BEOORDELINGSKADER. Organisatietoets MVO in het hoger onderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BEOORDELINGSKADER. Organisatietoets MVO in het hoger onderwijs"

Transcriptie

1 BEOORDELINGSKADER Organisatietoets MVO in het hoger onderwijs

2 Inhoudsopgave INLEIDING EN CONTEXT 1 MVO 1 ISO26000: de principes en kernthema s 1 MVO in Nederland 2 Organisatietoets MVO en Instellingstoets Kwaliteitszorg NVAO 2 Organisatietoets MVO en Keurmerk DHO voor opleidingen en andere eenheden 2 WERKWIJZE BIJ BEOORDELING 3 Voorbereiding 3 Samenstelling van het auditteam 3 Verloop en opzet audit 3 Oordeelsvorming 4 Rapportage en daarna 4 BEOORDELINGSKADER 5

3 Inleiding en context Een organisatietoets maatschappelijke verantwoordelijkheid van organisaties bij instellingen voor hoger onderwijs is verbonden met de toenemende wens van de instellingen om naar buiten toe helder te maken waar zij voor staan. Ook heeft de introductie van de Instellingstoets Kwaliteitszorg van de NVAO de aandacht voor kwaliteitsbeheersing op organisatieniveau versterkt. In het navolgende worden achtereenvolgens in het kort geschetst: De ontwikkelingen van Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van organisaties; De ontwikkelingen van kwaliteitsbeheersing en verantwoording binnen het hbo; Een beschrijving van de werkwijze van een organisatietoets MVO; Het beoordelingskader Organisatietoets MVO in het hoger onderwijs. MVO MVO staat niet meer voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, zoals bij de start, maar voor Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties. Bedrijven zijn niet de enige organisaties voor wie dit van betekenis is. De nieuwe definitie van MVO vindt steeds breder ingang en past bij HO-organisaties. Organisaties willen openstaan voor hun omgeving, zich verantwoordelijk gedragen tegenover deze omgeving en er verantwoording aan afleggen. MVO, duurzame ontwikkeling en duurzaamheid zijn begrippen die vaak door elkaar worden gebruikt. Wij zien een belangrijk verschil in perspectief van de begrippen en kiezen bij de beoordeling van onderwijsorganisaties voor de term MVO. Een duurzame samenleving is het doel, dat betekent een samenleving die voorziet in de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen, aldus de definitie van de VN-commissie Brundtland uit Een duurzame ontwikkeling is een weg naar dit doel en MVO duidt op de rol van organisaties in die duurzame ontwikkeling. De MVO-toets is gericht op de rol van de organisatie in en ten opzichte van haar omgeving. MVO in Nederland heeft internationaal referentiekader gekregen door de publicatie van ISO 26000, een internationale richtlijn voor maatschappelijke verantwoordelijkheid van organisaties. Het is in ISO-termen een richtlijn en geen certificeerbare norm. Een organisatie kan nooit zeggen, dat ze ISO gecertificeerd is. Maar de richtlijn bevat wel internationale afspraken over wat er onder maatschappelijke verantwoordelijkheid van organisaties wordt verstaan, welke definities en begrippen gehanteerd worden en wat de uitgangspunten zijn. Deze internationale context voor de Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties is belangrijk voor een globaliserende wereld, en voor Hobéon ook een belangrijke reden om hier inhoudelijk het startpunt te nemen. ISO26000: de principes en kernthema s ISO omschrijft zeven principes en zeven kernthema s. Een principe vormt een fundamentele basis voor besluitvorming of gedrag. Bij de principes gaat het om het afleggen van rekenschap, transparantie, ethisch gedrag, respect voor belangen van stakeholders, respect voor de rechtsorde, respect voor internationale gedragsnormen en respect voor mensenrechten. Met deze principes zijn uitgangspunten vastgelegd die in alle specifieke uitwerkingen zichtbaar horen te zijn. Hobéon Groep Beoordelingskader organisatietoets MVO v1.0 september

4 Naast deze principes zijn er zeven kernthema s benoemd, inhoudelijke rubrieken, die aan de orde moeten zijn voordat van integrale maatschappelijke verantwoordelijkheid gesproken kan worden. Deze betreffen het bestuur van de organisatie, mensenrechten, arbeidspraktijk, milieu, eerlijk zakendoen, consumentenaangelegenheden en betrokkenheid bij en ontwikkeling van de gemeenschap. Deze principes en thema s zijn ook herkenbaar aanwezig in de internationale OESO Richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen van (internationale) ondernemingen. De Nederlandse regering neemt deze richtlijnen als uitgangspunt voor de eisen die zij zelf aan ondernemingen stelt om voor opdrachten van de overheid in aanmerking te komen. In de maatschappelijke omgeving waarin instellingen van hoger onderwijs opereren krijgen deze richtlijnen dus toenemende betekenis. In het beoordelingskader voor de organisatietoets MVO in het hoger onderwijs zijn deze principes en thema s niet één op één overgenomen, maar hebben ze als referentiepunt gefungeerd om te beoordelen of het kader de aanvaarde uitgangspunten afdekt. MVO in Nederland Veel organisaties geven aan behoefte te hebben aan een certificeerbare norm voor MVO. De MVOprestatieladder bijvoorbeeld is een certificeerbare norm. Hierin zijn de kernthema s uit ISO één op één terug te zien. Ook met de MVO-toets zoals die hier voorligt sluiten wij aan bij de wens tot certificering. Gebruik van het kader, bijvoorbeeld voor een interne doorlichting van de organisatie op dit aspect, is tevens een goede mogelijkheid. Organisatietoets MVO en Instellingstoets Kwaliteitszorg NVAO Naast de referentie aan ISO is de Instellingstoets Kwaliteitszorg van de NVAO een belangrijk referentiekader voor de organisatietoets MVO in het HO. ISO26000 geeft het raamwerk voor de inhoudelijke resultaten die beoordeeld worden, de invalshoek van de Instellingstoets Kwaliteitszorg levert een aantal procesgerelateerde ijkpunten op, verbonden aan de beheersing van die inhoudelijke thema s in het kwaliteitsmanagementsysteem. Dit betekent, dat ook gekeken wordt naar de manier waarop het bestuur de toepassing van de MVO-principes in de organisatie beheerst, door beleid te bepalen en op de uitvoering en bijstelling toe te zien. In die zin is de organisatietoets MVO ook een toetsing van het managementsysteem op het aspect maatschappelijke verantwoordelijkheid. Organisatietoets MVO en Keurmerk DHO voor opleidingen en andere eenheden Door de Instellingstoets Kwaliteitszorg van de NVAO mede als invalshoek te nemen, is het ook logisch om te denken aan een Beperkte Opleidingsbeoordeling. In de organisatietoets wordt al beoordeeld in hoeverre de organisatie de ontwikkeling richting MVO in opleidingen agendeert, stimuleert en bewaakt. In de opleidingsbeoordelingen komt de inhoudelijke uitwerking in het onderwijs aan de orde. Na toekenning van het Keurmerk MVO op organisatieniveau kunnen opleidingen die een onderdeel zijn van de beoordeelde organisatie een beoordeling op het kader Duurzaam Hoger Onderwijs aanvragen. Hobéon Groep Beoordelingskader organisatietoets MVO v1.0 september

5 Dit kader sluit aan bij wat in de MVO-toets op organisatieniveau benoemd is als zijnde centrale punten in het onderwijs en onderzoekt vooral de inhoudelijke uitwerking op opleidingsniveau. Hiernaast blijft de zelfstandige opleidingstoets AISHE 2012 voor opleidingen bestaan. Ook andere onderdelen of aspecten van de organisatie, bijvoorbeeld onderzoekseenheden of facilitaire voorzieningen, kunnen een afzonderlijk keurmerk aanvragen, aansluitend bij wat globaal op organisatieniveau al beoordeeld is. Er zal daarbij een specifiek voor het object uitgewerkt beoordelingskader gehanteerd worden. Werkwijze bij beoordeling Voorbereiding In samenspraak met de instelling wordt het organisatieniveau bepaald waarop de beoordeling moet plaatsvinden. Het is goed mogelijk om een beoordeling op het niveau van grote instituten of faculteiten te doen. De toepassing van het beoordelingskader kan zo nodig bij de situatie passend gemaakt worden. Het is van belang dat de toets op betekenisvol integraal managementniveau uitgevoerd wordt. Voor een lager aggregatieniveau dan grote deelorganisatie met integrale managementverantwoordelijkheid is het kader niet geschikt. De instelling maakt met Hobéon afspraken over de samenstelling van het auditteam. De instelling kan ook aangeven voor welk niveau van erkenning zij in aanmerking wenst te komen, te weten toegewijd, erkend of excellent. (Zie paragraaf onder kopje oordeelsvorming ) Samenstelling van het auditteam Het auditteam bestaat uit drie à vier personen en wordt ondersteund door een secretaris. Hobéon levert de voorzitter, in samenspraak met de instelling neemt Hobéon minimaal twee materiedeskundigen in het auditteam op, mede afhankelijk van de profilering en de speerpunten die de instelling heeft aangegeven. De auditoren hebben een onafhankelijke positie ten opzichte van de instelling. Verloop en opzet audit Uitgangspunt voor de audit is een zelfevaluatie in termen van het beoordelingskader, ondersteund door een documentendossier. De secretaris voert een voorstudie uit op de documenten en rapporteert aan het auditteam. Het auditteam vormt zich vooraf een voorlopig oordeel op basis van de zelfevaluatie en de rapportage van de secretaris en stelt van daaruit aandachtspunten op voor de audit. Het auditprogramma (duur, gesprekspartners) wordt in samenspraak met de instelling opgesteld, in proportie met de omvang van de instelling. Het auditteam stelt het programma vast. Na afloop van het auditprogramma geeft de voorzitter een terugkoppeling op hoofdlijnen. Hobéon Groep Beoordelingskader organisatietoets MVO v1.0 september

6 Oordeelsvorming Er zijn verschillende uitkomsten van de audit mogelijk, naar drie niveaus van integratie van MVO in de organisatie. Wij noemen ze toegewijd, erkend en excellent. Toegewijd Een organisatie krijgt het predicaat toegewijd, als zij er zich aantoonbaar aan verbonden heeft haar maatschappelijke verantwoordelijkheid te willen dragen, dit perspectief tot diep in de organisatie communiceert en actief is beleid en processen hieraan aan te passen. Het is nog niet nodig om op alle gebieden die zij als relevant benoemd heeft al resultaten te kunnen laten zien, maar het is wel nodig om op essentiële gebieden de weg naar resultaten te zijn ingeslagen. Dit certificaat heeft een geldigheid van twee jaar. Erkend Een organisatie krijgt het predicaat erkend, als zij haar maatschappelijke verantwoordelijkheid uitgewerkt heeft voor alle gebieden die zij als relevant benoemd heeft, daar aantoonbaar resultaten behaalt en hierover helder met haar omgeving communiceert in een tweezijdige communicatie. Dit certificaat heeft een geldigheid van drie jaar. Excellent Een organisatie krijgt het predicaat excellent als zij al langere tijd haar niveau van erkend te zijn handhaaft en door haar omgeving gezien wordt als opinion leader op het terrein van MVO in het hoger onderwijs. Dit certificaat heeft een geldigheid van drie jaar. Het kan ook zijn, dat het auditteam vaststelt, dat er nog een aantal kleine tekortkomingen zijn die verhinderen om het beoogde niveau te erkennen. Als deze binnen een half jaar te herstellen zijn, kan de instelling hiervoor kiezen, aanvullende stappen zetten en die ter beoordeling voorleggen. Het kan ook zijn dit zal met name aan de orde kunnen zijn bij het niveau toegewijd - dat een instelling ervoor kiest dit pas bij een volgende beoordeling, naar een hoger niveau, voor te leggen. Rapportage en daarna Het rapport wordt, na het normale proces van hoor- en wederhoor, aan het bestuur van de organisatie aangeboden, eventueel vergezeld van een certificaat met vermelding van het vastgestelde niveau en de geldigheidsduur. Hobéon Groep Beoordelingskader organisatietoets MVO v1.0 september

7 Beoordelingskader Onderwerp Criterium Waar het over gaat De toestand die we willen aantreffen Missie en visie Het bestuur van de organisatie heeft een heldere missie en visie over MVO geformuleerd. Deze wordt aantoonbaar en breed in de organisatie gedragen De profilering is mede tot stand gekomen in samenspraak met belanghebbende maatschappelijke partijen De organisatie heeft een heldere visie op haar gewenste betekenis voor de gebruikers van haar diensten op het gebied van onderwijs, onderzoek en dienstverlening Beleid De organisatie heeft de missie en visie vertaald in concreet beleid Het bestuur van de organisatie stelt zich expliciet verantwoordelijk voor het MVO-beleid De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het beleid en onderdelen daarvan is duidelijk en aantoonbaar in de organisatie belegd. Onderwijs De organisatie hanteert bij de ontwikkeling van haar opleidingsassortiment aantoonbaar het perspectief van maatschappelijke verantwoordelijkheid De organisatie stimuleert de opleidingen tot integratie van voor hen relevante vertaling van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid in de inhoud van hun onderwijs De organisatie hanteert een expliciet MVO-beleid bij haar internationaliseringsactiviteiten Onderzoek De organisatie hanteert bij ontwikkeling en onderhoud van haar onderzoeksportfolio aantoonbaar het perspectief van maatschappelijke verantwoordelijkheid De organisatie stimuleert de onderzoekseenheden tot integratie van maatschappelijke verantwoordelijkheid in hun onderzoeksprogrammering en -uitvoering Dienstverlening De organisatie hanteert bij de ontwikkeling van haar dienstenaanbod aantoonbaar het perspectief van maatschappelijke verantwoordelijkheid De organisatie voert hierover een actieve dialoog met haar klanten/partners De dienstverlening richt zich mede op service to the community Bedrijfsvoering Planet De organisatie heeft een helder beeld van haar invloedssfeer op de Planet-aspecten van de bedrijfsvoering De organisatie hanteert beleidsuitgangspunten en concrete doelstellingen om een neutrale of positieve impact op haar fysieke omgeving te hebben De aanpak leidt tot aantoonbare resultaten Hobéon Groep Beoordelingskader organisatietoets MVO v1.0 september

8 Onderwerp Criterium Waar het over gaat De toestand die we willen aantreffen Bedrijfsvoering People De organisatie heeft een helder beeld van haar invloedssfeer op de People-aspecten van de bedrijfsvoering De organisatie hanteert beleidsuitgangspunten en concrete doelstellingen ten behoeve van de sociale kwaliteit van de organisatie De aanpak leidt tot aantoonbare resultaten Bedrijfsvoering Profit De organisatie heeft een helder beeld van haar invloedssfeer op de Profit-aspecten van de bedrijfsvoering De organisatie hanteert beleidsuitgangspunten en concrete doelstellingen om op duurzame wijze vorm te geven aan haar verantwoordelijkheid voor haar financiële continuïteit De aanpak leidt tot aantoonbare resultaten Studenten De organisatie communiceert helder naar (potentiële) studenten inzake niveau, status, inhoud en naamgeving van de opleidingen De organisatie gaat op aantoonbaar verantwoorde wijze om met al haar studenten De organisatie besteedt daarbij expliciet aandacht aan studenten met een bijzondere achtergrond, waaronder internationale studenten en studenten uit minderheidsgroeperingen Beroepspraktijk De organisatie communiceert helder naar toekomstige en huidige werkgevers inzake niveau, status, inhoud en naamgeving van de opleidingen, zowel initiële opleidingen als beroepsgerichte kortere opleidingstrajecten De organisatie onderhoudt relaties met instellingen, organisaties en bedrijven in de regio, gericht op versterking van de maatschappelijke betekenis van onderwijs, onderzoek en dienstverlening voor de regio. Cultuur In de instelling heerst een cultuur waarin het bewustzijn van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de instelling in brede lagen van de organisatie wordt gedeeld De instelling communiceert haar doelstellingen en resultaten op het gebied van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de organisatie systematisch, binnen en buiten de organisatie Hobéon Groep Beoordelingskader organisatietoets MVO v1.0 september

Reglement Organisatietoets MVO

Reglement Organisatietoets MVO Reglement Organisatietoets MVO Januari 2013 INHOUD 1. KADER REGELING 1 1.1. Reglement Organisatietoets MVO 1 1.2. Het Keurmerk Maatschappelijk Verantwoord Organiseren in het Hoger Onderwijs 1 1.3. De Keurmerkcommissie

Nadere informatie

Bijzonder kenmerk Duurzaam hoger onderwijs

Bijzonder kenmerk Duurzaam hoger onderwijs Bijzonder kenmerk Duurzaam hoger onderwijs September 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Naamswijziging 3 3 Bijzonder kenmerk volgt reguliere procedure 3 4 Relatie met keurmerk Duurzaam Hoger Onderwijs: AISHE

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000 Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties 2 Inhoudsopgave ISO 26000: een richtlijn voor iedereen

Nadere informatie

Cursusaanbod Managementsystemen 2009

Cursusaanbod Managementsystemen 2009 Leveranciersbeoordeling Referentiekaders en relaties met diverse normen zoals o.a. ISO 9001, ISO 22000 en ISO 9004) De relaties in een leveringsketen Integrale ketenborging van gespecificeerde risicogebieden

Nadere informatie

ISO 26000 Jaarcongres 2013

ISO 26000 Jaarcongres 2013 ISO 26000 Jaarcongres 2013 Workshop: Zelfverklaring en GRI als communicatiemiddel bij stakeholderdialoog Dick Hortensius NEN, Senior Consultant managementsystemen Hans Kröder Internationaal Expert ISO

Nadere informatie

ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn

ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn Zet goede bedoelingen om in goede acties Ingeborg Boon NEN met dank aan Hans Kröder 1 Europees: 30 leden Wereldwijd: 159 leden ruim 60 jaar 18.000 publicaties Missie:

Nadere informatie

DE BLAAY-VAN DEN BOGAARD RAADGEVENDE INGENIEURS B.V.

DE BLAAY-VAN DEN BOGAARD RAADGEVENDE INGENIEURS B.V. DE BLAAY-VAN DEN BOGAARD RAADGEVENDE INGENIEURS B.V. Westblaak 35 ROTTERDAM MVO? Doen wij zo! Datum: 27-01-2015 Inleiding MVO? Natuurlijk! Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO); werken aan economische

Nadere informatie

2012 MVO Jaarverslag

2012 MVO Jaarverslag 2012 MVO Jaarverslag MVO-beleid Tomingroep Als mensontwikkelbedrijf werkt Tomingroep aan duurzaamheid in de volle breedte. Wij willen op een maatschappelijk verantwoorde wijze zaken doen in samenwerking

Nadere informatie

Versie 1.4 BOUWEN AAN MVO. MVO standaard voor de bouw Deel C: Toetsingsregeling. Versie: 1.4

Versie 1.4 BOUWEN AAN MVO. MVO standaard voor de bouw Deel C: Toetsingsregeling. Versie: 1.4 Versie: 1.4 Versie 1.4 BOUWEN AAN MVO MVO standaard voor de bouw Versie: 1.4 pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 Organisatie van de certificatie-instelling 4 1.1 Algemene eisen 4 1.2 Toezicht 4 1.3 Openheid

Nadere informatie

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring 1 Waarom MVO? Moeten: Horen: Lonen: gedrag af MVO handelen wordt afgedwongen MVO handelen o.b.v. vrijwilligheid (morele motivatie) De markt beloont MVO en straft

Nadere informatie

Certificatiecriteria NEN-EN-ISO versie 9001:2008

Certificatiecriteria NEN-EN-ISO versie 9001:2008 Certificatiecriteria NEN-EN-ISO versie 9001:2008 Inhoudsopgave 1 Algemeen... 3 1.1 Doel van dit document... 3 1.2 Toepassingsgebied... 3 1.3 Beheer van dit document... 3 1.4 Referenties... 3 1.5 Definities

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

BEOORDELINGSKADER duurzame ontwikkeling in opleidingen. AISHE 2012 Versie 2

BEOORDELINGSKADER duurzame ontwikkeling in opleidingen. AISHE 2012 Versie 2 BEOORDELINGSKADER in opleidingen AISHE 2012 Versie 2 Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Auditing Instrument for Sustainabilty in Higher

Nadere informatie

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER 1. INLEIDING Het certificeringsonderzoek voor de aanbieders van opleidingen voor tourmanager heeft de vorm van

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Opleidingen Duurzaam Vernieuwen

Opleidingen Duurzaam Vernieuwen Opleidingen Duurzaam Vernieuwen Inhoud Avans & Context Programma Avans Duurzaam Instrumenten AISHE Curriculum scan VESTIA+D Contact. Avans & Context Avans Hogeschool 29.000 studenten 2.500 medewerkers

Nadere informatie

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt ISO9001:2015, in vogelvlucht Door Tjarko Vrugt 18-11-2015 - Qemc - Tjarko Vrugt Bron: NEN - Delft 2 DE NIEUWE NEN EN ISO 9001 : 2015 Deze presentatie beperkt zich tot de essentie Sktb besteed in 2016

Nadere informatie

01 Inleiding... 3 02 Wie is Agrico?... 5. 03 Scope MVO 2013/2014... 7 04 MVO principes... 7

01 Inleiding... 3 02 Wie is Agrico?... 5. 03 Scope MVO 2013/2014... 7 04 MVO principes... 7 Inhoudsopgave 01 Inleiding... 3 02 Wie is Agrico?... 5 03 Scope MVO 2013/2014... 7 04 MVO principes... 7 1. Agrico legt rekenschap af over effecten op de maatschappij, de economie en het milieu... 8 2.

Nadere informatie

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap.

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap. Wij stellen u graag de nieuwste versie van de Talent Management Roadmap voor. Twee mindsets rond duurzaam HR werden toegevoegd: - Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen - Business Model Aanvullende informatie

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

Erkenningsregeling Restauratie Schilderbedrijven. Versie 1.1

Erkenningsregeling Restauratie Schilderbedrijven. Versie 1.1 Erkenningsregeling Restauratie Schilderbedrijven Versie 1.1 Erkenningsregeling Restauratie Schilderbedrijven Hobéon Certificering BV Versie 1.0 September 2006 Versie 1.1 Juli 2009 Auteurs: H. Bleijs W.L.M.

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

Onderbouwing ISO 26000 Zelfverklaring

Onderbouwing ISO 26000 Zelfverklaring Onderbouwing ISO 26000 Zelfverklaring Bijlage B Referentiematrix: antwoorden op onderzoeksvragen Conform NPR 9026+C1:2012 NEN-ISO 26000, maart 15 TTR Euroworks B.V. Edisonweg 47 2952 AD Alblasserdam Telefoonnummer:

Nadere informatie

Onno Elzinga, BMD Advies Oost, 2 juni 2010

Onno Elzinga, BMD Advies Oost, 2 juni 2010 Duurzaam ondernemen Waar praten we over? Onno Elzinga, BMD Advies Oost, 2 juni 2010 Onderwerpen Duurzaam ondernemen. Waar praten we over? Wat is MVO? Ontwikkelingen Waarom duurzaam ondernemen? ISO 26000

Nadere informatie

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg.

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg. ISO 9001 voor de zorg: een bewuste keuze ir.drs. A. van der Star MSHE Normcommissie ISO 9001 Zorg NEN 1 februari 2011 Bijdragen: H. Dekker: Certificatie in de Zorg Onderwerpen Perspectief van kwaliteit

Nadere informatie

Certificatiecriteria VCU versie 2011/05

Certificatiecriteria VCU versie 2011/05 Certificatiecriteria VCU versie 2011/05 Inhoudsopgave 1 Algemeen... 3 1.1 Doel van dit document... 3 1.2 Toepassingsgebied... 3 1.3 Beheer van dit document... 3 1.4 Referenties... 3 1.5 Definities en afkortingen...

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement en duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen en milieumanagement zijn begrippen die vaak, bijna onbewust, gekoppeld worden aan milieubelastende sectoren

Nadere informatie

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra 2 DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer 15 februari 2011 Sietse Vlietstra Adviseur duurzaam ondernemen en innovatie Syntens 3 4 Wat is duurzaam? Het voorzien in de behoeften

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Normen De MVO-Wijzer

Normen De MVO-Wijzer Normen De MVO-Wijzer Pagina 1 Inhoudsopgave 1. MODEL 3 2. OVERZICHT MVO-THEMA S 4 3. OVERZICHT MVO-NORMEN 5 Copyright november 2014, Stichting De MVO-Wijzer, Breda Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy VO norm Stichting VO Aantoonbaar Door Gerben Bekooy Inhoud presentatie 1. aanleiding 2. doel 3. toelichting 4. relatie met andere VO initiatieven 5. status van de norm 6. vragen Door Gerben Bekooy Aanleiding

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Wel of niet certificatie? K. de Jongh

Wel of niet certificatie? K. de Jongh K. de Jongh Tijdsduur: 30 minuten Certificatie; ondermeer status 2015 versies De nieuwe norm; HLS en 2015 versies Voorbeelden uit de praktijk HLS en 2015 versies in de praktijk Conclusies? 9-3-2015 2 Certificatie:

Nadere informatie

Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000

Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000 Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000 Bijlage C Vaststellen van relevantie, significantie en prioriteit van MVO-onderwerpen NPR 9026 Versie: december 2011 Auteurs Rob Boers Erwin Vos CSU CSU

Nadere informatie

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Van der Meer B.V. heeft in 2011 een nulmeting laten uitvoeren door een externe adviseur. Deze actie is genomen om op een objectieve

Nadere informatie

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen?

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen? 5 Procescriteria In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen en ISO 26000 NBA. Spoorwegmuseum Utrecht woensdag 25 september 2013 Hans Kröder Internationaal Expert ISO 26000

Duurzaam ondernemen en ISO 26000 NBA. Spoorwegmuseum Utrecht woensdag 25 september 2013 Hans Kröder Internationaal Expert ISO 26000 Duurzaam ondernemen en ISO 26000 NBA Spoorwegmuseum Utrecht woensdag 25 september 2013 Hans Kröder Internationaal Expert ISO 26000 MVO ISO 26000: Richtlijn voor Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van

Nadere informatie

MVO Jaarverslag 2013

MVO Jaarverslag 2013 MVO Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Principes van maatschappelijke verantwoordelijkheid... 3 1.1 Het afleggen van rekenschap... 3 1.2 Transparantie... 3 1.3 Ethisch gedrag... 3 1.4 Respect

Nadere informatie

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing.

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing. Deontologische Code INLEIDING Het doel van de Deontologische Code van het Instituut is het stimuleren van een ethische cultuur binnen het geheel van de professionele uitoefening van interne audit. Interne

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

MVO principes Enexis. Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

MVO principes Enexis. Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen MVO principes Enexis Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Een betrouwbare, veilige energievoorziening is een van de hoekstenen van een moderne samenleving en vertegenwoordigt dan ook een

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Communicatie

Onderzoeksopzet Communicatie Onderzoeksopzet Communicatie Rekenkamercommissie Heerenveen Februari 2009 Rekenkamercommissie Heerenveen: onderzoeksopzet communicatie 1 Inhoudsopgave A. Wat willen we bereiken 1. Aanleiding en achtergronden

Nadere informatie

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer Auditstatuut Systeemtoezicht Wegvervoer Datum: 17 januari 2013 Status: vastgesteld versie 1.0 Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Voorwoord 3 2 Audits 4 2.1 Systeemcriteria 4 3 Traject audit 5 3.1 Self-assessment

Nadere informatie

Duurzaamheidsverslaggeving

Duurzaamheidsverslaggeving Duurzaamheidsverslaggeving MVO-contactdag - Gent 20 oktober 2010 Frank Van Damme - Commotie Agenda Duurzaamheidsverslaggeving Situering? Wat? Waarom? Global Reporting Initiative - GRI Inhoud Materialiteit

Nadere informatie

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Versie 2012 Inleiding 201 Nederlands Normalisatie Instituut. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

ZekereZorg3 Informatieveiligheid in de Zorg. Nico Huizing RE RA

ZekereZorg3 Informatieveiligheid in de Zorg. Nico Huizing RE RA ZekereZorg3 Informatieveiligheid in de Zorg Nico Huizing RE RA Ziekenhuizen in Nederland * Najaar 2008: IGZ toetst 20 ziekenhuizen, norm NEN7510, rapport 12/ 08 * Opdracht IGZ: lever per 1/2/ 09 plan van

Nadere informatie

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Professioneel facility management Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Inhoud Voorwoord Professionele frontliners 1. Theoretisch kader 2. Competenties en

Nadere informatie

Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000

Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000 Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000 Bijlage C Vaststellen van relevantie, significantie en prioriteit van MVO-onderwerpen NPR 9026 Versie: 2015 Auteurs Rob Boers Erwin Vos CSU CSU 1 Prioriteringsrapport

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad; Regeling van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 2015, nr. , tot instelling van het tijdelijk Bureau ICT-toetsing (Instellingsbesluit tijdelijk Bureau ICT-toetsing) Handelend

Nadere informatie

MVO actieplan HKV 2015-2016

MVO actieplan HKV 2015-2016 MVO actieplan HKV 2015-2016 November 2015 November 2015 MVO actieplan HKV Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Onze MVO doelen en actiepunten... 5 3 Implementatie, review en communicatie... 8 4 Verantwoording...

Nadere informatie

Belangrijke wijzigingen HKZ-normen

Belangrijke wijzigingen HKZ-normen Belangrijke wijzigingen HKZ-normen door wijzigingen in ISO 9001:2015 Belangrijke wijzigingen HKZ-normen Op 15 september 2015 is de nieuwe ISO 9001:2015 gepubliceerd. Een groot aantal HKZ-normen is ISO-compatibel.

Nadere informatie

Programma van Eisen kwaliteitshandboek Natuurbeheer

Programma van Eisen kwaliteitshandboek Natuurbeheer Programma van Eisen kwaliteitshandboek Natuurbeheer In dit Programma van Eisen geeft de subsidiegever (in dit geval de provincie) aan, aan welke eisen een beheerder moet voldoen om voor certificering in

Nadere informatie

MVO Grafimedia norm. Versie: 3 mei 2011

MVO Grafimedia norm. Versie: 3 mei 2011 MVO Grafimedia norm Geïnspireerd op de ISO 26000 richtlijn Versie: 3 mei 2011 Uitgave van de Stichting Certificatie Grafimedia branche (SCGM) Copyright SCGM, Amstelveen, 2011 Niets van deze uitgave mag

Nadere informatie

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing Inhoud 1 Inleiding 3 2 Aantonen kwaliteitsborging van de dienstverlening 4 3 Auditing 5 3.1 Wanneer toepassen

Nadere informatie

Handleiding. De MVO-Wijzer voor Gebruikers

Handleiding. De MVO-Wijzer voor Gebruikers Handleiding De MVO-Wijzer voor Gebruikers Copyright november 2014 Stichting De MVO-Wijzer, Breda Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

MAATSCHAPPELIJK ONDERNEMEN

MAATSCHAPPELIJK ONDERNEMEN MAATSCHAPPELIJK ONDERNEMEN HDS Schoonmaakdiensten 1 Inhoudsopgave Pagina 1. Algemene informatie HDS Schoonmaakdiensten 3 1.1 referenties 4 2. Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) 5 3. Maatschappelijk

Nadere informatie

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam Logo organisatie EFQM Excellence Recognised for Excellence Organisatie naam Verantwoordelijke (België) 2004 EFQM Het is de bedoeling van EFQM om het algemene gebruik van dit materiaal binnen bedrijven

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Hieronder treft u per onderwerp het beoordelingskader aan van de module Betalingsachterstanden hypotheken 2014-2015. Ieder onderdeel

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit Reglement College van Bestuur Onderwijsstichting Esprit Amsterdam, vastgesteld, na goedkeuring door de Raad van Toezicht op 4 december 2015, door het College van Bestuur in haar vergadering van 7 december

Nadere informatie

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit.

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. TRAINING Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. DAGAGENDA 09.00 09.15 uur: Inloop en koffie 09.15 09.30 uur: Kennismaking

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

Hoe maak je waarde met MVO beleid? Pierre Hupperts - The Terrace Gerard Teuling - MVO Nederland Giel Krutzer Aarts Conserven

Hoe maak je waarde met MVO beleid? Pierre Hupperts - The Terrace Gerard Teuling - MVO Nederland Giel Krutzer Aarts Conserven Hoe maak je waarde met MVO beleid? Pierre Hupperts - The Terrace Gerard Teuling - MVO Nederland Giel Krutzer Aarts Conserven OPZET WORKSHOP Inleiding en inventarisatie vragen Ervaringen van Aarts Conserven

Nadere informatie

PENTAIR FAIRBANKS NIJHUIS ISO 26000 Gerard Scholten FLOW AND FILTRATION SOLUTIONS FAIRBANKS NIJHUIS

PENTAIR FAIRBANKS NIJHUIS ISO 26000 Gerard Scholten FLOW AND FILTRATION SOLUTIONS FAIRBANKS NIJHUIS ISO 26000 Gerard Scholten FLOW AND FILTRATION SOLUTIONS FAIRBANKS NIJHUIS INTRODUCTIE FAIRBANKS NIJHUIS Ruim 110 jaar producent van hoogwaardige pompen, turbines en hydraulische systemen. Eigen ontwerp

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: evolutie of revolutie?

De nieuwe ISO-normen: evolutie of revolutie? De nieuwe ISO-normen: evolutie of revolutie? Een goede voorbereiding is het halve werk Wordt de overgang van ISO 9001:2008 naar ISO 9001:2015 voor u een evolutie of een revolutie? In 2000 hadden de wijzigingen

Nadere informatie

Kwaliteitskader Complementaire Zorg Utrecht, 19 juni 2014

Kwaliteitskader Complementaire Zorg Utrecht, 19 juni 2014 Partner for progress Kwaliteitskader Complementaire Zorg Utrecht, 19 juni 2014 Even voorstellen - Drs. Petra van Mastrigt - Ing. Gerard Crone - Drs. Willy Limpens Kiwa Nederland B.V. Visie Kiwa B.V.: Kiwa

Nadere informatie

Referentie: 2014042238. Regeling ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling bij commissies van Zorginstituut Nederland

Referentie: 2014042238. Regeling ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling bij commissies van Zorginstituut Nederland Referentie: 2014042238 Regeling ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling bij commissies van Zorginstituut Nederland De Raad van Bestuur van Zorginstituut Nederland, gelet

Nadere informatie

Energie Management Plan 2015

Energie Management Plan 2015 Energie Management Plan 2015 Bijlage bij het KAM jaarplan 2015 Voorlopig Versie 1.0 VBG 2015-09 22 Energie Management Plan 2015 Pagina 1 van 5 Inhoudsopgave Energie Management Plan 2015 1 Veiligheid 2

Nadere informatie

1 Wat zijn interne audits?

1 Wat zijn interne audits? 1 Wat zijn interne audits? Binnen de organisatie willen we kwaliteit garanderen in de zorgverlening die wij bieden of het product dat we maken. We hebben daarom allerlei afspraken gemaakt over het werk.

Nadere informatie

MVO Prestatieladder versie juni 2010 Toevoeging Maatwerk tijdbesteding

MVO Prestatieladder versie juni 2010 Toevoeging Maatwerk tijdbesteding 5.7 Certificatie audit en tijdbesteding Dit zijn richtlijnen met een minimaal aantal mandagen voor een vestiging. In andere gevallen dienen ter aanvulling de IAF guidances voor tijdsbesteding bij samengestelde

Nadere informatie

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Beoordelingskader, ofwel hoe wij gekeken en geoordeeld hebben Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Uitgangspunten 2 3 Beoordelingscriteria 3 4 Hoe

Nadere informatie

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid Waar start je als ondernemer met duurzaamheid www.will2sustain.com SPELREGELS PARTICIPATIEF INTERACTIEF MOBIELTJES GEBRUIK MAKEN VAN KENNIS IN DE GROEP CONCREET TOEPASSEN GEBRUIK MAKEND VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

Beleidsregels Wet Taaleis 2016 betreffende de Participatiewet

Beleidsregels Wet Taaleis 2016 betreffende de Participatiewet Beleidsregels Wet Taaleis 2016 betreffende de Participatiewet Het Drechtstedenbestuur; gelezen het advies van het Portefeuillehoudersoverleg Sociaal d.d. 1 december 2015, gelet op artikel 18b van de Participatiewet

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen Dit document maakt gebruik van bladwijzers NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen 31 januari 2014 NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvo-verslagen

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Brussel, 21 januari 2004 210104_Advies_deontologische_code. Advies. deontologische code voor loopbaandienstverlening

Brussel, 21 januari 2004 210104_Advies_deontologische_code. Advies. deontologische code voor loopbaandienstverlening Brussel, 21 januari 2004 210104_Advies_deontologische_code Advies deontologische code voor loopbaandienstverlening Inhoud Op 2 december 2003 vroeg de Vlaamse Minister van Werkgelegenheid en Toerisme R.

Nadere informatie

Kwaliteitszorg en accreditatie

Kwaliteitszorg en accreditatie Infofiche Kwaliteitszorg en accreditatie Om kwaliteitsvol onderwijs te garanderen, worden opleidingen en instellingen beoordeeld. Enerzijds is er interne kwaliteitszorg die binnen de hogeschool of universiteit

Nadere informatie

Opleidingsgids Zorg en Welzijn

Opleidingsgids Zorg en Welzijn zelforganiserende teams relaties Opleidingsgids Zorg en Welzijn implementatiekunst kwaliteit cultuur sociaal kapitaal 2015 organisatienetwerken MVO projecten Leren & ontwikkelen bij Bureau de Bont Medewerkers

Nadere informatie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie Kwaliteitskader aanbieders Kunsteductie juni 2013 1 1. Toetsingskaders, toetsing en registratie Inleiding Kwaliteitsmanagement vloeit voort uit de overtuiging dat kwaliteit van producten en processen vrijwel

Nadere informatie

Hoe met MVO te beginnen

Hoe met MVO te beginnen Hoe met MVO te beginnen Stappenplan MVO; hoe krijg ik mijn bedrijf op niveau 1? In welk jaar is de MVO Prestatieladder gelanceerd? In het jaar 2009 In het jaar 2010 2 MVO Certificaten/verklaringen 3 In

Nadere informatie

Perspekt jaarplan 2014

Perspekt jaarplan 2014 Perspekt jaarplan 2014 Externe versie Inleiding Perspekt is een algemeen erkend en gerespecteerd kwaliteitsinstituut voor het terrein zorg in relatie tot wonen en welzijn. Perspekt wil toonaangevend zijn

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Situering van de Kwaliteitscode Afstemming op Europese referentiekaders De regie-pilots De uitgebreide instellingsreview In de periode 2015-2017 krijgen de universiteiten

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie