Factsheet Kinderopvang en Arbeidsparticipatie van vrouwen.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Factsheet Kinderopvang en Arbeidsparticipatie van vrouwen."

Transcriptie

1 Factsheet Kinderopvang en Arbeidsparticipatie van vrouwen. INLEIDING In 2009 ontvingen ruim ouders kinderopvangtoeslag voor de formele opvang van één of meerdere kinderen tot 13 jaar (11% meer dan in 2007). Onder formele kinderopvang wordt verstaan: o dagopvang voor kinderen van 0-4 jaar (kinderdagverblijf) o buitenschoolse opvang voor basisschool kinderen (zowel voor als na schooltijd als in schoolvakanties) o opvang door gastouders via een gastouderbureau plus opvang door ouderparticipatiecrèches. Onder de kinderopvangtoeslag wordt verstaan: een overheidsbijdrage in de kosten voor kinderen. De hoogte is afhankelijk van het inkomen. Mensen met kinderen die werken of een opleiding volgen komen in aanmerking voor een kinderopvangtoeslag. In totaal ging in 2009 bijna één op de drie kinderen tot 13 jaar naar de formele opvang. Van de kinderen jonger dan 4 jaar werd ongeveer de helft in een kinderdagverblijf of door gastouders opgevangen. Het ging in 2009 in totaal om meer dan kinderen I. De Belastingdienst keerde dat jaar 2,9 miljard euro aan kinderopvangtoeslag uit, ruim 5600 euro per aanvrager. Ouders betaalden zelf gemiddeld 20% van de totale kosten. Dit zijn getallen die twintig jaar daarvoor nog ondenkbaar waren. In Nederland is de formele kinderopvang laat op gang gekomen. Pas in 1989 kwam het eerste geld van de rijksoverheid beschikbaar voor formele kinderopvang. Ook zag het eerste regeringsstandpunt over kinderopvang in dat jaar het daglicht. In dit regeringsstandpunt werd gesteld dat kinderopvang niet alleen een verantwoordelijkheid van de overheid was, maar ook van ouders en werkgevers. Hiermee werd kinderopvang in de context van het arbeidsmarktbeleid geplaatst, met name om de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen. De eerste jaren ging de subsidie via de gemeenten naar het oprichten van opvangplaatsen. Dat was nodig omdat in het begin van de jaren negentig het aantal plaatsen op de wachtlijsten (40.000) het aantal beschikbare plaatsen (31.000) ruimschoots overtrof. In de loop van de jaren werden de wachtlijsten kleiner. Het ingewikkelde systeem (gesubsidieerde plaatsen, ingekochte bedrijfsplaatsen en particuliere plaatsen, allemaal met verschillende tarieven) werd in 2005 vervangen door de Wet Kinderopvang waar het systeem en de tarieven gestroomlijnd werden. Sindsdien is het gebruik van de formele kinderopvang en de gastouderopvang nog sterker gestegen dan in de voorafgaande periode. Budgetten werden overschreden en de eerste bezuinigingen kondigden zich aan. Zo is er al op de gastouderopvang en de buitenschoolse opvang bezuinigd. Naast overschrijding van de budgetten wordt als argument voor bezuinigingen vaak gebruikt dat de subsidie voor kinderopvang vooral gaat naar het verruilen van informele door formele opvang en daarmee de arbeidsparticipatie van vrouwen niet wordt bevorderd. Pagina 1

2 In deze factsheet wordt aan de hand van economische onderzoeken nagegaan wat de relatie tussen subsidies voor formele kinderopvang en arbeidsparticipatie van vrouwen is en in hoeverre er substitutie van informele opvang door formele opvang plaatsvindt. Ook wordt een verklaring gegeven voor deze substitutie. Deze factsheet is bedoeld voor beleidsmakers, sociale partners en politici die betrokken zijn bij de subsidiëring van formele kinderopvang. FINANCIËLE ARBEIDSPARTICIPATIEREMMERS Subsidie voor kinderopvang is één van de instrumenten om arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen. In de afweging al dan niet (meer) betaald te werken spelen meer factoren een rol zoals de aantrekkelijkheid van (meer) betaalde arbeid, waarbij het belastingregime een belangrijke rol speelt. Inkomensafhankelijke regelingen kunnen de arbeidsparticipatie van de tweede verdiener en de alleenstaande ouder ontmoedigen. Er zijn verschillende toeslagen in Nederland, zoals de huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag. Deze toeslagen zijn inkomensafhankelijk. Door (meer) te gaan verdienen kunnen deze toeslagen verdwijnen, waardoor iemand minder kan overhouden dan voorheen. Een huishouden met een alleenverdiener of een alleenstaande ouder gaat er niet op vooruit als de toeslag verdwijnt omdat de tweede verdiener of de alleenstaande ouder (meer) gaat verdienen. De overdraagbare algemene heffingskorting heeft ook zo n effect. Er is een algemene heffingskorting in Nederland. Dat betekent dat je als je bijvoorbeeld 2000 euro belasting moet betalen er 1987 euro (niveau 2010) wordt afgetrokken. Als een partner niet werkt, kan de heffingskorting van de niet-werkende partner worden overgedragen aan de werkende partner. Dan heeft de werkende partner 2 x heffingskorting op de te betalen belasting. Als de niet werkende partner zelf gaat werken komt de heffingskorting terug bij de voorheen niet-werkende partner. Dat betekent dat het gaan werken fiscaal niets extra s oplevert. Weliswaar wordt deze algemene heffingskorting vanaf 2009 in 15 jaar afgebouwd, maar de overdraagbaarheid blijft in stand als er kinderen onder de 6 jaar in het huishouden aanwezig zijn. Het effect van het afschaffen van de algemene heffingskorting (zonder uitzonderingen) is berekend door het CPB II. Vrouwen met een partner gaan 6,3% meer werken en alleenstaande ouders 1,2%. Afgezien van het beperkende effect van inkomensafhankelijke regelingen en het laten bestaan van de overdraagbare algemene heffingskorting voor huishoudens met kinderen onder de 6 jaar, is de introductie door dit kabinet van het inkomensafhankelijke kindgebonden budget ook zo n arbeidsparticipatieremmer van vrouwen. Het kindgebonden budget is een inkomensafhankelijke tegemoetkoming van de overheid voor gezinnen met kinderen onder de 18 jaar. Hoe meer kinderen onder de 18 jaar des te hoger het kindgebonden budget. De regeling lijkt een keuzevrijheid te impliceren, omdat ouders natuurlijk kunnen kiezen of ze het budget aan kinderopvang besteden of toevoegen aan het huishoudinkomen zodat ze zelf voor het kind kunnen zorgen. Vanuit participatieoogpunt is een kindgebonden budget geen goed idee III. Een kindgebonden budget impliceert dat de prikkel om betaald te werken afneemt. Immers als voltijd zorgen ook financieel wordt beloond, zoals met de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting het geval is, neemt de relatieve aantrekkelijkheid van betaalde arbeid af. De inkomensafhankelijke regelingen en de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting, maken het niet aantrekkelijk voor met name laag opgeleide vrouwen, om (meer) te gaan werken. Afgezien van de financiële participatieremmers kunnen er ook andere redenen zijn om de keuze voor (meer) betaalde arbeid niet te maken. Zo lijkt er sprake te zijn van een typisch Hollands zorgideaal IV. Dat typisch Hollands zorgideaal houdt in: zelf zorgen. Dat blijkt in praktijk nogal plooibaar te zijn gezien het feit dat in twintig jaar tijd het aantal kinderen dat gebruik maakt van de formele kinderopvang is gestegen van (in 1990) naar in Pagina 2

3 CIJFERS In onderstaande grafiek wordt de groei van de formele kinderopvang van zichtbaar gemaakt. ECONOMISCHE ONDERZOEKEN In de afgelopen tien jaar heeft het Centraal Planbureau een aantal keer de relatie tussen subsidies op de kinderopvang en arbeidsparticipatie van vrouwen onderzocht. Ook zijn er in 1999 en 2009 Macro Economische Verkenningen (MEV) verschenen waarin speciale hoofdstukken aan kinderopvang zijn gewijd. De MEV is een jaarlijkse publicatie van het CPB en wordt vergezeld door de jaarlijks begroting van de regering. In het kort wordt een weergave van deze onderzoeken gegeven. Ook wordt ingegaan op een onderzoek van SEO (Economisch Onderzoek), een onderzoek van het SCP en een essay van E-Quality over de arbeidsparticipatie van Nederlandse vrouwen. Alle onderzoeken en de MEV s (met uitzondering van het onderzoek van het SCP) bevestigen dat subsidies op de kosten van kinderopvang de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen met kinderen bevorderen. In 1999 noemt het CPB V een aantal specifieke positieve effecten. De werkloosheid onder gehuwde vrouwen vermindert omdat de kosten van kinderopvang een barrière kunnen vormen voor het accepteren van een baan. Bovendien stimuleert subsidie op kinderopvang loonmatiging. Doordat ouders die gebruik maken van kinderopvang dan netto meer overhouden, kunnen werkgevers een lager loon bieden om werken aantrekkelijk te maken voor gehuwde vrouwen VI Het CPB ziet ook een positieve relatie tussen subsidie op kinderopvang en de productiviteit van gehuwde vrouwen, omdat het investeringen in menselijk kapitaal aantrekkelijker maakt. Door al deze effecten neemt de werkgelegenheid op macro-economisch niveau meer toe dan bij algemene lastenverlichting. Pagina 3

4 De kosten van de extra subsidies worden gedekt door de extra belastingopbrengsten, zodat de subsidie zich terugverdient. In de MEV 1999 VII is het CPB wat specifieker over de relatie tussen subsidie van formele kinderopvang en de arbeidsparticipatie van vrouwen. De beleidsvoornemens uit het regeerakkoord ( ) om de subsidies te verhogen worden doorberekend. De extra subsidie op de kinderopvang levert een arbeidsaanbodeffect van ongeveer personen (in formele arbeidsjaren ) op. Bovendien daalt de werkgelegenheid in de zwarte sector met arbeidsjaren. In 2008 verschijnt een notitie van het CPB VIII waarin de groei van de kinderopvang in het verleden, heden en toekomst wordt geanalyseerd. Bij de groei van de kinderopvang in de periode hebben vier factoren volgens het CPB een belangrijke rol gespeeld: de arbeidsparticipatie van vrouwen (1,7% per jaar), een daling van de prijs van kinderopvang, een daling van de wachtlijsten en een verschuiving in de voorkeur ten gunste van formele opvang. De sterke groei in de periode laat zich door het CPB niet zo gemakkelijk door deze factoren verklaren. Zo stijgt de arbeidsparticipatie van vrouwen minder dan in de periode Vooral incidentele factoren zijn volgens het CPB verantwoordelijk voor de stijging van het gebruik van de formele opvang. Bijvoorbeeld de halvering van de ouderbijdrage na inwerkingtreding van de Wet kinderopvang (2005) en de sterke groei van de gastouderopvang met name door het witten van opa en oma. (Het witten van opa s en oma s is inmiddels aan banden gelegd). Een derde factor die een rol heeft gespeeld is het verplichten van de werkgeversbijdrage in Het CPB verwacht voor de periode nog groei voor de kinderopvang o.a. door het gebrek aan informele opvang en het verschuiven van voorkeur naar formele opvang. De stijging van de kosten van gastouderopvang zal zich gedeeltelijk zelf terugbetalen. Gastouders gaan immers belasting betalen over het verdiende geld. Het CPB berekent in deze notitie ook wat er zou gebeuren als de overheid generiek de ouderbijdrage met 25% verhoogt: de werkgelegenheid zou in arbeidsjaren dan 0,2% lager zijn. In de Macro Economische Verkenning 2009 IX gaat het CPB dieper in op de 18% stijging van het gebruik van de formele opvang (kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang) na inwerkingtreding van de Wet kinderopvang. De helft van de stijging is toe te rekenen aan de hogere arbeidsparticipatie vrouwen, met name tweede verdieners en alleenstaande ouders. De andere helft komt voor rekening van de ruil tussen informele en formele opvang. Het CPB is minder stellig over de relatie van de subsidies voor gastouderopvang en participatie van vrouwen. De subsidies op gastouderopvang hangen minder samen met arbeidsparticipatie dan subsidies op kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang. In 2010 heeft het CPB X zich opnieuw beziggehouden met de subsidies voor kinderopvang. Weer wordt geconcludeerd dat hogere kinderopvangsubsidies de werkgelegenheid hebben verhoogd. Voor een verdere verhoging gaat dat volgens het CPB niet op. Als door een verder subsidieverhoging de formele ouderbijdrage nog eens verlaagd met 25% wordt, kost dat de overheid een kleine 400 miljoen euro maar levert dat minder dan 0.1% extra werkgelegenheid op. Dat komt volgens het CPB weer voornamelijk door het vervangen van informele door formele opvang. Overigens erkent het CPB dat de huidige overheidsuitgaven aan kinderopvang een effectieve bijdrage aan de arbeidsparticipatie hebben geleverd. Sterker nog, bij een grote bezuiniging loopt het verlies werkgelegenheid per euro subsidie aanzienlijk op. Het onderzoek van SEO Economisch onderzoek XI naar de participatie-effecten van de kinderopvangtoeslag vertoont eenzelfde beeld. De daling van de kinderopvangkosten van 50% heeft in de periode geleid tot een stijging van 5% in het aantal gewerkte uren van moeders met 0-4 jarige kinderen en voor moeders met kinderen van 4 jaar en ouder zelfs met een stijging tot 9%. Pagina 4

5 Ook in dit onderzoek wordt geconcludeerd dat een verdere verhoging van de subsidie vanuit participatie-effect weinig effectief is omdat er dan nog verdere substitutie van informele door formele opvang plaatsvindt. Uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau XII naar de beslissingen van vrouwen om al dan niet (meer) te gaan werken blijkt dat de invloed van kosten en aanbod van formele kinderopvang klein is. Opvattingen, normen en waarden zijn veel belangrijker. Slechts een minderheid van de Nederlanders is voor de 'formele' kinderopvang voor jonge kinderen. XIII De bovengenoemde onderzoeken en de cijfers van het CBS XIV wijzen echter op het tegendeel, de helft van de kinderen jonger dan 4 jaar wordt in een kinderdagverblijf of door gastouders opgevangen. De opvattingen die in de onderzoeken van het Sociaal Cultureel Planbureau naar voren komen lijken niet in overeenstemming te zijn met het gedrag van mensen. Keuzes worden - gezien de cijfers - blijkbaar wel gemaakt op basis van beschikbare en betaalbare formele kinderopvang. Dat er door dit aanbod van betaalbare formele kinderopvang een enorme cultuuromslag heeft plaatsgevonden is duidelijk. In 1990 werden kinderen en in kinderen in de formele opvang opgevangen. SUBSTITUTIE VAN INFORMELE DOOR FORMELE KINDEROPVANG Tot nu toe worden er in de onderzoeken weinig verklaringen gegeven voor het vervangen van informele door formele opvang. In een E-Quality essay XV geven Plantenga en Kok daarvoor wel een verklaring. Volgens hen laat de stijging van het gebruik van de formele opvang - na de halvering van de ouderbijdrage door de Wet kinderopvang en de substitutie van informele door formele opvang een onderdrukte vraag naar betaalbare formele kinderopvang in Nederland zien. Het CPB geeft in de notitie van 2008 XVI ook een verklaring: de eerste uren/dagen kunnen wellicht nog overbrugd worden door de uren af te stemmen met de partner (mits aanwezig) danwel door gebruik te maken van informele opvang door familie ( opa en oma ) of bekenden, maar op een gegeven moment komt de formele opvang in beeld. De groei in de kinderopvang zal volgens het CPB dan ook nog doorgaan door het gebrek aan informele opvang en het verschuiven van de voorkeur naar formele opvang. Het lijkt niet meer dan begrijpelijk dat ouders kiezen voor de zekerheid van formele opvang. Er is minder geregel en ouders zijn minder afhankelijk van de mogelijkheden en de bereidheid van familie, vrienden of kennissen. Grootouders wonen ver weg of werken zelf nog, hetzelfde geldt voor vrienden en kennissen. Daardoor zijn de mogelijkheden van informele opvang beperkter dan wel eens gesuggereerd wordt. Ouders hebben bovendien behoefte aan de zekerheid van continuïteit van opvang. Informele opvang door familie wordt achter de hand gehouden voor het geval dat er calamiteiten optreden zoals ziekte of vrije dagen van kinderen. Volgens Plantenga en De Kok gaat het bij beslissingen van vrouwen om (meer) te gaan werken om een afweging tussen de opbrengst van werken, de opbrengst van onbetaalde zorgarbeid en de opbrengst van vrije tijd. Alleen als de opbrengst van een uur betaalde arbeid per saldo groter blijkt te zijn dan de opbrengst van een uur zorgarbeid of vrije tijd zullen vrouwen de arbeidsmarkt betreden. Vrouwen (en mannen) maken als het ware een emotionele rekensom: ze tellen de totale opbrengst van zorgarbeid, vrije tijd en betaalde arbeid bij elkaar op en kiezen die combinatie die voor hen het meeste oplevert. Uit onderzoeken van het CPB blijkt dat vrouwen sterk reageren op wat zij na aftrek van de kosten van kinderopvang aan loon overhouden. Pagina 5

6 CONCLUSIES Conclusies op basis van bovenstaande onderzoeken en essay: 1. Subsidies op de formele kinderopvang hebben de arbeidsparticipatie van vrouwen bevorderd. 2. De sterke stijging van de formele opvang toont aan dat er een onderdrukte vraag naar formele kinderopvang in Nederland was en is. 3. De halvering van de ouderbijdrage (door de Wet kinderopvang) heeft een extra stijging van het gebruik van formele kinderopvang als gevolg gehad. De helft van de stijging is toe te schrijven aan arbeidsparticipatie van vrouwen, met name van de tweede verdiener en de alleenstaande ouder. Dat bevestigt dat vrouwen sterk reageren op wat zij na aftrek van de kosten van kinderopvang aan loon overhouden. 4. De andere helft van de stijging van de formele opvang (na inwerkingtreding van de Wet kinderopvang) heeft geleid tot substitutie van informele door formele kinderopvang. Dit is geen verspilling van overheidsgeld, maar een bewuste keuze van ouders voor zekerheid en continuïteit van formele kinderopvang en een gevolg van het gebrek aan en onzekerheid over informele opvang. 5. De relatie tussen subsidies op de gastouderopvang en arbeidsparticipatie is minder duidelijk dan de relatie tussen subsidies op de kinderdagopvang en buitenschoolse opvang en arbeidsparticipatie. 7. Opvattingen over formele kinderopvang zijn niet in overeenstemming met het feitelijke gebruik van de formele kinderopvang. AANBEVELINGEN 1. Betaalbare en kwalitatief goede formele opvang is van groot belang ter bevordering en behoud van de arbeidsparticipatie van vrouwen in Nederland. 2. Bij een ouderbijdrage van maximaal 20% in de totale kosten van formele kinderopvang is een optimum bereikt. Bij een nog hogere subsidie zal het arbeidsparticipatie-effect meer optreden. Bij een substantieel lagere subsidie zal de werkgelegenheid wel fundamenteel afnemen. 3. Lange termijn zekerheid voor ouders over betaalbare kwalitatief goede formele kinderopvang is belangrijk. 4. Voor de bevordering van arbeidsparticipatie van vrouwen is een verandering van de huidige financiële maatregelen nodig. 5. Kindregelingen zouden doorgelicht moeten worden op het effect op de arbeidsparticipatie van vrouwen. Pagina 6

7 BRONNEN Macro Economische Verkenningen 1999, CPB 1998 Analyzing the macro economic impact of child care subsidies: An AGE Approach, onderzoeksmemorandum no 147, CPB 1999 Een analyse van de groei van kinderopvang in het verleden, heden en toekomst, CPB notitie 14 mei 2008 Macro Economische Verkenningen 2009, CPB 2008 Child care subsidies revisited, CPB document 200, 2010 Participatie-effect kinderopvangtoeslag, Carolien Berden, Kok Lucy, SEOEconomisch onderzoek, Amsterdam 2009 Nederland werkt en moeder ook, Janneke Plantenga (hoogleraar Economie van de Welvaartstaat Universiteit Utrecht), Kok Lucy (SEO Economisch Onderzoek), E-Quality 2007 Moeders, werk en kinderopvang in model, Analyse van de arbeidsparticipatie- en kinderopvangbeslissingen van moeders met jonge kinderen, I.Ooms, Eggink, E., Van Gameren, E., SCP 14 augustus 2007 I Webmagazine, CBS, 4 maart 2009 II Analyse van maatregelen gericht op arbeidsparticipatie vrouwen, gepubliceerd als bijlage in: Kok, L., P.&H. Pott-Buter (2007), Kosten en baten van participatiebeleid, Amsterdam, SEO Economisch onderzoek III Nederland werkt en moeder ook, Janneke Plantenga (hoogleraar Economie van de Welvaartstaat Universiteit Utrecht), Kok Lucy (SEO Economisch Onderzoek), E-Quality 2007 IV Nederland werkt en moeder ook, Janneke Plantenga (hoogleraar Economie van de Welvaartstaat Universiteit Utrecht), Kok Lucy (SEO Economisch Onderzoek), E-Quality 2007 V Analyzing the macro economic impact of child care subsidies: An AGE Approach, onderzoeksmemorandum no 147, CPB 1999 VI Het is niet helemaal duidelijk wat het CPB hiermee bedoelt, de Wet Algemene Behandeling laat een verschil in lonen op basis van geslacht niet toe. VII Macro Economische Verkenningen 1999, CPB 1998 VIII Een analyse van de groei van kinderopvang in het verleden, heden en toekomst, CPB notitie 14 mei 2008 IX Macro Economische Verkenningen 2009, CPB 2008 X Child care subsidies revisited, CPB document 200, 2010 XI Participatie-effect kinderopvangtoeslag, Carolien Berden, Kok Lucy, SEOEconomisch onderzoek, Amsterdam 2009 XII Moeders, werk en kinderopvang in model, Analyse van arbeidsparticipatie- en kinderopvangbeslissingen van moeders met jonge kinderen, I.Ooms, Eggink, E., Van Gameren, E., SCP 14 augustus 2007 XIII Wil Portegijs, SCP, FD 25 september 2010 XIV Zie noot 1 xv Nederland werkt en moeder ook, Janneke Plantenga (hoogleraar Economie van de Welvaartstaat Universiteit Utrecht), Kok Lucy (SEO Economisch Onderzoek), E-Quality 2007 XVI Zie noot 7 Pagina 7

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 31 322 Kinderopvang Nr. 137 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Ruimte voor groei in de kinderopvang. Sociaal en Cultureel Planbureau in opdracht van het

Ruimte voor groei in de kinderopvang. Sociaal en Cultureel Planbureau in opdracht van het Ruimte voor groei in de kinderopvang Sociaal en Cultureel Planbureau in opdracht van het Ruimte voor groei in de kinderopvang De vraag naar kinderopvang per gemeente Om een goed beeld te krijgen van de

Nadere informatie

Kinderopvang in Helmond

Kinderopvang in Helmond Kinderopvang in Helmond colofon Titel: Kinderopvang in Helmond Opdrachtgever: Gemeente Helmond Opdrachtnemer: Afdeling Onderzoek en Statistiek Gemeente Helmond Marian Foolen-Huys Datum: Januari 211 Gemeente

Nadere informatie

Special. Het volledige onderzoek van SEO Economisch Onderzoek vindt u op www.kinderopvang.nl. Het (economisch) belang van kinderopvang

Special. Het volledige onderzoek van SEO Economisch Onderzoek vindt u op www.kinderopvang.nl. Het (economisch) belang van kinderopvang Special Het volledige onderzoek van SEO Economisch Onderzoek vindt u op www.kinderopvang.nl Het (economisch) belang van kinderopvang 2 Het (economisch) belang van kinderopvang Voorwoord Wat levert kinderopvang

Nadere informatie

Vragen kinderopvang bij begroting en jaarverslag OCW en begroting SZW

Vragen kinderopvang bij begroting en jaarverslag OCW en begroting SZW Vragen kinderopvang bij begroting en jaarverslag OCW en begroting SZW Begroting OCW Vraag 20 Kunt u uiteenzetten wat de bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag voor gevolgen hebben voor alle inkomensgroepen?

Nadere informatie

Alleenstaande ouders en kindregelingen

Alleenstaande ouders en kindregelingen Alleenstaande ouders en kindregelingen Op deze site wordt u geïnformeerd over regelingen die in het regeerakkoord Bruggen slaan zijn opgenomen. Naar aanleiding van de plannen voor het versoberen van de

Nadere informatie

Berekening kinderopvangtoeslag 2013

Berekening kinderopvangtoeslag 2013 Toeslagen Belastingdienst Berekening kinderopvangtoeslag 2013 ib 998 - ib*7pl De kinderopvangtoeslag is een bijdrage in de kosten van kinderopvang. Hoeveel kinderopvangtoeslag uw klant krijgt, hangt af

Nadere informatie

Toekomst van de kinderopvang en gastouderopvang in het bijzonder Een bijdrage van de VGOB, mei 2013

Toekomst van de kinderopvang en gastouderopvang in het bijzonder Een bijdrage van de VGOB, mei 2013 Toekomst van de kinderopvang en gastouderopvang in het bijzonder Een bijdrage van de VGOB, mei 2013 36 jaar gastouderopvang in Nederland In 1977 werd in Leiden het eerste gastouderbureau van Nederland

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 705 Besluit van 20 september 2010 tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang in verband met

Nadere informatie

Participatie-effect kinderopvangtoeslag

Participatie-effect kinderopvangtoeslag Participatie-effect kinderopvangtoeslag Amsterdam, november 2009 In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Participatie-effect kinderopvangtoeslag Caroline Berden Lucy Kok Roetersstraat

Nadere informatie

Gebruik van kinderopvang

Gebruik van kinderopvang Gebruik van kinderopvang Saskia te Riele In zes van de tien gezinnen met kinderen onder de twaalf jaar hebben de ouders hun werk en de zorg voor hun kinderen zodanig georganiseerd dat er geen gebruik hoeft

Nadere informatie

De betekenis van informele opvang voor de arbeidsparticipatie

De betekenis van informele opvang voor de arbeidsparticipatie De betekenis van informele opvang voor de arbeidsparticipatie Raadpleging van het Panel RADAR-Klanttevredenheidsonderzoek n.a.v. kabinetsvoornemens Kinderopvang 20 juni 2008 Maria Jongsma Arie Luiten Theo

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015-2016 34 302 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2016) T BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang wordt als volgt gewijzigd:

Het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang wordt als volgt gewijzigd: Besluit van houdende wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang in verband met aanpassingen van de maximumuurprijs en de inkomenstabellen Op de voordracht

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kinderopvangtoeslag 2014

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kinderopvangtoeslag 2014 Toeslagen Belastingdienst Berekening kinderopvangtoeslag 2014 De kinderopvangtoeslag is een bijdrage in de kosten van kinderopvang. Hoeveel kinderopvangtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de kosten

Nadere informatie

Berekening kinderopvangtoeslag 2012

Berekening kinderopvangtoeslag 2012 Berekening kinderopvangtoeslag 2012 De kinderopvangtoeslag is een bijdrage in de kosten van kinderopvang. Hoeveel kinderopvangtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de kosten van kinderopvang het gezamenlijke

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op basis van Regeerakkoord van het kabinet Rutte-II Nibud, 2012 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op basis van Regeerakkoord van het kabinet Rutte-II Nibud, 2012 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 32 140 Herziening Belastingstelsel Nr. 27 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Nieuwsbrief November 2011

Nieuwsbrief November 2011 Nieuwsbrief November 2011 In deze nieuwsbrief willen wij u informeren omtrent een aantal wijzigingen die worden doorgevoerd in de Wet Kinderopvang per 1 januari 2012 en (naar verwachting) per 1 januari

Nadere informatie

Wat heeft een bijstandsmoeder nu echt?

Wat heeft een bijstandsmoeder nu echt? Wat heeft een bijstandsmoeder nu echt? Bijstandsmoeder heeft ongeveer 1.750 netto per maand Voltijds werken levert altijd meer op; maar kosten kinderopvang drukken opbrengst arbeid Individuele verschillen

Nadere informatie

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Utrecht, 20 april 2012 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Doel van het onderzoek Inzicht bieden in de gevolgen van de Wet kinderopvang voor de verschillende gebruikersgroepen.

Doel van het onderzoek Inzicht bieden in de gevolgen van de Wet kinderopvang voor de verschillende gebruikersgroepen. SAMENVATTING 1. Doel en onderzoeksopzet De invoering van de Wet kinderopvang per 1 januari 2005 heeft veel veranderingen gebracht voor de gebruikers van formele kinderopvang in kinderdagverblijven (KDV),

Nadere informatie

Nederland werkt en moeder ook / E-Quality. Nederland werkt en moeder ook

Nederland werkt en moeder ook / E-Quality. Nederland werkt en moeder ook Nederland werkt en moeder ook / E-Quality Nederland werkt en moeder ook Nederland werkt en moeder ook Over de auteurs Prof. dr. Janneke Plantenga is sinds 2006 hoogleraar Economie van de Welvaartstaat

Nadere informatie

Centrum voor Beleidsstatistiek en Microdata Services. Documentatierapport Kinderopvang

Centrum voor Beleidsstatistiek en Microdata Services. Documentatierapport Kinderopvang Centrum voor Beleidsstatistiek en Microdata Services Documentatierapport Kinderopvang Datum: 26 juni 2015 Bronvermelding Publicatie van uitkomsten geschiedt door het onderzoeksinstelling of de opdrachtgever

Nadere informatie

1 Inleiding. 1 Zie Commissie van Weeghel (2010), Commissie van Dijkhuizen (2013) en de kabinetsbrief Keuzes voor een beter

1 Inleiding. 1 Zie Commissie van Weeghel (2010), Commissie van Dijkhuizen (2013) en de kabinetsbrief Keuzes voor een beter Samenvatting Generieke lastenverlichting doet relatief weinig voor de arbeidsparticipatie. Lastenverlichting voor werkende moeders met jonge kinderen is relatief effectief. Ook het beperken van inkomensondersteuning

Nadere informatie

Besluit van (datum) tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang

Besluit van (datum) tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang Besluit van (datum) tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang Op de voordracht van Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van (datum), Directie

Nadere informatie

Door de indexatie gaan de maximale uurprijzen voor kinderopvang met 2% omhoog:

Door de indexatie gaan de maximale uurprijzen voor kinderopvang met 2% omhoog: De proefberekeningen voor de kinderopvangtoeslag via www.toeslagen.nl van 2015 zijn inmiddels vrijgegeven. U kunt nu een proefberekening maken en kijken wat de kosten zijn voor kinderopvang in 2015. Mocht

Nadere informatie

Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars?

Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars? INBURGERING EN KINDEROPVANG/VVE Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars? (1)Formele opvang onder de Wet kinderopvang (kinderen van 0-4 jaar) Onderscheid wordt gemaakt

Nadere informatie

1. Inleiding 2. Analyse 2.1. Een derde van de ouders geeft aan minder te gaan werken

1. Inleiding 2. Analyse 2.1. Een derde van de ouders geeft aan minder te gaan werken 1. Inleiding Vorig jaar kondigde de regering grote bezuinigingen aan op de kinderopvang. De bezuinigingen lopen op tot 774 miljoen in 2015. In 2012 snijdt de regering met zo'n 400 miljoen euro in de kinderopvang.

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kinderopvangtoeslag 2015

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kinderopvangtoeslag 2015 Toeslagen Belastingdienst Berekening kinderopvangtoeslag 2015 De kinderopvangtoeslag is een bijdrage in de kosten van kinderopvang. Hoeveel kinderopvangtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de kosten

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Kinderopvang in Nederland 2011: vraag en aanbod in evenwicht

Kinderopvang in Nederland 2011: vraag en aanbod in evenwicht Kinderopvang in Nederland 2011: vraag en aanbod in evenwicht Utrecht, juli 2011 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Feiten en cijfers over Kinderopvang

Feiten en cijfers over Kinderopvang over Kinderopvang 1. De kosten van kinderopvang De Kinderopvangtoeslag is er voor alle werkende ouders De Wet kinderopvang geeft vanaf 1 januari 2005 alle werkende/studerende ouders die van kinderopvang

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 32 777 Geleidelijke afbouw van de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon tot een keer de algemene heffingskorting met uitzondering

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA Den Haag ASEA/LIV/2004/37584

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA Den Haag ASEA/LIV/2004/37584 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA Den Haag Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN

HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN - eindrapport - Drs. Janneke Stouten Dr. Marga de Weerd

Nadere informatie

Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013. Prinsjesdag 2012

Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013. Prinsjesdag 2012 Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013 Prinsjesdag 2012 Koopkrachtontwikkelingen 2012-2013 Voorbeeldberekeningen Prinsjesdag 2012 2012-2013 koopkrachtontwikkeling (bedragen netto per maand) Alle

Nadere informatie

Kinderopvang als banenmotor binnen de belastingherziening

Kinderopvang als banenmotor binnen de belastingherziening Kinderopvang als banenmotor binnen de belastingherziening 1-7-2015 Inhoudsopgave 0. INLEIDING... 2 1. SAMENVATTING... 2 2. IMPACT BEZUINIGINGEN AANMERKELIJK GROTER DAN GEPLAND... 3 2.1 Nieuwe inzichten

Nadere informatie

Kinderopvangbegroting 2013: gezond verstand vs. briljante geesten

Kinderopvangbegroting 2013: gezond verstand vs. briljante geesten Kinderopvangbegroting 2013: gezond verstand vs. briljante geesten 19-10-2012 Kinderopvangbegroting 2013: gezond verstand vs. briljante geesten R A P P O R T A G E Inhoudsopgave INLEIDING... 2 NIEUW! MEEVALLERS

Nadere informatie

Koopkrachtontwikkelingen 2011-2012 Voorbeeldberekeningen Prinsjesdag 2011 Alle bedragen in euro s, gemiddeld per maand.

Koopkrachtontwikkelingen 2011-2012 Voorbeeldberekeningen Prinsjesdag 2011 Alle bedragen in euro s, gemiddeld per maand. Koopkrachtontwikkelingen 2011-2012 Voorbeeldberekeningen Prinsjesdag 2011 Alle bedragen in euro s, gemiddeld per maand. 2011-2012 koopkrachtontwikkeling (bedragen netto per maand) 1. Alleenstaande in bijstand

Nadere informatie

Gelet op artikel 1.7, tweede, derde, vijfde en zesde lid, van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen;

Gelet op artikel 1.7, tweede, derde, vijfde en zesde lid, van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen; Ontwerpbesluit [[ ]] tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang in verband met het vastleggen van de verhouding tussen het aantal gewerkte uren en het

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2013 386 Besluit van 15 oktober 2013 tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag in verband met aanpassing van de kinderopvangtoeslagtabel voor

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 258 Wijziging van de wijze van aanpassing van de kinderbijslag, de wet van 22 december 1994 tot nadere wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 682 Evaluatie Wet uniformering loonbegrip Nr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs

Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs CPB Notitie Nummer : 2010/12 Datum : 25 maart 2010 Aan : Jongerius (FNV) Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs FNV voorzitter Jongerius heeft middels een brief d.d. 22 februari

Nadere informatie

Winterswijk, 1 januari 2015. Beste ouders en verzorgers,

Winterswijk, 1 januari 2015. Beste ouders en verzorgers, Winterswijk, 1 januari 2015 Beste ouders en verzorgers, Met ingang van 1 januari 2015 hebben wij nieuwe tarieven doorgevoerd. Hierbij krijgt u als ouder of verzorger meer keuzemogelijkheden. Met de bijgevoegde

Nadere informatie

Toelichting bij de Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2003

Toelichting bij de Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2003 Toelichting bij de Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2003 Begrippen Hele dagopvang Halve dagopvang Buitenschoolse opvang Naschoolse opvang Ouderbijdrage kinderopvang Belastbaar huishoudinkomen Opvangduur

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 982 Beleidsdoorlichting Sociale Zaken en Werkgelegenheid Nr. 27 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Gemeenten gaan de afgelopen jaren steeds vaker over tot omvorming van hun peuterspeelzalen naar kinderopvang. In die gemeenten worden

Gemeenten gaan de afgelopen jaren steeds vaker over tot omvorming van hun peuterspeelzalen naar kinderopvang. In die gemeenten worden > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kinderopvangtoeslag 2016

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kinderopvangtoeslag 2016 Toeslagen Belastingdienst Berekening kinderopvangtoeslag 2016 De kinderopvangtoeslag is een bijdrage in de kosten van kinderopvang. Hoeveel kinderopvangtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de kosten

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Aan: Ewout Irrgang (SP) Datum: 4 november 2011 Betreft: SP alternatief voor de premiestelling ZVW

CPB Notitie. 1 Inleiding. Aan: Ewout Irrgang (SP) Datum: 4 november 2011 Betreft: SP alternatief voor de premiestelling ZVW CPB Notitie Aan: Ewout Irrgang (SP) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Paul Besseling Daniel van Vuuren Datum: 4 november 2011

Nadere informatie

Nieuwsbrief Prinsjesdag 2015 NIEUWSBRIEF. over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid

Nieuwsbrief Prinsjesdag 2015 NIEUWSBRIEF. over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid NIEUWSBRIEF over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid Via deze speciale Prinsjesdag-nieuwsbrief brengen wij u volledig op de hoogte van Prinsjesdag 2015 die relevant zijn voor werkgevers.

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2015

Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2015 Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2015 Op Prinsjesdag 2015 berekent het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens. Hier staan van 5 van deze huishoudens

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 351 Besluit van 1 oktober 2014 tot verhoging van het bedrag van de alleenstaande-ouderkop in het kindgebonden budget en tot wijziging van het

Nadere informatie

Inkomen en de combinatie van arbeid en zorg

Inkomen en de combinatie van arbeid en zorg Inkomen en de combinatie van arbeid en zorg Jannes de Vries en Francis van der Mooren Voor het combineren van arbeid en zorg kunnen ouders gebruik maken van ouderschapsverlof en kinderopvang. Of werkende

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD CPB Notitie Nummer : 2009/35 Datum : 16 september 2009 Aan : Tweede Kamerfractie VVD Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van de VVD de ex-ante budgettaire

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 20 202 32 798 Wijziging van de Wet op het kindgebonden budget in verband met bezuiniging op het kindgebonden budget F BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 economie CSE GL en TL GT-0233-a-12-1-b Help, het voedsel wordt duurder Informatiebron 1 jaar graanproductie in tonnen* aantal mensen op de wereld 2010 1.002.400.000

Nadere informatie

CPB Notitie 3 oktober 2011. Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP. Op verzoek van de SP

CPB Notitie 3 oktober 2011. Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP. Op verzoek van de SP CPB Notitie 3 oktober 2011 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP Op verzoek van de SP. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie SP Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den

Nadere informatie

Wij denken graag met u mee!

Wij denken graag met u mee! Tarieven & nieuwe producten 2013 Wij zijn er voor uw kinderen en voor u! Wanneer u aan het werk bent, kunt u erop vertrouwen dat uw kind in een warme sfeer wordt opgevangen en in betrouwbare en deskundige

Nadere informatie

Bruto tarieven per uur. 07.30 18.00 uur 6,98 per uur. 07.00 18.00 uur 07.00 18.30 uur 07.30 18.30 uur. Flexibele tijden; minimaal 4 uur per dag

Bruto tarieven per uur. 07.30 18.00 uur 6,98 per uur. 07.00 18.00 uur 07.00 18.30 uur 07.30 18.30 uur. Flexibele tijden; minimaal 4 uur per dag KLANTWIJZER 2016 De kosten voor kinderopvang worden berekend in bruto tarieven. Wat je netto betaalt is afhankelijk van je belastbaar (gezins)inkomen. Wanneer je werkt of een studie volgt kan je bij de

Nadere informatie

Macro-economische analyse motie Van Aartsen/Bos

Macro-economische analyse motie Van Aartsen/Bos CPB Notitie Nummer : 2006/7 Datum : 7 maart 2006 Aan : De heer mr. drs. Langejan (SZW) en de heer drs. Kerstens (OCW) Macro-economische analyse motie Van Aartsen/Bos Deze notitie geeft een analyse van

Nadere informatie

Op de voordracht van van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 6 juli 2015, nr.2015-0000164377, gedaan mede namens de Staatssecretaris van Financiën;

Op de voordracht van van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 6 juli 2015, nr.2015-0000164377, gedaan mede namens de Staatssecretaris van Financiën; Ontwerpbesluit van tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag in verband met het verhogen van de vaste voet in de eerste kindtabel, het verhogen van de toeslagpercentages in de eerste en tweede

Nadere informatie

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee.

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee. MILJOENENNOTA 2014 special De miljoenennota en uw portemonnee. inkomsten 249,1 miljard uitgaven 267,0 miljard Het kabinet heeft op Prinsjesdag bekend gemaakt hoe de begroting, met daarin het bezuinigingspakket

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

De Raad van State gehoord (advies van xxx, nr. xxx);

De Raad van State gehoord (advies van xxx, nr. xxx); Besluit van tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang alsmede tot intrekking van het Tijdelijk besluit innovatieve kinderopvang in verband met een herziening

Nadere informatie

Toelichting bij de SZW-Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2004 Percentagetabel

Toelichting bij de SZW-Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2004 Percentagetabel Toelichting bij de SZW-Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2004 Percentagetabel Begrippen Hele dagopvang Halve dagopvang Buitenschoolse opvang Naschoolse opvang Onafgebroken opvang van 0-4 jarigen

Nadere informatie

Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang op grond van sociaal medische indicatie

Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang op grond van sociaal medische indicatie Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang op grond van sociaal medische indicatie Het college van burgemeester en wethouders van Schiedam, gelet op artikel 4.81 van de Algemene wet bestuursrecht,

Nadere informatie

van invoering (beoogd)

van invoering (beoogd) Overzicht van de maatregelen: de stapeling In de tabel worden de maatregelen opgesomd, die tezamen de stapeling vormen. In de tabel worden alleen de maatregelen genoemd, die een financiële impact hebben.

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie ChristenUnie. Datum: 23 september 2013 Betreft: Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie ChristenUnie. Datum: 23 september 2013 Betreft: Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie ChristenUnie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Daniël van Vuuren Datum: 23 september 2013

Nadere informatie

Kritisch over kinderopvang: feiten en fictie

Kritisch over kinderopvang: feiten en fictie Kritisch over kinderopvang: feiten en fictie Utrecht, 10 juni 2011 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl www.buitenhek.nl

Nadere informatie

20 juni 2008 PO/KOV/22667

20 juni 2008 PO/KOV/22667 De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage Den Haag Ons kenmerk 20 juni 2008 PO/KOV/22667 Onderwerp Meerjarenperspectief kinderopvang 1 Bijlage(n) 1 Kinderopvang

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 30 545 Uitvoering Wet Werk en Bijstand Nr. 41 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Memo Aan: College Cc: Van: Wethouder Van de Wardt Datum: 10 maart 2015 Kenmerk: 15ini00570 Onderwerp: Harmonisatie Peuterspeelzalen

Memo Aan: College Cc: Van: Wethouder Van de Wardt Datum: 10 maart 2015 Kenmerk: 15ini00570 Onderwerp: Harmonisatie Peuterspeelzalen Memo Aan: College Cc: Van: Wethouder Van de Wardt Datum: 10 maart 2015 Kenmerk: 15ini00570 Onderwerp: Harmonisatie Peuterspeelzalen Harmonisatie peuterspeelzaalwerk naar peuteropvang Vooraf De gemeente

Nadere informatie

Advies: In te stemmen met bijgaande raadsinformatiebrief en deze door te sturen naar de raad.

Advies: In te stemmen met bijgaande raadsinformatiebrief en deze door te sturen naar de raad. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & RAADSINFORMATIEBRIEF Van: H. Steijn Tel,nr,: 06-35113525 Geraadpleegd consulent Datum: 13-01-2014 Team: JLV Financieel: Tekenstukken: Ja Persbericht: Bijlagen:

Nadere informatie

CPB Notitie. Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

CPB Notitie. Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Datum: 23 december 2011 Betreft: Ex post

Nadere informatie

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009 JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES ADVIES Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009 Vooraf Deze informatie is vooral bedoeld voor gastouders die dit als bijverdienste doen en verder geen of

Nadere informatie

Van Martin Heekelaar m.heekelaar@berenschot.nl 030-2916814 Datum 30 oktober 2012 Betreft

Van Martin Heekelaar m.heekelaar@berenschot.nl 030-2916814 Datum 30 oktober 2012 Betreft Van Martin Heekelaar m.heekelaar@berenschot.nl 030-2916814 Datum 30 oktober 2012 Betreft Financiële gevolgen Regeerakkoord i.v.m. gemeentelijke regelingen W&I Op 29 oktober presenteerden de VVD en de PvdA

Nadere informatie

VAN BETER SUBSIDIËREN NAAR BETER ORGANISEREN. Eindrapport Commissie Kinderopvang. April 2009, Den Haag

VAN BETER SUBSIDIËREN NAAR BETER ORGANISEREN. Eindrapport Commissie Kinderopvang. April 2009, Den Haag VAN BETER SUBSIDIËREN NAAR BETER ORGANISEREN Eindrapport Commissie Kinderopvang April 2009, Den Haag 1 2 Inhoud Managementsamenvatting en aanbevelingen pag. 5 Preambule pag. 9 Hoofdstuk 1: Wat weten we?

Nadere informatie

Info voor gastouders over

Info voor gastouders over Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2013 Vooraf Deze informatie is vooral bedoeld voor freelance gastouders die hun werk als zogenaamde resultaatgenieter (ofwel: inkomsten uit overige werkzaamheden)

Nadere informatie

Het rapport van de commissie van Dijkhuizen "Naar een activerender belastingstelsel".

Het rapport van de commissie van Dijkhuizen Naar een activerender belastingstelsel. Het rapport van de commissie van Dijkhuizen "Naar een activerender belastingstelsel". Conclusies na analyse en doorrekenen van de adviezen: -- De adviezen van de Commissie van Dijkhuizen leiden tot een

Nadere informatie

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 juni 2011 Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 2014 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2013

Koopkrachtberekeningen voor 2014 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2013 Koopkrachtberekeningen voor 2014 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2013 Op Prinsjesdag 2013 berekent het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens. Hier staan van 5 van deze huishoudens

Nadere informatie

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012 Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012 Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 januari 2012 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan

Nadere informatie

JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES www.janpellegrom.nl. Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2008

JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES www.janpellegrom.nl. Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2008 JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES www.janpellegrom.nl Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2008 Vooraf Deze informatie is vooral bedoeld voor gastouders die dit als bijverdienste doen en niet

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

Inkomenseffecten bezuinigingen kinderopvang 2011, 2012

Inkomenseffecten bezuinigingen kinderopvang 2011, 2012 Inkomenseffecten bezuinigingen kinderopvang 2011, 2012 Utrecht, 14 september 2010 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Hieronder volgt een stapsgewijze uitleg van de inkomens- en participatie-effecten van de door u gevraagde technische variant.

Hieronder volgt een stapsgewijze uitleg van de inkomens- en participatie-effecten van de door u gevraagde technische variant. Vragen van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid Vraag 1 Kan de regering een aantal rekenvoorbeelden verschaffen. In ieder geval een budgettair neutraal rekenvoorbeeld, waarbij de koopkracht

Nadere informatie

Sociale verzekeringen per 1 juli 2009

Sociale verzekeringen per 1 juli 2009 Sociale verzekeringen per 1 juli Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 juli omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan het wettelijk minimumloon.

Nadere informatie

Alleen kinderopvangtoeslag voor gewerkte uren. Voorbeeld I, Kinderdagverblijf. Voorbeeld II, Buitenschoolse opvang

Alleen kinderopvangtoeslag voor gewerkte uren. Voorbeeld I, Kinderdagverblijf. Voorbeeld II, Buitenschoolse opvang 1 Binnenkort ontvangt u van ons de offerte voor 2012. Zoals u ongetwijfeld via de media hebt vernomen wordt per 1 januari 2012 verder bezuinigd op de bijdrage van de overheid op kinderopvang. In het onderstaande

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 In opdracht

Nadere informatie