Mark Wijmans BIM naar de uitvoering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mark Wijmans BIM naar de uitvoering"

Transcriptie

1 Mark Wijmans BIM naar de uitvoering

2 BIM naar de uitvoering Mark Wijmans Printversie vrijdag 12 juli 2013 Versie 2.0 Roeleveld-Sikkes Architects Architecten Architectenbureau Persoonlijk begeleider: dhr. G. Slappendel en dhr. E. Versluys Alexanderstraat JL Den Haag Tel: Fax: De Haagse Hogeschool Academie voor Technology, Innovation & Society Bouwkunde persoonlijk begeleider: E.J. (Eric) Schrijver Johanna Westerdijkplein EN Den Haag Postbus 13336, 2501 EH, Den Haag Tel: Fax:

3 Voorwoord Dit rapport, BIM naar de uitvoering heb ik geschreven in het kader van mijn functie als 4 e jaar HBO bouwkunde student aan de Haagse Hogeschool, en mijn verdieping in het begrip BIM in de bouwwereld. Het vormt het resultaat van een onderzoek dat ik heb verricht op het bureau van Roeleveld-Sikkes Architects. Mijn interesse in BIM vloeit voort uit mijn stageperiode van mijn opleiding. De term BIM circuleerde al enige tijd rond in de praktijk van bouwkunde. Ik heb daarom besloten een onderzoek te doen ter invulling van een minorrruimte. Dit onderzoek was vervolgens aanleiding om een stage-minor te volgen bij Roeleveld-Sikkes, wat ook bestond uit een onderzoek in BIM. Ik ben er van overtuigd dat kennis van BIM een extra stap in de goede richting is voor afgestudeerde bouwkunde studenten. Er is een vraag naar BIM kennis in de bouw vanwege de groeiende belangstelling voor het begrip. Tot slot vermeld ik dat dit rapport tot stand is gekomen dankzij suggesties en ondersteuning van het bureau dat het onderzoek mogelijk maakte, Roeleveld-Sikkes Architects. Mijn dank gaat bij deze uit naar de werknemers van dit bureau voor het delen van hun kennis en tijd. Daarnaast bedank ik in het bijzonder Gerwin Slappendel, Egor Versluys en Eric Schrijver, die de taak op zich hebben genomen om mij te begeleiden bij het onderzoek. 2

4 Inhoud Voorwoord... 2 Samenvatting... 4 Inleiding Wat is BIM? Afkorting en definitie Doel van BIM D versus 2D Interoperabiliteit Big BIM, little BIM Hype Cycle Samenwerkingsverbanden disciplines en sub disciplines in de bouw Subtaken De taken als disciplines Schematische weergave samenwerkingsverbanden Informatie stromenschema s bij de samenwerkingsverbanden Contact met de uitvoering BAM Bouwend Nederland Brinkgroep Conclusie Test Het test model IBIS4BIM Voorwaarden van Brink Testresultaten Toelichting van de test Opmerkingen van Brink Conclusie... 1 Bronnenlijst

5 Samenvatting Om BIM (Building Information Model) goed te benutten dient een digitaal 3D model van het te bouwen bouwwerk gebruikt te worden om de informatie van dit bouwwerk uit te wisselen. Dit is informatie zoals het ontwerp, de kosten, de planning en eventueel onderhoudsprognose. Dit model kan binnen een bedrijfsorganisatie gebruikt worden (little BIM), maar ideaal gezien wordt het gebruikt om informatie uit te wisselen met overige partijen in de bouw (big BIM) zoals aannemers, architecten, adviseurs en opdrachtgevers. Om de samenwerking met de uitvoering vanuit de architect met BIM te bevorderen moet duidelijk zijn of de werkwijze van de architect aangepast kan worden, om het gebruik van BIM tussen de architect en de uitvoering te stimuleren. Hiervoor kan gekeken worden naar taken van de uitvoering zoals planning, calculatie en werkvoorbereiding. Deze taken komen in verschillende samenwerkingsverbanden tussen architect en uitvoering qua verantwoordelijkheid verschillend voor. Vaak vallen zij onder de verantwoordelijkheid van de aannemer. Er vindt een wisselwerking van informatiestroming plaats bij deze taken tussen de disciplines architect en aannemer. Uit toenadering tot de uitvoering blijkt dat deze nog niet geheel open staat voor samenwerking met BIM met de architect. Het blijkt dat onderdelen binnen bedrijven van de uitvoering, met name calculators, zich nog comfortabel voelen bij traditionele werkmethode. Zij zien nog geen zichtbare voordelen om deze werkmethode aan te passen door BIM te gaan gebruiken. Echter geven zij wel te kennen dat BIM voordelen kan bieden op het gebied van werkvoorbereiding. Met behulp van clash control kunnen fouten in het ontwerp die tijdens de werkvoorbereiding worden ontdekt, en dus faalkosten opleveren, in een eerder stadium worden opgelost. Dit blijkt een groot voordeel van BIM voor de uitvoering. De calculatie in de uitvoering is bereid om een samenwerking aan te gaan met een ontwerpende partij om uit te zoeken hoe de BIM samenwerking kan worden bevorderd. Zij kunnen de ontwerpende partij vertellen hoe zij een BIM model aangeleverd willen krijgen. Met een handleiding is duidelijk geworden hoe een model moet zijn opgezet zodat deze door de calculerende partij kan worden uitgelezen, zodat zij een berekening kunnen uitvoeren. Na het aanpassen van een door Roeleveld-Sikkes Architects ontworpen model volgens deze handleiding is een test met Brink uitgevoerd. Uit deze test bleek dat het model verder aangepast dient te worden. Deze aanpassingen zijn niet heel complex, en kunnen relatief eenvoudig worden gedaan. Zodra het model is geoptimaliseerd, kan Brink eenvoudig een gewenste begroting opstellen van dit model. Dit scheelt aanzienlijk in tijd en moeite in vergelijking met de traditionele tekenpakketten en documenten. 4

6 Inleiding In de bouw komen verschillende disciplines voor zoals architecten, aannemers, adviseurs en opdrachtgevers, die ieder een eigen taak en eigen werkmethode hebben. Uiteindelijk moeten deze disciplines hun kennis en ervaringen delen om samen tot een resultaat te komen. Deze samenwerking is zeer complex. Dit komt door de grote hoeveelheid informatie, de kosten daarvan en juridische eigenschappen. Hierdoor is dit geen kwestie van een boek overhandigen, maar van het leveren van de juiste informatie, op de juiste manier op de juiste tijd. Building Information Model, kortgezegd BIM, is een werkmethode bij partijen in de bouw die samenwerking, en dus het uitwisselen van kennis en informatie, effectiever moet maken. Waar het traditioneel neerkomt op het leveren van documenten en tekenpakketten, kan met BIM een digitaal, informatie dragend model worden gebruikt. Bij Roeleveld-Sikkes Architects is BIM al enige jaren bekend. Zij werken samen met adviseurs op het gebied van constructie en installatie met BIM. Dit blijkt een goede samenwerking, en is voor Roeleveld-Sikkes Architects een reden om te zoeken naar samenwerkingen met overige disciplines in de bouw met BIM. Het gaat dan om disciplines die gericht zijn op de uitvoering in de bouw. Om deze samenwerking aan te gaan is het belangrijk om te weten hoe deze partijen met BIM willen samenwerken, zodat een eventuele samenwerking kan worden geoptimaliseerd. In dit rapport wordt een onderzoek beschreven dat is gericht op deze afstemming van samenwerking tussen Roeleveld-Sikkes Architects en uitvoerende partijen. Dit onderzoek is gericht op een drietal taken die voorkomen in de uitvoering van de bouw; planning, werkvoorbereiding en calculatie. Het onderzoek is gericht op samenwerking met uitvoerende partijen. Daarom is er veelvuldig contact geweest met deze partijen. Dankzij het netwerk aan contacten van Roeleveld-Sikkes was het mogelijk om verschillende partijen uit de bouw, waaronder grote namen zoals BAM en Bouwend Nederland, te spreken. Deze gesprekken waren naast een zelfstandig literatuur onderzoek onderdeel van het gehele onderzoek. Roeleveld-Sikkes Architects is benieuwd hoe zij haar diensten in het kader van BIM kan bevorderen, om een samenwerking met een uitvoerende partij op het gebied van één of meerdere van de drie bovengenoemde taken. Dit rapport geeft antwoord op die vraag. Het rapport vertelt eerst inleidende informatie over BIM. Wat is BIM, hoe werkt het en wat is het doel. Vervolgens vertelt het rapport in hoofdstuk 2 hoe bepaalde bedrijven in de bouw samenwerken in verschillende organisatievormen. Hoofdstuk 3 gaat in op het contact dat is gehouden met de uitvoering. De uitvoerende partijen weten hoe zij informatie willen ontvangen. Dit is daarom belangrijk voor het onderzoek. Uiteindelijk gaat hoofdstuk 4 in op een test die is uitgevoerd met een calculatiebureau. Deze test laat uiteindelijk zien op wat voor gebieden een samenwerking met dit bureau middels BIM kan worden verbeterd. 5

7 1. Wat is BIM? Dit inleidende hoofdstuk introduceert BIM. Het vertelt beknopt wat BIM is en wat de bedoeling is van BIM. Zo worden onduidelijkheden in de volgende hoofdstukken, die dieper ingaan op een gebied van BIM, voorkomen. Daarom is het belangrijk om te weten wat het onderwerp in kwestie eigenlijk is Afkorting en definitie BIM staat voor Building Information Model, ook wel bouw informatie model genoemd of bouwwerk informatie model. Het komt op hetzelfde neer. Een BIM is (veelal) een digitaal 3D model dat wordt gebruikt in de bouw om informatie uit te wisselen. Deze informatie bestaat uit de kennis over het gebouw dat nodig is om het gebouw te realiseren en, tegenwoordig steeds vaker, ook te onderhouden. Hierbij kan men denken aan informatie zoals het bestek, begroting, planning, meerjaren onderhoudsprognose, etc. afhangend van de contractvorm met de bouwpartners wordt deze informatie in een bepaald stadium aan het model gekoppeld. Meer hierover in hoofdstuk 2. De afkorting BIM vat drie termen samen; Building, Information en Model. Voor het leesgemak, en om onduidelijkheden te voorkomen, wordt in dit rapport deze vaste definitie aangehouden. Building staat letterlijk vertaald voor gebouw, of bouwwerk. Het gaat hier om het te realiseren bouwwerk. In de bouwkunde wordt dan gesproken over woningen en utiliteitsbouw zoals scholen, ziekenhuizen, overheidsgebouwen etc. Information beslaat de informatie van een dergelijk bouwwerk. Om een gebouw te ontwerpen en te realiseren is een grote hoeveelheid informatie vereist zoals afmetingen, materiaal, kosten, bouwtijd, bouwmethode en eigenlijk alle andere randvoorwaarden en eigenschappen die men kan bedenken bij een te bouwen bouwwerk. Model is een digitale 3D versie van het gebouw (building) dat de eigenschappen van het ontwerp (information) bevat. Dit model wordt vrijwel altijd door de architect ontworpen. Zoals bij een traditioneel ontwerpproces is dit model, net als een schets, VO, DO en bestek, een vertaling van het programma van eisen in volumes en materiaal. Waarbij een traditioneel ontwerp de informatie in losse documenten/bestanden werd aangeleverd, is bij BIM al deze informatie in het model verwerkt. Een BIM kan met meerdere tools gemaakt worden. Er zijn verscheidene programma s om te modelleren. Voor BIM is het echter belangrijk dat er informatie gekoppeld kan worden aan het model. Het programma moet deze mogelijkheid dus bieden. Er zijn vele soorten softwarepakketten, maar men kan denken aan Autodesk, Graphisoft en Tekla als grote softwaremakers voor respectievelijk Revit, ArchiCAD en het gelijknamige softwarepakket Tekla. 6

8 1.2. Doel van BIM Het doel van BIM is om informatie effectiever over te brengen van de één naar de andere partij binnen een bouworganisatievorm, om zo faalkosten te reduceren. Dit kan door het model zelf uit te wisselen of door meerdere partijen in hetzelfde model te laten werken. Om hier een beeld bij te krijgen kan men reflecteren op het traditionele proces. Bij het traditionele proces wordt bijv. door de architect een VO gemaakt. Dit VO wordt voorgelegd aan een adviseur voor een constructieplan en een installatieplan. Dit wordt vervolgens overgedragen aan de architect die dit als een vorm feedback verwerkt in het VO, naar een DO niveau. Deze uitwisseling met andere partijen gebeurt met documenten, , telefoon en overige communicatiemiddelen. Als er ondertussen wijzigingen worden gemaakt in de documenten, kan deze informatie verloren gaan bij partijen als hier niet goed op wordt gelet. Bij BIM wordt het model zelf gebruikt om de informatie over te brengen. Adviseurs kunnen hun constructie- en installatieplan verwerken in het model. Zo hoeft de architect dat niet te doen vanuit een los document. Eventuele knelpunten, zoals conflicten tussen onderdelen van de constructeur en de installateur, kunnen direct verholpen worden door een partij. Daarnaast is er ook de mogelijkheid dat het model op één centraal punt staat en dat de partijen in één en hetzelfde model hun werk leveren. Op deze manier wordt nodig verkeer van de informatie verminderd, wordt het meer centraal gehouden en worden wijzigingen sneller duidelijk voor betrokken partijen. Dankzij deze eigenschappen neemt de kans op fouten af, en dus ook de hoeveelheid faalkosten D versus 2D Tot nu toe is duidelijk dat het model een informatiedrager is. Daarnaast is ook meerdere malen gesteld dat het een 3D model is. Waarom is dat? Een 2D tekening zou immers ook de nodige informatie kunnen dragen. Het grote voordeel van 3D is dat een model een hele tekening van het ontwerp in één model is. In 2D moeten plattegronden, doorsneden en aanzichten los van elkaar getekend worden. Ook dit kan voor de nodige fouten zorgen zoals inconsequent tekenen, of simpelweg slordigheden naarmate het aantal losse tekeningen, en de informatie per tekening, toeneemt. Met BIM wordt één gebouw in 3D getekend, waar deze tekeningen uit gehaald kunnen worden op gewenst niveau. Daarnaast geeft een 3D model een veel betere impressie van het ontwerp. Men kan al in een vroeg stadium zien hoe de volumes zich vertalen naar de werkelijkheid. Een 2D aanzicht is soms lastig te relativeren terwijl een perspectief weergave met zonnestand, schaduwen en overige realistische aspecten van het model een duidelijk beeld geeft van het ontwerp. Vooral voor personen of partijen die niet gespecialiseerd zijn in bouwkunde, zoals sommige opdrachtgevers, is dit een groot voordeel. Zij kunnen hiermee beter oordelen of het ontwerp voldoet aan de door hen opgestelde eisen op het gebied van o.a. esthetica. 7

9 1.4. Interoperabiliteit De bouw bestaat uit samenwerken. Verschillende partijen in de bouw moeten hun kennis en ervaring met elkaar delen om uiteindelijk een bouwwerk te realiseren. Op traditionele wijze gebeurt dit op verschillende manieren. Via verschillende media wordt de informatie overgedragen, of soms persoonlijk. Met BIM is er streven om dit anders te doen. Partijen dienen hun informatie in het model toe te voegen, en/of uit te lezen. Echter gebruiken verschillende partijen verschillende softwarepakketten. Aangezien licenties van deze pakketten erg kostbaar zijn, is het ondenkbaar om partijen andere pakketten te laten gebruiken voor BIM. Om de samenwerking met verschillende softwarepakketten te bevorderen is er een interoperabiliteitssysteem ontwikkeld. Een programma is compatibel met een ander programma als zij elkaars output kunnen inlezen. Een.doc bestand is bijv. compatibel met Microsoft Word, maar niet met Iworks Pages van Mac. Er zijn weliswaar manieren om het.doc bestand toch uit te lezen, maar van oorsprong zijn ze niet met elkaar compatibel. Dit geldt ook voor bijv..dwg bestanden voor Revit. Deze zijn van oorsprong niet uit te lezen in bijv. ArchiCAD. Dit is echter wel noodzakelijk als partijen willen samenwerken die verschillende pakketten gebruiken. Hiervoor is IFC ontwikkeld. IFC staat voor Industry Foundation Classes en wordt ontwikkeld in de Verenigde Staten door BuildingSMART, voormalig IAI (International Alliance of Interoperability). Deze organisatie van aangesloten bedrijven ontwikkelt IFC op een non-profit basis om samenwerking tussen verschillende disciplines in o.a. de bouw met verschillende softwarepakketten mogelijk te maken. De organisatie is open voor toetreding van allen die gemotiveerd zijn om de ontwikkeling van IFC te bevorderen. IFC is een open en internationale ISO erkende standaard bestandsindeling die door een groot aantal programma s te lezen is. Het doel hiervan is om programma s in staat te stellen om output van andere programma s te kunnen openen, te lezen en er in te kunnen werken. In maart 2013 is IFC4 uitgekomen. Elke nieuwe versie van IFC is een verbetering op de voorganger en veroorzaakt minder dataverlies als een bestand wordt omgezet in IFC. Een symbolische weergaven van de werking van IFC. IFC kan dienen om communicatie tussen partijen met verschillende softwarepakketten mogelijk te maken. De softwareleveranciers die zijn aangesloten bij BuildingSMART hebben in hun programma s de ingebouwde optie op bestanden te exporteren naar IFC. 8

10 1.5. Big BIM, little BIM In de praktijk is een verschil te herkennen in de mate waarop BIM wordt gebruikt. Dat leidt tot een onderscheid in twee soorten BIM, big BIM en little BIM. Big BIM is het BIM zoals het is bedoeld. Verschillende partijen werken samen in of met een model dat alle informatie bevat voor het te realiseren bouwwerk. Dit model wordt met alle partijen uitgewisseld in een geschikte bestandsindeling, hetzij IFC of een oorspronkelijk extensie. Deze vorm van BIM wordt gehandhaafd door bedrijven om ketenintegratie te bevorderen, soms conform de richtlijnen van LEAN. Little BIM is wanneer een bedrijf binnen haar eigen organisatie BIM gebruikt. Als bijvoorbeeld de overstap wordt gemaakt van 2D naar 3D tekenen, en het ontwikkelen van een model met informatie. Het verschil is dan dat alleen de informatie vanuit het bedrijf zelf aan het model is toegevoegd. Het model wordt dus niet gebruikt om informatie uit te wisselen met andere partijen. Little BIM is echter wel een stap in de richting van big BIM. Men kan bij little BIM een 3D-model maken en informatie er aan koppelen. Het enige verschil is dat er geen informatie wordt uitgewisseld met andere partijen. Er zijn dus een aantal voordelen van little BIM t.o.v. een traditioneel proces. Zo maakt men alsnog een 3D-model en staat de informatie op één plek. Het verschil in de mate van BIM leidt er in de praktijk toe dat bedrijven eerder geneigd zijn te erkennen dat zij BIM gebruiken, hetzij big BIM of little BIM. De uiteindelijke doelstelling van BIM is big BIM. Als bedrijven BIM alleen gebruiken binnen hun eigen organisatie dan is dit dus enkel little BIM. Met deze vorm van BIM worden niet alle beoogde voordelen behaald, terwijl bedrijven wel te kennen geven dat zij BIMmen. Voor meer informatie kan men het boek Big BIM, Little BIM van Finith Jernigan raadplegen Hype Cycle Gartner is een Amerikaanse instelling die zich richt op technologie, onderzoek en advies. Zij verlenen o.a. advies op het gebied van technische ontwikkelingen en innovaties. In hun advies hebben zijn verwachting- en voorspellingsmodellen opgesteld die een beeld kunnen geven over de mogelijke ontwikkeling van een nieuw product. Eén daarvan is de Hype Cycle. (bron: Hype Cycle De Hype Cylce is een model dat de verwachting, en vervolgens daadwerkelijke opbrengst van een nieuw idee of product voorspelt. Vaak als een nieuw product een lang verwachtte introductie meemaakt, zijn de verwachtingen hoog opgelopen. Hierdoor nemen in de periode dat het product in dienst treedt de teleurstellingen toe als blijkt dat de resultaten tegenvallen wanneer deze worden gereflecteerd op de verwachtingen van het product. Naarmate het product meer wordt gebruikt, en men bekwaamheid ontwikkelt, neemt de productiviteit toe tot een stabiel niveau. Dit zal zo blijven tot een nieuw product wordt ontwikkeld, wat ook de Hype Cycle weer opnieuw doet beginnen. 9

11 Een grafiek van het verloop van verwachtingen en productiviteit van een product of techniek volgens de Hype Cycle van Gartner. Hype Cycle bij BIM De Hype Cycle is geen toets methode of harde eigenschap van een product. Er zijn naast Gartner zelf geen duidelijke instanties die de status van BIM onderbouwd kunnen relateren aan de Hype Cycle. Aangezien de Hype Cycle is gebaseerd op globale ervaring, en dus mening, kan er niets worden bewezen met cijfers. Uit blogs en discussiegroepen valt wel een globale mening te peilen. BIM is in de VS in een andere staat van ontwikkeling dan in Nederland. Uit Amerikaanse blogs blijkt dat BIM in de VS in de 2 e fase van de Hype Cycle wordt ervaren, in de peak of inflated expectations. In dat stadium wordt het product dus massaal toegepast met hoge verwachtingen. Overige Hype Cycles Gartner ontwikkelt en actualiseert ieder jaar Hype Cycles voor innovaties en producten. Door onderzoek te verrichten vullen zij voor een bepaald product de verwachting in. Hieronder is de Hype Cycle te zien van de actuele staat van ontwikkeling van producten in het jaar Overige Hype Cycles zijn niet gratis. Men dient geregistreerd te staan bij Gartner om inzage te krijgen in specifieke Hype Cycles. Waarschijnlijk publiceren ze elk jaar enkel de Hype Cycle van het voorgaande jaar gratis. De Hype Cylce grafiek van alle nieuwe en lopende ontwikkelingen in D printen is vol van verwachting, terwijl spraakherkenning tot een stabiel niveau is ontwikkeld. 10

12 2. Samenwerkingsverbanden Om een beeld te krijgen waar BIM voor gebruikt wordt is het handig om te onderzoeken hoe samenwerking volgens het traditionele proces plaatsvindt. Er zijn namelijk vele manieren voor partijen in de bouw om dit te doen. Dit vertaalt zich in verschillende bouworganisatievormen, of samenwerkingsverbanden. Het onderzoek richt zich op drie specifieke taken van de aannemer; planning, calculatie en werkvoorbereiding. Deze drie taken worden in dit hoofdstuk in verschillende samenwerkingsverbanden toegelicht disciplines en sub disciplines in de bouw In dit hoofdstuk worden een aantal taken van de twee disciplines architect en aannemer onder de loep genomen. Deze taken zijn belangrijk omdat zij een grote rol spelen voor de uitwisseling van belangrijke informatie, en dus samenwerking, tussen de architect en de aannemer. De taken worden belicht in verschillende samenwerkingsverbanden en contractvormen. Ook wordt gekeken naar dezelfde taken als zij onder de verantwoordelijkheid vallen van de verschillende disciplines taken Voor dit onderzoek worden de volgende taken onderzocht: - Calculatie - Planning - Werkvoorbereiding Deze taken zijn qua afhankelijkheid nauw met elkaar verbonden en worden gelijktijdig of in hetzelfde tijdskader van het bouwproject behandeld. Zo dienen een planning en een inschrijfbegroting bij een aanbesteding gelijktijdig voltooid te zijn. Daarnaast valt planning vaak onder de verantwoordelijkheid van de afdeling werkvoorbereiding. Echter wordt deze in het onderzoek los beschouwd omdat dit een op zichzelf staand onderwerp kan zijn. Deze drie werkzaamheden kunnen door verschillende disciplines in de bouw worden uitgevoerd. Wie deze werkzaamheden uitvoert hangt af van de bedrijfsgrootte van de disciplines, het samenwerkingsverband of vooraf gemaakte afspraken. Vaak blijkt in de praktijk dat de taken onder de verantwoordelijkheid van de volgende partijen vallen: calculatie Aannemer/calculator planning aannemer werkvoorbereiding aannemer We gaan uit van traditionele werkmethoden. In het onderzoek wordt uiteindelijk gekeken naar de mogelijkheden in het kader van BIM. Het is daarvoor noodzakelijk om te weten hoe het traditioneel in elkaar steekt. Afhangend van verschillend bovengenoemde factoren, kunnen sommige van deze werkzaamheden ook (gedeeltelijk) worden ingevuld door de architect. 11

13 Bedrijfsorganisatie van de inmiddels opgeheven bouwgroep Baas Smits. De bovenstaande tabel geeft de taken en verantwoordelijkheden daarvoor van de verschillende afdelingen binnen de Baas Smits bouwgroep weer. Baas Smits was een ontwikkelaar, uitvoerder en beheerder. In deze takenverdeling is te zien waar de bovengenoemde drie taken qua verantwoordelijkheid vallen in deze bouwgroep. Dit geldt niet voor alle bouwgroepen, of alle samenwerkingsverbanden, maar het geeft een indruk De taken als disciplines Hieronder worden de taken calculatie, werkvoorbereiding en planning beschouwd als disciplines. Dat houdt in dat zij personen of afdelingen binnen een bouwbedrijf, of een apart bedrijf voorstellen. Met die invalshoek wordt vervolgens gekeken naar de sub-activiteiten die deze disciplines uitvoeren als onderdeel van de hoofdtaak. Calculator Deze maakt de (inschrijf)begroting, bestaande uit: - Detailbegroting - Algemene bouwplaats kosten (ABK) - Algemene kosten (AK) - Winst en risico (W&R) - Verzekeringen - Bedrijfskosten Deze producten realiseert hij a.d.h.v.: - Hoeveelheden uit het bestek. - Eenheidsprijzen - Premies - Materieelkosten Hij is daarvoor afhankelijk van: - De architect, deze levert het bestek en eventuele kostenramingen. - Eenheidsprijzen uit bijvoorbeeld STABU2 elementen. De calculator werkt in de volgende dienstverbanden: - Bij een onafhankelijk calculatiebureau, engineeringbureau. - Als een bedrijfsonderdeel van een aannemer, ontwikkelaar of bouwgroep. Eén of meerdere personen. 12

14 Werkvoorbereider Deze bereidt het werk voor, bestaande uit de volgende werkzaamheden: - Vergelijkt offertes en kiest deze op basis van beste prijs. - Stelt de werkploegen aan en plant deze in. - Koopt de materialen in. - Heeft een kritische kijk op meer- en minderwerk. - Volgt de planning en werkt deze bij. Deze producten realiseert hij a.d.h.v.: - Hoeveelheden en soorten uit het bestek. - De planning. - De begroting. Hij is daarvoor afhankelijk van: - De architect, deze levert het bestek. - De calculator, deze levert de begroting. Planner De maker van de planning: - Bepaalt de hoeveelheden. - Bepaalt de omvang van verschillende bouwfasen. - Stelt een overallplanning op t.b.v. een aanbesteding. Dit realiseert hij a.d.h.v.: - Het bestek. - Hoeveelheden en soorten uit het bestek. - De begroting. Hij is daarvoor afhankelijk van: - De architect, deze levert het bestek. - De calculator, deze levert de begroting. Zoals eerder vermeld valt de planning vaak onder de werkzaamheden van de werkvoorbereider. Daaom is de planner van dezelfde factoren afhankelijk als de werkvoorbereider. 13

15 2.2. Schematische weergave samenwerkingsverbanden De werkzaamheden zijn nu bekend. Omdat deze werkzaamheden van belang zijn voor het verloop van het project is het ook belangrijk om te weten waar in het proces deze werkzaamheden plaatsvinden, en in wat voor samenwerkingsverbanden. In dit hoofdstuk worden in totaal vier verschillende samenwerkingsverbanden onderscheiden: - Architect, calculator en aannemer met aanbesteding - Architect, calculator en aannemer in een bouwteam - Architect en aannemer met aanbesteding - Architect en aannemer in een bouwteam De drie werkzaamheden calculatie, planning en werkvoorbereiding variëren qua tijdsduur, tijdstip en verantwoorde bij de verschillende samenwerkingsverbanden. In de schema s worden de activiteiten als tijdstroken uitgezet bij de discipline die er verantwoordelijk voor is. Als een taak door meerdere disciplines kan worden uitgevoerd, overlapt deze de grens tussen die twee disciplines. De taken in een samenwerkingsverband tussen een architect, onafhankelijke calculator en een aannemer. Hier gaat het om een contractvorm als een bouwteam. De partijen werken samen en het werk wordt niet uitbesteed. 14

16 De taken in een samenwerkingsverband tussen architect, onafhankelijke calculator en een aannemer. De contractvorm hier betreft een aanbesteding. De stukken die de aannemer realiseert t.b.v. de aanbesteding voor de begroting wordt uitbesteed aan de calculator. Het samenwerkingsverband tussen de architect en de aannemer. De werkzaamheden van de calculator worden grotendeels verzorgd door de aannemer. De architect neemt de activiteiten voor kostenramingen voor zijn rekening. De contractvorm betreft hier een bouwteam, hierdoor vindt er overlap plaats van sommige werkzaamheden tussen beiden disciplines. Het samenwerkingsverband tussen architect en aannemer. De taken zijn het zelfde verdeeld als in het bouwteam. Echter is er geen directe samenwerking tussen architect en aannemer. De aannemer realiseert hier zelfde begroting t.b.v. de aanbesteding. 15

17 2.3. Informatie stromenschema s bij de samenwerkingsverbanden De volgende schema s geven de eerder genoemde samenwerkingsverbanden weer in stromingen. Zo is er een duidelijk beeld van de intensiviteit van de mate van communicatie en informatie-uitwisseling bij de verschillende organisatievormen. De organisatievormen geven alleen de documenten weer die belangrijk zijn voor de overige partijen, dus de documenten waar ze afhankelijk van zijn. Zo wordt er bijvoorbeeld geen VO of DO weergegeven. Dit schema geeft een samenwerkingsverband weer tussen een externe calculator, een architect en een aannemer in een bouwteam organisatievorm. Er is een wisselwerking van communicatie te zien tussen de partijen. In deze organisatievorm zijn de partijen wat dichter bij elkaar betrokken. De aannemer kan bijvoorbeeld de architect van advies voorzien. Dit schema geeft een samenwerkingsverband weer tussen een externe calculator, een architect en een aannemer bij een aanbesteding als contractvorm. Het grote aantal pijlen laat zien dat er veel communicatie over en weer is tussen de partijen. Het is vrijwel altijd eenrichtingsverkeer. De één begint met werken als de ander klaar is. 16

18 Dit is een samenwerkingsverband tussen een architect en een aannemer met een aanbesteding als contractvorm. De aannemer neemt grotendeels de werkzaamheden van een externe calculator voor zijn rekening. De mate van informatie uitwisselen verschilt niet veel van de organisatie waar wel een externe calculator betrokken is. Het kleinste diagram laat een samenwerkingsverband zien tussen een architect en een aannemer in een bouwteam. Dit systeem zien we vaak terug bij bouwgroepen als bijv. Heembouw. 17

19 3. Contact met de uitvoering Om te weten hoe samenwerking met BIM richting de uitvoering kan worden bevorderd is het belangrijk om te weten wat de uitvoering aan verbetering verlangt. Samenwerking tussen twee partijen moet op elke partij goed zijn afgestemd. De ene partij is dus afhankelijk van de vraag van de ander om goed op deze vraag af te stemmen. Voor het onderzoek is contact gezocht met partijen in de uitvoering om deze vraag bij hen neer te leggen. En of zij bereid zijn om een test uit te voeren om deze mogelijk bevorderde samenwerking te toetsen. Uit deze test kan dan blijken of de samenwerking vanuit ons, de architect, goed is afgestemd, of er komen aspecten aan het licht waarop de samenwerking nog verbeterd kan worden BAM BAM is de grootste Nederlandse aannemer. In het kader van LEAN is BAM ook op zoek naar efficiënter samenwerken. Zij hebben kennis en vaardigheden op de drie taken die voor dit onderzoek belangrijk zijn; calculatie, planning en werkvoorbereiding. Er is contact gezocht met BAM woningbouw om bij elkaar te komen om mogelijke samenwerking met BIM te bespreken. Hiervoor is contact opgenomen met de BIM manager van BAM P. van Vliet, en een projectvoorbereider A. van Riet. Met hen hebben wij een bespreking gehad. Het gesprek: De nadruk van het gesprek lag in het kader van BIM vooral op het 3D BIM-model. Een constatering van beide partijen: de presentatiekracht van BIM is een voordeel om te gebruiken bij de opdrachtgever. Deze opdrachtgevers moeten wel eerst bekend worden gemaakt met de mogelijkheden van BIM. De ontwikkeling van een BIM-model of proces stagneert bij de calculatie voor de uitvoering. Verderop in het gesprek werd duidelijk dat de/een oorzaak hiervoor de huidige werkmethode van de calculators is. Deze willen wellicht (nog) niet van afwijken van deze werkmethode. Een constatering vanuit BAM is dat BIM engineering afhankelijk is van het project. Daarnaast is 3D-ontwerpen duurder dan traditioneel ontwerpen. Het verschil in prijs wordt gecompenseerd door de reductie van faalkosten. BAM gebruikt methoden om fouten uit ontwerpen te filteren. Met Clash Control worden fouten ontdekt in verschillende tekeningen van hetzelfde ontwerp. Daarnaast gebruiken ze een methode die Compare Modelling heet. Een voordeel wat BIM kan hebben is dat de werkvoorbereiders het model niet meer hoeven te clashen. Dit is al gedaan in het ontwerpproces, dus voordat het bij hun terecht komt. Zodoende kan er sneller gestart worden met de bouw. Dit is één van de grote voordelen van BIM voor BAM. De planning kan volgens BAM op twee manieren onttrokken worden uit het BIM model; een simulatie en de planning als een uitdraai uit het BIM model. Een visie van BAM is het gebruik van BIM voor de opdrachtgever bij de verkoop/verhuur van de huisvesting. Het scheelt veel geld als gebruik kan worden gemaakt van een presentatie of filmpje van het BIM-model in plaats van folders of brochures. 18

20 3.2. Bouwend Nederland Bouwend Nederland is de brancheorganisatie voor Nederlandse aannemers. De gedachte achter het contact zoeken met BNL is dat zei overzicht hebben van verschillende aannemers in Nederland, en hun activiteiten op het gebied van BIM. Wij hebben een gesprek met BNL gepland om samen één of meerdere aannemers te vinden die willen vertellen hoe zij effectief willen BIMmen. Daarnaast zochten wij een aannemer om een eventuele test mee uit te voeren. Dit gesprek is gehouden in het Bouwhuis te Zoetermeer met de heren ir. B. Gieskens en drs. H. Wisse. Zij zijn respectievelijk hoofd brancheontwikkeling en accountmanager bij Bouwend Nederland. Het gesprek: Bouwend Nederland is er van bewust dat er aannemers zijn die geïnteresseerd zijn in BIM. Echter konden zij niet direct aannemers noemen die eventueel een samenwerking aan willen gaan met ons. BNL stelde voor om een prijsvraag op stellen om zo deze aannemers te werven voor deze samenwerking. BNL zelf wil met het gesprek het goede voorbeeld geven aan haar leden met de interesse in BIM. Aannemers zijn in BIM niet zo ver als bijvoorbeeld architecten. BNL constateert dat opdrachtgevers met de vraag worstelen als het gaat om het gebruik van BIM in welke fase zij het moeten gebruiken. In de uitvoering of in de onderhoudsfase Brinkgroep Brinkgroep is een calculatie en software ontwikkelend bureau die ook als adviseur kunnen optreden. Het doel van dit gesprek was om te weten te komen wat voor informatie een BIM model van ons moet bevatten zodat het effectief berekend kan worden door Brink. Wij spraken daarvoor met dhr. E. van den Broek, senior kosten adviseur. Het gesprek: Tijdens de kennismaking heeft dhr. E. van den Broek uitgebreid toegelicht wat Brinkgroep doet, en wat het doet op het gebied van BIM. Egard zelf is verantwoordelijk als senior kostenadviseur voor kosten-, kwaliteit- en onderhoudsadvies. Brinkgroep heeft in 2008 een programma van een Hongaarse ontwikkelaar opgekocht genaamd IBIS. Met dit programma kunnen calculatiewerkzaamheden worden uitgevoerd met BIM modellen in aanvankelijk Revitmodellen. Brinkgroep ontwikkelt dit programma verder door het toepasbaar te maken op o.a. ArchiCAD, Arkey en Allplan middels IFC. Om de informatie uit IFC modellen van verschillende bronprogramma s te kunnen halen heeft Brink een handleiding opgesteld. In deze handleiding staat beschreven waar een model aan moet voldoen zodat deze door IBIS uitgelezen kan worden om te calculeren. De voordelen van IBIS vertalen zich in de mogelijkheid om elementen uit het model te lezen en hier direct de kosten aan te koppelen. IBIS beschikt over een ingebouwde viewer en elementenboom. Hierdoor kan de gebruiker element direct visueel benaderen, en andersom. 19

Building Information Modeling Informatie in een digitaal prototype van het ontwerp kostenmanagement bbn adviseurs juni 2013

Building Information Modeling Informatie in een digitaal prototype van het ontwerp kostenmanagement bbn adviseurs juni 2013 Building Information Modeling Informatie in een digitaal prototype van het ontwerp kostenmanagement bbn adviseurs juni 2013 bron: Ector Hoogstad Architecten BIM BIM is een term die in het vakgebied bouw

Nadere informatie

BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s. A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst

BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s. A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst Voorstellen Anton Slockers Directeur Admea / Smits van Burgst Admea is onderdeel van de Smits van Burgst

Nadere informatie

Wat is BIM. BIM model

Wat is BIM. BIM model Sacon en BIM Bij Sacon worden sinds 2009 projecten ontworpen, uitgewerkt en virtueel gebouwd in een Bouwwerk Informatie Model of BIM met behulp van de software Revit van Autodesk. Met de opgebouwde ervaring

Nadere informatie

Mark Wijmans BIM in de praktijk

Mark Wijmans BIM in de praktijk Mark Wijmans BIM in de praktijk BIM in de praktijk Mark Wijmans Academy for Technology, Innovation & Society Bouwkunde De Haagse Hogeschool Minor; BIM in de praktijk S. van Berkel 1 Voorwoord Dit rapport

Nadere informatie

BIM in de bouwkolom. Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2. 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2

BIM in de bouwkolom. Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2. 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2 . Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2 3 Hoe was het ook al weer vóór BIM: 2 1 / 18 3.1 Nadelen. 2 4 Hoe gaat samenwerken met

Nadere informatie

Plan van aanpak MARK WIJMANS. Stageminor Roeleveld-Sikkes Architects. Versie 4.2.3 08-03-2013

Plan van aanpak MARK WIJMANS. Stageminor Roeleveld-Sikkes Architects. Versie 4.2.3 08-03-2013 Plan van aanpak Stageminor Roeleveld-Sikkes Architects MARK WIJMANS Versie 4.2.3 08-03-2013 Printversie vrijdag 12 juli 2013 Inhoud Inleiding... 3 1. Achtergronden... 4 1.1. Invulling van de minor... 4

Nadere informatie

BIM-HANDLEIDING SPAANSEN BOUWSYSTEMEN

BIM-HANDLEIDING SPAANSEN BOUWSYSTEMEN BIM-HANDLEIDING SPAANSEN BOUWSYSTEMEN Door : Engineering SBO Status : definitief Versie : 22-10-2015 INHOUDSOPGAVE 1. TOELICHTING... 3 2. OPEN BIM... 4 3. PROCES... 4 4. SAMENWERKINGSVORMEN... 4 A. VORM

Nadere informatie

BIM bij Schüco. Hilvarenbeek, 22-05-2013

BIM bij Schüco. Hilvarenbeek, 22-05-2013 Hilvarenbeek, 22-05-2013 Definities BIM: proces of product? Ontwikkelingen in de bouw Ontwikkelingen, software, werkwijze Ondersteuning voor architecten Schüco Revit Families Ondersteuning voor klanten

Nadere informatie

Open Specificaties Formaat

Open Specificaties Formaat Open Specificaties Formaat 11-11-2015 Erik Pijnenburg directeur @kubusbv Open Specificaties Formaat Voorstellen BIM voor fabrikanten OPEN standaarden Open Specificaties Formaat Korte demonstratie Vragen

Nadere informatie

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Aannemers Architectenbureaus Ingenieurs- en Adviesbureaus Installateurs

Nadere informatie

Kosten hoeveelhedenbepaling. Bron: bouwkostennota 2003 - bouwcollege

Kosten hoeveelhedenbepaling. Bron: bouwkostennota 2003 - bouwcollege Even voorstellen Kosten hoeveelhedenbepaling Bron: bouwkostennota 2003 - bouwcollege Collectieve hoeveelhedenstaten / Poolhoeveelhedenstaat het minimaliseren van de aanleiding tot frauduleus handelen het

Nadere informatie

INNOVATIEF (SAMEN)WERKEN: BIM: BOUW INFORMATIE MODEL. De standaard van de toekomst! Guido Leenders, Arno Vonk

INNOVATIEF (SAMEN)WERKEN: BIM: BOUW INFORMATIE MODEL. De standaard van de toekomst! Guido Leenders, Arno Vonk BIM: Bouw Informatie Model De standaard van de toekomst! Guido Leenders, Arno Vonk Binnen de bouw is BIM inmiddels een op zichzelf staand begrip geworden. Tegenwoordig willen we projecten BIM-men of er

Nadere informatie

ADOMI-ASD 3D BIM én 2D technische tekenkracht

ADOMI-ASD 3D BIM én 2D technische tekenkracht ADOMI-ASD 3D BIM én 2D technische tekenkracht 3D BIM én 2D technische tekenkracht Met ADOMI en ASD beschikt u over een softwarecombinatie die helemaal is afgestemd op de Nederlandse bouw. ADOMI-ASD is

Nadere informatie

Memo gebruik ArchiCAD wandsparingen

Memo gebruik ArchiCAD wandsparingen Memo gebruik ArchiCAD wandsparingen Toelichting Memo Dit document is een aanwijzing voor een juiste overdracht van sparingen (b.v. Raam-, Deursparingen) in kalkzandsteenwanden. Dit memo is een aanvulling

Nadere informatie

BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart

BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart Inleiding Kennismaking: Beton- en Staalconstructeur Betontechnoloog IPMA gecertificeerd projectmanager Sinds

Nadere informatie

3D Modelleren & Virtueel Bouwen

3D Modelleren & Virtueel Bouwen 3D Modelleren & Virtueel Bouwen Balance & Result 3 november 2009 ir.hans Moll Directeur Strukton Engineering Representatie middels 3D-model Bouwkundig Constructief Installaties BIM: Bouw Informatie Model

Nadere informatie

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis is het eerste en grootste BIM-software project in Nederland. Uniforme Bouwdeelbibliotheek Het is bovendien het enige project dat

Nadere informatie

Ton van t Hoff architect directeur. Edwin Buis projectcoördinator. Slim Bouwen met BIM. praktijkervaring met BIM

Ton van t Hoff architect directeur. Edwin Buis projectcoördinator. Slim Bouwen met BIM. praktijkervaring met BIM Ton van t Hoff architect directeur Edwin Buis projectcoördinator Slim Bouwen met BIM praktijkervaring met BIM 1. keuze voor BIM 2. implementatie BIM in bureau 3. voorbeeldprojecten met BIM 4. voorbeeldproject

Nadere informatie

Welkom. Praktische Workshop BIM (10.00 uur 14.30 uur) Introductie - Marktontwikkelingen BIM-ID Praktijkvoorbeelden - Afsluiting

Welkom. Praktische Workshop BIM (10.00 uur 14.30 uur) Introductie - Marktontwikkelingen BIM-ID Praktijkvoorbeelden - Afsluiting Welkom Praktische Workshop BIM (10.00 uur 14.30 uur) Praktische Workshop BIM Radboud Baayen Jan Warnshuis Jaco Kamphorst Stefan van der Meulen Edgar van den Broek Jeroen van den Burg Hans Hendriks Programma

Nadere informatie

Slim bouwen met BIM 11 juni 2014

Slim bouwen met BIM 11 juni 2014 Bouwlokalen initiator Theo Peekstok projectcoördinator / partner multidisciplinair architectenbureau ? (afkomstig van hetnationaalbimplatform.nl ) BIM is gebaseerd op werken middels één model (database)

Nadere informatie

DE BIM WERKMETHODIEK. Gezocht: BIM-Partners. De toekomst is NU!

DE BIM WERKMETHODIEK. Gezocht: BIM-Partners. De toekomst is NU! Gezocht: BIM-Partners Waarom zou u aan ons BIM-proces deel willen nemen? Lees deze brochure en ontdek de mogelijkheden. Wacht niet langer en maak gebruik van ons uniek aanbod: Wordt BIM-partner van BolwerkWeekers.

Nadere informatie

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers BIM in de praktijk Alexander Hoos / Kuijpers TVVL Eindedaglezing, 4 april 2016 Alexander Hoos Informatie Manager Even voorstellen Installatie bedrijf Kuijpers (www.kuijpers.nl) Kerntaken: Procesoptimalisatie,

Nadere informatie

BIM: van hype naar praktijkintegratie. René Dorleijn

BIM: van hype naar praktijkintegratie. René Dorleijn BIM: van hype naar praktijkintegratie René Dorleijn DACE contactbijeenkomst 25 november 2010 Agenda 1. Introductie Movares 2. Hypecycle 3. BIM in de Bouw- & Infrasector 4. Wat is BIM? 5. Waarom BIM? 6.

Nadere informatie

Building Information Modelling (BIM)

Building Information Modelling (BIM) Building Information Modelling (BIM) Nederland - Duitsland - Ghana - Ierland - Polen - Turkije www.bartels.nl De Van Heek parkeergarage in Enschede, in BIM uitgewerkt in Revit met architect en installatieadviseur

Nadere informatie

Nu niet opnemen van Dutch Revit Standards op de lijst voor aanbevolen

Nu niet opnemen van Dutch Revit Standards op de lijst voor aanbevolen FS 151028.2D Forum Standaardisatie Nu niet opnemen van Dutch Revit Standards op de lijst voor aanbevolen Wilhelmina v Pruisenweg 104 2595 AN Den Haag Postbus 84011 2508 AA Den Haag www.forumstandaardisatie.nl

Nadere informatie

RRBOUWRAPPORT 144. Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen

RRBOUWRAPPORT 144. Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen RRBOUWRAPPORT 144 Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen 2 Handreiking Virtueel Bouwen Aan de slag met BIM, Gewoon doen! Jan Straatman en Willem Pel, Balance & Result Organisatie

Nadere informatie

Ingenieurs & BIM. 27 januari 2012

Ingenieurs & BIM. 27 januari 2012 Ingenieurs & BIM 27 januari 2012 Even voorstellen Dik Spekkink adviesbureau voor bouwprocesinnovatie Kwaliteitszorg Bouwprocesinnovatie ICT-beleid in de bouw Veiligheid & Gezondheid BIM Spekkink C&R en

Nadere informatie

BIM toepassing van A tot Z. Nieuwbouw Dimence Almelo

BIM toepassing van A tot Z. Nieuwbouw Dimence Almelo BIM toepassing van A tot Z Nieuwbouw Dimence Almelo Programma Welkom Animatie Rol van de opdrachtgever Het Dimence-team 4x een thema Pauze 4x èen thema Borrel Animatie Rol van de opdrachtgever René Siebring

Nadere informatie

Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek. BouwConnect is powered by

Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek. BouwConnect is powered by Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek BouwConnect is powered by BouwConnect: Sneller, Slimmer en Schoner BouwConnect is een samenwerking tussen KPN en De Twee Snoeken met als doel: Alle partijen

Nadere informatie

3D prefab engineering besparen door intelligente inzet van BIM

3D prefab engineering besparen door intelligente inzet van BIM 3D prefab engineering besparen door intelligente inzet van BIM Nederland - Duitsland - Ghana - Ierland - Polen - Turkije www.bartels.nl Bartels kan als ingenieursbureau terugvallen op een jarenlange ervaring

Nadere informatie

De ontwikkelingen bij Stabiplan ondersteunen onze doelstellingen tot procesverbetering...

De ontwikkelingen bij Stabiplan ondersteunen onze doelstellingen tot procesverbetering... KLANT aan het woord 4 De ontwikkelingen bij Stabiplan ondersteunen onze doelstellingen tot procesverbetering... BIM denken, doen en delen met Stabicad Megens Installaties over een grotere orderportefeuille

Nadere informatie

Virtueel Bouwen BIM Stand van toepassing

Virtueel Bouwen BIM Stand van toepassing Virtueel Bouwen BIM Stand van toepassing Jan Straatman, Balance & Result Organisatie Adviseurs b.v. 1 i.s.m. Willem Pel, Balance & Result en Hans Hendriks, debimspecialist 15 november 2010 Virtueel bouwen

Nadere informatie

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld 1. 3D-PRINTEN ALS TOEKOMSTIGE SLEUTEL ELEMENT 2.... 3.... Najib Amali 7X660 Product Presentation

Nadere informatie

In revit 2013 een slim knopje (building story) ingebouwd om een onderscheid te maken tussen vloerniveaus en overige zaken. Deze knop is te vinden

In revit 2013 een slim knopje (building story) ingebouwd om een onderscheid te maken tussen vloerniveaus en overige zaken. Deze knop is te vinden IFC uitwisseling De 3D CAD software van vandaag en morgen vereisen een standaard bestandsformaat die door elke partij gebruikt kan worden. De standaardisatie ontwikkeling gaat vooral de laatste tijd erg

Nadere informatie

Verdatarisering van bouwsector

Verdatarisering van bouwsector Verdatarisering van bouwsector Kostenmanagement & BIM 19 september 2013 2013 1 Imagine the result Gastspreker ir. T.A.L. (Ted) Peek ARCADIS, Financial Engineers T. 026-377 88 10 E. financialengineers@arcadis.nl

Nadere informatie

De visie van Bouwen met Staal.

De visie van Bouwen met Staal. 1 Ervaringen uit de Staalpraktijk Fred van Dam VDK Engineering 2 De visie van Bouwen met Staal. In de visie van Bouwen met Staal is BIM een gereedschap voor vernieuwing. Het biedt bedrijven instrumentarium

Nadere informatie

Inmeting en Opname. Voorlopig Ontwerp& Definitief Ontwerp. (Bouw)vergunning aanvraag. 2D, 3D en BIM tekenwerk. Maatvoering.

Inmeting en Opname. Voorlopig Ontwerp& Definitief Ontwerp. (Bouw)vergunning aanvraag. 2D, 3D en BIM tekenwerk. Maatvoering. Inmeting en Opname Voorlopig Ontwerp& Definitief Ontwerp (Bouw)vergunning aanvraag 2D, 3D en BIM tekenwerk Maatvoering Projectmanagement Wie zijn wij? Van Zaal Bouwtechniek is een onafhankelijk projectmanagementbureau

Nadere informatie

De BouwConnectie met S@les in de Bouw

De BouwConnectie met S@les in de Bouw De BouwConnectie met S@les in de Bouw Doel Verbetering van de communicatie in de bouw Terugdringen faalkosten en CO2-uitstoot Rendement verbeteren Hoe? Eén centrale bibliotheek met Integrale Eenduidige

Nadere informatie

Spelregels bij geschakeld bouwen Particulier Opdrachtgeverschap

Spelregels bij geschakeld bouwen Particulier Opdrachtgeverschap Spelregels bij geschakeld bouwen Particulier Opdrachtgeverschap Spelregels bij geschakeld bouwen Kiest u voor een kavel bestemd voor een geschakelde woning dan staat in het kavelpaspoort expliciet vermeld

Nadere informatie

BIM: business as usual. Rob van Dorp René van der Zande Frits Lely 23 mei 2012

BIM: business as usual. Rob van Dorp René van der Zande Frits Lely 23 mei 2012 BIM: business as Rob van Dorp René van der Zande Frits Lely 23 mei 2012 Opbouw: Inleiding Introductie Heijmans en HFB BIM: waarom en wat? Praktijkvoorbeelden de SO fase visualisatie- en communicatie ontwikkelen

Nadere informatie

SCRATCH KLANT AAN HET WOORD

SCRATCH KLANT AAN HET WOORD 4... lessons learned in Nederland zijn vliegwiel BIM-projecten in het buitenland... Internationale BIM-uitdaging bij Deerns Partnership belangrijker dan ontwerptools 5 BIM is geen doel op zich je hoort

Nadere informatie

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties 2 Supportdesk Pro Introductie Inhoudsopgave I Supportdesk Pro 3 1 Inleiding... 3 2 Werkwijze... 3 II Zaken 4 1 Introductie... 4 2 Zaken beheren... 4 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 4 Verwerken...

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

GEMEENTEN. april 2013. &omgevingsvergunning. de digitalisering van de

GEMEENTEN. april 2013. &omgevingsvergunning. de digitalisering van de GEMEENTEN de digitalisering van de &omgevingsvergunning Enquête onder Nederlandse gemeenten over de mate van digitalisering van het proces voor omgevingsvergunningen april 2013 Bouwmanagement en Vastgoed

Nadere informatie

Opdrachtgevers. Architecten. 3D Model Database. Civiele ingenieurs. Aannemers. Installateurs. Constructeurs Adviseurs

Opdrachtgevers. Architecten. 3D Model Database. Civiele ingenieurs. Aannemers. Installateurs. Constructeurs Adviseurs Opdrachtgevers Architecten 3D Model Database Aannemers Civiele ingenieurs Installateurs Constructeurs Adviseurs LOD100 LOD200 100: massa s 200: functioneel 300: materiaal specifiek 400: fabrikant specifiek

Nadere informatie

Aan de slag met BIM, Gewoon doen!

Aan de slag met BIM, Gewoon doen! Aan de slag met BIM, Gewoon doen! Jan Straatman Willem Pel Balance & Result We helpen professionals om sterker in de markt te staan en om hun organisatie en processen te verbeteren. 1 onderwijs lectoraat

Nadere informatie

Standaardisering..Waarom? Vanuit het oogpunt van de installateur. Alexander Hoos 09 mei 2016

Standaardisering..Waarom? Vanuit het oogpunt van de installateur. Alexander Hoos 09 mei 2016 Standaardisering..Waarom? Vanuit het oogpunt van de installateur Alexander Hoos 09 mei 2016 Even voorstellen Alexander Hoos Informatiemanager Technisch dienstverlener Kuijpers (www.kuijpers.nl) Kerntaken:

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Constructieve analyse bestaande vloeren laag 1/2/3 (inclusief globale indicatie van benodigde voorzieningen)

Constructieve analyse bestaande vloeren laag 1/2/3 (inclusief globale indicatie van benodigde voorzieningen) Pieters Bouwtechniek Haarlem B.V. Dr. Schaep manstraat 284 2032 GS Haarlem Postbus 4906 2003 EX Haarlem Tel.: 023-5431999 Fax: 023-5316448 Email: pbt.haarlem@pieters.net Internet: www.pietersbouwtechniek.nl

Nadere informatie

I N H O U D V E R B E T E R E N I N F O R M A T I E M A N A G E M E N T E N K E T E N S A M E N W E R K I N G

I N H O U D V E R B E T E R E N I N F O R M A T I E M A N A G E M E N T E N K E T E N S A M E N W E R K I N G WAT KOMT ER NA BIM I N H O U D Wat komt er na BIM BIM is het begin LEAN bouwen Projectinformatie altijd en overal beschikbaar Informatiemanagement verbeteren Samenwerken en communicatie Procesoptimalisatie

Nadere informatie

Bouwproces volgens de visie van Veelzijdigbouw

Bouwproces volgens de visie van Veelzijdigbouw 2011 Bouwproces volgens de visie van Veelzijdigbouw Veelzijdigbouw Walnootstraat 26 2461 DV Ter Aar Telefoon 06-43822608 Fax 0847-593939 info@veelzijdigbouw.nl www.veelzijdigbouw.nl Het bouwproces volgens

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de GWW Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

BIM voor een éénmanszaak

BIM voor een éénmanszaak BIM voor een éénmanszaak Binnen de disciplines architectuur, engineering en constructie (AEC) is een revolutie op kousenvoeten aan de gang. Terwijl eerder het inruilen van de tekenplank voor de digitale

Nadere informatie

Building Information Modelling

Building Information Modelling Building Information Modelling Communiceren en beheersen van bouwinformatie met BIM Marieke Steltenpool 29 maart 2012 1 Agenda 1. De theorie: Wat is BIM? 2. Wat houdt ons tegen? 3. De praktijk 4. Projectmanagement

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de B&U Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

Bimmen met VBI. aandachtspunten voor samenwerking

Bimmen met VBI. aandachtspunten voor samenwerking aandachtspunten voor samenwerking VBIM01-002 BIM helpt Steeds meer partijen ontdekken dat als BIM juist wordt toegepast dit helpt om bouwprocessen efficiënter te laten verlopen en daardoor sneller en goedkoper.

Nadere informatie

Leren over: - BIM - SE - GIS - COINS

Leren over: - BIM - SE - GIS - COINS Leren over: - BIM - SE - GIS - COINS Inleiding Wouter Notenbomer Projectmanager, SBRCURnet MBO Bouwkunde HBO Bouwkunde TU Delft Architecture TU Delft Building Technology 2011 Vera Yanovshtchinsky architecten

Nadere informatie

Building Information Modelling BIM

Building Information Modelling BIM Building Information Modelling BIM Nederland - Duitsland - Ghana - Ierland - Polen - Turkije www.bartels.nl Ervaring met BIM Hierboven staan vier aspectmodellen van de Rabobank in Sittard, die samen in

Nadere informatie

Dag van het Onderwijs 2013

Dag van het Onderwijs 2013 Dag van het Onderwijs 2013 Samenwerken over campussen en opleidingen heen: projectwerk met multidisciplinaire teams Pauline De Somer, Stefan Boeykens, Ralf Klein OOF-project 2011/24* 28 november 2013 *

Nadere informatie

BIM een impuls voor Ketenintegratie

BIM een impuls voor Ketenintegratie BIM een impuls voor Ketenintegratie Rob van Dorp - Babette van den Ancker André Klouwen 10 februari 2011 Programma Opening Ketenintegratie BIM Film Landbouwbuurt De opdrachtgever en BIM Het Bouwbedrijf

Nadere informatie

jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers

jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers ZELF (VER)BOUWEN? Zelf bouwen of verbouwen? JADE architecten biedt hiervoor reeds sinds 2010 een laagdrempelige service. Wij zijn gespecialiseerd in het ontwerpen

Nadere informatie

@martjandenhoed. Bureaumanager Architect @djgaarchitecten Gebruikt #Revit voor #BIM Bestuurslid RevitGG. Vader van 2 Getrouwd 32

@martjandenhoed. Bureaumanager Architect @djgaarchitecten Gebruikt #Revit voor #BIM Bestuurslid RevitGG. Vader van 2 Getrouwd 32 @martjandenhoed Bureaumanager Architect @djgaarchitecten Gebruikt #Revit voor #BIM Bestuurslid RevitGG Vader van 2 Getrouwd 32 architecten constructeurs bouwkundigen interieurarchitecten zorg onderwijs

Nadere informatie

BIM bij een installatieadviseur. door Marieke Steltenpool, MSc

BIM bij een installatieadviseur. door Marieke Steltenpool, MSc BIM bij een installatieadviseur door Marieke Steltenpool, MSc Inhoud 2 BIM: Logisch toch? Onze ervaringen met BIM BIM project Cultuurhuis Winschoten BIM en cultuur? Wat wij verwachten van de architect

Nadere informatie

BIM-rollen & competenties. BIM Praktijkdag 20-03-2014, Utrecht Wouter Notenbomer, SBRCURnet

BIM-rollen & competenties. BIM Praktijkdag 20-03-2014, Utrecht Wouter Notenbomer, SBRCURnet BIM-rollen & competenties BIM Praktijkdag 20-03-2014, Utrecht Wouter Notenbomer, SBRCURnet Introductie Wouter Notenbomer Projectmanager SBRCURnet Bouwtechniek BIM JUNI 2013 2 Kennisinstituut + = JUNI 2013

Nadere informatie

Tekenen met een potlood

Tekenen met een potlood Met SketchUp creëert men zeer snel en eenvoudig 3D oppervlakmodellen en visualiseert deze met texturen en animaties. U kunt schaduwen van de zon evalueren, landschappen creëren, snel uw tekening opsieren

Nadere informatie

Handleiding RoosterGenerator

Handleiding RoosterGenerator Inleiding Handleiding RoosterGenerator, deel II Handleiding RoosterGenerator Deel II: Aan de slag met RoosterGenerator De module RoosterGenerator is bedoeld als aanvulling op het maken van een competitie

Nadere informatie

IFC-EXPORT MET ASD BIM

IFC-EXPORT MET ASD BIM 1.1 INTRODUCTIE 1-2 1.1.1 WAAROM IFC? 1-2 1.2 BEKIJKEN EN ANALYSEREN VAN IFC-MODELLEN 1-3 1.2.1 IFC VIEWER 1-3 1.2.2 IFC ANALYSE SOFTWARE (MODEL CHECKER) 1-4 1.3 AANDACHTSPUNTEN BIJ HET OPZETTEN VAN HET

Nadere informatie

FORUM STANDAARDISATIE 10 juni 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuk 2D Intake-advies voor Dutch Revit Standard (DRS)

FORUM STANDAARDISATIE 10 juni 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuk 2D Intake-advies voor Dutch Revit Standard (DRS) FS 150610.2D FORUM STANDAARDISATIE 10 juni 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuk 2D Intake-advies voor Dutch Revit Standard (DRS) Advies Het Forum Standaardisatie wordt geadviseerd om de Dutch

Nadere informatie

BIM 2.0 VANUIT HET PERSPECTIEF VAN EEN AANNEMER WILLEM PEL BALANCE & RESULT. Pioneering BIM werkplaats 27 januari 2012

BIM 2.0 VANUIT HET PERSPECTIEF VAN EEN AANNEMER WILLEM PEL BALANCE & RESULT. Pioneering BIM werkplaats 27 januari 2012 BIM 2.0 VANUIT HET PERSPECTIEF VAN EEN AANNEMER WILLEM PEL BALANCE & RESULT Pioneering BIM werkplaats 27 januari 2012 Aannemer als de spil in de keten Een aannemer is de verbindende schakel tussen: Creatieve

Nadere informatie

Veel voor weinig. Ir A.W. Jansen MBA, Deerns raadgevende ingenieurs

Veel voor weinig. Ir A.W. Jansen MBA, Deerns raadgevende ingenieurs Veel voor weinig Ir A.W. Jansen MBA, Deerns raadgevende ingenieurs 1 Inleiding Introductie Innovatie in de bouw? Traditioneel werkproces Modern werkproces 2 bouwbranche Kenmerken Traditionele ambachtelijke

Nadere informatie

Proces Werktekening Thema 3

Proces Werktekening Thema 3 Proces Werktekening Thema 3 Voorwoord Zowel landelijke aanbestedingen als die in Europees verband krijgen steeds meer aandacht. De bestaande werkwijze van aanbesteden en de nieuwe werkwijze (innovatie)

Nadere informatie

Slim samenwerken in de bouw ABB omarmt Bouw Informatie Modellering (BIM)

Slim samenwerken in de bouw ABB omarmt Bouw Informatie Modellering (BIM) Slim samenwerken in de bouw ABB omarmt Bouw Informatie Modellering (BIM) Tijdens grote bouwprojecten werken installateurs steeds vaker samen met andere partners, zoals architecten, aannemers en constructeurs.

Nadere informatie

Partner voor het leveren van alle soorten (industrie) gebouwen.

Partner voor het leveren van alle soorten (industrie) gebouwen. Webru Staal B.V. Eemslandweg 100a 7894 AE Zwartemeer T 0591 317 153 F 0591 316 314 E info@webrustaal.nl I www.webrustaal.nl WEBRU STAAL Partner voor het leveren van alle soorten (industrie) gebouwen. Webru,

Nadere informatie

Onze Visie op Ketenintegratie en BIM. 27 mei 2011

Onze Visie op Ketenintegratie en BIM. 27 mei 2011 Onze Visie op Ketenintegratie en BIM 27 mei 2011 Het was op een donderdagmiddag in Vlaardingen Het was op een donderdagmiddag in Vlaardingen Visie op Keten Integratie De bouw kan gewoon niet doorgaan zoals

Nadere informatie

Virtueel Bouwen met BIM Serge Lefevere (BOECKX. architecture & engineering)

Virtueel Bouwen met BIM Serge Lefevere (BOECKX. architecture & engineering) Virtueel Bouwen met BIM 1 2 ++ CAD: COMPUTER AIDED DESIGN 2D / 3D ++ Van dom model 3 ++ Naar intelligent model Een Bouwwerk Informatie Model is een informatiemodel dat gemaakt en gebruikt wordt bij een

Nadere informatie

Building Information Modelling (BIM)

Building Information Modelling (BIM) Building Information Modelling (BIM) Nederland - Duitsland - Ghana - Ierland - Polen - Turkije www.bartels.nl Ervaring met BIM BIM, Building Information Modelling, is de oplossing die het mogelijk maakt

Nadere informatie

VDVZ Architecten - Jagerskade 17 3552 TL Utrecht - www.vdvz.nl

VDVZ Architecten - Jagerskade 17 3552 TL Utrecht - www.vdvz.nl BIM Architecten denken vaak dat BIM alleen voor grote, complexe, projecten wordt gebruikt en daardoor alleen geschikt is voor grotere architectenbureaus. Aart van der Vlist van VDVZ Architecten, een bureau

Nadere informatie

Wat is BIM? Opdrachtgevers : Saxion Hogeschool. Coach : Dhr. W.R. Fokkink (Saxion) Dhr. M. Mossel (Saxion)

Wat is BIM? Opdrachtgevers : Saxion Hogeschool. Coach : Dhr. W.R. Fokkink (Saxion) Dhr. M. Mossel (Saxion) Wat is BIM? Opdrachtgevers : Saxion Hogeschool Coach : Dhr. W.R. Fokkink (Saxion) Dhr. M. Mossel (Saxion) Auteur : BIM-Deelnemers 2012-2013 Studentnummer : 133 640 Klas : MBIME Inleverdatum : Maandag 28

Nadere informatie

Introductie Rekensoftware RFEM

Introductie Rekensoftware RFEM KOPPELING Integratie TUSSEN Rekenen RFEM en EN Tekenen AUTOCAD Introductie Rekensoftware RFEM RFEM Nederland, verdeler van Dlubal Software GmbH Ing. Emiel Peltenburg MSEng, RC Een van de grootste leveranciers

Nadere informatie

Hoe maak je de keten LEAN?

Hoe maak je de keten LEAN? Hoe maak je de keten LEAN? Oktober 2012 Meindert Koopman Directeur Bouwbedrijf Rijssen B.V Hoe maak je de keten LEAN?? Inleiding. Traditionele proces. Ketenintegratie.. Van Losser Installatiegroep. Ketenintegratie:

Nadere informatie

Workshop BIM. Een methodiek met nieuwe kansen 21 juni 2011. Hans Hendriks & Frank Maatje

Workshop BIM. Een methodiek met nieuwe kansen 21 juni 2011. Hans Hendriks & Frank Maatje Workshop BIM Een methodiek met nieuwe kansen 21 juni 2011 Hans Hendriks & Frank Maatje Agenda & Introductie Definitie BIM Essentie BIM : Samenwerken! BIM= BIM model en BIM methodiek Kortom: BIM = hulpmiddel,

Nadere informatie

Integratie architectuur en bouwkundige uitwerking in voorbeeldprojecten met Allplan.

Integratie architectuur en bouwkundige uitwerking in voorbeeldprojecten met Allplan. Integratie architectuur en bouwkundige uitwerking in voorbeeldprojecten met Allplan. 27 mei 2011 Rotterdam Bureau Bouwkunde Nederland BBNL tekent al sinds 1990 digitaal in Arkey. Sinds 2006 ook met Allplan.

Nadere informatie

Presentatie BIM. BIM PRES 20140521 MS presentatie bouwlokalen

Presentatie BIM. BIM PRES 20140521 MS presentatie bouwlokalen Presentatie BIM BIM PRES 20140521 MS presentatie bouwlokalen 21 mei 2014 te Nuth SATIJNplus Architecten BIM, ja! En hoe nu verder? 2 + ca. 35 medewerkers + Vestiging in Born + 50 jaar ervaring + Hoog kwaliteitsniveau

Nadere informatie

Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets

Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets ing. E.H.L. van Wissen Grontmij Nederland B.V. R. Gravesteijn Grontmij Nederland B.V. ir. L. van Hoogevest Grontmij Nederland B.V. Samenvatting

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

We BIMmen en nu? ing. Piet Fiege BIM specialist

We BIMmen en nu? ing. Piet Fiege BIM specialist We BIMmen en nu? ing. Piet Fiege BIM specialist Inhoud We BIMmen Definitie Waarom Welke partijen Veranderingen uitdagingen en nu? Resumé Vragen 2 We BIMmen definitie 3 We BIMmen definitie Werkmethodiek

Nadere informatie

BIM Building Information Modelling

BIM Building Information Modelling BIM Building Information Modelling Bouwen, Beheren en Implementeren 6/28/2010 Bimsolutions 1 WAT DOEN WIJ BIM Presenteren en workshops Sc op e BIM Manager Woonhuis Hengelo Spring workshop BIM Architect/modelleur

Nadere informatie

Brengt het veranderend bouwproces ontwerp en beheer bij elkaar?

Brengt het veranderend bouwproces ontwerp en beheer bij elkaar? Brengt het veranderend bouwproces ontwerp en beheer bij elkaar? Dinsdag 19 juni 2012 Waarom BIM en duurzaamheid belangrijk zijn voor de beheerfase Even voorstellen Machiel Kuijt (Leiden, 1955) Vanaf 1974

Nadere informatie

De werkzaamheden zullen hierna per fase worden toegelicht, in fig.1 is een globaal overzicht te zien van de werkzaamheden per fase.

De werkzaamheden zullen hierna per fase worden toegelicht, in fig.1 is een globaal overzicht te zien van de werkzaamheden per fase. Bijlage C: Fasering 1 Inleiding Het ontwerpproces kent een aantal fasen die elkaar opvolgen tot het moment dat daadwerkelijk wordt begonnen met de uitvoering van het ontwerp door een aannemer. Bij het

Nadere informatie

Nieuwe kenmerkende woontoren in centrum Emmen Soepel lopend treintje Vaker een constructeur op de bouwplaats bij kenmerkende constructieve details

Nieuwe kenmerkende woontoren in centrum Emmen Soepel lopend treintje Vaker een constructeur op de bouwplaats bij kenmerkende constructieve details 20 Zorg Nieuwe Zorg kenmerkende woontoren in centrum Emmen Wie de nieuwe woontoren van acht verdiepingen Zuidesch in het centrum van Emmen ziet staan, zal vooral de rond gevormde buitenmuren opvallen.

Nadere informatie

doe je samen Prefab houtskeletbouw van topklasse voor de zakelijke markt prefab houtskeletbouw van topklasse

doe je samen Prefab houtskeletbouw van topklasse voor de zakelijke markt prefab houtskeletbouw van topklasse doe je samen Prefab houtskeletbouw van topklasse voor de zakelijke markt prefab houtskeletbouw van topklasse 1. 2. 3. 100% recyclebaar bouwmateriaal uit duurzaam beheerde bossen. Grote maatnauwkeurigheid

Nadere informatie

De rol van BIM en ketenintegratie in het bouwproces en duurzaam bouwen voor opdrachtgevers. Presentatie Y. Hasnaoui, 19 juni 2012

De rol van BIM en ketenintegratie in het bouwproces en duurzaam bouwen voor opdrachtgevers. Presentatie Y. Hasnaoui, 19 juni 2012 De rol van BIM en ketenintegratie in het bouwproces en duurzaam bouwen voor opdrachtgevers Presentatie Y. Hasnaoui, 19 juni 2012 1 Doel van het Afstudeeronderzoek De mogelijkheden voor opdrachtgevers in

Nadere informatie

Voorbereiding BINK import

Voorbereiding BINK import Voorbereiding BINK import Inhoud 1 Inleiding... 1 2 Bouwkundig model openen... 1 3 Kolommen aanpassen... 2 4 Plafonds aanpassen... 3 5 Bouwkundig model opslaan... 3 6 Constructions.xml plaatsen... 3 7

Nadere informatie

Voor beide soorten aanbouwen geldt dat Woonlinie geen vergoedingen verstrekt voor het aanbrengen en/of verwijderen ervan.

Voor beide soorten aanbouwen geldt dat Woonlinie geen vergoedingen verstrekt voor het aanbrengen en/of verwijderen ervan. KLUSWIJZER 11 Zelf een aanbouw plaatsen Woont u naar uw zin, maar wilt u toch meer ruimte in de woning? Als verhuizen voor u geen optie is, kan een aanbouw uitkomst bieden. U kunt bijvoorbeeld de wasmachine

Nadere informatie

algemeen gebou, bouwkundige ontwerpen en uitwerkingen t: 06 26 102 791, e: info@mgarchit.nl, w: www.mgarchit.nl, a: vasteland 29, 3011 bj, rotterdam

algemeen gebou, bouwkundige ontwerpen en uitwerkingen t: 06 26 102 791, e: info@mgarchit.nl, w: www.mgarchit.nl, a: vasteland 29, 3011 bj, rotterdam algemeen Dank u voor interesse in gebou. Gebou is een jong buro dat esthetische bouwkundige ontwerpen en uitwerkingen maakt. Wij richten ons vooral op het segment kleinschalige nieuwbouw en renovatie van

Nadere informatie

Uw partner in bouwend Nederland!

Uw partner in bouwend Nederland! De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs B.V. Bouwend Nederland kan niet meer zonder virtual ontwerpen en gecertificeerde realisatie van projecten. Opdrachtgevers verwachten een integraal ontwerp

Nadere informatie

Je zet niet even een knop om en je bouwt lean

Je zet niet even een knop om en je bouwt lean project De BinnenVergt, Zaltbommel Je zet niet even een knop om en je bouwt lean 1 30 Het zegt al veel dat we tot nu nog geen verzoek tot meerwerk richting de opdrachtgever hebben gedaan. Aannemer Jan

Nadere informatie

DE BIM-WERKMETHODIEK. Gezocht: BIM-Partners. Stap in de toekomst!

DE BIM-WERKMETHODIEK. Gezocht: BIM-Partners. Stap in de toekomst! DE BIM-WERKMETHODIEK Stap in de toekomst! Gezocht: BIM-Partners Hoe eerder u klaar bent voor BIM (Bouw Informatie Model), hoe meer u profiteert van de vele voordelen. Word BIM-partner van Schouten Techniek

Nadere informatie

Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale basisschool 0 Ja O

Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale basisschool 0 Ja O Volledige naam van het instrument De Zorgmeter Afkorting Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor ook geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale

Nadere informatie