ingenieursbureau Land Postbus BH EDE T: F: Kwaliteitsbaggeren Landsmeer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ingenieursbureau Land Postbus 303 6710 BH EDE T: 0318-437 639 F: 0318-438 710 Kwaliteitsbaggeren Landsmeer"

Transcriptie

1 ingenieursbureau Land Postbus BH EDE T: F: Kwaliteitsbaggeren Landsmeer

2

3 Inhoud 1 Inleiding Aanleiding De onderzoekslocatie Landsmeer Doelen onderzoek Resultaat onderzoek Aanpak Leeswijzer Literatuur gegevens nutriëntenonderzoek Interne eutrofiëring Algemeen Baggernut, maatregelen baggeren en nutriënten Achtergrondwaarden oppervlaktewater Het Watersysteem Landsmeer Milieuhygiënisch en nutriëntenonderzoek Milieuhygiënisch onderzoek Doel van het nader onderzoek Historie Uitvoering onderzoek Nutriëntenonderzoek Vooronderzoek nutriëntenonderzoek Nutriëntenonderzoek Resultaten inmeting waterbodem Ringvaart Opbouw waterbodem Uitvoering werkzaamheden nutriëntenonderzoek Resultaten milieuhygiënisch onderzoek Inleiding Resultaten Asbest Invloed waterbodem op de waterkwaliteit Analyseresultaten nutriëntenonderzoek Oppervlaktewater veldanalyses Oppervlaktewater analyses Ringvaart Landsmeer Waterkwaliteit algemeen IJzer en sulfaat en overige parameters... 33

4 5.2.3 Fosfor Conclusies oppervlaktewaterkwaliteit Sedimentanalyses Conclusies sedimentanalyses Porievocht analyses Potentiële fosfaatnalevering Conclusie poriewateranalyse Quick scan Conclusie N en P nalevering Nutriëntenbalans Inleiding Water-nutriëntenbalans Doel Inlaat Kwel Uit en afspoeling Overstort uit gemengd rioolstelsel Neerslag (direct) Afstromend regenwater verhard Meemesten Foutieve aansluitingen Bladval Hondenpoep Eendenpoep Flux uit de waterbodem Conclusies Samenvatting, conclusies en maatregelen Samenvatting Doelen onderzoek Resultaat onderzoeken Conclusies Maatregelen Literatuurlijst \80 Kwaliteitsbaggeren Landsmeer

5 Bijlage(n) 1. Situatieoverzicht 2. Memo: milieuhygiënisch waterbodemonderzoek 3. Ligging monsterpunten 4. Locaties asbest 5. Oppervlaktewater veldgegevens 6. Oppervlaktewater overige gegevens 7. Sedimentanalyses 8. Poriewateranalyses

6

7 1 Inleiding 1.1 Aanleiding In verband met de overdracht van de Provincie naar Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) van de zogenaamde C-locaties (geen spoed en humaan risico) heeft Ingenieursbureau Land (IB Land) van HHNK de opdracht gekregen om onderzoek uit te voeren op 8 locaties. De locaties 1 t/m 7 betreffen een actualiserend waterbodemonderzoek om de huidige milieuhygiënische status vast te stellen. Tevens zijn de resultaten getoetst aan de Handreiking Beoordeling Waterbodems. Van de 7 locaties zijn aparte rapportages opgesteld. Locatie 8 betreft Landsmeer, waar in 2009 reeds milieuhygiënisch onderzoek is uitgevoerd. Deze locatie zal eveneens getoetst worden aan de KWR, middels de Handreiking. Aanvullend zal een kwaliteitsonderzoek van de waterbodem uitgevoerd worden. Het onderzoek moet gericht zijn op: 1. het toetsen en interpreteren van de resultaten van voorgaand onderzoek betreffende de milieuhygiënische kwaliteit van de waterbodem; 2. of de aanwezige verontreinigingen in de waterbodem van invloed zijn op de KRW doelen van het gebied; 3. het vaststellen of en in welke mate de waterbodem bijdraagt aan de toename van fosfor (P) en stikstof (N) concentraties in het oppervlaktewater; 4. het aantonen van de noodzaak om de kwaliteit van het watersysteem te verbeteren middels baggeren (kwaliteitsbaggeren); 5. resultaten en voorkeuren vertalen naar documenten, die ter besluitvorming in het bestuur moeten worden gebracht over eventuele vervolgstappen De onderzoekslocatie Landsmeer In het rapport Prioriteren van verontreinigde waterbodems voor HHNK van 27 november 2012 opgesteld door Ecofide heeft prioritering plaatsgevonden volgens de Waterwet. Het eindbeoordeling laat zien dat voor 7 locaties nader onderzoek noodzakelijk is. Deze 7 locaties zijn beschreven in de desbetreffende milieuhygiënische rapporten van Ingenieursbureau Land (IB Land). Locatie 8, de Ringvaart in Landsmeer is een toegevoegde locatie. Voor deze locatie dient een verificatieonderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van de waterbodem plaats te vinden (Handreiking Beoordelen Waterbodems). Eveneens dient voor de Ringvaart een haalbaarheidsonderzoek (nutriëntenonderzoek waterbodem) plaats te vinden. Het onderzoek naar de nutriëntenflux vanuit de waterbodem richting oppervlaktewater is uitgevoerd door Adviesbureau Waterschakel.

8 Met de Handreiking Beoordelen Waterbodems, kan vastgesteld worden in hoeverre het niet behalen van de kwaliteitsdoelen (chemisch, ecologisch of KRW-normen) wordt veroorzaakt door de milieuvreemde stoffen of nutriënten in de waterbodem. Voor het bepalen of de waterbodem bijdraagt aan een verslechtering van de waterkwaliteit (naleveren van nutriënten uit de waterbodem richting waterfase) zijn vele factoren van belang en spelen vele processen. 8 Binnen het project BaggerNut zijn twee instrumenten ontwikkeld, waardoor het mogelijk is om de interne belasting op een betrouwbare manier te kunnen kwantificeren. Dit zijn de Quick scan en de bodemdiagnose tool. Met de Quick scan wordt vastgesteld hoe groot de belasting van de waterbodem is op de waterkwaliteit (interne belasting). En met de bodemdiagnosetool kan worden vastgesteld hoe groot deze belasting is ten opzichte van de totale belasting binnen het watersysteem en welke maatregelen de nalevering beperkt kan worden. Gelijk aan de uitkomsten vermeld in de rapporten, wordt er vanuit gegaan dat de nalevering van stikstof sterk gecorreleerd is aan die van fosfor. Gezien de uitvraag (noodzaak tot kwaliteitsbaggeren) is het noodzakelijk dat een water- en nutriëntenbalans kan worden opgesteld. Op grond van een systeemanalyse zullen de maatregelen vastgesteld worden. 1.3 Doelen haalbaarheidsonderzoek toetsen of de mogelijk aanwezige verontreinigingen in de waterbodem van invloed zijn op de KRW doelen van het gebied; het vaststellen of en in welke mate de waterbodem bijdraagt aan de toename van fosfor (P) en stikstof (N) concentraties in het oppervlaktewater; 1.4 Te behalen resultaten onderzoek De output van het onderzoek moet bestaan uit: inzichtelijk maken (milieuhygiënisch onderzoek) op welke locatie en hoeveel verontreinigde baggerspecie aanwezig is; aangeven of en in welke mate de waterbodemkwaliteit belemmerend is in het behalen van de kwaliteitsdoelen en gebruiksfuncties van het watersysteem; aangeven of en van welke waterbodemlagen er een flux van fosfor en stikstof uit de waterbodem richting waterfase gaat (naleveringsflux); inzichtelijk maken wat deze nalevering betekent voor het totale watersysteem; de mogelijke maatregelen die met name de flux van nutriënten tegengaan vermelden.

9 1.5 Aanpak Het kwaliteitsbaggeronderzoek is uitgevoerd aan de Ringvaart volgens de methodiek van Baggernut (bodemdiagnose). Aangezien er meerdere doelstellingen in het onderzoek zijn beschreven is ook gebruik gemaakt van gegevens die in andere rapporten beschreven zijn en of openbare gegevens. Zeer recentelijk is voor het hele stroomgebied van HHNK onderzoek uitgevoerd naar de achtergrondwaarden in het oppervlaktewater (met name nutriënten) door Alterra (2013,2014). Dit onderzoek is uitgevoerd om de effectiviteit van maatregelen voor de KRW te kunnen bepalen. Daar waar nodig zal naar informatie uit de genoemde rapporten worden vermeld en gebruikt worden, voor een meer integrale benadering en analyse van de resultaten en interpretatie hiervan. 1.6 Leeswijzer In hoofdstuk 2 is relevante informatie weergegeven met betrekking tot het uitgevoerde onderzoek (Baggernut en onderzoek Alterra (deelrapport 15). In hoofdstuk 3 wordt het veldonderzoek beschreven, zowel voor het milieuhygiënische onderzoek als voor nutriëntenonderzoek. In hoofdstuk 4 worden de resultaten gepresenteerd. Hierbij dient een koppeling plaats te vinden (indien mogelijk op basis van beschikbare gegevens) tussen de toetsing en de functies van de watergang. Uit deze beoordeling komt naar voren of er een waterkwaliteitsproblemen zijn door niet behalen van de waterkwaliteitsdoelen of de gebruikersfuncties veroorzaakt door de waterbodem. Eveneens is getoetst voor de kwaliteitsonderzoeksresultaten van de waterbodem (hoofdstuk 5). De eerste analyse is volledig gericht op bodemdiagnose tool (Quick scan) om te bepalen of de waterbodem P en N nalevert. De analyse van het watersysteem Landsmeer, gering op de Ringvaart staat vermeld in hoofdstuk 6. Hier wordt vermeld hoe groot de bijdrage is van N en P van de waterbodem ten opzichte van de totale bijdrage. Ten slotte in hoofdstuk 7 wordt een samenvatting van het onderzoek gegeven en een overzicht van de uit te voeren maatregelen. 9

10

11 2 Literatuur gegevens nutriëntenonderzoek 2.1 Interne eutrofiëring Een belangrijke bron van nutriënten kan de waterbodem zijn, waaruit veel nutriënten kunnen vrijkomen. Dat wordt interne eutrofiëring of nalevering genoemd. Uit diverse publicaties blijkt dat onderzoek aantoont dat de hoeveelheden nutriënten die uit de bodem vrijkomen bijzonder groot kunnen zijn. Deze interne eutrofiëring kan zo sterk zijn dat herstel van de natuurkwaliteit met meer dan tien jaar wordt vertraagd of zelfs geheel wordt verhinderd. Eveneens is aangetoond dat ook al worden alle haalbare en betaalbare maatregelen uitgevoerd er geen 100% doelbereik wordt gerealiseerd met betrekking tot de KRW doelen. In die gevallen zal er gezocht moeten worden naar KRW-maatregelen om de interne eutrofiëring sterk te verminderen. Volgens voorlopige schattingen zal dat voor 50% van de waterlichamen in Nederland nodig zijn. Helaas was de mate van interne nalevering tot op heden niet eenvoudig te kwantificeren. En ook niet opgenomen in een bron als de emissieregistratiedatabase, die zich puur focust op de externe bronnen. Door de uitvoering van de onderzoeken in het kader van BaggerNut en het opstellen van de bodemdiagnosetool, is het nu mogelijk om onderzoek uit te voeren naar de interne eutrofiëring. In figuur 2.1. wordt het proces van interne eutrofiering weergegeven (baggernut, maatregelen baggeren en nutriënten, overkoepelend rapport, 2012). 11 Figuur 2.1 Processen van interne eutrofiëring: 3 = desorptie, 4 resuspensie door woelen van vissen, 5, 6 flux van P, N uit de waterbodem, oxidatie tot fosfaat en nitraat, 7=diffusie uit waterbodem naar waterlaag, 8 = opname door planten.

12 2.2 Algemeen IJzer speelt een belangrijke rol bij de immobilisatie van fosfaat in de waterbodem. Fosfaat wordt in de bodem vastgelegd in de vorm van Fe 3 (PO 4 ) 2 (vivianiet) en FePO 4 (strengiet). Ook wordt een belangrijk deel van het fosfaat geadsorbeerd aan tweewaardige of driewaardige ijzer(hydr)oxiden. Naarmate een groter deel van het ijzer in de bodem gebonden is aan sulfide zal er minder fosfaat gebonden kunnen worden in de bodem, waardoor de fosfaatconcentratie in het bodemwater van de onderwaterbodem stijgt. Tegelijkertijd zal als gevolg van de vorming van slecht oplosbaar ijzersulfide, de ijzerconcentratie van het bodemwater dalen. Hoge ijzerconcentraties in het bodemwater gaan, zolang de waterlaag voldoende zuurstof bevat, de nalevering van fosfaat naar de waterlaag tegen. Dit heeft te maken met het feit dat relatief goed oplosbaar gereduceerd ijzer (Fe 2+ ) in het geoxideerde toplaagje van het sediment wordt geoxideerd tot slecht oplosbaar Fe 3+. Dit Fe 3+ kan samen met fosfaat neerslaan als ijzerfosfaat of als slecht oplosbaar ijzer(iii)(hydr)oxide en in de bodem neerslaan (de ijzerval ) (zie figuur 2.2 en 2.3). Sulfaat fungeert in natte anaerobe bodems als alternatieve elektronenacceptor voor zuurstof waardoor het de afbraak van organisch materiaal versnelt. 12

13 Bij deze afbraak komen nutriënten vrij in de vorm van fosfaat en ammonium, alsmede sulfide. Het bij de sulfaatreductie gevormde sulfide reageert verder met in de bodem aanwezige ijzercomplexen waarbij ijzersulfiden (FeS x ) worden gevormd (zie figuur 2.3). Zolang er dus voldoende gereduceerd ijzer in het bodemwater in oplossing is en de waterlaag voldoende zuurstof bevat, zal de nalevering van fosfaat naar de waterlaag beperkt zijn. Wanneer door een toename van de sulfaatreductie de ijzergehalten in het bodemwater dalen en de fosfaatconcentraties stijgen, kan er op een gegeven moment onvoldoende ijzer in het toplaagje voorhanden zijn om het fosfaat te binden. Hierdoor zal de nalevering van fosfaat naar de waterlaag toenemen. Voor de nalevering van fosfor is, zolang de waterlaag aeroob is, de ratio tussen de ijzer en de fosfor concentratie van het bodemwater van belang. 13 Figuur 2.2: Functionering van de ijzerval in zuurstofrijke wateren, in blauw de waterlaag in bruintinten (licht: aërobe laag, donker: de anaërobe laag) de bodem. (eindrapportage Waterbodembeheer in Nederland, 2012).

14 O 2 SO 4 HCO 3 / CO 2 O 2 FeS x C / N / P / S (veen) FeO x PO 4 NH 4 14 FeO x PO 4 NO 3 Figuur 2.3. Schematische weergave van de oxidatieprocessen in de waterbodem Wanneer er voldoende zuurstof aanwezig is dan kan zuurstof de bodem binnen dringen, waardoor er oxidatie van gereduceerde ijzerverbindingen kan plaatsvinden. Het geoxideerde ijzer kan goed fosfaat binden, waardoor dit wordt geïmmobiliseerd en de fosfaatconcentratie in het bodemwater laag blijft. Sulfaat zal vrijkomen door de oxidatie van gereduceerd zwavel en nitraat wordt gevormd door de oxidatie van ammonium (nitrificatie).

15 FeS SO 4 x HCO 3 / CO 2 N 2 / NH 4 Fe 2+ S 2 C / N / P / S (veen) FeO x PO 4 NO 3 FeO x PO 4 15 Figuur 2.4 Schematische weergave van de reductieprocessen in de waterbodem Wanneer de bodem anaeroob wordt (geen zuurstof aanwezig), wordt het geoxideerde ijzer gereduceerd en komt ijzergebonden fosfaat vrij in oplossing. Bij hoge sulfaatconcentraties kan ook sulfaatreductie plaatsvinden, waarbij sulfide wordt gevormd. Dit sulfide bindt beter aan ijzer dan fosfaat, waardoor en nog meer fosfaat, dat aan ijzer gebonden was, in oplossing komt. Het aanwezige nitraat wordt gedenitrificeerd of omgezet naar ammonium (figuur 2.4)

16 2.3 Baggernut, maatregelen baggeren en nutriënten In het project Baggernut zijn een tweetal instrumenten ontwikkeld waardoor op een betrouwbare en relatief eenvoudige methode de interne belasting kan worden gekwantificeerd. 1. De Quickscan tool: om te bepalen hoe groot de P en N flux is richting waterfase 2. De bodemdiagnose tool: om te bepalen hoe groot de rol van deze belasting is op het watersysteem en met welke maatregelen de nalevering kan worden beperkt In project Baggernut is zowel een uitgebreid literatuuronderzoek uitgevoerd, als nieuwe onderzoeken en experimenten. De resultaten zijn middels diverse rapporten gepubliceerd. Op basis van de onderzoeksresultaten zijn een aantal algemene handvatten opgesteld. Onderstaand worden deze kort weergegeven. Om vast te stellen wat de beste indicator is om een voorspelling te geven van de P flux richting waterfase geldt dat dit mede afhankelijk is van de omstandigheden of de gegevens die beschikbaar zijn. Uit de veldexperimenten en metingen is naar voren gekomen dat de concentratie opgelost fosfor (ortho-p) of totaal P in het bodemvocht van de toplaag, de meest nauwkeurige voorspelling geeft van de nalevering van fosfor uit de bodem bij een lage ijzerconcentratie. De totaal P concentratie in porievocht bestaat uit ortho-fosfaat (opgelost en opneembaar fosfaat). Dit is de waarschijnlijk de reden dat de parameters nog wel eens door elkaar worden gebruikt. Voor het vaststellen van de nalevering van de waterbodemlagen (zie hoofdstuk 4) zijn beide parameters opgenomen. Voor bodems met een hoog aandeel van beschikbaar ijzer geldt dat de relatie een andere is. De Fe:P en de Fe:S ratio s in het porievocht kunnen dan gebruikt worden om een goede inschatting van de nalevering te maken. Tevens is het mogelijk om de nalevering van P door middel van totaalgehalten van de bodem te maken. Dan is totaal P de beste indicator. Dit geldt alleen wanneer de Fe- S/P ratio kleiner is dan 1,4. Om te bepalen wat de nieuwe waterbodem nalevert na baggeren, geldt dat het Olsen-P gehalte de beste relatie geeft om de P nalevering vast te stellen. Dit geldt eveneens met name voor bodems met een (Fe-S)/P ratio kleiner dan 1,4. Voor bodems met een (Fe-S) /P ratio groter dan 4,0 is het naleveringsrisico klein. De nalevering van fosfor neemt lineair toe met de temperatuur. De correctiefactoren zijn opgenomen in de quickscan tool. Aangezien geen temperatuurreeksen bekend zijn van de Ringvaart zijn bij het vaststellen van de naleveringsflux middels de quickscan tool, geen temperatuur correcties toegepast.

17 De nalevering neemt toe bij hogere sulfaatconcentratie. In het rapport wordt alleen gesproken van hoog en laag, de concentratie wordt niet verder gekwantificeerd. Uit de veldexperimenten bleek dat bij een verhoogd sulfaatgehalte er meer P nalevering plaatsvindt, de gemiddelde toename factor bedraagt 1,9. De sulfaatconcentratie is verwerkt in de quickscan. De nalevering van fosfor correleert goed met de nalevering van stikstof. De relatie geldt met name voor bodems met een P nalevering hoger dan 1 mg P.m 2 /dag. De quickscan is ontwikkeld met name gericht op de chemische route van nalevering. Naast de chemische route geldt dat er ook nalevering kan plaatsvinden via de biologische route of de fysische route. De biologische route is met name gericht op de nalevering van opgeloste en geadsorbeerde nutriënten vanuit de bodem via planten en dieren naar de waterlaag. De fysische route is met name opwerveling van bodemmateriaal. Een overzicht van de fysisch-chemische en (micro) biologische routes staat weergegeven in figuur Figuur 2.5 Belangrijkste routes voor fosfor en stikstof tussen waterbodem en waterkolom (Baggernut, maatregelen baggeren en nutriënten, 2012) Wat betreft deze laatste zal dit aspect zeer gering zijn wanneer we kijken naar de stroomsnelheid of windinvloed.

18 In de wateren van de Ringvaart zijn zeker vissen aanwezig, onder anderen zullen ook karpers aanwezig zijn. Met name Karpers kunnen voor opwerveling van de bodem zorgen. In het rapport: De rol van vissen, planten, zuurstof en temperatuur bij de nalevering van nutriënten (2012) wordt aangegeven dat de rol van benthivore vissoorten een belangrijke rol spelen bij de mobilisatie van nutriënten en de vorming van bagger. De precieze biologische mechanismen zijn momenteel nog onduidelijk, meer onderzoek is hiervoor nodig. Er wordt meestal vanuit gegaan dat de activiteit van benthivore vissen leidt tot verhoogde mobilisatie van nutriënten door opwerveling, terwijl de inbreng van zuurstof juist ook kan leiden tot immobilisatie van fosfaat. En de opwerveling kan tevens leiden tot een verhoogde baggerproductie. De Ringvaart wordt gekenmerkt door vrij veel harde oevers. Langs de oevers, met name aan de westzijde is een smalle Rietkraag aanwezig. 18 Figuur 2.6 De Ringvaart vanaf de brug naar recreatiegebied Het Twiske (naar zuiden gericht). Er zijn weinig ondergedoken waterplanten aanwezig. Tevens is er tijdens de veldwerkzaamheden nergens een kroosdek aangetroffen. Bekend is dat grote hoeveelheden snel groeiende soorten ondergedoken waterplanten, zoals Grof Hoornblad en Smalle Waterpest, in staat zijn om grote hoeveelheden in de bodem opgeslagen nutriënten zeer effectief op te nemen. Echter, uit de experimenten die zijn uitgevoerd binnen BaggerNut is naar voren gekomen dat de afbraak van waterplanten (weer) kan leiden tot een grote flux van nutriënten naar de waterlaag. Bij een maximale bedekking kan dit een flux van 100 mg P / m 2.dag opleveren gedurende de eerste 50 dagen afbraak.

19 2. De bodemdiagnose tool kwantificeert de interne processen zoveel mogelijk en bepaald wat de impact van deze processen is ten opzichte van de externe processen. De interne processen die worden gekwantificeerd zijn: diffusie / dispersie, opwerveling en bezinking van zwevend stof en de productie van detritus. Bodemdiagnosetool kan middels 3 modules worden toegepast: zwevende stof, nutriënten of zuurstofconcentratie. Wanneer de nutriënten het probleem zijn dan wordt deze module toegepast. Voor de nutriëntenmodule moet een water- en stoffenbalans worden ingevoerd. Voor de Ringvaart in Landsmeer geldt dat in eerste instantie de kwaliteit van de waterbodem (verontreinigingen) mogelijk een probleem kan zijn. Na vaststellen van de naleveringsflux van fosfor uit de waterbodem zal met behulp van deze balans worden vastgesteld hoe groot de naleveringsflux is (in percentage) ten opzichte van de totale fosfor input 2.4 Achtergrondwaarden oppervlaktewater Het HHNK heeft verschillende onderzoeken uitgevoerd. Belangrijk onderzoek dat door Alterra is uitgevoerd is het afleiden van de theoretische achtergrondconcentraties en het herleiden naar de bron voor stikstof en fosfor van het oppervlaktewater in het beheergebied van HHNK. Er zijn voor het bepalen van de achtergrondwaarden in het oppervlaktewater 15 rapporten opgeleverd. Het rapport over de achtergrondconcentraties in het oppervlaktewater van HHNK, Deelrapport 15: Analyse achtergrondconcentraties voor stikstof en fosfor op basis van water- en nutriëntenbalansen voor deelgebied Waterland is hiervoor met name gebruikt. Het doel van vaststellen van de achtergrondconcentraties in het oppervlaktewater is dat op basis van deze informatie de KRW-doelstellingen (beter) kunnen worden afgeleid en keuzes voor maatregelen beter kunnen worden onderbouwd. Bekend is dat de stikstof- en fosforconcentraties in het oppervlaktewater in het beheergebied van HHNK te hoog zijn, om aan de huidige landelijke doelstellingen van de KRW te kunnen voldoen. 19 Aan de hand van informatie uit, met name het rapport achtergrondconcentraties oppervlaktewater Waterland (van Boekel e.a. (Alterra) 2014) samen met de gegevens uit rapport waterbalansen (2011), uitgangspunten modellering waterkwaliteit Purmerend ( 2010) en de openbare gegevens van HHNK, is getracht de stoffen en nutriëntenbalans op te stellen.

20 2.5 Het Watersysteem Landsmeer Het watersysteem Landsmeer behoort tot het afwateringsgebied Waterland. In Waterland ligt het recreatiegebied t Twiske, dat binnen Waterland als een apart deelgebied wordt beschouwd, dit gebied loost haar water op de boezem van Waterland. De Ringvaart loopt oostelijk langs het recreatiegebied het Twiske. De Ringvaart behoort tot een van de primaire watergangen van het gebied. Waterland heeft een eigen boezem op NAP - 1,54 m die water kan innemen via drie routes. Veel water wordt ingelaten vanuit het Markermeer. De hoofduitlaat is gemaal Kadoelen (Noordzeekanaal), secondaire uitlaat is De Poel (Markermeer). Dit houdt in dat het water uit de Ringvaart (hoofdzakelijk) afwatert via de sluis bij Kadoelen (en dus in noord-zuidelijke richting stroomt).voor opstellen van nutriëntenbalans houdt dit in dat de overstortlocaties in Landsmeer zelf (stedelijk gebied) niet op de Ringvaart afwateren, maar afwateren richting Nieuwe Gouw en het Twiske (zie ook hoofdstuk 6). 20 In de Ringvaart zelf, en tevens in de Kerkebreek en in de Zuidwestplas liggen geen meetpunten van HHNK. De meetpunten die het dichtst bij liggen, liggen westelijk en oostelijk van de Ringvaart. De Ringvaart zelf behoort tot het KRW afvoergebied. De meetpunten zijn of BMW (basis meetnet waterkwaliteit) of waterkwaliteitsmeetpunten algemeen. Ten westelijk van de Ringvaart liggen de volgende meetpunten, van zuid naar noord. Ten zuiden van het Twiske bij de Appelweg ligt meetpunt , in het Twiske ligt meetpunt en , in de Stootersplas ligt BDV 044 en ten noorden hiervan ligt BDV 046. Ten oosten van de Ringvaart liggen ook nog enkele BMV meetpunten, deze zijn: bij de Dorre Ilp, en BDV 033 in het Ilperveld. Tevens liggen er nog enkele oude (historische) meetpunten waar recentelijk geen metingen zijn uitgevoerd. Oudere gegevens van de Krekebeek geven aan dat de concentratie totaal P tot jaartal 2000 liggen rond de 1,0 mg P/l, iets noordelijker aan de oostzijde van de Ringvaart was de concentratie totaal P gelegen tussen de 0,2 en 0,6 mg P/l tot De totaal N concentraties op deze locaties in dezelfde periode liggen tussen de 2 en 6 mg totaal N/l. Recente concentraties van totaal P en totaal N (tot 2012) liggen beduidend lager. De totaal P concentratie ligt in de directe omgeving van de Ringvaart (met name in het Twikse) maximaal rond de 0,20 mg P/l. De totaal N concentratie ligt tussen 1 en 2 mg totaal N/l. Oostelijk van de Ringvaart (meetpunt BDV033 en ) liggen de totaal N concentraties respectievelijk, tussen de 2-5 en 4-10 mg totaal N/l. Voor totaal P liggen de concentraties tussen de 0,2-0,4 voor meetpunt en voor meetpunt BDV033 grofweg rond de 0,5 mg P/l, met uitschieters tot 1,5 en 3,0 mg P/l in Deze waarden liggen beduidend hoger dan in omgeving van het Twiske. (voor verdere info:

21 Voor het opstellen van de nutriëntenbalans is de concentratie N en P afgestemd met de gebruikte concentraties in het rapport: Achtergrondconcentraties in het oppervlaktewater van HHNK. Deelrapport 15. Analyse achtergrondconcentraties voor stikstof en fosfor op basis van water- en nutriëntenbalansen voor deelgebied Waterland (mei 2014). Daar is de afgeleide theoretische achtergrondconcentratie van stikstof en fosfor in het oppervlaktewater in deelgebied Waterland voor stikstof vastgesteld op 2,17 mg/l N en voor fosfor 0,45 mg/l P. 21

22 3 Milieuhygiënisch en nutriëntenonderzoek 3.1 Milieuhygiënisch onderzoek In 2009 is de ringvaart onderzocht door Tijhuis ingenieurs (kenmerk A09111, d.d. oktober 2009 ). Bij dit onderzoek is de Ringvaart ingedeeld in 23 vakken. In bijlage 1 staat een overzicht van de locatie weergegeven voor het uitvoeren van het milieuhygiënisch waterbodemonderzoek Landsmeer. Het volledige onderzoek staat weergegeven in de Memo: Milieuhygiënisch onderzoek Landsmeer van IB Land (dd ) Doel van het onderzoek Het onderzoek heeft plaatsgevonden in verband met het voornemen de watergang te baggeren. Het doel van het verkennend waterbodemonderzoek was het verkrijgen van een gedetailleerd beeld van de verspreiding van bekende verontreinigingen en de hoeveelheid baggerspecie in de ringvaart. Daarnaast is ingegaan op de relatie van de milieuhygiënische kwaliteit van de waterbodem in de ringvaart met de aanwezige verontreinigingen van de landbodem in de omgeving Historie Voor de uitvoering van het vooronderzoek is de NEN 5717 (ontwerpnorm) als leidraad gehanteerd. Uit het vooronderzoek is onder andere gebleken dat tussen circa 1930 en 1990 de omgeving van de onderzoekslocatie (Ilperveld) gebruikt is als stortplaats voor huisvuil en bedrijfsafval. In de omgeving is grond opgehoogd met (asbesthoudend) puin, slakken en ander bodemvreemd materiaal. Deze activiteiten zijn de oorzaak van veel van de aanwezige land- en waterbodemverontreinigingen Uitvoering onderzoek. Per vak zijn met een zuigerboor tien boringen verricht. Van elke boring is de sliblaag bemonsterd. De mengmonsters zijn in het geaccrediteerd laboratorium Stichting Waterproef onderzocht volgens NEN 5720 pakket A met aanvulling van afslibbaarheid (fractie <16 µm). De analyseresultaten zijn getoetst aan het Besluit Bodemkwaliteit (Bbk)en de normen uit de Vierde Nota Waterhuishouding (NW4). Gedurende de veldwerkzaamheden zijn lichte olie-waterreacties waargenomen in de vakken 2 en 17. In vak 15 is een bijmenging met puin in het slib aangetroffen.

23 3.2 Nutriëntenonderzoek Vooronderzoek nutriëntenonderzoek Op 24 december 2013 zijn door IB land in de watergang op 20 locaties dwarsprofielen opgenomen (zie ook bijlage 1) op basis waarvan de hoeveelheid baggerspecie is vastgesteld. Aan de hand van de controle boringen voor het opstellen van de dwarsprofielen is de opbouw van de waterbodem in kaart gebracht. Op basis hiervan is bepaald welke bodemlagen bemonsterd en geanalyseerd worden Nutriëntenonderzoek Het nutriëntenonderzoek wordt ingezet volgens de quick-scan methode. Dit houdt in dat op basis van veldmetingen en analyses de relatie wordt gelegd tussen de eigenschappen van de bodem en de naleveringsflux van fosfaat. Dit betekent dat er zowel analyses worden uitgevoerd aan het poriewater als aan de vaste stof. De monsters voor poriewater (bodemvocht) worden verzameld met keramische cups. Voor het nutriëntenonderzoek is de Ringvaart in 3 vakken opgedeeld. Per vak zijn er 10 boringen gezet. In bijlage 3 staat de indeling van de vakken en de 30 boringen weergegeven. 3.3 Resultaten inmeting waterbodem Ringvaart Opbouw waterbodem Uit de recente baggervolume berekeningen blijkt dat in de watergang m 3 slib aanwezig is, waarvan m 3 binnen de gehanteerde leggers. Uit de boringen blijkt dat de waterbodem varieert over de lengte van de watergang. Van Zuid naar Noord varieert de vaste bodemhoogte tussen 1,20 en 1,75 m-wp. En de hoogte van de sliblaag van 0,70 tot 1,40 m-wp. De waterbodem is opgebouwd uit slib, veen, zand en klei. In niet alle bodemprofielen is zand en/of klei aangetroffen. In de zijwatergangen, richting Ilperveld varieert de vaste bodemhoogte van 1,25 tot 2,30 m-ws. De slibhoogte in de zijwatergangen varieert van 0,70 tot 1,80 m-ws. Hier is de waterbodem eenduidig opgebouwd uit een sliblaag met veen als vaste waterbodem. Figuur 3.1 geeft een duidelijke visualisatie van de twee verschillende bodemprofielen. De bovenste figuur is duidelijk onder de veenlaag een vaste waterbodem zichtbaar, op de onderste foto is duidelijk dat de veenlaag de vaste waterbodem is (tot 2,0 m-ws).

24 24 Figuur 3.1 Boorprofielen van de Ringvaart.

25 Uit de boorprofielen blijkt dat er maar op 3 locaties klei aanwezig is. Dit zijn allen locaties in vak 1 (boring 3, 4 en 10). Van de overige 27 boringen bestaat de vaste waterbodem in 9 boringen uit zand. Opvallend is dat in alle boringen in vak 3 de waterbodem uit veen bestaat (voor de bodemprofielen zie de bijlagen in de memo: milieuhygiënisch waterbodemonderzoek, bijlage 2). Op basis van deze gegevens zijn de volgende waterbodemlagen onderscheiden en bemonsterd: Vak 1: baggerspecie; veen; zand Vak 2: baggerspecie; veen; zand Vak 3: baggerspecie; veen 3.4 Uitvoering werkzaamheden nutriëntenonderzoek De bemonstering van het oppervlaktewater en de waterbodem is uitgevoerd op 23 en 24 januari De bemonstering is uitgevoerd onder leiding van de heer B. Lenting van IB Land. Naast het oppervlaktewater onderzoek worden zowel de parameters weergegeven die per sedimentlaag zijn onderzocht als de parameters uitgevoerd aan het poriewater. 25 Oppervlaktewater Voorafgaand aan de 30 boringen is op elke boorlocatie de kwaliteit van het oppervlakte water gemeten (veldmetingen). Alle veldmetingen zijn uitgevoerd aan een monster genomen net boven het waterbodemoppervlak (circa 10 cm) en net onder de waterspiegel (20-30.cm). De volgende veldanalyses zijn uitgevoerd: temperatuur ( C); doorzicht (secchischijf meting)(m); troebelheidsmeting (FTU); EGV (ms/m); zuurstof (mg/l en %); redoxpotentiaal (mv); ph.

Waterplanten en Waterkwaliteit

Waterplanten en Waterkwaliteit Waterplanten en Waterkwaliteit Leon van den Berg Moni Poelen Monique van Kempen Laury Loeffen Sarah Faye Harpenslager Jeroen Geurts Fons Smolders Leon Lamers Platform Ecologisch Herstel Meren Vrijdag 11

Nadere informatie

BAGGERNUT. Leon van den Berg Moni Poelen Leon Lamers

BAGGERNUT. Leon van den Berg Moni Poelen Leon Lamers Leon van den Berg Moni Poelen Leon Lamers Arcadis B-ware Deltares Radboud Universiteit Nijmegen Waterschappen Witteveen en Bos Diverse deelprojecten: Radboud universiteit Nijmegen veldexperimenten

Nadere informatie

Notitie. 1 Inleiding. Techniek, Onderzoek & Projecten Onderzoek & Advies. Projectteam Ronde Hoep. 5 januari 2015. J.W. Voort

Notitie. 1 Inleiding. Techniek, Onderzoek & Projecten Onderzoek & Advies. Projectteam Ronde Hoep. 5 januari 2015. J.W. Voort Aan Projectteam Ronde Hoep Contactpersoon J.W. Voort Onderwerp Onderzoek kwaliteit zwevend slib in de Amstel en risico interpretatie calamiteitenberging Ronde Hoep 1 Inleiding Doorkiesnummer 020 608 35

Nadere informatie

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Resultaten WAHYD Hoe zit het in elkaar: afkijken bij Noord-Brabant In het onderzoeksproject WAHYD (Waterkwaliteit op basis van Afkomst en HYDrologische systeemanalyse)

Nadere informatie

25-3-2015. Sturen op Nutriënten. Sturen op Nutriënten. Doel. Sturen met Water. Sturen op Nutriënten. Waar kijken we naar. Bijeenkomst 19 februari 2015

25-3-2015. Sturen op Nutriënten. Sturen op Nutriënten. Doel. Sturen met Water. Sturen op Nutriënten. Waar kijken we naar. Bijeenkomst 19 februari 2015 Bijeenkomst 19 februari 2015 Jouke Velstra (Acacia Water) 4 Sturen met Water De basisgedachte is dat per perceel de grondwaterstand actief wordt geregeld. Onderwater drainage (OWD) geeft een directe relatie

Nadere informatie

Water- en waterbodem: de IJZERVAL

Water- en waterbodem: de IJZERVAL Water- en waterbodem: de IJZERVAL Processen Beheer: suppletie Effectiviteit Risico s Leon Lamers Onderzoekcentrum B-WareB Aquatische Ecologie & Milieubiologie IWWR, Radboud Universiteit Nijmegen Randvoorwaarde

Nadere informatie

Doel van deze presentatie. 23 juni 2015. Beoordelen en verbeteren van de waterbodemkwaliteit : een rondwandeling in de geschiedenis en de kenniswereld

Doel van deze presentatie. 23 juni 2015. Beoordelen en verbeteren van de waterbodemkwaliteit : een rondwandeling in de geschiedenis en de kenniswereld Beoordelen en verbeteren van de waterbodemkwaliteit : een rondwandeling in de geschiedenis en de kenniswereld Tommy Bolleboom & Leonard Osté Doel van deze presentatie Geeft een overzicht - waar we vandaan

Nadere informatie

Verkennend bodemonderzoek plangebied t Spieghel, Grontmij, maart 2004

Verkennend bodemonderzoek plangebied t Spieghel, Grontmij, maart 2004 Verkennend bodemonderzoek plangebied t Spieghel, Grontmij, maart 2004 Conclusies Door middel van het uitgevoerde bodemonderzoek is inzicht verkregen in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem ter plaatse

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

p BaggerNut, maatregelen Baggeren en Nutriënten

p BaggerNut, maatregelen Baggeren en Nutriënten 1996-2011: OVERKOEPELEND VAN EFFL RAPPORT FFinal l rereport p BaggerNut, maatregelen Baggeren en Nutriënten RAPPORT 2012 40 Compilatie van beelden van het project BaggerNut, samengesteld door Ronald Bakkum

Nadere informatie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Prof. ir. Hans van Dijk 1 Afdeling Watermanagement Sectie Gezondheidstechniek Inhoud hydrologische kringloop kwalitatief 1. regenwater 2. afstromend/oppervlaktewater. infiltratie

Nadere informatie

Producten en Diensten. Versie: 2016-2

Producten en Diensten. Versie: 2016-2 Producten en Diensten Versie: 2016-2 Inhoudsopgave 1 Toelichting 3 2 Oppervlaktewater 4 2.1 Monsterneming 4 2.2 Veldmetingen 4 2.3 Chemisch onderzoek 5 2.4 Continue metingen on-site 6 2.5 Bacteriologisch

Nadere informatie

BODEMINSPECTIE OP ASBEST aan de Harskamperweg 84 te Harskamp

BODEMINSPECTIE OP ASBEST aan de Harskamperweg 84 te Harskamp BODEMINSPECTIE OP ASBEST aan de Harskamperweg 84 te Harskamp Opdrachtgever : Bart Boon Barneveld BV Adres : Barnseweg 124 Postcode, plaats : 3771 RP Barneveld Contactpersoon : Dhr. H. van Grootheest Telefoonnummer

Nadere informatie

Naar een duurzaam beheer van het veenweidegebied. Piet-Jan Westendorp Aquatisch ecoloog Witteveen+Bos

Naar een duurzaam beheer van het veenweidegebied. Piet-Jan Westendorp Aquatisch ecoloog Witteveen+Bos Naar een duurzaam beheer van het veenweidegebied Piet-Jan Westendorp Aquatisch ecoloog Witteveen+Bos Inleiding Is een duurzaam beheer mogelijk? Nederland veenland Huidige toestand veenweidegebied Streefbeeld

Nadere informatie

Uitgave 7 november 2014 Nieuwsbrief

Uitgave 7 november 2014 Nieuwsbrief Uitgave 7 november 2014 Nieuwsbrief STATUS VERHUIZING Zoals in de vorige nieuwsbrief is aangegeven, beëindigt de analyse-activiteiten per 1 januari 2015 op de locatie Almelo. De monsternemers die werkzaam

Nadere informatie

Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater

Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater april 2005 One Cue Systems Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming

Nadere informatie

Natuurvriendelijke oevers: mogelijkheden per standplaats. Emiel Brouwer en Pim de Kwaadsteniet

Natuurvriendelijke oevers: mogelijkheden per standplaats. Emiel Brouwer en Pim de Kwaadsteniet Natuurvriendelijke oevers: mogelijkheden per standplaats Emiel Brouwer en Pim de Kwaadsteniet Aanleiding Aanleg natuurvriendelijke oevers belangrijk in waterbeheer Bij aanleg mist vaak de relatie met de

Nadere informatie

Waterbodemonderzoek (1)

Waterbodemonderzoek (1) Waterbodemonderzoek (1) Schutssluis Sluissloot Inspectie civieltechnisch gedeelte sluis. In opdracht van de gemeente Zaanstad heeft Witteveen+Bos, Raadgevend ingenieurs b.v. te Deventer een indicatief

Nadere informatie

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag.

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. KEURING KUNSTGRASVELDEN Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. eindrapport Opdrachtgever / Client RecyBEM B.V. t.a.v. de heer drs. C. van Oostenrijk Postbus 418 2260 AK LEIDSCHENDAM

Nadere informatie

Veenoxidatie en waterkwaliteit in het veenweidegebied: pompen en verzuipen?

Veenoxidatie en waterkwaliteit in het veenweidegebied: pompen en verzuipen? Veenoxidatie en waterkwaliteit in het veenweidegebied: pompen en verzuipen? Alfons Smolders, Jose van Diggelen, Johan Loermans, Gijs van Dijk, Moni Poelen, Mark van Mullekom, Monique van Kempen, Hilde

Nadere informatie

IJzersuppletie in Laagveenplassen

IJzersuppletie in Laagveenplassen IJzersuppletie in Laagveenplassen Van veelbelovend naar effectief Zo lang het duurt.. 1: Ontwikkeling van het idee IJzer in de bodem bindt fosfaat Zonder ijzer komt fosfaat vrij Fosfaat geeft algenbloei

Nadere informatie

Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering

Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering Onderzoek waterkwaliteit en Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering Met behulp van kiezel, grof en fijn zand, actieve kool en wat watten werd het natuurlijk zuiveringssysteem van de bodem nagebootst.

Nadere informatie

Bert Bellert, Waterdienst. 5 september 2011

Bert Bellert, Waterdienst. 5 september 2011 Ammonium in de Emissieregistratie?! Natuurlijke processen, antropogene bronnen en emissies in de ER Bert Bellert, Waterdienst Ammonium als stof ook in ER??: In kader welke prioritaire stoffen, probleemstoffen,

Nadere informatie

Nader waterbodemonderzoek asbest Woonschepenhaven te Groningen

Nader waterbodemonderzoek asbest Woonschepenhaven te Groningen Nader waterbodemonderzoek asbest Woonschepenhaven te Groningen Gemeente Groningen 29 oktober 2012 Rapportage 9X5553.02 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1 1.1 Aanleiding en doel 1 1.2 Kwaliteitsborging 1 1.3

Nadere informatie

Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling

Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie Postbus 299-4600 AG Bergen op Zoom + 31 (0)164 212 800 nieuwesluisterneuzen@vnsc.eu www.nieuwesluisterneuzen.eu Rapport Vlaams

Nadere informatie

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel,

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel, Aan: Dekker grondstoffen BV de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Betreft: Notitie bodemkwaliteit Locatie: Waalbandijk te IJzendoorn Projectnummer: 123561.02 Ons kenmerk: JEGI\123561.02 Behandeld

Nadere informatie

Chemisch wateronderzoek 1. klimaatstad. water leeft 2. Abio. klimaatstad

Chemisch wateronderzoek 1. klimaatstad. water leeft 2. Abio. klimaatstad Chemisch wateronderzoek 1 water leeft 2 Abio Chemisch wateronderzoek 2 Chemisch wateronderzoek 3 WATER LEEFT Chemisch wateronderzoek Een goede waterkwaliteit is van groot belang voor het leven van waterdieren

Nadere informatie

SAMENVATTING. www.woerden.nl/onderwerpen/wonen-en-leefomgeving/grondwaterstand en funderingen

SAMENVATTING. www.woerden.nl/onderwerpen/wonen-en-leefomgeving/grondwaterstand en funderingen SAMENVATTING Aanleiding In het westelijke deel van het Schilderskwartier zijn de woningen gefundeerd op houten palen met betonopzetters. Uit onderzoeken in de jaren 90 is gebleken dat de grondwaterstand

Nadere informatie

De Ruiter Boringen en Bemalingen bv

De Ruiter Boringen en Bemalingen bv De Ruiter Boringen en Bemalingen bv Haarlemmerstraatweg 79, 1165 MK Halfweg / Postbus 14, 1160 AA Zwanenburg Telefoon (020) 407 21 00 / Fax (020) 407 21 14 Postbank 657035 / ABN AMRO bank Zwanenburg 47.24.51.839

Nadere informatie

Huidige situatie. G2 Totaal stikstof (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,57 2,4 2,4. G2 Chloride (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 45,3 150 150

Huidige situatie. G2 Totaal stikstof (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,57 2,4 2,4. G2 Chloride (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 45,3 150 150 NL09_26 Basisgegevens Naam Code Status Type Stroomgebied Waterbeheergebied Provincie Gemeente Sloten Overbetuwe NL09_26 Kunstmatig M1a - Zoete sloten (gebufferd) Rijn-West Rivierenland Gelderland Neder-Betuwe,

Nadere informatie

- A 0 t (. (J )() 13a:t.w54f1.-&,j

- A 0 t (. (J )() 13a:t.w54f1.-&,j Van Speykstraat - A 0 t (. (J )() 13a:t.w54f1.-&,j -~Mf. Gemeente Lisse, afdeling Milieu en Bouwkunde T.a. v. dhr. C. Brouwer Postbus 200 2160 AE Lisse Kamerik, 29 maart 2007 project: 12116 Van Speykstraat

Nadere informatie

Onderzoeksrapportage naar het functioneren van de IT-Duiker Waddenweg te Berkel en Rodenrijs

Onderzoeksrapportage naar het functioneren van de IT-Duiker Waddenweg te Berkel en Rodenrijs Notitie Contactpersoon ir. J.M. (Martin) Bloemendal Datum 7 april 2010 Kenmerk N001-4706565BLL-mya-V02-NL Onderzoeksrapportage naar het functioneren van de IT-Duiker Waddenweg te Berkel en Rodenrijs Tauw

Nadere informatie

Waterkwaliteit in het veenweidegebied

Waterkwaliteit in het veenweidegebied Waterkwaliteit in het veenweidegebied De complexe interacties tussen oever, waterbodem en oppervlaktewater Veenweidegebieden zijn een bron van grote zorg voor het waterbeheer, natuurbeheer en beleid. De

Nadere informatie

Verwijderen van slib voorkomt de vorming van een kroosdek een enclosure-experiment langs de Twenthekanalen

Verwijderen van slib voorkomt de vorming van een kroosdek een enclosure-experiment langs de Twenthekanalen Verwijderen van slib voorkomt de vorming van een kroosdek een enclosure-experiment langs de Twenthekanalen drs. Ger Boedeltje 1 in opdracht van Rijkswaterstaat, Directie Oost-Nederland Dienstkring Twenthekanalen

Nadere informatie

Nader bodemonderzoek. Amazonedreef 110 te Utrecht

Nader bodemonderzoek. Amazonedreef 110 te Utrecht Nader bodemonderzoek Amazonedreef 110 te Utrecht 18 juni 2009 Kenmerk R002-4641958MLY-agv-V01-NL Verantwoording Titel Amazonedreef 110 te Utrecht Opdrachtgever Witkamp Projectontwikkeling B.V. Projectleider

Nadere informatie

Baggeren en waterkwaliteit. Op zoek naar de optimale baggerfrequentie voor sloten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.

Baggeren en waterkwaliteit. Op zoek naar de optimale baggerfrequentie voor sloten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Baggeren en waterkwaliteit. Op zoek naar de optimale baggerfrequentie voor sloten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Ronald Gylstra, Anna Wegner (Waterschap Rivierenland), Moni Poelen, Roos Loeb

Nadere informatie

WaterBODEMbeheer in Nederland:

WaterBODEMbeheer in Nederland: WaterBODEMbeheer in Nederland: Maatregelen Baggeren en Nutriënten (BAGGERNUT) - Metingen Interne Nutriëntenmobilisatie en Decompositie (MIND-BAGGERNUT) Eindrapportage 212 BIOGEOCHEMICAL WATER-MANAGEMENT

Nadere informatie

Resultaten RisicotoolboxBodem.nl

Resultaten RisicotoolboxBodem.nl Resultaten RisicotoolboxBodem.nl Risico's behorende bij chemische bodemkwaliteit en functie V. RTB: V. rapport: 1.0.1 1.13 Algemeen Naam berekening: Modus: Monstergroep: Bodemgebruiksfunctie: Bijzonderheden:

Nadere informatie

: M. Scheffers en mevr. G.P.M. Scheffers - de Jong Oliviersweg achter 9A 5061 PL Oisterwijk

: M. Scheffers en mevr. G.P.M. Scheffers - de Jong Oliviersweg achter 9A 5061 PL Oisterwijk VERKENNEND MILIEUKUNDIG BODEMONDERZOEK AAN DE OLIVIERSWEG ACHTER 9A TE OISTERWIJK Opdrachtgever : M. Scheffers en mevr. G.P.M. Scheffers - de Jong Oliviersweg achter 9A 5061 PL Oisterwijk Adviesbureau

Nadere informatie

14. Geohydrologie Zuidbuurt eemnes Tauw Kenmerk N001-4524746BTM-V01 06-12-2007

14. Geohydrologie Zuidbuurt eemnes Tauw Kenmerk N001-4524746BTM-V01 06-12-2007 14. Geohydrologie Zuidbuurt eemnes Tauw 06-12-2007 Notitie Concept Contactpersoon Maaike Bevaart Datum 6 december 2007 Geohydrologie Zuidbuurt Eemnes 1 Inleiding Ter voorbereiding op de ontwikkeling van

Nadere informatie

Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling

Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling Zwevende stof vormt een complex mengsel van allerlei verschillende deeltjes, en speelt een belangrijke rol

Nadere informatie

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling Fosfaatverzadiging als uitgangspunt fosfaatverzadigingsindex (PSI) Plaggen en fosfaatverzadiging van de grond Plaggen is een veelgebruikte methode om de voedingstoestand

Nadere informatie

Nader asbestonderzoek in bodem Wolbertsdijk 13 te Wapenveld

Nader asbestonderzoek in bodem Wolbertsdijk 13 te Wapenveld Nader asbestonderzoek in bodem Wolbertsdijk 13 te Wapenveld Projectgegevens Beknopte beschrijving locatie Huidig gebruik terrein : Agrarische bedrijfsvoering Adres : Wolbertsdijk 13 Plaats : Wapenveld

Nadere informatie

Werkdocument Kd-waarden van zware metalen in zoetwatersediment[riza nr.96.180.x]

Werkdocument Kd-waarden van zware metalen in zoetwatersediment[riza nr.96.180.x] Ministerie van Verkeer en WalersUai Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling RIZA doorkiesnummer 0320 298498 Werkdocument Kd-waarden van

Nadere informatie

Vraagstelling Vraag van Steven Marijnissen aan Jaap Oosthoek is of de lozing van het effluent op het KRW waterlichaam Mark en Vliet toelaatbaar is.

Vraagstelling Vraag van Steven Marijnissen aan Jaap Oosthoek is of de lozing van het effluent op het KRW waterlichaam Mark en Vliet toelaatbaar is. Zaaknr. : 11.ZK56591 Kenmerk : 12IT002508 Barcode : *12IT002508* memo Van : Jaap Oosthoek Via : Hermen Keizer Aan : Steven Marijnissen Onderwerp : Toelaatbaarheid tijdelijke lozing effluent Nieuwveer op

Nadere informatie

De bodem bedekt. Waterkwaliteitsverbetering door afdekking van sediment met additieven en zand

De bodem bedekt. Waterkwaliteitsverbetering door afdekking van sediment met additieven en zand De bodem bedekt Waterkwaliteitsverbetering door afdekking van met additieven en Opdrachtgever Een project dat is uitgevoerd in het kader van het KRW-innovatieprogramma van het Ministerie van IenM in een

Nadere informatie

Bijlage. 6 Bodemonderzoek

Bijlage. 6 Bodemonderzoek Bijlage 6 Bodemonderzoek Waterbodemonderzoek Langweerder Wielen 5 februari 2013 Waterbodemonderzoek Langweerder Wielen Een uitgebreid onderzoek in het kader van de voorgenomen verdieping van de Langweerder

Nadere informatie

Bodeminformatie. Gijsbrecht van Amstelstraat 92 te Hilversum. Legenda. Wet milieubeheer bedrijven

Bodeminformatie. Gijsbrecht van Amstelstraat 92 te Hilversum. Legenda. Wet milieubeheer bedrijven Bodeminformatie Gijsbrecht van Amstelstraat 92 te Hilversum Legenda Geselecteerde locatie 50-meter straal Percelen Onderzoeken Verontreinigingscontouren Saneringscontouren Gebouwen Wet milieubeheer bedrijven

Nadere informatie

Sporen in Arnhem, actualiserend bodemonderzoek

Sporen in Arnhem, actualiserend bodemonderzoek Sporen in Arnhem, actualiserend bodemonderzoek milieukundig bodemonderzoek Lijncode 58, km 89,8-9,3 Opdrachtgever ProRail Dhr. A.F.A. Verhaaren Auteur Movares Nederland B.V. mw. T.M. van der Sman en L.H.

Nadere informatie

Aanvullend onderzoek demping Zahnstraat 19 te Angeren

Aanvullend onderzoek demping Zahnstraat 19 te Angeren Aanvullend onderzoek demping Zahnstraat 19 te Angeren Opdrachtgever: De heer A. Schuring Projectcode: CIW00310 Project: Demping Zahnstraat 19 Angeren Datum: maandag 20 september 2010 Status: Definitief

Nadere informatie

milieucel V.V.H.V.- Astridlaan 30-8370 BLANKENBERGE 050/42.85.23 - milieucel@vvhv.be

milieucel V.V.H.V.- Astridlaan 30-8370 BLANKENBERGE 050/42.85.23 - milieucel@vvhv.be Club: Wemmelse Vissers Datum: 15 december 2015 Staalnummer: 40/28 Weer: Bewolkt-droog Visuele vervuilingen: Geen Kleur water: Licht troebel Problemen: Lage vangsten Kwaliteitsbeoordeling vijverwater Balcaen

Nadere informatie

Waterbodems in de Waterwet

Waterbodems in de Waterwet Waterbodems in de Waterwet Baggernet Eefje Bruinsma (RWS Corporate Dienst) De Waterwet Integratie van de volgende sectorale wetten: Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Wvo) Wet verontreiniging zeewater

Nadere informatie

INDICATIEVE DEPOTKEURING EN (NADER) ASBESTONDERZOEK TERREIN NUISVEEN 2 TE BORGER

INDICATIEVE DEPOTKEURING EN (NADER) ASBESTONDERZOEK TERREIN NUISVEEN 2 TE BORGER INDICATIEVE DEPOTKEURING EN (NADER) ASBESTONDERZOEK TERREIN NUISVEEN 2 TE BORGER PROVINCIE DRENTHE 9 juli 21 7491722:.2 B232.211.1 INDICATIEVE DEPOTKEURING EN (NADER) ASBESTONDERZOEK TERREIN NUISVEEN 2

Nadere informatie

Handreiking waterbodemkwaliteitskaart Delfland

Handreiking waterbodemkwaliteitskaart Delfland Handreiking waterbodemkwaliteitskaart Delfland Inleiding Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft op 19 februari 2015 een waterbodemkwaliteitskaart (WBKK) vastgesteld. De WBKK van Delfland is een belangrijk

Nadere informatie

De (on)zichtbare waterbodem inzichtelijk gemaakt.

De (on)zichtbare waterbodem inzichtelijk gemaakt. De (on)zichtbare waterbodem inzichtelijk gemaakt. Brede informatie over het aanwezige sediment in de waterbodem biedt kansen voor nuttige toepassingen. Medusa Koos de Vries devries@medusa-online.com Tel:

Nadere informatie

Toelichting bij NEN 5720 'Verkennend waterbodemonderzoek' (i.c.m. NEN 5717)

Toelichting bij NEN 5720 'Verkennend waterbodemonderzoek' (i.c.m. NEN 5717) Toelichting bij NEN 5720 'Verkennend waterbodemonderzoek' (i.c.m. NEN 5717) Voorwoord In 2009 zijn NEN 5720:2009 'Bodem - Waterbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend onderzoek - Onderzoek

Nadere informatie

Waterkwaliteitsverbetering vijver Euclideslaan

Waterkwaliteitsverbetering vijver Euclideslaan Waterkwaliteitsverbetering vijver Euclideslaan 10 maart 2011 Verantwoording Titel Waterkwaliteitsverbetering vijver Euclideslaan Opdrachtgever Gemeente Utrecht Projectleider Pim de Kwaadsteniet Auteur(s)

Nadere informatie

Waterparagraaf Heistraat Zoom

Waterparagraaf Heistraat Zoom Waterparagraaf Heistraat Zoom In Zeelst aan de Heistraat is een ontwikkeling gepland. Voor deze ontwikkeling dient een omgevingsvergunning te worden opgesteld waarvan deze waterparagraaf onderdeel uit

Nadere informatie

Blauwalgenbestrijding met waterstofperoxide Resultaten experimenten 2009. Bart Reeze (ARCADIS) Hans Matthijs en Petra Visser (UvA)

Blauwalgenbestrijding met waterstofperoxide Resultaten experimenten 2009. Bart Reeze (ARCADIS) Hans Matthijs en Petra Visser (UvA) Blauwalgenbestrijding met waterstofperoxide Resultaten experimenten 2009 Bart Reeze (ARCADIS) Hans Matthijs en Petra Visser (UvA) 1 Inhoud presentatie Waar komt dit idee vandaan? Ontwikkelingsgeschiedenis

Nadere informatie

Aantal pagina's 5. Doorkiesnummer +31(0)88335 7160

Aantal pagina's 5. Doorkiesnummer +31(0)88335 7160 Memo Aan Port of Rotterdam, T.a.v. de heer P. Zivojnovic, Postbus 6622, 3002 AP ROTTERDAM Datum Van Johan Valstar, Annemieke Marsman Aantal pagina's 5 Doorkiesnummer +31(0)88335 7160 E-mail johan.valstar

Nadere informatie

Ecologisch herstelplan De Vinkenslag

Ecologisch herstelplan De Vinkenslag Ecologisch herstelplan De Vinkenslag B-team Hilvarenbeek September 2010 Ecologisch herstelplan De Vinkenslag Auteur: Drs. Jordie Netten Initiatiefnemer: B-team Hilvarenbeek www.bteamhilvarenbeek.nl Partner:

Nadere informatie

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Definitief Bouwfonds Ontwikkeling Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 6 april 2009 Verantwoording Titel : Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Subtitel : Projectnummer : 275039 Referentienummer

Nadere informatie

Bepaling Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand Natuurbegraafplaats te Rooth (Maasbree)

Bepaling Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand Natuurbegraafplaats te Rooth (Maasbree) Bepaling Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand Natuurbegraafplaats te Rooth (Maasbree) Gegevens opdrachtgever: Kellerberg Bosgoed B.V. Helenaveenseweg 45 5985 NL Grashoek 0493-536068 Contactpersoon: De heer

Nadere informatie

KPS_0120_GWL_2. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken

KPS_0120_GWL_2. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam naam grondwaterlichaam naam grondwatersysteem naam stroomgebied Duin- en kreekgebieden Oostvlaamse polders Kust- en Poldersysteem Schelde Karakteristieken

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant. Aanvulling. bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk. april 2005 / Definitief

Provincie Noord-Brabant. Aanvulling. bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk. april 2005 / Definitief Provincie Noord-Brabant Aanvulling bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk april 2005 / Definitief Provincie Noord-Brabant Aanvulling bij Planstudie/tracé-MER N261 Tilburg-Waalwijk dossier D0582A1001

Nadere informatie

De bodemkwaliteitskaart en het Besluit bodemkwaliteit

De bodemkwaliteitskaart en het Besluit bodemkwaliteit Bodem+ Besluit bodemkwaliteit De bodemkwaliteitskaart en het Besluit bodemkwaliteit FOTOGRAFIE: PLAATWERK De bodem is belangrijk. We leven en wonen er op, we drinken eruit, we eten ervan. Om bij het gebruik

Nadere informatie

Verkennend bodem- en waterbodemonderzoek

Verkennend bodem- en waterbodemonderzoek Verkennend bodem- en waterbodemonderzoek Hoge Boezem van de Overwaard te Alblasserwaard efinitief Waterschap Rivierenland Grontmij Nederland B.V. Rotterdam, september 25 GM-6852, revisie Verantwoording

Nadere informatie

Nalevering van fosfor naar het oppervlaktewater vanuit de waterbodem

Nalevering van fosfor naar het oppervlaktewater vanuit de waterbodem Nalevering van fosfor naar het oppervlaktewater vanuit de waterbodem Metingen in een veengebied in de Krimpenerwaard L.P.A. van Gerven, R.F.A. Hendriks, J. Harmsen, V. Beumer en P.W. Bogaart Alterra-rapport

Nadere informatie

Prins. Milieu Consultancy. Plan van aanpak voor het deels ontgraven van een puinpad. op een bosperceel aan de Veenburgerweg te Zwartebroek

Prins. Milieu Consultancy. Plan van aanpak voor het deels ontgraven van een puinpad. op een bosperceel aan de Veenburgerweg te Zwartebroek Prins Plan van aanpak voor het deels ontgraven van een puinpad op een bosperceel aan de Veenburgerweg te Zwartebroek Milieu Consultancy Asbest- en bodemonderzoek Saneringsbegeleiding Schimmelpennincklaan

Nadere informatie

Bijlage 1. Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek

Bijlage 1. Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bijlage 1 Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bijlagel Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bodemopbouw en Geohydrologie Inleiding In deze bijlage wordt

Nadere informatie

Vergisting van eendenmest

Vergisting van eendenmest Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Vergisting van eendenmest Opdrachtgever: WUR Animal Sciences Group Fridtjof de Buisonjé Datum: 3 oktober 2008 Lettinga

Nadere informatie

Zwavel als oorzaak van problemen? dr. Guillaume Counotte

Zwavel als oorzaak van problemen? dr. Guillaume Counotte Zwavel als oorzaak van problemen? dr. Guillaume Counotte Verslag van onderzoek naar mogelijke relatie tussen het opbrengen van baggerslib op percelen, gehalten van elementen in gras dat groeit op die percelen

Nadere informatie

Conservering en behandeling van watermonsters

Conservering en behandeling van watermonsters Conservering en behandeling van watermonsters oktober 2010 Pagina 1 van 9 WAC/I/A/010 INHOUD 1 DOEL EN TOEPASSINGSGEBIED... 3 2 TERMEN EN DEFINITIES... 3 3 PRINCIPE... 3 4 VOORBEHANDELING... 9 4.1 HOMOGENISATIE...

Nadere informatie

NEN 5707 2014(?) Bas van den Bosch Archimil / NIPA Milieutechniek 10-07- 2014

NEN 5707 2014(?) Bas van den Bosch Archimil / NIPA Milieutechniek 10-07- 2014 NEN 5707 2014(?) Bas van den Bosch Archimil / NIPA Milieutechniek 10-07- 2014 Prak2jkgevallen PrakEjkgeval 1 : Boerderij zonder asbestdaken VBO Asbest uitgevoerd : 8 gaten Alle grond gezeefd, geen asbestverdachte

Nadere informatie

1 Inleiding. Aan: Gemeente Nieuwegein T.a.v. de heer B.P. Asselt Postbus 1 3430 AA Nieuwegein. Geachte heer Asselt,

1 Inleiding. Aan: Gemeente Nieuwegein T.a.v. de heer B.P. Asselt Postbus 1 3430 AA Nieuwegein. Geachte heer Asselt, 1 Afdeling Handhaving Aan: Gemeente Nieuwegein T.a.v. de heer B.P. Asselt Postbus 1 3430 AA Nieuwegein Pythagoraslaan 101 Postbus 80300 3508 TH Utrecht Tel. 030-2583877 Fax 030-2582121 http://www.provincie-utrecht.nl

Nadere informatie

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Victor N. de Jonge, november 2013 Het Eems estuarium vormt ecologisch gezien één groot geheel, maar dat

Nadere informatie

Projectnummer: D03011.000284. Opgesteld door: Ons kenmerk: Kopieën aan: Kernteam

Projectnummer: D03011.000284. Opgesteld door: Ons kenmerk: Kopieën aan: Kernteam MEMO Onderwerp Geohydrologisch vooronderzoek Amsterdam, WTC 5C, 2 oktober 2013 Van mw. M. Duineveld MSc. Afdeling IBZ Aan ZuidasDok Projectnummer D03011.000284. Opgesteld door mw. M. Duineveld MSc. Ons

Nadere informatie

Zesde Landelijke Steekproef Zoutgehalte in Brood 2015. NVB Wageningen

Zesde Landelijke Steekproef Zoutgehalte in Brood 2015. NVB Wageningen Zesde Landelijke Steekproef Zoutgehalte in Brood 2015 NVB Wageningen NVB Postbus 360 6700 AJ WAGENINGEN Referentie: KC-21417-ZsPr/JeSa/361010 Wageningen, 26 mei 2015 Rapport betreffende Zesde Landelijke

Nadere informatie

Advies over de bodemkwaliteit van een baggergrond ter hoogte van de Scheldekop in Oudenaarde

Advies over de bodemkwaliteit van een baggergrond ter hoogte van de Scheldekop in Oudenaarde Advies over de bodemkwaliteit van een baggergrond ter hoogte van de Scheldekop in Oudenaarde Adviesnummer: INBO.A.3389 Datum advisering: 27 januari 2016 Auteur(s): Contact: Kenmerk aanvraag: Geadresseerden:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen

Inhoudsopgave. Bijlagen BK Bodem pagina 2 van 16 Inhoudsopgave pagina 1 Inleiding... 3 1.1 Uitgangspunten van het bodemonderzoek... 3 1.2 Indeling van de rapportage... 4 2 Vooronderzoek... 5 2.1 Historische en actuele gegevens

Nadere informatie

Partijkeuring asbest-in-grond conform Besluit bodemkwaliteit. Zandvoorterweg (Haringbuys) te Aerdenhout. Depots Noord en Zuid. projectnummer 141652

Partijkeuring asbest-in-grond conform Besluit bodemkwaliteit. Zandvoorterweg (Haringbuys) te Aerdenhout. Depots Noord en Zuid. projectnummer 141652 Partijkeuring asbest-in-grond conform Besluit bodemkwaliteit Zandvoorterweg (Haringbuys) te Aerdenhout Depots Noord en Zuid projectnummer 141652 Opdrachtgever: Gemeente Bloemendaal Afdeling Gemeentewerken

Nadere informatie

2. DOELSTELLING PROTOCOL GRONDVERZET

2. DOELSTELLING PROTOCOL GRONDVERZET Onderdelen van het protocol grondverzet zijn de in de bijlage opgenomen asbeststappenplan (bijlage I), asbestkansenkaart (bijlage II) en checklist vooronderzoek asbest (bijlage III). 2. DOELSTELLING PROTOCOL

Nadere informatie

Park van Luna. Randvoorwaarden I 9-4-2013. Helder zicht, zelfs bij maanlicht. Nico Jaarsma www.nicojaarsma.nl. Gert van Ee, HHNK 4-4-2013

Park van Luna. Randvoorwaarden I 9-4-2013. Helder zicht, zelfs bij maanlicht. Nico Jaarsma www.nicojaarsma.nl. Gert van Ee, HHNK 4-4-2013 9-4-213 Park van Luna Opzet Park van Luna 1. Ontwerp/toelichting watersysteem 2. Ontwikkeling sinds aanleg Watersysteem: waterbalans, peilfluctuatie, defosfatering etc. Waterkwaliteit: nutriënten, doorzichten

Nadere informatie

Biologische beschikbaarheid van stikstof en fosfaat in effluent: Kunnen algen nog wel groeien op nagezuiverd effluent van rwzi Leiden Zuid-West?

Biologische beschikbaarheid van stikstof en fosfaat in effluent: Kunnen algen nog wel groeien op nagezuiverd effluent van rwzi Leiden Zuid-West? Biologische beschikbaarheid van stikstof en fosfaat in effluent: Kunnen algen nog wel groeien op nagezuiverd effluent van rwzi Leiden Zuid-West? Kees Bruning, Jaap Postma en Richard Jonker 1 Biologische

Nadere informatie

Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud

Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud Wat is buitengewoon onderhoud? Het buitengewoon onderhoud omvat het op de juiste afmetingen (breedte, diepte en helling van taluds) houden van een watergang.

Nadere informatie

Bodeminformatie. Vaartweg 123A te Hilversum. Legenda. Wet milieubeheer bedrijven

Bodeminformatie. Vaartweg 123A te Hilversum. Legenda. Wet milieubeheer bedrijven Vaartweg 123A te Hilversum Bodeminformatie Legenda Geselecteerde locatie 50-meter straal Percelen Onderzoeken Verontreinigingscontouren Saneringscontouren Gebouwen Wet milieubeheer bedrijven Brandstoftanks

Nadere informatie

TIJDELIJKE DROOGVAL ALS WATERKWALITEITSMAATREGEL

TIJDELIJKE DROOGVAL ALS WATERKWALITEITSMAATREGEL RESULTATEN VERVOLGMONITORING 213 F Final ina l rereport p ort Stationsplein 89 POSTBUS 218 38 CD AMERSFOORT TIJDELIJKE DROOGVAL ALS WATERKWALITEITSMAATREGEL TEL 33 46 32 FAX 33 46 32 5 TIJDELIJKE DROOGVAL

Nadere informatie

Factsheet: NL11_8_1 Tussenboezem Vinkeveen a

Factsheet: NL11_8_1 Tussenboezem Vinkeveen a Factsheet: NL11_8_1 Tussenboezem Vinkeveen a -DISCLAIMER- De informatie die in deze factsheet wordt weergegeven is bijgewerkt tot en met het moment van het aanmaken van deze factsheet, zoals vermeld in

Nadere informatie

Memo. ing. L. Dielen. ldielen@breijn.nl. Datum 1 juli 2011 Onderwerp Aanleg forellenvijver te Boerdonk Ons kenmerk 2411034. Van

Memo. ing. L. Dielen. ldielen@breijn.nl. Datum 1 juli 2011 Onderwerp Aanleg forellenvijver te Boerdonk Ons kenmerk 2411034. Van Memo Datum 1 juli 2011 Onderwerp Aanleg forellenvijver te Boerdonk Van ing. L. Dielen Telefoon +31 (0)73 658 22 51 Fax +31 (0)73 658 22 99 E-mail ldielen@breijn.nl Aan de heer C. Stelling, Planomar de

Nadere informatie

milieuhygiënisch asfaltonderzoek zuidelijke randmeren veiligheid zuidelijke randmeren waterschap Vallei & Eem LEU36-8 LEU36-8/strg/006 C. Koot MSc.

milieuhygiënisch asfaltonderzoek zuidelijke randmeren veiligheid zuidelijke randmeren waterschap Vallei & Eem LEU36-8 LEU36-8/strg/006 C. Koot MSc. notitie Van Twickelostraat 2 Postbus 233 7400 AE Deventer telefoon 0570 69 79 11 telefax 0570 69 73 44 www.witteveenbos.nl onderwerp project opdrachtgever projectcode referentie opgemaakt door milieuhygiënisch

Nadere informatie

Bodem buurttuin Pieter de la Courtstraat

Bodem buurttuin Pieter de la Courtstraat Bodem buurttuin Pieter de la Courtstraat Samenvatting en interpretatie van informatie over bodemverontreiniging Anne Marie van Dam Bodemdienst Van Dam Januari 2014 Deze studie is uitgevoerd in opdracht

Nadere informatie

Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses

Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses Landelijke Glasgroente dag De toekomst van de tuinbouw Sjoerd Smits, HortiNova Joan Timmermans NovaCropControl Even voorstellen Sinds 003 bezig met plantsapmengen

Nadere informatie

SKB Project. Kunnen δ 18 O-PO 4 gebruikt worden om fosfaatbronnen te herkennen. Marc Verheul

SKB Project. Kunnen δ 18 O-PO 4 gebruikt worden om fosfaatbronnen te herkennen. Marc Verheul SKB Project Kunnen δ 18 O-PO 4 gebruikt worden om fosfaatbronnen te herkennen Marc Verheul Indeling Inleiding wat zijn isotopen? gedrag van fosfaat Fosfaatbronnen karakteriseren Pilotgebieden Conclusies

Nadere informatie

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling........................................................................................ H. Mulder, RIKZ, juni

Nadere informatie

datum 22 oktober 2015 uw kenmerk 0253419 ons kenmerk 406032 onderwerp Briefrapport historisch vooronderzoek Laan van Romen 25 te Berkel en Rodenrijs

datum 22 oktober 2015 uw kenmerk 0253419 ons kenmerk 406032 onderwerp Briefrapport historisch vooronderzoek Laan van Romen 25 te Berkel en Rodenrijs CroonenBuro5 Postbus 40 4900 AA Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout T 0162-487000 F 0162-451141 www.anteagroup.nl datum 22 oktober 2015 uw kenmerk 0253419 ons kenmerk 406032 onderwerp

Nadere informatie

Kwaliteit van afstromend regenwater

Kwaliteit van afstromend regenwater Kwaliteit van afstromend regenwater Wat hebben we geleerd van Arnhem, Schoonhoven, Krimpen a/d IJssel, Haastrecht, Eindhoven en Almere? Welke parameters? Lokaal (vijver, singel) Zuurstof (BZV) Algen +

Nadere informatie

Meetstrategie en methodiek macrofyten 1 METHODIEK

Meetstrategie en methodiek macrofyten 1 METHODIEK ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Meetstrategie en methodiek macrofyten //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

1. Inleiding. Rapportage Luchtkwaliteit 2012, gemeente Doetinchem 4

1. Inleiding. Rapportage Luchtkwaliteit 2012, gemeente Doetinchem 4 Rapport Luchtkwaliteit 2012 Doetinchem Oktober 2013 INHOUD 1. Inleiding... 4 2. Algemeen... 5 2.1 Wet luchtkwaliteit... 5 2.2 Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit... 5 2.3 Bronnen van luchtverontreiniging...

Nadere informatie

Visseninventarisatie terrein Simon Loos

Visseninventarisatie terrein Simon Loos Visseninventarisatie terrein Simon Loos resultaten visseninventarisatie Definitief Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 26 oktober 2011 Verantwoording Titel : Visseninventarisatie terrein Simon Loos Subtitel

Nadere informatie

Invloed aswolk van de vulkaanuitbarsting in IJsland op de concentraties van sulfaat, fluoride en (zware) metalen in regenwater

Invloed aswolk van de vulkaanuitbarsting in IJsland op de concentraties van sulfaat, fluoride en (zware) metalen in regenwater Invloed aswolk van de vulkaanuitbarsting in IJsland op de concentraties van sulfaat, fluoride en (zware) metalen in regenwater Eric van der Swaluw & Hans Verboom, Centrum voor Milieu Monitoring (CMM),

Nadere informatie