De economische kracht van de regio Zwolle

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De economische kracht van de regio Zwolle"

Transcriptie

1 De economische kracht van de regio Zwolle Peter Louter Pim van Eikeren Opgesteld in opdracht van de gemeente Zwolle namens de regio Zwolle

2 Deze brochure is opgesteld door Bureau Louter, in opdracht van de gemeente Zwolle, namens de regio Zwolle. De inhoud van de brochure is gebaseerd op twee in opdracht van de gemeente Zwolle opgestelde rapporten: De economische vitaliteit van Zwolle (2011) en De Zwolse arbeidsmarkt in regionaal perspectief (2012). In die rapporten is naast de stad Zwolle ook nadrukkelijk aandacht besteed aan andere gemeenten in de regio. Daarnaast zijn delen verwerkt van een viertal presentaties die door Peter Louter gedurende de tweede helft van 2011 over de regio Zwolle zijn gehouden. Tevens zijn specifiek voor het opstellen van deze brochure enige aanvullende analyses uitgevoerd. Inhoud brochure: p.5 Voorwoord p.6 Naar de economische eredivisie p.9 Bloeiende economie p.10 Zwolle: de economische motor p.13 Bijdragen uit de regio p.14 Arbeidsmarkt: battle for brains p.17 Bewoners en woonomgeving p.18 Economische vooruitzichten p.21 Uitdagingen voor de toekomst De economische kracht van de regio Zwolle 3

3

4 Voorwoord In 2010 en het eerste deel van 2011 leek de Nederlandse economie zich te herstellen van de zeer ernstige economische recessie die volgde op het failliet van Lehman Brothers op 15 september In het laatste deel van 2011 viel de nationale economische groei echter weer terug, mede als gevolg van de Eurocrisis. Wat de toekomst gaat brengen is onzeker. Sommigen gaan uit van een nog vele jaren durende trage economische ontwikkeling in Europa. Ook in het verleden zijn er echter diverse voorbeelden geweest van krachtig herstel na een diepe economische dip. Feiten en cijfers over de bedrijven en bewoners van deze regio worden gepresenteerd. Dan ontstaat een beeld van de economische positie: waarop scoort de regio Zwolle gunstig en waar is nog sprake van verbeterpunten? Daaruit kan worden afgeleid hoe de regio is voorgesorteerd voor de toekomst. Deze presentatie en interpretatie van gegevens is niet alleen bedoeld voor belanghebbenden (bestuurders, bewoners en bedrijven) binnen de regio, maar ook om de regio naar buiten toe te presenteren. Nationale en internationale ontwikkelingen hebben in een economie, waarin steeds meer alles met alles samenhangt, uiteraard ook ingrijpende gevolgen voor individuele mensen, bedrijven en regio s. In deze brochure staat de regio centraal, gevormd door de 16 gemeenten die op 10 september 2011 de Intentieovereenkomst Samenwerking Economie Regio Zwolle ondertekenden. De economische kracht van de regio Zwolle 5

5 1. Naar de economische eredivisie FC Zwolle wint tiende duel op rij. Het was een klein berichtje in het NRC in december De voetbalclub stond op dat moment ruim los van de concurrentie. Dan ging het echter om clubs als FC Eindhoven en Cambuur en niet om Ajax, PSV en... FC Twente. Evenals FC Zwolle de sprong naar de Eredivisie wil gaan maken, is de regio Zwolle rijp voor de (economische) eredivisie. Al jaren ligt de werkloosheid onder het nationaal gemiddelde (in november ,1% in de regio tegen 6,1% in Nederland). En in het hart van de regio, de as Zwolle-Meppel, is het aantal arbeidsplaatsen bij bedrijven en instellingen de afgelopen vijftien jaar duidelijk sterker gegroeid dan het aantal inwoners met werk: een sterke groei van de werkgelegenheidsfunctie. In Economische toplocaties 2011 (Bureau Louter) wordt dan ook gesteld dat, naast de bekende A2-as, een Oostas ontstaat: een zone van sterke economische groei van Utrecht tot Meppel. Het afgelopen decennium lag de procentuele groei van de werkgelegenheid in de Oostas zelfs hoger dan in de A2-as. Dit zijn objectieve feiten, maar evenmin als onder het grote publiek in den lande algemeen bekend was dat FC Zwolle december 2011 fier de Jupiler League aanvoerde, genoot de regio algemene bekendheid om de goede economische prestaties. In deze brochure wordt inzicht geboden in de economie van de regio Zwolle: realistisch, zonder knollen voor citroenen te verkopen en met aandacht voor verbeterpunten. Want om volwaardig in de economische eredivisie mee te gaan draaien geldt de oude wijsheid: behaalde resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. 6 De economische kracht van de regio Zwolle

6 Gebiedsindeling en aandeel gebieden in Nederland De regio Zwolle bestaat uit de 16 gemeenten die onlangs een intentieovereenkomst ondertekenden om te komen tot meer samenwerking op economisch gebied. De gemeenten liggen in vier provincies. Het gebied omvat 8,3% van het totale Nederlandse landoppervlak en heeft een inwonertal dat ongeveer gelijk is aan dat van Rotterdam. Aandeel in Nederland Inwoners Arbeidsplaatsen Landoppervlak Steenwijkerland Noordoostpolder 0% Zwolle Meppel 5% Regio Zwolle 10% Staphorst Zwartewaterland Kampen Zwolle Dronten Hardenberg Dalfsen Zwolle Ommen Regio Zwolle Hattem Oldebroek Heerde Raalte Olst-Wijhe Verhouding inkomende en uitgaande woon-werk stromen (pendel) Werkloosheidspercentage Zeer hoog 10% % Niet-Werkzame Werkzoekenden 9% Oostas Zeer laag 8% 7% 6% A2-as 5% 4% 3% 2% Weergegeven is de potentiaalscore: het gebied binnen een straal van 30 km. bepaalt de score, met afnemende bijdrage naarmate afstand groter is. Bron: Diverste statistieken CBS; Bewerking Bureau Louter 1% 0% Regio Zwolle Nederland 2011 Bron: UVW Werkbedrijf; Bewerking Bureau Louter De economische kracht van de regio Zwolle 7

7 Relatieve ontwikkeling werkgelegenheid, Ontwikkeling opleidingsniveau werkzame beroepsbevolking sinds 1990 Zeer hoog Zeer laag Bron: Diverste statistieken CBS; Bewerking Bureau Louter Bron: Diverste statistieken CBS; Bewerking Bureau Louter Werkloosheidspercentage vs werkgelegenheidsfunctie 8% Werkloosheidspercentage Steenwijkerland 7% 6% Meppel Noordoostpolder Dronten Zwolle Nederland Ommen Hardenberg 5% 4% Staphorst 3% % werkend in Zwolle Zwartewaterland Minder dan 15% 2% Arbeidsplaatsen per inwoner ten opzichte van Nederland = 1 1% 0% Bron: CBS en UVW Werkbedrijf; Bewerking Bureau Louter 8 Meer dan 15% De economische kracht van de regio Zwolle

8 2. Bloeiende economie Sinds 1995 is het aantal arbeidsplaatsen in Nederland met gemiddeld 100 duizend per jaar toegenomen. Die groei was niet gelijk verdeeld over Nederland. De procentuele groei lag onder het nationaal gemiddelde langs de kust en langs de Duitse grens. Duidelijk bovengemiddeld groeiden Noord-Brabant, het noordelijk deel van de Randstad (de regio s Amsterdam en Utrecht en het gebied ten noordoosten daarvan), Zuid-Fryslân en de regio Zwolle. Het gebied Zwolle-Meppel behoorde zelfs tot de delen van Nederland met de sterkste relatieve groei. Naast de omvang van de groei is ook het type groei van belang. In de nationale en internationale concurrentie wordt kennis steeds belangrijker. Hoewel kennis ook gedurende werkprocessen opgedaan kan worden, vormt een goede opleiding van de beroepsbevolking een belangrijke graadmeter voor de mate waarin een regio kan aansluiten bij de ontwikkeling in de richting van een kenniseconomie. Aan de hand van een door Bureau Louter opgestelde indicator is inzichtelijk gemaakt in welke delen van Nederland het gemiddeld opleidingsniveau van de beroepsbevolking het meest is toegenomen in de afgelopen twee decennia. Dat blijkt vooral zo te zijn in de Randstad (met name in het noordelijk deel), grote delen van Noord-Brabant en de regio Zwolle (met uitzondering van de meest westelijke en oostelijke delen). Naast kwantitatieve groei in banen is dus ook sprake geweest van groei in kwalitatieve zin (opleidingsniveau beroepsbevolking). Verschillen tussen gemeenten Binnen de regio bestaan verschillen. Terwijl sommige gemeenten vooral fungeren als concentratiepunt van bedrijvigheid (een belangrijke werkgelegenheidsfunctie ), vervullen andere gemeenten vooral een woonfunctie. Uiteraard behoeft iemand niet in zijn woonplaats te werken. Als eenvoudige illustratie van de verschillen zijn alle 16 gemeenten in de regio vergeleken naar hun werkgelegenheidsfunctie en naar het werkloosheidspercentage. Zwolle en Meppel vervullen duidelijk de belangrijkste werkgelegenheidsfunctie in de regio, maar ook Noordoostpolder, Zwartewaterland en Ommen (inclusief de sociale werkplaats) presteren rond het nationaal gemiddelde. In gemeenten die dichtbij Zwolle liggen, werkt meer dan 15% van de werkzame inwoners in die stad. De meeste van die gemeenten kunnen een lage werkgelegenheidsfunctie toch met een lage werkloosheid combineren, doordat de inwoners profiteren van de banen in de provinciehoofdstad. Vanuit Staphorst werken velen in Meppel. In de wat verder van Zwolle gelegen gemeenten zijn de inwoners meer afhankelijk van banen in de eigen gemeente (of aangrenzende gemeenten). De werkloosheid ligt in die gemeenten iets hoger dan in de dichtbij Zwolle gelegen gemeenten, maar veelal nog wel onder het nationaal gemiddelde. De economische kracht van de regio Zwolle 9

9 3. Zwolle: de economische motor Zwolle vervult dus een belangrijke werkgelegenheidsfunctie in de regio. Maar ook bij een nationale vergelijking valt de sterke positie van Zwolle op. Bureau Louter stelt jaarlijks voor Elsevier een ranglijst van gemeenten op naar hun economische prestaties (op basis van 41 indicatoren). In de meest recente versie staat Zwolle op nummer 2 van alle gemeenten in Nederland (Meppel staat op plaats 19). En wanneer de werkgelegenheidsfunctie van 29 kernsteden van stadsgewesten wordt vergeleken voert Zwolle samen met vier andere provinciehoofdsteden (Leeuwarden, Utrecht, Arnhem, s-hertogenbosch) en high-tech stad Eindhoven die ranglijst aan. Niet alleen kwantitatief, maar ook kwalitatief presteert Zwolle goed. Wat betreft het gemiddeld opleidingsniveau van de werkzame bevolking staat Zwolle in de subtop. Van de kernsteden zonder universiteit neemt Zwolle zelfs de hoogste positie in. En van in totaal 83 vergeleken gebieden (naast steden ook suburbane gebieden en landelijke gebieden, buiten stadsgewesten) heeft Zwolle sinds 1990 de sterkste groei van de opleidingsindex gekend. Sterke groei non-profit sector Dienstensectoren waren verantwoordelijk voor de toename van het aantal arbeidsplaatsen sinds Dat geldt voor Nederland en de regio Zwolle, maar vooral voor de stad Zwolle. De voornaamste drijvende kracht achter de groei van de werkgelegenheid in die stad is de non-profit sector geweest (onderwijs, zorg en openbaar bestuur). Zwolle vervult daarvoor een regionale en soms zelfs bovenregionale functie (in het noordoosten van Nederland). Materiaalgeoriënteerde activiteiten (die zich bezighouden met de winning, productie en distributie van materiële goederen) kennen overigens weinig groei in termen van arbeidsplaatsen, maar wel in termen van toegevoegde waarde. De arbeidsproductiviteit (de productie per arbeidsjaar) neemt in die sectoren namelijk sterker toe dan in de meeste dienstensectoren. Omvangrijk arbeidsmarktgebied Wanneer mensen niet in hun woonplaats werken, spreekt men van pendel. De gemiddelde pendelafstand neemt toe naarmate het opleidingsniveau hoger is. De gemiddelde afstand van de inkomende pendel (degenen die bij Zwolse bedrijven of instellingen werken) is voor Zwolle zeer hoog. Van alle kernsteden van stadsgewesten zijn er slechts twee waarvoor die gemiddelde pendelafstand nog hoger is. Wat de uitgaande pendel betreft neemt Zwolle positie 11 in. Zwolle heeft dus een zeer ruim arbeidsmarktgebied waaruit personeel wordt geworven. Andersom zorgen de vele arbeidsplaatsen in Zwolle ervoor dat laag en middelbaar opgeleide inwoners van Zwolle relatief dicht bij hun werk wonen. Voor wetenschappelijk opgeleiden geldt dat niet: zij werken óf in Zwolle zelf óf in verder weg gelegen andere steden. De omliggende gemeenten van Zwolle bieden namelijk wel werk voor laag/middelbaar opgeleiden, maar veel minder voor hoog/ wetenschappelijk opgeleiden. 10 De economische kracht van de regio Zwolle

10 Ontwikkeling opleidingsniveau werkzame beroepsbevolking, / Ontwikkeling opleidingsindex sinds 1990 De opleidingsindex is berekend als een gewogen gemiddelde van het opleidingsniveau, waarbij opleidingen op basis-, laag, middelbaar, hoog en wetenschappelijk niveau de gewichten 0, 1, 2, 3 en 4 hebben gekregen Opleidingsindex 2007/ Zwolle Kernsteden Suburbaan Landelijk Bron: CBS EBB; Bewerking Bureau Louter Geschaalde groei per brede sector, Industrie/bouw Transport en distributie Kennisdiensten Consumentendiensten Non-profit sector Bron: CBS; Bewerking Bureau Louter Toelichting: Weergegeven is de ontwikkeling Toelichting: van het aantal Weergegeven arbeidsplaatsen is in de de ontwikkeling periode van het aantal in een arbeidsplaatsen gebied per duizend in de periode in een gebied per duizend gemiddeld in die periode woonachtige gemiddeld in die periode woonachtige inwoners van 15 tot jaar jaar in in dat dat gebied. Zwolle Nederland Regio Zwolle Gemiddelde pendelafstand (hemelsbreed) per opleidingsniveau, 2007/2009 Laag Middelbaar Hoog Wetenschappelijk Inkomende pendel Uitgaande pendel Totaal km km Zwolle Nederland Zwolle Nederland Bron: CBS EBB; Bewerking Bureau Louter De economische kracht van de regio Zwolle 11

11 Arbeidsplaatsen per 1000 inw jaar, 2010 Land- en tuinbouw Industrie Bouwnijverheid Groothandel Transport Banken/ verzekeringen ICT Zakelijke diensten Detailhandel Vrijetijdsactiviteiten Ov cons. diensten Openbaar bestuur Onderwijs Zorgsector Zwolle Rest regio Zwolle Nederland Bron: CBS. Bewerking: Bureau Louter Materiaalgeoriënteerd Winning, productie en distributie van materiële goederen Informatiegeoriënteerd Verkrijgen, verwerken en verstrekken van informatie Personengeoriënteerd Dienstverlening aan particulieren Economische specialisaties per gemeente Specialisaties Industrie Bouw Groothandel Transport Zorg Vrijetijd Zwolle ICT Openbaar bestuur Onderwijs Zorgsector Landbouw Sterk Zeer sterk Toelichting: Sterke economische specialisaties wanneer aantal arbeidsplaatsen per inwoner jaar minstens 50% hoger ligt dan het nationaal gemiddelde. Bij landbouw zeer sterk vertegenwoordigd als minstens 200% hoger. Bron basisgegevens: Statistiek CBS. Bewerking: Bureau Louter 12 De economische kracht van de regio Zwolle

12 4. Bijdrage uit de regio Met slechts een slimme spits wordt FC Zwolle geen kampioen. Er zijn ook buitenspelers en middenvelders nodig die de spits in staat stellen te scoren en achterhoedespelers en de keeper moeten er voor zorgen dat er niet meer doelpunten worden geïncasseerd dan er zelf worden gescoord. Ook de stad Zwolle maakt deel uit van een team: de regio. In de andere gemeenten in die regio woont een deel van de werknemers bij Zwolse bedrijven, zijn bedrijven gevestigd die onderling en van/aan Zwolse bedrijven inkopen en verkopen en zijn er bedrijven die voor geldstromen naar de regio zorgen door hun producten of diensten af te zetten buiten de regio. Economische taakverdeling Een uitsplitsing naar economische sectoren maakt duidelijk dat Zwolle in alle personen- en informatiegeoriënteerde activiteiten een sterkere vertegenwoordiging kent dan het nationaal gemiddelde en de rest van de regio. Zwolle is dus vooral een belangrijke dienstenstad. In de rest van de regio zijn materiaalgeoriënteerde activiteiten als landbouw, industrie en bouwnijverheid niet alleen sterker vertegenwoordigd dan in Zwolle, maar ook dan het nationaal gemiddelde. Die activiteiten leveren relatief veel arbeidsplaatsen aan laag en middelbaar opgeleiden. Sectoren met een sterke oververtegenwoordiging zijn per gemeente op de kaart gezet. In de meeste gemeenten is landbouw oververtegenwoordigd, soms zelfs in zeer sterke mate (Noordoostpolder, Staphorst, Dalfsen, Ommen). Industrie is oververtegenwoordigd ten noorden van Zwolle (Zwartewaterland, Staphorst, Meppel) en bouwnijverheid in diverse aan Zwolle grenzende gemeenten en in Ommen. Andere typen economische specialisaties komen slechts voor in Zwolle (de non-profit sector en ICT) en Meppel (industrie, groothandel en zorg) en verder incidenteel (transport in Zwartewaterland; vrijetijdsactiviteiten in Ommen). Buiten een gebied met als hoekpunten Meppel, Genemuiden (in de gemeente Zwartewaterland), Hattem en Ommen komen andere sterke specialisaties dan landbouw dus niet voor binnen de regio. Blijkbaar is de bedrijvigheid buiten dat gebied meer gespreid over de verschillende sectoren. Specifieke sectoren Wanneer fijnmaziger naar de samenstelling van de bedrijvigheid wordt gekeken, zijn nog andere specialisaties zichtbaar. Niet alleen de landbouw is sterk vertegenwoordigd, maar ook de voedings- en genotmiddelenindustrie, met name slachterijen en de zuivelindustrie (ruimtelijk gezien vooral in Meppel en de gemeenten ten zuiden van Zwolle). Kunststofverwerkende industrie is sterk vertegenwoordigd in Steenwijk en Hardenberg. De transportmiddelindustrie (vrachtauto s, vuilnisauto s, trailers, auto-onderdelen en scheepsbouw) is een belangrijke economische pijler in de regio. Half Nederland voetbalt op kunstgras uit Genemuiden (tapijtindustrie). Productie van en handel in farmaceutische producten, de metaalindustrie in Staphorst en drukkerijen in Meppel genereren ook inkomsten voor de regio. En velen, ook van buiten de regio, bezoeken gemeenten als Dronten, Steenwijkerland, Ommen en Hardenberg om er te recreëren: in een pretpark, op de golfbaan of op de camping. De economische kracht van de regio Zwolle 13

13 5. Arbeidsmarkt: battle for brains De inwoners van de regio hebben geprofiteerd van de economische groei. Het deel van de inwoners van 15 tot 65 jaar dat betaalde arbeid verricht ligt boven het nationaal gemiddelde. Twintig jaar geleden scoorde de regio nog onder het nationaal gemiddelde. De kans op werk in de directe omgeving is daarmee in de regio Zwolle momenteel groter dan in het Noorden, Twente, Arnhem-Nijmegen, Limburg en zelfs het zuidelijk deel van de Randstad. Combineren van dit gegeven met de lage werkloosheid duidt op een gunstige situatie op de arbeidsmarkt. Een club kan slechts excelleren als talenten worden gescout, geïnvesteerd wordt in opleiding en training en er kansen zijn om ervaring op te doen. De samenstelling van de beroepsbevolking vormt de grootste uitdaging voor de regio om structureel tot de economische eredivisie door te dringen. Vraag naar hoog opgeleiden Eerder werd gesignaleerd dat de regio Zwolle de laatste twee decennia een sterke groei van het opleidingsniveau van de werkzame beroepsbevolking heeft doorgemaakt. Daaraan moet wel worden toegevoegd dat het gemiddeld opleidingsniveau in 1990 zeer laag was. Ondanks de groei in het verleden is Zwolle binnen de regio de enige gemeente met een bovengemiddeld opleidingsniveau van de beroepsbevolking. En zelfs in de wat ruimere omgeving rond de regio wonen relatief weinig hoog opgeleiden. De sterk groeiende vraag naar hoog opgeleiden vanuit de Zwolse groeisectoren (non-profit sector; kennisintensieve diensten) had twee gevolgen. Ten eerste verhuisden hoog opgeleiden naar Zwolle en ten tweede werd het recruteringsgebied van Zwolse bedrijven steeds groter. Ook in sommige vrij ver van Zwolle gelegen gemeenten pendelt momenteel een aanzienlijk deel van de werkzame bevolking naar Zwolle. Dat betreft vooral hoog opgeleiden. Van alle kernsteden van stadsgewesten is de gemiddelde afstand die inkomende pendelaars afleggen de afgelopen twintig jaar het sterkst toegenomen in Zwolle. Dat betekent dat het arbeidsmarktgebied voor hoog opgeleiden zich inmiddels begint uit te strekken tot de achterlanden van andere steden waar veel vraag naar hoog opgeleiden bestaat. Er ontstaat dus concurrentie om hoog opgeleiden aan te trekken: een battle for brains. Pendel over grote afstand is overigens niet de enige manier waarop bedrijven aan hun personeel kunnen komen: werknemers kunnen ook verhuizen naar Zwolle of elders in de regio. 14 De economische kracht van de regio Zwolle

14 Deel inwoners dat werkt (netto participatiegraad) Zeer hoog Zeer laag Bron: CBS EBB. Bewerking: Bureau Louter Percentage beroepsbevolking met HBO of WO 54 of meer 45 tot tot tot tot tot tot 21 minder dan 18 Bron: CBS EBB. Bewerking: Bureau Louter Ontwikkeling arbeidsmarktregio 1988/1990 naar 2007/2009 % van werkzamen dat in Zwolle werkt 20.0 of meer 15.0 tot tot tot tot 5.0 minder dan Bron: CBS EBB. Bewerking: Bureau Louter De economische kracht van de regio Zwolle 15

15 Ontwikkeling inwoners (PEARL 2011) Positie regionaal-demografische dynamiek, Positie (ranglijst 441 gemeenten) Index 2010= Regio rond Zwolle Regio's rond Benchmarksteden: Breda 's-hertogenbosch Apeldoorn Tilburg Arnhem Nijmegen Regio Zwolle 350 Nederland Toelichting:Potentiaalscores binnen straal van 30 km. Toelichting: Potentiaalscores binnenuitstraal vancijfers 30 km. Opgebouwd relatieve voor: geboortecijfer, sterftecijfer, Opgebouwd uit relatieve cijfersbuitenlandse voor: geboortecijfer, sterftecijfer, binnenlandse migratie, migratie, gebouwde woningen binnenlandse migratie, buitenlandse migratie, gebouwde woningen Bron: CBS/PBL Bron: Bureau Louter o.b.v. verschillende bronnen Nabijheid concentraties van Rijksmonumenten Natuur, rust en ruimte Zeer hoog Zeer hoog Zeer laag Zeer laag Toelichting: Scores per postcodegebied. Bijdrage aan score neemt af met de afstand tot Rijksmonumenten. Mate waarin bijdrage aan score afneemt, is gebaseerd op de resultaten van een enquête. Bron: RCE; Bewerking: Bureau Louter 16 De economische kracht van de regio Zwolle Bron: Bureau Louter o.b.v. verschillende bronnen

16 6. Bewoners en woonomgeving Het aantal inwoners is zowel in de stad Zwolle als in de regio verdubbeld sinds De groei lag daarmee boven het nationaal gemiddelde. De laatste jaren verhuizen jaarlijks 600 mensen meer naar Zwolle vanuit elders in Nederland dan er inwoners uit Zwolle vertrekken. In diverse andere gemeenten in de regio is sprake van een hoog geboortecijfer. De meeste van die gemeenten verliezen echter per saldo inwoners als gevolg van verhuizingen (migratie). Ook in de komende twintig jaar zal het aantal inwoners in de regio nog iets sterker groeien dan het nationaal gemiddelde. Dat is overigens vooral te danken aan Zwolle, waar het aantal inwoners naar verwachting met minstens duizend per jaar zal toenemen. Een totaalscore voor de demografische dynamiek maakt duidelijk dat Zwolle en omgeving de afgelopen halve eeuw gestaag is geklommen op de gemeentelijke ranglijst. Dat geldt ook bij een vergelijking met zes benchmarksteden en hun omgeving. Er bestaat dus geen aanleiding om aan te nemen dat bevolkingskrimp op zal gaan treden in de regio als geheel (maar wel in sommige gemeenten). Een aantrekkelijke woonomgeving Eerder werd geconstateerd dat de regio behoefte heeft aan de instroom van hoog opgeleiden. Het is bekend dat zij eerder geneigd zijn om te verhuizen dan laag en middelbaar opgeleiden. De keuze van hun woonplaats is daarbij afhankelijk van twee factoren, namelijk de nabijheid van geschikte banen en de aantrekkelijkheid van de woonomgeving. Uit onderzoek van Bureau Louter en Elsevier naar de woonaantrekkelijkheid van gemeenten, gebaseerd op 101 indicatoren, blijkt dat Zwolle op de ranglijst van 29 kernsteden van stadsgewesten positie 2 inneemt. En Hattem en Heerde staan hoog op de ranglijst van alle gemeenten. Tot de vele aspecten die een plaats aantrekkelijk maken om te wonen, behoort de kwaliteit van de woonbebouwing. Met name in de Hanzesteden Hasselt, Hattem, Kampen en Zwolle staan veel monumentale gebouwen. Anderen zoeken juist natuur, rust en ruimte. Ook daarin voorziet de regio in ruime mate, uiteraard met uitzondering van de verstedelijkte delen (Zwolle en Kampen). De economische kracht van de regio Zwolle 17

17 7. Economische vooruitzichten De regio Zwolle heeft sinds de jaren negentig economisch bovengemiddeld gepresteerd en lijkt goed voorgesorteerd te staan voor de toekomst. Van een viertal Lange Termijn scenario s van het Centraal Planbureau voor de nationale economische ontwikkeling tot 2030 is een regionale vertaling gemaakt. Ontwikkeling tot 2030 Het aantal arbeidsplaatsen zal, volgens het gemiddelde van de vier CPB-scenario s, in de komende twintig jaar ongeveer gelijk blijven in Nederland. Dat geldt ook voor de regio Zwolle. In de stad Zwolle zal de werkgelegenheid overigens ook in de komende twee decennia naar verwachting nog toenemen. Nationaal gezien zijn ICT en de zorgsector de sectoren waarvoor de sterkste procentuele groei wordt voorzien. In industrie en land- en tuinbouw gaan veel arbeidsplaatsen verloren (maar neemt de productie wel toe). De ontwikkeling van het aantal arbeidsplaatsen is in de regio naar verwachting hoger dan het nationaal gemiddelde in industrie, groothandel, transport en bouwnijverheid. In de overige sectoren is de ontwikkeling in de regio gelijk aan of iets lager dan in Nederland. In vrijwel alle sectoren ontwikkelt het aantal arbeidsplaatsen in Zwolle zich echter sterker dan het nationaal gemiddelde en het regiogemiddelde. Uitzonderingen zijn de industrie, landbouw en transport: activiteiten die relatief veel ruimte vergen. Knelpunten op de arbeidsmarkt Hoe vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zich voor bepaalde typen opleidingen over een termijn van twintig jaar gaan ontwikkelen, is zeer onzeker. Voor de middellange termijn, tot begin 2016, kan echter wel een redelijke inschatting worden gemaakt. Wanneer wordt uitgegaan van het middenscenario, wordt voor Nederland een licht tekort aan personeel voorzien. Voor laag opgeleiden (vmbo) en hoog opgeleiden (hbo) en voor verzorgend personeel is het verwachte tekort het grootst. In de regio Zwolle is dat tekort wat kleiner, maar in de stad Zwolle aanzienlijk groter. In de prognoses is uitgegaan van een gelijkblijvende omvang van het arbeidsmarktgebied voor Zwolle en van een migratiesaldo van 0. Om in personeel te voorzien zullen bedrijven in Zwolle dus over (nog) grotere afstand personeel moeten gaan werven en/of zal de stroom aan mensen die naar Zwolle of omgeving verhuizen moeten blijven bestaan. Vergeleken met het nationaal gemiddelde, is het tekort in Zwolle slechts voor hoog opgeleiden en de opleidingsrichting verzorgend niet duidelijk hoger. Dat hangt samen met de vestiging van Windesheim, waar vooral veel opleidingen in verzorgende richting (waaronder onderwijs) worden aangeboden. Extra inspanningen (vergeleken met het nationaal gemiddelde) om personeel te werven zijn voor Zwolle vooral nodig voor wetenschappelijk opgeleiden en in technische en economische richting. 18 De economische kracht van de regio Zwolle

18 Ontwikkeling arbeidsplaatsen in % per jaar, (gemiddelde vier scenario s) Industrie Groothandel Transport Bouwnijverheid Land- en tuinbouw Bank- en verzekeringswezen ICT Zakelijke diensten Detailhandel Overige consumentendiensten Vrijetijdsactiviteiten Openbaar bestuur Onderwijs Zorgsector Uitzendarbeid -2.8% Totaal -2.5% -2.0% -1.5% -1.0% -0.5% 0.0% 0.5% 1.0% 1.5% 2.0% 2.5% Regio Zwolle Zwolle Nederland Bron: Bureau Louter Indicator Toekomstig Arbeidsmarktperspectief werknemers, Zwolle Regio Zwolle Totaal Nederland Opleidingsniveau Basis Laag Middelbaar Hoog Wetenschappelijk Opleidingsrichting Technisch Economisch Verzorgend Overig -30% -15% 0% 15% 30% -30% -15% 0% 15% 30% -30% -15% 0% 15% 30% Midden scenario Laag scenario Toelichting: Weergegeven is de verhouding van het aanbod op de arbeidsmarkt (schoolverlaters en kortdurig werklozen) en de vraag (ontwikkeling werkgelegenheid en vervangingsvraag in verband met bijvoorbeeld pensionering), beide voor het totaal in de jaren 2011 tot en met Naar links wijzende staafjes betreffen een tekort aan arbeidskrachten. Vanuit het perspectief van werknemers is dat gunstig, vanuit het perspectief van werkgevers ongunstig. Naar rechts wijzende staafjes betreffen een overschot. Bron: Bureau Louter De economische kracht van de regio Zwolle 19

19 Ontwikkeling inwoners jaar, 13,000,000 Nederland Regio Zwolle 450,000 11,700, ,000 10,400, ,000 9,100, ,000 7,800, , Bron: CBS/PBL (PEARL model) Netto participatiegraad Nederland per CPB-scenario 75% 70% 65% Bruto particiegraad, Nederland % 70% 75% 80% 60% 55% CPB-scenario Regional Communities Strong Europe Transatlantic Markets Global Economy Regio Zwolle % 70% 75% 80% 50% Bron: CBS (historie) Bureau Louter (prognose) Bron: Bureau Louter Bij Regional Communities Extra bij Global Economy Opleidingsniveau werknemers Nederland, Aandeel in totaal (%) 50% Middelbaar opleidingsniveau Laag opleidingsniveau Hoog opleidingsniveau Bron: CBS (historie) Bureau Louter (prognose) Prognoses aandeel hoogopgeleiden in beroepsbevolking, % 30% 40% 50% 60% Bron: Bureau Louter Regio Zwolle Zwolle Nederland 20 De economische kracht van de regio Zwolle

20 8. Uitdagingen voor de toekomst Het aantal arbeidsplaatsen neemt tot 2030 volgens het hoogste CPB-scenario toe met 0,5% per jaar en volgens het laagste scenario af met 0,4%. Dat is minder dan gemiddeld in de afgelopen decennia. Vooral na 2020 ontwikkelt de werkgelegenheid zich ongunstig. Een eerste verklaring daarvoor is dat de potentiële beroepsbevolking (de inwoners van 15 tot 65 jaar) eerst stabiliseert en na 2020 afneemt. Dat geldt zowel voor Nederland als voor de regio (in Zwolle is overigens nog sprake van een toename). Het potentieel aan arbeidskrachten neemt dus af. Dat wordt in eerste instantie nog gecompenseerd door een toename van de participatiegraad (het percentage van de potentiële beroepsbevolking dat werkt). Rond 2020 is in alle scenario s een verzadigingspunt bereikt. Een verdere toename van de werkzame beroepsbevolking is dan slechts mogelijk indien de participatie onder 65-plussers toeneemt of indien het buitenlands migratiesaldo toeneemt. Het aantal gewerkte uren kan ook toenemen indien minder mensen in deeltijdarbeid gaan werken. Ook de bruto participatiegraad (inclusief werklozen) neemt nog toe tot 2020, zowel nationaal als in de regio Zwolle. Daarna neemt de participatiegraad af volgens het laagste scenario en nog iets toe volgens het hoogste scenario. Opleidingsniveau neemt toe De afgelopen dertig jaar liet een ware metamorfose zien van de opbouw van de beroepsbevolking naar opleiding. Het aandeel laag opgeleide werknemers daalde sterk en het aandeel hoog opgeleiden steeg spectaculair (met zelfs een vervijfvoudiging van het aantal wetenschappelijk opgeleiden). Te voorzien is dat deze trend in de toekomst door zal zetten. Ook in de regio Zwolle als geheel zal het aandeel hoog opgeleiden in de beroepsbevolking sterk toenemen, maar wel lager blijven dan gemiddeld in Nederland. In de stad Zwolle blijft het aandeel hoog opgeleiden naar verwachting wel ruim boven het nationaal gemiddelde. Aangezien ook de potentiële beroepsbevolking in Zwolle nog toeneemt, mag een sterke toename van het aantal hoog opgeleiden in de Zwolse beroepsbevolking worden voorzien. Verbreden economisch draagvlak Naar hoog opgeleiden zal vooral vanuit Zwolle veel vraag zijn, gezien de hoge groeiverwachtingen in de non-profit sector en kennisintensieve diensten als het bank- en verzekeringswezen en de ICT. Om niet afhankelijk te zijn van pendel over steeds grotere afstanden zullen Zwolle en de omliggende gemeenten een aantrekkelijk woonklimaat moeten bieden, waardoor hoog opgeleiden zich willen vestigen. Daarnaast zal elders in de regio het grootste deel van de beroepsbevolking uit laag en middelbaar opgeleiden blijven bestaan. In een aantal van zes door de regio geselecteerde clusters bestaat juist een hoge vraag naar laag en middelbaar opgeleiden. Die sectoren zijn ook voor een belangrijk deel buiten Zwolle gevestigd. Het economisch draagvlak wordt daarmee verbreed. Zes kansrijke, strategische clusters De regio richt zich op een zestal strategische, kansrijk geachte clusters: logistiek, vrijetijdseconomie, health&care, duurzaamheid, nieuwe materialen en agrarisch. Daarbij zoeken de gemeenten samenwerking met ondernemers, onderwijs- en onderzoeksinstellingen. De economische kracht van de regio Zwolle 21

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In IJsselvechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, april 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, april 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, april 2015 Ruim 2.500 minder WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord in een tijd In april daalde het aantal WW-uitkeringen in alle regio

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, mei 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, mei 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, mei 2016 WW-uitkeringen Overijssel en Gelderland Noord nemen verder af In mei kende UWV net als in april minder nieuwe WW-uitkeringen toe in Overijssel

Nadere informatie

EZ 2020. Over de veranderende rol(len) van gemeentelijke afdelingen Economische Zaken. Peter Louter www.bureaulouter.nl. Zwolle, 4 maart 2014

EZ 2020. Over de veranderende rol(len) van gemeentelijke afdelingen Economische Zaken. Peter Louter www.bureaulouter.nl. Zwolle, 4 maart 2014 EZ 2020 Over de veranderende rol(len) van gemeentelijke afdelingen Economische Zaken Peter Louter www.bureaulouter.nl Zwolle, 4 maart 2014 Drie strategische rollen 1. Preventie 2. Duiding 3. Integraliteit

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Nieuwsbrief Regio Zwolle

Nieuwsbrief Regio Zwolle Nieuwsbrief Regio Zwolle December 2011, Special Dag van de Economie 4 november 2011 Dag van de Economie succesvol Samenwerken is ook samen investeren! Er is een noodzaak grensoverschrijdend samen te werken

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Samenvatting Meer banen in Rijk van Nijmegen, vooral in zakelijke diensten In Rijk van Nijmegen groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

zhandig Zwolle Zwolle bij de hand 2014 Kerncijfers

zhandig Zwolle Zwolle bij de hand 2014 Kerncijfers Zwolle Zwolle bij de hand 2014 Kerncijfers Inhoudsopgave pagina College 4 Uitslag gemeenteraadsverkiezingen 6 Bevolking naar geslacht en leeftijd 8 Bevolking prognose in procenten 10 Inwoners per wijk

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015 Migratie en pendel Twente Special bij de Twente Index 2015 Inhoudsopgave Theorieën over wonen, verhuizen 3 Kenmerken Twente: Urbanisatiegraad en aantal inwoners 4 Bevolkingsgroei grensregio s, een vergelijking

Nadere informatie

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING Arbeidsmarkt Arbeidsparticipatie Van de 15 tot 65-jarige bevolking in Flevoland behoort 71% tot de beroepsbevolking (tabel 1) tegenover

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Economie Roermond trends en toekomst

Economie Roermond trends en toekomst Economie Roermond trends en toekomst Pieter Tordoir GPIO, Universiteit van Amsterdam Telos, Tilburg University Ruimtelijk Economisch Atelier Tordoir Outline Ontwikkelingen in (inter-)nationaal kader Positie

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Figuur 1 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% -5% -10% -15%

Figuur 1 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% -5% -10% -15% Ontwikkeling van de werkgelegenheid De ontwikkeling van de werkgelegenheid In Rotterdam laat een duidelijk ander beeld zien dan de ontwikkeling in Nederland en de rest van de stadsregio. In de jaren voor

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0 Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- Modules Samenvatting 1 Werk 2 Leren 7 Datum: februari 2016 Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek tel.: (024) 329 98 89 (O&S) e-mailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I Migratie en mobiliteit Opgave 4 Binnenlandse migratie Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. Uit de bron valt een verschil op te maken tussen de noord- en de zuidvleugel van de Randstad wat betreft

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden.

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden. Het informatici-tekort A uteur(s): Smits, W. (auteur) Delmee, J. (auteur) Grip, A. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten)

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten) Staat van 2014 Sectorstructuur In welke sectoren is sterker vertegenwoordigd dan het s gemiddelde? Zakelijke diensten (16,5%), Informatie en Communicatie (6,5%), Financiële instellingen (4,5%) Vergelijking

Nadere informatie

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk!

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! UWV-congres Uitzendbranche Zwolle, 15 november 2012, Rob Witjes, Arbeidsmarktinformatie en -advies, UWV 1 Inhoud presentatie Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Helmond-De Peel groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015 Samenvatting De Atlas voor Gemeenten vergelijkt al 17 jaar de 50

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Achterhoek Samenvatting Meer banen in marktsector, maar minder in collectieve sector De economie in de Achterhoek herstelt, maar de werkgelegenheidsontwikkeling

Nadere informatie

Regionale prognoses 2016. Meppel

Regionale prognoses 2016. Meppel Regionale prognoses 2016 Meppel Hogere en breder gedragen groei Naar verwachting groeit de Nederlandse economie in 2016 met 2,7 procent. Hoewel de uitvoer nog steeds de grootste groeibijdrage levert, heeft

Nadere informatie

Een economische foto van Katwijk

Een economische foto van Katwijk Een economische foto van Katwijk Facts & figures over de economie van Katwijk en over relaties met de omgeving Auteurs: Peter Louter Pim van Eikeren Opdrachtgever: Gemeente Katwijk Contactpersonen bij

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

De Arbeidsmarkt van Delft

De Arbeidsmarkt van Delft De Arbeidsmarkt van zie ook: www.delftsearbeidsmarkt.nl Peter Louter Pim van Eikeren Opgesteld in opdracht van de SER De crisis voorbij? Deze brochure is in opdracht van de Sociaal-e Raad (SER ) opgesteld

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2012:

Atlas voor gemeenten 2012: BestuursBestuurs- en Concerndienst Atlas voor gemeenten 2012: de positie van Utrecht notitie van Bestuursinformatie www.onderzoek.utrecht.nl Mei 2012 Colofon uitgave Afdeling Bestuursinformatie Bestuurs-

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen September 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Midden-Gelderland groeit en dat leidt ook tot

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognoses 2016-2017. 31 mei 2016, UWV, Afdeling Arbeidsmarktinformatie en advies, Bert van de Geijn

Regionale arbeidsmarktprognoses 2016-2017. 31 mei 2016, UWV, Afdeling Arbeidsmarktinformatie en advies, Bert van de Geijn Regionale arbeidsmarktprognoses 2016-2017 31 mei 2016, UWV, Afdeling Arbeidsmarktinformatie en advies, Bert van de Geijn Inhoud Huidige regionale arbeidsmarkt: WW-uitkeringen en vacatures Landelijke prognose

Nadere informatie

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren Het aantal mensen met een baan is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren hadden vaker werk. De beroepsbevolking

Nadere informatie

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen - 483.000 werkzoekenden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf - Vooral meer jonge werkzoekenden - Sterke toename werkzoekenden met transport beroep maar

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Niet-werkende werkzoekenden

Niet-werkende werkzoekenden Januari 2012 Niet-werkende werkzoekenden 2 WW-uitkeringen 3 Vacatures ingediend bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 5 Statistische bijlage 6 Toelichting NWW/WW

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Snel een beeld van de Almeerse arbeidsmarkt Werkgevers krijgen de komende jaren in toenemende mate te maken met een tekort aan gekwalificeerde medewerkers. Zij

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Inhoud Werkgelegenheid Vacatures Werkloosheid Bevolkingsontwikkeling Aandachtspunten komende jaren Activiteiten POA Achterhoek PAG 2 Structuur werkgelegenheid regio

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

Geef Kennis de Ruimte

Geef Kennis de Ruimte Geef Kennis de Ruimte De economie van de Leidse regio doorgelicht Auteurs: Peter Louter Pim van Eikeren Opdrachtgever: Gemeente Leiden Contactpersoon bij opdrachtgever: Jasmijn Bongers Bureau Louter Rotterdamseweg

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Aandachtspunten Even voorstellen: Willem van der Craats De werkgelegenheidsstructuur

Nadere informatie

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040:

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten De komende dertig jaar treedt in delen van Nederland, vooral in

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Artikelen. Meer ouderen aan het werk. Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers

Artikelen. Meer ouderen aan het werk. Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers Meer ouderen aan het werk Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers Het aantal werkzame 5-plussers is sinds 1992 bijna verdubbeld. Ouderen maken ook een steeds groter deel uit van de werkzame beroepsbevolking.

Nadere informatie

JONGE MOEDERS EN HUN WERK

JONGE MOEDERS EN HUN WERK AMSTERDAMS INSTITUUT VOOR ARBEIDSSTUDIES (AIAS) UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM JONGE MOEDERS EN HUN WERK Onderzoek op basis van de Loonwijzer Kea Tijdens, AIAS, Universiteit van Amsterdam Maarten van Klaveren,

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4 ECONOMISCHE MONITOR EDE 20 / 4 De Economische Monitor geeft een beeld van de economie van de gemeente Ede in de afgelopen periode van 2008 tot 20. De Economische Monitor is verdeeld in twee delen: Het

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen:

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen: De arbeidsmarkt tot 2018. Is er ruimte voor jongeren? Didier Fouarge d.fouarge@maastrichtuniversity.nl RPA Netwerkbijeenkomst, Alphen aan den Rijn, 13 februari 2014 2 Researchcentrum voor Onderwijs en

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Werkloosheid Amsterdam

Werkloosheid Amsterdam Werkloosheid Amsterdam Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon 020 527 9459 Fax 020 527 9595 www.os.amsterdam.nl Amsterdam, februari Werkloosheid in Amsterdam neemt verder

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing 1 Onderwijs en Arbeidsmarkt: schieten op bewegende doelen Presentatie conferentie 100% Ondernemend Vennekerk Oldambt, Winschoten, 10 september 2012 Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen September Bevolkingsprognose gemeente Groningen Inleiding Dit vlugschrift behandelt de bevolkingsprognose van de gemeente Groningen.

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Nieuw Mathenesse, Gemeente Schiedam A. Inleiding Deze factsheet

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Noord-Holland Noord groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Regionale prognoses 2015. Culemborg

Regionale prognoses 2015. Culemborg Regionale prognoses 2015 Culemborg Hogere en breder gedragen groei Naar verwachting groeit de Nederlandse economie in 2015 met 1,7 procent. Daarbij dragen consumenten dit jaar voor het eerst sinds 2008

Nadere informatie

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2014

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Leiden in de Atlas voor gemeenten 2014 Samenvatting Dit jaar is het thema van de Atlas Economie & Arbeidsmarkt.

Nadere informatie

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 Lian Kösters, Paul den Boer en Bob Lodder* Inleiding In dit artikel wordt de arbeidsparticipatie in Nederland tussen 1970

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47 Statistisch Bulletin Jaargang 70 2014 47 20 november 2014 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Iets meer banen en vacatures in het derde kwartaal 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Macro-economie 5 Koerswaarde

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Drenthe Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Drenthe groeit het aantal banen van werknemers beperkt. Structurele

Nadere informatie

Aantal vestigingen: 3.451. Aantal werkzame personen: 20.921. 23% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

Aantal vestigingen: 3.451. Aantal werkzame personen: 20.921. 23% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen Groene detailhandel Brancheontwikkelingen 2012 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de groene detailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Samenvatting Meer banen in de Stedendriehoek en Noordwest Veluwe, maar niet in alle sectoren In de Stedendriehoek en

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 8 Statistische bijlage 9 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie