemeenten, maar ook werkgevers en scholen, zouden hun rol kunnen pakken waar het gaat om het realiseren van een gezondheid- en welzijnbevorderende woon, werk- en leeromgeving. Werkgevers zouden door collectiviteiten met verzekeraars hiertoe gestimuleerd kunnen worden. Cruciaal

13 11 hierbij is de veranderkundige aanpak. Het beïnvloeden van gedrag blijft een forse uitdaging. Het vereist op zijn minst dat betrokken partijen nauw met elkaar samenwerken en elkaar versterken, een heldere focus hebben en een goed monitoring systeem. Om deze samenhang te stimuleren en versterken zou de financiering een vorm van populatiebekostiging kunnen zijn. Een uitdagend vraagstuk is op welke wijze sturing op een dergelijk convenant kan plaatsvinden en inbreng van het burgerperspectief daarin geborgd kan worden. De cruciale vraag is of partijen bereid zijn meer samenhang in de zorg te creëren en daarmee te helpen vermijdbare ongelijkheid in gezondheid en participatie te reduceren. Of scherper geformuleerd: dit mensenrecht te borgen. Health is a human right In de Engeland zijn er voor wat betreft het integreren van zorg en welzijn op lokaal/regionaal niveau twee commissies ingesteld. In de Health and Wellbeing Board vi werken aanbieders van zorg en welzijn samen een strategie uit voor een goede lokale zorg- en welzijnsinfrastructuur. Daarbij moeten zij de lokale Healthwatch consulteren. Deze Healthwatch is een soort burgerraad en bestaat uit burgers die zorgen dat inkopers en aanbieders het belang van de patiënt centraal blijven stellen. vii Het gezamenlijk opgestelde strategisch plan is vervolgens de basis voor de zorginkoop die is belegd bij lokale/ regionale Clinical Commisioning Groups (CCGs) viii. Deze groepen hebben een board bestaande uit professionals, leken en financiële expertise. De Healthwatch wordt geacht nauw contact te hebben met de CCG s. In de Nederlandse situatie speelt de gemeente een belangrijke rol als het gaat om welzijn. Naast de inkoop van zorg en welzijn is de sturing op het flankerend beleid door gemeenten van belang. Hier zou een burgerraad haar rol kunnen hebben. Een publiek privaat partnership bestaande uit de betrokken gemeente/gemeenschappelijke regeling (in lijn met sturing van GGD en), een regionale inkoopcommissie die onderhandelt met de dominante verzekeraar voor de regionale inkoop en een burgerraad is wellicht een te onderzoeken optie om sturing te geven op een integrale, lokale aanpak van gezondheid, welzijn en participatie vanuit het perspectief van de burger. Het partnership stelt met elkaar op basis van regionale wensen op het gebied van gezondheid, welzijn, en zorg een strategisch plan voor de regio op, waar vervolgens via gemeente en inkoopcommissie sturing aan wordt gegeven. Anemone Bögels

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Vanuit Taskforce EPA Utrecht: Gerard de Valk, Leidinggevende Altrecht F-ACT Projectleider proeftuinen Taskforce EPA MWU Marga Vink, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Nederlandse Zorgautoriteit Postbus 3017, 3502 GA Utrecht Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Geachte dr. E.A.A.

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

NPA Congres, 4 februari 2016: De patiënt aan het roer?

NPA Congres, 4 februari 2016: De patiënt aan het roer? NPA Congres, 4 februari 2016: De patiënt aan het roer? Gezonde Zorg, Gezonde Regio Gelf Jan Wieringa: Voorzitter proeftuin Gezonde Zorg, Gezonde Regio Bestuurder Rijncoepel www.gzgr.nl Agenda Inleiding

Nadere informatie

Innovatie in de Zorg en in de farmacie

Innovatie in de Zorg en in de farmacie Innovatie in de Zorg en in de farmacie niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop Is innovatie in de zorg nodig? Het gaat toch goed? Nederlanders leven

Nadere informatie

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M Zorginnovatie bij CZ D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M Durft u zich te onderscheiden? Dan zijn wij bijzonder geïnteresseerd in uw ideeën voor innovatie in de zorg! Het zijn woelige tijden

Nadere informatie

DO NOT COPY. Chronische ziekten. Inhoud. De maatschappelijke opgave. Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid. Preventie in de zorg

DO NOT COPY. Chronische ziekten. Inhoud. De maatschappelijke opgave. Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid. Preventie in de zorg Chronische ziekten De maatschappelijke opgave Inhoud Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid Preventie in de zorg Aanpak diabetes 25 oktober 2007 Eric Koster Toename chronische aandoeningen

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer?

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Geert Groenenboom, senior manager zorginkoop eerste lijn Achmea Divisie Zorg & Gezondheid 14 juni

Nadere informatie

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Richtlijnen/wenken voor het gebruik van onze groepsvisie: Context Het is van steeds groter belang dat we dezelfde boodschappen vertellen (naar patiënten,

Nadere informatie

De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ

De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ Conferentie Duurzame Zorg, Kasteel Vaeshartelt 20 november 2012 Traditie van samen

Nadere informatie

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp Voorbij de geraniums Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp 14 maart 2014 Voorbij de geraniums Visiestuk vitaliteitsdenken en vitaliteitscoaching

Nadere informatie

Our license to operate. Vincent van Gogh. Themalunch. voorgesorteerd op de toekomst

Our license to operate. Vincent van Gogh. Themalunch. voorgesorteerd op de toekomst Vincent van Gogh Our license to operate voorgesorteerd op de toekomst Themalunch 08 04 2016 Onderwerpen Drie wicked problems voor onze zorgorganisatie. Drie labels die ons organisatieleven niet eenvoudiger

Nadere informatie

Convenant Vitaal Vechtdal

Convenant Vitaal Vechtdal Convenant Vitaal Vechtdal Partijen komen door gezamenlijke regionale inspanning tot een verbetering van de vitaliteit van de individuele burger door o.a. individuele gezondheidszorg te koppelen aan een

Nadere informatie

VRM en de zorgverzekeraar

VRM en de zorgverzekeraar VRM en de zorgverzekeraar Achmea Divisie Zorg & Gezondheid en Menzis Dinsdag 11 december 2012 Zwolle 1 Wat gaan we doen Introductie visie verzekeraar op chronische zorg Hoe gaat de verzekeraar om met de

Nadere informatie

Op weg naar integrale zorg. Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen

Op weg naar integrale zorg. Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen Lustrum Symposium PoZoB 11 oktober 2012 Leo van der Geest Maatschappelijke opgave 1: veranderende ziektelast minder acuut meer chronisch Maatschappelijke

Nadere informatie

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS 1 Veranderende zorgvraag - de visie van VWS Congres DiabeteszorgBeter 3 oktober 2008, Zeist Fred Krapels Hoofd Eerstelijns- en Ketenzorg, tvs plv. Directeur Curatieve Zorg Ministerie van VWS Toename chronische

Nadere informatie

Beleidsdocument 2012-2016

Beleidsdocument 2012-2016 Beleidsdocument 2012-2016 uw zorg, onze zorg Inhoudsopgave 1. Voorwoord...3 2. Zorggroep de Bevelanden...4 3. Waar staat Zorggroep de Bevelanden voor (Missie, Visie en Doelstellingen)...4 4. Uitwerking:

Nadere informatie

Visie op zorg: marktwerking anno nu

Visie op zorg: marktwerking anno nu Visie op zorg: marktwerking anno nu 5 juni 2014 Stelling: Zonder samenwerking geen verandering in de zorg Agenda Visie op ziekenhuiszorg Aanpak transitie Toekomst: innovatie en preventie 2 Visie op ziekenhuiszorg

Nadere informatie

2 Anders werken: de patiënt vraagt erom

2 Anders werken: de patiënt vraagt erom 2 Anders werken: de patiënt vraagt erom 2.1 Zijn zorgprofessionals voorbereid op de toekomst? Onvoldoende voorbereid op toename chroniciteit Curatief denken nog dominant Voorbeeld: Chronic Care Model Zijn

Nadere informatie

Overzicht Financiering eerste lijn

Overzicht Financiering eerste lijn Overzicht Financiering eerste lijn Wat gaan we doen? Terugblik inventarisatie ZonMw onder 22 praktijkprojecten Overzicht financieringsbronnen Goed voorbeeld In dialoog met Waarom deze workshop? Quickscan

Nadere informatie

Utrecht gezond! Ervaringen in samenwerking

Utrecht gezond! Ervaringen in samenwerking Utrecht gezond! Ervaringen in samenwerking In Utrecht samenwerking niet nieuw Al jarenlange samenwerking op verschillende onderwerpen, zoals: - Collectiviteit voor uitkeringsgerechtigden en minima - Gezamenlijke

Nadere informatie

Contractvormen in de curatieve GGZ

Contractvormen in de curatieve GGZ 1 Contractvormen in de curatieve GGZ Drs. Marja Appelman Jan Sonneveld, MSc Drs. Johan Visser Mr. Mirjam de Bruin SiRM Strategies in Regulated Markets Nieuwe Uitleg 24 2514 BR Den Haag Den Haag, 26 februari

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans!

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Eric Koster Clustercoördinator chronische ziekten en screeningen, directie Publieke Gezondheid Lid kernteam Inhoud 1. Aanleiding 2. Aanpak

Nadere informatie

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw,

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw, Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT datum Utrecht, 27 mei 2009 ons kenmerk 2009-366/DSB/01.01.01/fv/tk voor informatie F. Vogelzang uw kenmerk --

Nadere informatie

Opbouw. Zorgverzekeringswet 2006 Redenen voor hervorming. De kern van Zvw. Privaat zorgstelsel met veel publieke randvoorwaarden

Opbouw. Zorgverzekeringswet 2006 Redenen voor hervorming. De kern van Zvw. Privaat zorgstelsel met veel publieke randvoorwaarden Opbouw De visie van zorgverzekeraars Jaarcongres V&VN, 10 april 2015 Marianne Lensink Het stelsel en de rol van zorgverzekeraars Opgaven voor de toekomst: - minder meer zorguitgaven - transparantie over

Nadere informatie

Betaalt preventie zichzelf terug? FysioCongres 2014 Preventie, goed voor iedereen

Betaalt preventie zichzelf terug? FysioCongres 2014 Preventie, goed voor iedereen Betaalt preventie zichzelf terug? FysioCongres 2014 Preventie, goed voor iedereen 14 juni 2014 Wat vandaag aan bod komt Voorstellen, wie ben ik om iets te mogen zeggen? Wat is preventie? Anders denken

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Congres ziekenhuispsychiatrie

Congres ziekenhuispsychiatrie Congres ziekenhuispsychiatrie Het belang van integrale zorg psychiatrie & somatiek belicht vanuit de visie van de zorgverzekeraar 7 november 2013 Anouk Mateijsen Regio manager, Achmea Divisie Zorg & Gezondheid

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Welke items spelen een rol

Welke items spelen een rol COPD Ketenzorg Wat is ketenzorg? ketenzorg zorg waarin de verschillende schakels van zorgverlening op elkaar zijn afgestemd, zodat een samenhangend aanbod ontstaat, gericht op de behoeften van de patiënt

Nadere informatie

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst 24 april 2013, Deventer Leendert Tissink Msc Fysiotherapeut Van Zuilichem / Partners Oud Gastel; Docent

Nadere informatie

Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal. 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS

Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal. 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS 1 Armoede te lijf met Ommen Samen Sterk 2 Druk op de gemeenschap Burger is op zoek naar overzicht en grip Instituties

Nadere informatie

Van beleid naar praktijk. De agoog in de frontlinie van ambitueuze zorgvernieuwing: de patiënt helpen richting zelfredzaamheid. Wie helpt de agoog?

Van beleid naar praktijk. De agoog in de frontlinie van ambitueuze zorgvernieuwing: de patiënt helpen richting zelfredzaamheid. Wie helpt de agoog? Van beleid naar praktijk De agoog in de frontlinie van ambitueuze zorgvernieuwing: de patiënt helpen richting zelfredzaamheid. Wie helpt de agoog? De onderwerpen Agenda voor de Zorg Bestuurlijk akkoord

Nadere informatie

Integrale bekostiging en betere zorg?! Pascale Voermans manager Inkoop Medisch Specialistische Zorg Congres Zorgvisie, 26 november 2015

Integrale bekostiging en betere zorg?! Pascale Voermans manager Inkoop Medisch Specialistische Zorg Congres Zorgvisie, 26 november 2015 Integrale bekostiging en betere zorg?! Pascale Voermans manager Inkoop Medisch Specialistische Zorg Congres Zorgvisie, 26 november 2015 1 2 Integrale bekostiging: beoogd Opheffen aparte financiering zorg

Nadere informatie

Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen?

Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen? Beter Oud Worden in Amsterdam - 31 maart 2015 Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen? Dr. Machteld Huber, arts, senior-onderzoeker Louis Bolk Instituut, Driebergen www.louisbolk.nl

Nadere informatie

Programma. Marinda Koopman

Programma. Marinda Koopman Programma Transitie: ADHD: EPA: Ton Dhondt Marinda Koopman Rene Keet Transitie, transformatie of over de schutting? Transitie, transformatie of over de Schutting? Overzicht kosten Kosten gezondheidszorg

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis Strategisch beleidsplan 2010-2015 Slingeland Ziekenhuis Voorwoord Voor u ligt de verkorte uitgave van het Strategisch Beleidsplan 2010-2015 van ons ziekenhuis. Deze uitgave is speciaal voor u als medewerker

Nadere informatie

Systeem, sociale en technische innovatie in de regio Eindhoven. Jan Erik de Wildt Directeur bedrijfsvoering De Ondernemende Huisarts

Systeem, sociale en technische innovatie in de regio Eindhoven. Jan Erik de Wildt Directeur bedrijfsvoering De Ondernemende Huisarts Systeem, sociale en technische innovatie in de regio Eindhoven Jan Erik de Wildt Directeur bedrijfsvoering De Ondernemende Huisarts Presentatie De Ondernemende Huisarts Brainport Slimmer Leven 2020 Slimmer

Nadere informatie

KWALITEIT VAN CHRONISCHE ZORG

KWALITEIT VAN CHRONISCHE ZORG KWALITEIT VAN CHRONISCHE ZORG Beantwoord elke vraag vanuit het perspectief van het samenwerkingsverband dat verantwoordelijk is voor het leveren van chronische zorg. Ga bij de beoordeling uit van de huidige

Nadere informatie

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Programma Workshop Eerste deel: Presentatie Visie op Gezond Ondernemen Een paar voorbeelden van

Nadere informatie

Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016

Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016 Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016 Op de conferentie waren vertegenwoordigers aanwezig van verschillende ketenpartners in de zorg: Adelante (revalidatie), Cohesie (huisartsen),

Nadere informatie

Toekomstbestendige ouderenzorg vergt nieuw paradigma

Toekomstbestendige ouderenzorg vergt nieuw paradigma Toekomstbestendige ouderenzorg vergt nieuw paradigma Prof.dr. Robbert Huijsman MBA, Bijzonder hoogleraar Management & Organisatie Ouderenzorg Senior manager Kwaliteit & Innovatie, Achmea Enkele belangrijke

Nadere informatie

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1 Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1.1 De Zorgbalans beschrijft de prestaties van de gezondheidszorg In de Zorgbalans geven we een overzicht van de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg

Nadere informatie

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging 13-0010/mh/rs/ph Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging Gevraagde actie: - Deelt u de filosofie van Regie in eigen hand? - Bent u bereid

Nadere informatie

Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers

Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers Samenvatting In de Wmo 2015 is geregeld dat er nieuwe taken naar gemeenten gaan. Het gaat om taken die tot 2015 vallen

Nadere informatie

NHG-Standpunt Zorg voor patiënten met een veelvoorkomende chronische aandoening in de eerste lijn

NHG-Standpunt Zorg voor patiënten met een veelvoorkomende chronische aandoening in de eerste lijn Dit standpunt is vastgesteld in de Algemene Ledenvergadering van 12 mei 2005. NHG-Standpunt Zorg voor patiënten met een veelvoorkomende chronische aandoening in de eerste lijn Toelichting op de NHG-Standpunten

Nadere informatie

Leadership & Change in de zorgsector: de menselijke dimensie

Leadership & Change in de zorgsector: de menselijke dimensie Leadership & Change in de zorgsector: de menselijke dimensie Antwerpen, 6 mei 2015 Maarten Andriessen Partner BDO Management Advisory The whole story 1 2 3 4 Page 2 Setting the scene Page 3 Context Verdere

Nadere informatie

Langer thuis door innovatieve wijkverpleging. Andere focus, betere uitkomsten

Langer thuis door innovatieve wijkverpleging. Andere focus, betere uitkomsten Langer thuis door innovatieve wijkverpleging Andere focus, betere uitkomsten Uw focus op innovatie en uitkomsten van zorg bepaalt het succes De wereld van de wijkverpleging is sinds 2015 drastisch veranderd.

Nadere informatie

Najaarscongres VMP/VHMZ. Nijkerk, 19 november 2015 Dr. Wilma van der Scheer

Najaarscongres VMP/VHMZ. Nijkerk, 19 november 2015 Dr. Wilma van der Scheer Najaarscongres VMP/VHMZ Nijkerk, 19 november 2015 Dr. Wilma van der Scheer Thema s 1. Setting of the scene: veranderende visie op zorg enzo... 2. Consequenties voor beroepsbeoefenaren (vier trends) 3.

Nadere informatie

NPHF Nederlandse Federatie voor Gezondheid Missie, Visie, en Strategie September 2012

NPHF Nederlandse Federatie voor Gezondheid Missie, Visie, en Strategie September 2012 NPHF Nederlandse Federatie voor Gezondheid Missie, Visie, en Strategie September 2012 Ledenversie 1. Preambule De NPHF zet zich in voor de publieke gezondheid in de meest brede zin van het woord. We onderkennen

Nadere informatie

Kansen voor gezondheid

Kansen voor gezondheid 10-6-2015 1 g Kansen voor gezondheid L a n g e r Jan Auke Walburg Vraagstelling Hoe kan je de gezondheid en het welbevinden van een populatie bevorderen zodanig dat: mentale en somatische ziektes afnemen

Nadere informatie

ZEKERHEID EN PERSPECTIEF

ZEKERHEID EN PERSPECTIEF ZEKERHEID EN PERSPECTIEF Toekomstvisie Huisartsenposten 2011-2015 Voor de patiënt die buiten de reguliere praktijktijden acuut zorg nodig heeft is de huisartsenpost bereikbaar en beschikbaar. Daarnaast

Nadere informatie

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Inleiding Zorg Groep Beek (ZGB) is al vele jaren een heel goed alternatief voor cliënt gerichte thuiszorg en wijkverpleging in de Westelijke Mijnstreek.

Nadere informatie

Rol van de patiënt in het zorgstelsel. Nieuwe zorgstelsel: Zorgverzekeringswet

Rol van de patiënt in het zorgstelsel. Nieuwe zorgstelsel: Zorgverzekeringswet Rol van de patiënt in het zorgstelsel mr. drs. Margreeth Ch.A. Smilde voorzitter Diabetesvereniging Nederland 1 Nieuwe zorgstelsel: Zorgverzekeringswet Majeure verbetering: solidariteit, dezelfde premievoorwaarden

Nadere informatie

Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel

Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel 1 2 Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel Inleiding Het doel van de invoering van de Basis GGZ is dat passende behandeling op de juiste niveau plaats

Nadere informatie

Visie op de rol van de zorggroep

Visie op de rol van de zorggroep Beleid Integrale Zorg 2014 e.v. Zorggroep RCH 09 september 2013

Nadere informatie

WAARDECREATIE VOOR DE BURGER

WAARDECREATIE VOOR DE BURGER WAARDECREATIE VOOR DE BURGER CONGRES WAARDECREATIE DOOR INTEGRATIE VAN ZORG DIK HERMANS 16 DECEMBER 2015 VOORBEELD 1: PROEFTUIN GEZONDE ZORG, GEZONDE REGIO Deelnemers Rijncoepel, multidisciplinair eerstelijns

Nadere informatie

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol?

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijnszorg Combinatie generieke eerstelijnszorg en specialistische tweedelijnszorg - Generalistische invalshoek : uitbreiding geïntegreerde eerstelijns

Nadere informatie

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD 10 april 2014 Nationaal Congres Volksgezondheid Aris van Veldhuisen Partner AEF Drie stellingen vooraf GGD s hebben de decentralisatieboot gemist. (Maar: het

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Informatiebijeenkomst Zorginkoop 2016, GGZ-instellingen DSW ZORGVERZEKERAAR Inhoud 1. Doelstelling 2. Introductie DSW Zorgverzekeraar 3. Algemene uitgangspunten zorginkoop 4. Zorginkoopbeleid 2016 5. Contractmodule

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Doel, middel en organisatie van het Chronic Care Model in termen van epilepsiezorg

Hoofdstuk 3. Doel, middel en organisatie van het Chronic Care Model in termen van epilepsiezorg Hoofdstuk 3. Doel, middel en organisatie van het Chronic Care Model in termen van epilepsiezorg Wanneer we de kernelementen van het Chronic Care Model toepassen op de epilepsiezorg dan praten we over de

Nadere informatie

Praat niet over maar met elkaar

Praat niet over maar met elkaar ZorgNL 2014: Zicht op goede zorg Praat niet over maar met elkaar ZorgNL2014 Verzekerden/patiënten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars discussieerden op uitnodiging van Zorgverzekeraars Nederland (ZN) met

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen van de verpleegkundig specialist: profilering

Kansen en uitdagingen van de verpleegkundig specialist: profilering Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Multidisciplinair symposium MS Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of

Nadere informatie

Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Elly van Kooten. Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS

Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Elly van Kooten. Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen Presentatie Congres Phrenos 13 november 2014 Elly van Kooten Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS 1 Inhoud

Nadere informatie

Ontmedicalisering. Gezondheid voor iedereen

Ontmedicalisering. Gezondheid voor iedereen * Ontmedicalisering Gezondheid voor iedereen Keuze voor de huisartsgeneeskunde: voor continuïteit voor persoonlijke zorg voor integrale zorg Maar ook: voor het gezonde WHO definitie gezondheid (1948) Een

Nadere informatie

Organisatie principes

Organisatie principes Organisatie principes Een overzicht van organisatie principes die als richtsnoer dienen bij het vormgeven van flexibele, innovatieve organisaties. Deze principes zijn gebaseerd op de Moderne Sociotechniek.

Nadere informatie

Eigen Regie Maakt Zorg Beter

Eigen Regie Maakt Zorg Beter Eigen Regie Maakt Zorg Beter 31 maart 2011 Siska de Rijke Beleidsmedewerker Zorg CG-Raad Termen Zelfmanagement Eigen regie Eigen verantwoordelijkheid Deelnemer in plaats van afnemer Verbindende schakel

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Toekomst CVRM, binnen veranderende eerstelijnszorg. Op weg naar goede zorgresultaten. Martien Bouwmans Zorgverzekeraars Nederland sept 2015

Toekomst CVRM, binnen veranderende eerstelijnszorg. Op weg naar goede zorgresultaten. Martien Bouwmans Zorgverzekeraars Nederland sept 2015 Toekomst CVRM, binnen veranderende eerstelijnszorg. Op weg naar goede zorgresultaten. Martien Bouwmans Zorgverzekeraars Nederland sept 2015 Thema s Achtergrondontwikkelingen: substitutie, ouderenzorg in

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

workshop tweedaagse Goed georganiseerd rondom de huisarts.

workshop tweedaagse Goed georganiseerd rondom de huisarts. workshop tweedaagse Goed georganiseerd rondom de huisarts. De huisarts centraal in de organisatie 18 september 2014 3 verhalen uit de praktijk Opdracht Willem Groenevelt: Dokterszorg Friesland Yvonne Guldemond:

Nadere informatie

Meerjarenvisie Lentis. Gids naar passende zorg

Meerjarenvisie Lentis. Gids naar passende zorg Meerjarenvisie Lentis Gids naar passende zorg Raad van Bestuur April 2013 1. Bouwstenen voor de Meerjarenvisie Lentis 1.1. Onze waarden en principes Binnen Lentis doen we alleen iets als de patiënt/cliënt

Nadere informatie

REGIONALE VERNIEUWING ZORG & WELZIJN HET INNOVATIENETWERK BSIN

REGIONALE VERNIEUWING ZORG & WELZIJN HET INNOVATIENETWERK BSIN REGIONALE VERNIEUWING ZORG & WELZIJN HET INNOVATIENETWERK BSIN Presentatie 17-09-2015 Paulien van Hessen Joost van Genabeek WIE ZIJN WIJ? Paulien van Hessen: - Bestuurder Stichting Amsterdamse Gezondheidscentra

Nadere informatie

Informatie bijeenkomst

Informatie bijeenkomst Informatie bijeenkomst De zorg geborgd in Noord en Oost Groningen 9 september 2013 Agenda informatiebijeenkomst 9 september 1) Opening 2) Terugkijken werkconferentie 26 april 3) Impressie data-analyse

Nadere informatie

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen Prof. Dr. Paul Van Royen Deze voordracht Enkele basiscijfers qua aanbod en gebruik van zorg Vijf uitdagingen voor de toekomst

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014 Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie 22 september 2014 Inhoud 1. Inleiding en aanleiding 2. Strategische outline 3. De markt en de vereniging 4. Strategische domeinen 5. Beweging 1. Inleiding en

Nadere informatie

De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving

De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving Nieuwe visie op zorg noodzakelijk! Stijgende vraag naar zorg Kostengroei Grote vraag naar zorgpersoneel Verwachtingen burgers Meer eigen regie in

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Focus op gedrag & gezondheid

Focus op gedrag & gezondheid Focus op gedrag & gezondheid Twentse Expertmeeting Gezonde Leefstijl 7 februari 2011 Pascale Voermans, Menzis Inhoud Even voorstellen De meningen in Nederland Menzis & preventie Missie & Strategie Activiteiten

Nadere informatie

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Masterclass Eerstelijns Bestuurders 15 oktober 2010, Tulip Inn, Amersfoort Reinout van Schilfgaarde Kenmerken zorgstandaard Ziekte met

Nadere informatie

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past?

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Een bijdrage van de werkgroep tooling, gebaseerd op de kennis, ervaring en feedback opgedaan tijdens de werkzaamheden van september 2013 t/m december 2014,

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken OEFENTOETS 1 Dit document bevat een uitwerking van de eindopdracht behorende bij de Praktijkcursus Gezondheidszorg, namelijk het schrijven van een verbeterplan voor de zorg aan chronisch zieke patiënten

Nadere informatie

januari 2015 - L.M. Sluys Tympaan Instituut Sociale wijkteams Krimpenerwaard - Tympaan Instituut - info@tympaan.nl

januari 2015 - L.M. Sluys Tympaan Instituut Sociale wijkteams Krimpenerwaard - Tympaan Instituut - info@tympaan.nl januari 2015 - L.M. Sluys Tympaan Instituut I Inhoud blz 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1 1.2 Vraagstelling 1 1.3 Aanpak en leeswijzer 1 2 Doelen 2.1 Doelen van beleid 3 2.2 Doelen van sociale wijkteams Krimpenerwaard

Nadere informatie

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg 2016-2018 De master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg De zorg heeft initiatiefnemers en leiders in kwaliteit en veiligheid van zorg nodig.

Nadere informatie

Samenwerken. kwaliteit

Samenwerken. kwaliteit Beter voorkomen Kwaliteitsprogramma preventie Samenwerken Doe mee met aan het landelijke kwaliteitsprogramma kwaliteit Samenwerken aan kwaliteit Het kwaliteitsprogramma Beter voorkomen heeft tot doel de

Nadere informatie

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Programma Inleiding Inleefoefening zelfmanagement met nabespreking Rol patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

De zorgverzekeraar: Vriend of vijand?

De zorgverzekeraar: Vriend of vijand? De zorgverzekeraar: Vriend of vijand? Workshop HEAD Congrens 2016 DSW ZORGVERZEKERAAR Houten, Vrijdag 10 juni 2016 Bas Keijzer 2 3 VWS: De Zvw is een wet die iedere nederlander van een breed basispakket

Nadere informatie

ZORGINKOOP DOOR GEMEENTEN PROF. DR. JAN TELGEN ZORGINKOOP MET DE MENSELIJKE MAAT ALMELO, 25 NOVEMBER 2013

ZORGINKOOP DOOR GEMEENTEN PROF. DR. JAN TELGEN ZORGINKOOP MET DE MENSELIJKE MAAT ALMELO, 25 NOVEMBER 2013 ZORGINKOOP DOOR GEMEENTEN PROF. DR. JAN TELGEN ZORGINKOOP MET DE MENSELIJKE MAAT ALMELO, 25 NOVEMBER 2013 AGENDA Attentiepunten Inkopen van zorg Enkele modellen Met voor- en nadelen 2 ATTENTIEPUNTEN 3

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Innovatie in de Zorg. niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk. Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop

Innovatie in de Zorg. niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk. Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop Innovatie in de Zorg niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop Indeling presentatie 1. Wat is innovatie? 2. Wat wil de zorgverzekeraar bereiken en hoe

Nadere informatie

Verbinden van zorg en welzijn

Verbinden van zorg en welzijn Verbinden van zorg en welzijn Dr. Gerard Molleman Hoe in Nijmegen de zorgpartijen werken aan de verbinding met welzijn (vooral in 1 e en 0 e lijn) Manager GGD Gelderland Zuid Projectleider Academische

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie