OMKOPING IN DE SCHIJNWERPERS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OMKOPING IN DE SCHIJNWERPERS"

Transcriptie

1 De strafrechtelijke bestrijding van corruptie krijgt steeds meer aandacht, internationaal en nationaal. Diverse landen, waaronder Nederland, hebben in de afgelopen jaren hun wetgeving aangepast om gevallen van corruptie efficiënter op te sporen en harder aan te pakken. Als gevolg daarvan lopen niet alleen ondernemingen verhoogde kans om met justitie in aanraking te komen; ook de mogelijkheden om individuen (harder) te bestraffen nemen toe. Voorts wordt door verschillende (overheids)instanties druk uitgeoefend om anti-corruptieprogramma s in te voeren waarmee gevallen van corruptie binnen de onderneming zoveel als mogelijk voorkomen moeten worden. Dit artikel geeft een overzicht van ontwikkelingen op het gebied van de corruptiebestrijding en van de risico s die ondernemingen en hun werknemers in het kader van deze bestrijding lopen. OMKOPING IN DE SCHIJNWERPERS Toenemende aandacht voor strafbaarstelling en risico s Daan Doorenbos en Muriel Rosing Corruptie is een term die niet in het Wetboek van Strafrecht voorkomt. De term duidt op een maatschappelijk klimaat waarin omkoping, fraude en afpersing gemeengoed zijn. 1 Corruptie is dan feitelijk een verzamelnaam voor een aantal strafbare feiten. Wanneer men in praktijk spreekt over corruptie doelt men doorgaans echter op het strafbare feit omkoping. In dit artikel zal dan ook vooral worden ingegaan op de ontwikkelingen met betrekking tot de bestrijding en strafbaarstelling van ambtelijke en private omkoping. In Nederland is omkoping strafbaar gesteld in de artikelen 177 t/m 178a, 328ter en 362 t/m 364 van het Wetboek van Strafrecht. Kort gezegd wordt onder omkoping verstaan: het door middel van giften, diensten of beloften (hierna gezamenlijk: giften) aanzetten van een ander om iets te doen of na te laten, met als doel het behalen van een zakelijk voordeel. Zowel het aanbieden of doen van giften (de zogeheten actieve omkoping ) als het vragen om of aannemen van giften (de zogeheten passieve omkoping ) is verboden. Niet alleen de omkoping van ambtenaren is strafbaar, ook het omkopen van personen werkzaam in de private sector is verboden. In dat verband moet worden opgemerkt dat het voor ambtenaren in vrijwel geen enkel geval is toegestaan om een gift aan te nemen. De strafbaarstelling van ambtelijke omkoping beoogt de integriteit van organen die met staatsgezag bekleed zijn te beschermen en handelingen die de geregelde werking van deze organen belemmeren te voorkomen. Om die reden maakt de wet geen onderscheid tussen strafwaardige en niet-strafwaardige giften maar geldt als uitgangspunt dat geen enkele gift mag worden aangenomen. In het vervolgingsbeleid, nader beschreven in een Aanwijzing opsporing en vervolging ambtelijke corruptie in Nederland en een Aanwijzing opsporing en vervolging ambtelijke corruptie in het buitenland 2, heeft het openbaar ministerie evenwel nadere criteria geformuleerd aan de hand waarvan beoordeeld wordt of in een concreet geval tot vervolging wordt overgegaan. Zo bekijkt het openbaar ministerie onder meer de mate waarin de gift sociaal geaccepteerd is. De ambtenaar die jubileert en een flesje wijn aanneemt, zal niet snel vervolgd worden. Ook bekijkt het openbaar ministerie wie het initiatief tot de gift heeft genomen. Ofschoon de wet geen verschil maakt tussen de ambtenaar die vraagt om een gift en de ambtenaar die ongevraagd een gift krijgt aan- 28

2 29

3 geboden, ligt vervolging van de ambtenaar in het eerste geval eerder in de rede, zo volgt uit de Aanwijzingen. Personen werkzaam in de private sector mogen onder de huidige wetsbepaling wel giften aannemen, mits zij hiervan maar melding maken aan hun werk- of opdrachtgever. De grondslag van strafbaarstelling van private omkoping is niet zozeer gelegen in de integriteit van de werknemer en diens handelen maar veeleer in de zuiverheid van de dienstbetrekking. Derhalve is in de private sector slechts sprake van omkoping indien iemand een gift ontvangt en deze - ongeacht de omvang daarvan - verzwijgt tegenover zijn werk- of opdrachtgever. Aansprakelijkheid van onderneming en leidinggevenden Indien zich binnen een onderneming een geval van omkoping voordoet, zal dit vaak het gevolg zijn van het handelen van een individuele werknemer. Voor die handeling kan de betreffende werknemer strafrechtelijk vervolgd worden. Onder omstandigheden kan het handelen van de werknemer echter ook leiden tot strafrechtelijke aansprakelijkheid van de onderneming waarvoor hij werkzaam is. Dit is het geval indien de handeling in de sfeer van de rechtspersoon heeft plaatsgevonden. De Strafkamer van de Hoge Raad der Nederlanden heeft overwogen dat daarvan onder meer sprake kan zijn indien (i) de gedraging is verricht door iemand die werkzaam is voor de onderneming, (ii) de gedraging past in de normale bedrijfsvoering van de onderneming, (iii) de gedraging de onderneming dienstig is geweest, dan wel (iv) de onderneming zeggenschap over de gedraging kon uitoefenen en desondanks niet heeft voorkomen dat deze plaatsvond. 3 Indien een strafbare handeling aan de onderneming kan worden toegerekend, kunnen ook de personen worden vervolgd die tot de handeling opdracht hebben gegeven of die aan deze handeling leiding hebben gegeven. Van feitelijk leiding geven aan een gedraging is sprake indien de betreffende persoon zich ervan bewust is geweest dat de verboden gedraging zich zou kunnen voordoen, maar desondanks maatregelen ter voorkoming van de gedraging achterwege heeft gelaten, terwijl hij daartoe wel bevoegd was. 4 Meestal zal het hier gaan om bestuurders, directieleden, afdelingshoofden en filiaalleiders van ondernemingen, maar het is niet uitgesloten dat ook commissarissen onder omstandigheden als feitelijk leidinggever aansprakelijk worden gehouden. Aan ondernemingen die zich schuldig maken aan omkoping kunnen op grond van de huidige wetgeving geldboetes tot ,- per strafbaar feit worden opgelegd. Aan de betrokken werknemer of feitelijk leidinggevende kan naast een geldboete tot ,- per strafbaar feit een gevangenisstraf oplopend tot vier jaar worden opgelegd. Hardere aanpak van corruptie in Nederland De eerste ontwikkeling die bespreking behoeft, is de verharding van aanpak van corruptie binnen Nederland. Deze verharding volgt onder meer uit het wetsvoorstel tot verruiming van de mogelijkheden voor de bestrijding van financieel-economische criminaliteit. Zij houdt vermoedelijk verband met de recente kritiek van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) op de bestrijding van omkoping in Nederland. Begin 2013 uitte de OESO forse kritiek op Nederland EEN NEDERLANDSE ONDERNEMING DIE IN HET BUITENLAND EEN AMBTENAAR OMKOOPT, ZAL HIER TE LANDE STRAFRECHTELIJK KUNNEN WORDEN VERVOLGD 30

4 naar aanleiding van een onderzoek dat zij uitvoerde naar de aanpak van omkoping in ons land. In het Phase 3 Report on Implementing the OECD Anti-Bribery Convention in The Netherlands 5 stelt de OESO dat Nederland er onvoldoende in slaagt krachtig op te treden tegen buitenlandse omkoping en dat de overheid zich harder moet inzetten om de naleving van het verbod op omkoping van buitenlandse ambtenaren te garanderen. In mei 2012 kwam Minister van Veiligheid en Justitie Opstelten met het concept-wetsvoorstel Verruiming mogelijkheden bestrijding financieel-economische criminaliteit. Volgens de minister is financieel-economische criminaliteit buitengewoon lucratief door de combinatie van hoge winsten en verhoudingsgewijs lage straffen. Het wetsvoorstel voorziet in verdergaande mogelijkheden om deze vorm van criminaliteit te vervolgen en adequate straffen op te leggen. Het voorstel bevat onder meer een actualisering en verruiming van een aantal financieel-economische strafbaarstellingen, waaronder de bepalingen betreffende ambtelijke en private omkoping. Ook zijn de strafmaxima op delicten als omkoping en witwassen verhoogd, waardoor tevens de mogelijkheden om opsporingsbevoegdheden in te zetten worden vergroot. Verder wordt een flexibel boeteplafond ingesteld voor ondernemingen, op grond waarvan de rechter desgewenst in plaats van de wettelijke maximum geldboete van een geldboete kan opleggen van ten hoogste tien procent van de jaaromzet. Van de zijde van de Nederlandse Orde van Advocaten, de Raad voor de Rechtspraak en de Raad van State is (stevige) kritiek geleverd op het wetsvoorstel. Zo is gewezen op het feit dat het wetsvoorstel niet onderbouwt in welke gevallen de huidige strafbaarstellingen tekortschieten en dat niet is aangegeven waarom een verhoging van de strafmaat tot een afname van de financieeleconomische criminaliteit zou leiden. In dat verband wijzen de critici op het feit dat de huidige maximum geldboetes nagenoeg nooit worden opgelegd en dat de mogelijkheid om geldboetes in geval van meerdere strafbare feiten te laten cumuleren veelal onbenut blijft. Naar verwachting zal een verhoging van de strafmaat in praktijk dus weinig effect sorteren. Gesteld is zelfs dat het wetsvoorstel niet meer is dan een vorm van symboolpolitiek waarmee de overheid kennelijk wil laten zien dat zij niet aan klassenjustitie doet en ook witteboordencriminelen streng aanpakt. Alle commentaar ten spijt heeft de Minister het wetsvoorstel op 11 juli 2013 bij de Tweede Kamer ingediend. Het is te hopen dat de Tweede Kamer zich kritisch opstelt en niet klakkeloos zal instemmen met de voorgestelde wijzigingen. Uitbreiding territoriale werking buitenlandse wetgeving Niet alleen in Nederland wordt meer aandacht besteed aan de bestrijding van corruptie en omkoping meer in het bijzonder. Ook in de Verenigde Staten en meer recent in het Verenigd Koninkrijk zijn de mogelijkheden om omkoping aan te pakken aangescherpt. Daarbij is van belang dat ook Nederlandse ondernemingen onder omstandigheden in deze landen aan strafrechtelijk onderzoek en strafrechtelijke vervolging kunnen worden onderworpen. Reeds geruime tijd is de US Foreign Corrupt Practices Act (hierna: FCPA ) van toepassing op bepaalde Nederlandse ondernemingen. Zo vallen onder meer Nederlandse ondernemingen met in de Verenigde Staten genoteerde effecten onder het bereik van de FCPA. Voorts is de FCPA van toepassing op Nederlandse ondernemingen, hun directeuren, bestuurders, werknemers, agenten en aandeelhouders indien deze handelen namens een Amerikaanse persoon of onderneming of namens een persoon met een greencard. Ook wanneer een Amerikaanse bestuurder van een Nederlandse onderneming in verband wordt gebracht met een overtreding van de FCPA kan de Nederlandse onderneming aansprakelijk worden gesteld onder de FCPA. Voorts vallen dochterondernemingen en joint-ventures van Amerikaanse ondernemingen onder het bereik van de FCPA. Tot slot is de FCPA van toepassing op Nederlandse ondernemingen die zich direct, dan wel via een agent, bezighouden met een handeling ter bevordering van een corrupte betaling op Amerikaans grondgebied. In het Verenigd Koninkrijk is medio juli 2011 de UK Bribery Act 2010 in werking getreden. Deze wet bevat strafbaarstellingen ter zake van omkoping die grotendeels vergelijkbaar zijn met de Nederlandse bepalin- 31

5 gen. Deze bepalingen kunnen niet alleen binnen het Verenigd Koninkrijk worden overtreden maar ook daarbuiten, mits er een nauwe band bestaat tussen de verdachte en het Verenigd Koninkrijk. Hiervan is onder meer sprake indien Britse onderdanen of personen die doorgaans verblijf houden in het Verenigd Koninkrijk zich in het buitenland schuldig maken aan omkoping. Ook ondernemingen die zijn opgericht naar Brits recht kunnen in geval van omkoping onder de UK Bribery Act vervolgd worden. In tegenstelling tot Nederland bevat de wet echter ook een expliciete zorgplicht voor ondernemingen om omkoping binnen de organisatie te voorkómen. Op grond van de UK Bribery Act dient een onderneming over adequate procedures te beschikken die ertoe strekken omkoping te voorkomen. Kan de onderneming niet aantonen dat zij over dergelijke adequate procedures beschikt, dan levert dat een zelfstandig strafbaar feit op. Deze laatste strafbaarstelling heeft een ruimere reikwijdte dan de eerder genoemde strafbaarstellingen. De verplichting tot het hebben van adequate procedures bestaat namelijk ook voor ondernemingen die part of their business uitvoeren in het Verenigd Koninkrijk. Wanneer daarvan sprake is, is niet gedefinieerd in de wet. Uit de door het Britse Ministerie van Justitie gegeven Guidance op de UK Bribery Act volgt dat het aan de rechter is om te beoordelen of een onderneming part of its business uitvoert in het Verenigd Koninkrijk. Organisaties zonder demonstrable business presence in het Verenigd Koninkrijk worden in ieder geval niet geraakt, aldus de Guidance. In het verleden zijn onder de FCPA al verschillende malen (aanzienlijke) boetes opgelegd aan Nederlandse ondernemingen. Zo schikte Koninklijke Philips Electronics eerder dit jaar nog voor een bedrag van ruim $ ,- met de Amerikaanse autoriteiten ter zake van het omkopen van Poolse ambtenaren. Onder de UK Bribery Act zijn vooralsnog geen Nederlandse ondernemingen vervolgd maar dit zal mogelijk slechts een kwestie van tijd zijn. Toenemende druk op ondernemingen om corruptie proactief te bestrijden Het voorgaande laat zien dat op zowel landelijk als internationaal niveau verhoogde aandacht bestaat voor de bestrijding van omkoping. In dat verband wordt ook in verdergaande mate van ondernemingen verwacht dat zij interne procedures opstellen die moeten voorkomen dat werknemers binnen de onderneming of tussenpersonen werkzaam ten behoeve van de onderneming zich schuldig maken aan omkoping. In de vorige paragraaf bleek al dat onder de UK Bribery Act een wettelijke verplichting bestaat tot het opstellen van dergelijke procedures. Een dergelijke verplichting kent de Nederlandse wet zoals gezegd niet, maar ook de Nederlandse overheid spant zich in om ondernemingen te bewegen tot het implementeren van anti-corruptie procedures. Zo heeft een aantal ministeries in samenwerking met de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland de brochure Eerlijk zakendoen zonder corruptie, Praktische tips voor ondernemen in het buitenland 6 uitgebracht. In deze brochure wordt ondernemingen geadviseerd een zogeheten compliance programma of integriteitsprogramma op BELASTEND BEWIJS DAT EEN ONDERNEMING DOOR MIDDEL VAN MELDINGSPROCEDURES EN INTERN ONDERZOEK HEEFT VERZAMELD, KAN IN EEN STRAFZAAK TEGEN HAARZELF GEBRUIKT WORDEN 32

6 ER IS EEN TOENEMENDE DRUK OP ONDERNEMINGEN OM CORRUPTIE PROACTIEF TE BESTRIJDEN te stellen. 7 Een compliance programma omvat het geheel aan procedures en documenten die ertoe strekken om corruptie binnen de onderneming te voorkomen. Compliance programma s bevatten vaak gedragscodes waarin het beleid ten aanzien van giften is omschreven en die werknemers, agenten en andere tussenpersonen moeten ondertekenen alvorens ze in dienst treden bij of hun diensten verlenen aan de onderneming. Om gevallen van omkoping vroegtijdig op te sporen wordt ondernemingen geadviseerd om interne controle procedures op te stellen, zoals financiële controles en/ of interne of externe audits waarbij specifiek aandacht wordt besteed aan verdachte betalingen, onduidelijke facturen of onevenredig hoge kosten. Voorts wordt geadviseerd om een (anonieme) meldingsprocedure te implementeren, waar werknemers, agenten, tussenpersonen of andere zakenpartners vermoedens van omkoping kunnen melden. Veelal gaat de implementatie van een meldingsprocedure gepaard met het invoeren van een procedure voor interne onderzoeken waarmee meldingen van misstanden nader worden onderzocht. Risico s van proactief optreden Hoewel voorgaande adviezen goed bedoeld lijken en ten doel lijken te hebben dat de risico s op strafrechtelijke vervolging voor ondernemingen beperkt worden, dient een onderneming zich bewust te zijn van de risico s die interne of externe audits en meldingsprocedures met zich mee kunnen brengen. Zo kan in geval van een onderzoek of doorzoeking alle ter zake relevante documentatie door de opsporingsinstanties in beslag genomen worden. Daaronder valt ook de informatie die de onderneming door middel van meldingsprocedures verzameld heeft, evenals de resultaten van interne en/of externe onderzoeken. Uit het voorgaande bleek al dat de omkopingshandeling van een medewerker onder omstandigheden aan de onderneming wordt toegerekend. Dat betekent dat zich de situatie kan voordoen dat de onderneming door middel van haar meldingsprocedures en interne onderzoeken belastend bewijs heeft verzameld dat vervolgens in een strafzaak tegen haarzelf gebruikt kan worden. Het is derhalve relevant dat de onderneming op voorhand beslist door wie een onderzoek naar een geval van omkoping wordt uitgevoerd. Wordt dit onderzoek uitgevoerd door een medewerker van de onderneming zelf of door een (externe) forensische accountant, dan kunnen resultaten van dat onderzoek zonder probleem in beslag genomen worden en zijn de betrokken personen verplicht om ten overstaan van de rechter een verklaring af te leggen over eventuele belastende informatie waarvan zij in het kader van hun onderzoek kennis genomen hebben. Alleen wanneer de onderzoekswerkzaamheden worden uitgevoerd door (externe) advocaten is de vertrouwelijkheid van de onderzoeksresultaten gewaarborgd in geval van een strafrechtelijk onderzoek. Informatie die in opdracht van een (externe) advocaat is vervaardigd mag immers niet in beslag worden genomen, omdat die informatie onder de reikwijdte van het professionele verschoningsrecht valt. Advocaten kunnen ook nimmer verplicht worden een verklaring af te leggen over hetgeen zij in de uitvoering van hun werk hebben gedaan of waargenomen. In dit verband moet ook (nogmaals) worden stilgestaan bij de eerder aangehaalde publicatie genaamd Eerlijk zakendoen, zonder corruptie. Daarin wordt gesteld dat het nuttig kan zijn om als onderneming contact te zoeken met de Rijksrecherche of de landelijk corruptieofficier van justitie van het openbaar ministerie. Deze instanties kunnen antwoord geven op vragen (...) zonder dat de onderneming meteen als verdachte wordt beschouwd, aldus de publicatie. Een nuttig advies aldus de brochure, maar zonder twijfel een gevaarlijk 33

7 De Nederlandse aanpak van omkoping in het buitenland In haar rapport van januari 2013 constateerde de OESO dat Nederland sinds 2001 nog geen enkele zaak betreffende omkoping in het buitenland door Nederlandse bedrijven voor de rechter had gebracht. Dit, ondanks het gegeven dat het Nederlandse openbaar ministerie in die tijd wel meer dan twintig meldingen ontving die op zulke zaken betrekking hadden. De OESO sprak haar zorg uit over het vermogen van de Nederlandse bevoegde autoriteiten om zaken betreffende buitenlandse corruptie te vervolgen. De Nederlandse regering heeft zich deze kritiek aangetrokken, getuige het wetsvoorstel dat in deze bijdrage wordt besproken. Maar ook het Nederlandse openbaar ministerie heeft zijn beleid aangescherpt. In de nieuwste beleidsregels wordt thans expliciet gesteld dat overwegingen van nationaal economisch belang en het mogelijk effect op relaties met een andere Staat, geen invloed mogen hebben op de afweging een zaak wel of niet aan te pakken. Het ligt dus voor de hand dat het Nederlandse openbaar ministerie (meer) werk zal gaan maken van omkoping in het buitenland door Nederlandse bedrijven. In dit kader is het van belang te beseffen dat de Nederlandse rechtsmacht ver reikt. Een Nederlandse onderneming die in het buitenland een ambtenaar omkoopt, zal hier te lande strafrechtelijk kunnen worden vervolgd. Datzelfde geldt voor haar Nederlandse leidinggevende functionarissen, indien deze verwijtbaar nalatig zijn geweest. Als enige voorwaarde geldt dat sprake is van wederzijdse strafbaarheid. Omdat omkoping van ambtenaren in vrijwel elk land strafbaar is, zal aan die voorwaarde doorgaans zijn voldaan. Daarnaast kan ook de Nederlander die feitelijke leiding heeft gegeven aan een buitenlandse onderneming die buiten Nederland een ambtenaar heeft omgekocht, hier te lande zonder probleem worden vervolgd. Hij kan strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld voor het verboden gedrag van de buitenlandse onderneming. De vraag of zulk feitelijk leiding geven in het buitenland strafbaar is, is verder niet van belang, zolang de kerngedraging daar maar strafbaar is. Tot slot is denkbaar dat een Nederlandse holding-vennootschap hier te lande wordt vervolgd ter zake van een omkopingsaffaire die zich heeft afgespeeld bij een buitenlandse werkmaatschappij. Het uitgangspunt is dan dat de holding juridisch en feitelijk verantwoordelijk is voor de gedragingen van haar werkmaatschappijen. De holding kan aldus worden beschouwd als functioneel dader of deelnemer, dan wel als feitelijke leidinggever aansprakelijk worden gesteld voor het verboden gedrag van de buitenlandse rechtspersoon. Op die aansprakelijkheidsconstructie valt overigens wel het een en ander af te dingen, maar de rechtsontwikkeling gaat langzamerhand toch die richting op. advies in de ogen van de meeste strafrechtadvocaten. Daarmee stelt de onderneming zich immers met zekerheid in de schijnwerpers van de opsporende en vervolgende instanties met alle bijbehorende risico s van strafrechtelijke vervolging. Daarmee is overigens niet gezegd dat het nooit verstandig kan zijn om contact op nemen met het voornoemde instanties. In een voorkomend geval kan aanzienlijke (reputatie)schade worden voorkomen indien instanties zoals het openbaar ministerie proactief benaderd worden. Echter, alvorens contact wordt gezocht met het openbaar ministerie of een andere ter zake relevante instantie verdient het aanbeveling contact op te nemen met een gespecialiseerde advocaat die kan adviseren over de positie, de rechten en de plichten van de betrokken onderneming en diens werknemer. Op deze wijze kan een afgewogen beslissing worden gemaakt ten aanzien van de in te nemen proceshouding. Conclusie Zowel nationaal als internationaal wordt steeds meer aandacht besteed aan corruptie en omkoping in het bijzonder. Daarbij lopen ondernemingen, hun werknemers en hun feitelijk leidinggevenden in toenemende mate risico op strafrechtelijke vervolging. Indien het vooralsnog summier onderbouwde - wetsvoorstel tot 34

8 NEDERLANDSE ONDERNEMINGEN KUNNEN OP GROND VAN DE AMERIKAANSE EN BRITSE ANTI-CORRUPTIEWETGEVING AAN STRAFRECHTELIJK ONDERZOEK EN VERVOLGING WORDEN ONDERWORPEN verruiming van de mogelijkheden voor bestrijding van financieel-economische criminaliteit wordt ingevoerd, zullen de strafmaxima voor van omkoping verder verhoogd worden. Dit alles vormt reden om de risico s op betrokkenheid bij omkoping binnen de onderneming zo veel als mogelijk te beperken. De (inter)nationale richtlijnen en publicaties ten aanzien van compliance programma s kunnen daarbij uitkomst bieden. Met intern en proactief optreden moet evenwel verstandig worden omgegaan, wil men niet het gevaar lopen belastend materiaal te creëren dat ten grondslag kan worden gelegd aan de eigen vervolging. Noten 1. Aldus de overheidsbrochure Eerlijk zakendoen, zonder corruptie, 10/02/eerlijk-zakendoen-zonder-corruptie.html 2. Zie resp. de Aanwijzing opsporing en vervolging ambtelijke corruptie in Nederland, en de Aanwijzing opsporing en vervolging ambtelijke corruptie in het buitenland, 3. Hoge Raad 21 oktober 2003, NJ 2006, 328 (de zgn. Drijfmest-criteria). 4. Hoge Raad 16 december 1986, NJ 1987, 321 en 322 (de zgn. Slavenburg-criteria). 5. Het rapport is te raadplegen via Het persbericht is te raadplegen via lands/netherlandsmustsignificantlystepupitsforeignbriberyenforce- mentsaysoecd.htm. 6. Eerlijk zakendoen, zonder corruptie, menten-en-publicaties/brochures/2012/10/02/eerlijk-zakendoen- zonder-corruptie.html 7. Ook in internationale richtlijnen en publicaties worden tips gegeven om omkoping te voorkomen. Zie onder meer: Transparency International UK, The 2010 UK Bribery Act Adequate Procedures, Guidance on good practice procedures for corporate ant-bribery programmes, juli 2010; United Nations Global Compact, Business against corruption, A framework for Action, 2011; ICC Guidelines on Agents, Intermediaries and Other Third Parties, 19 november 2010; Worldbank, Standard Anti-bribery Code. Over de auteurs Prof. Mr. D.R. Doorenbos is advocaat bij Stibbe te Amsterdam en hoogleraar Ondernemingsstrafrecht aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Mr M.E. Rosing is advocaat bij Stibbe te Amsterdam. 35

IMPACT OP (AANPAK VAN) ORGANISATIES

IMPACT OP (AANPAK VAN) ORGANISATIES Governance, risk en compliance Internationale anticorruptiewetgeving IMPACT OP (AANPAK VAN) ORGANISATIES Het World Economic Forum schat de financiële schade door fraude en corruptie wereldwijd op 2600

Nadere informatie

Omkoping. Recente ontwikkelingen in NL en UK

Omkoping. Recente ontwikkelingen in NL en UK Omkoping Recente ontwikkelingen in NL en UK Sectie ondernemingsstrafrecht Marike Bakker: partner Léon de Jager: senior medewerker Charlotte Posthuma: Professional Support Lawyer Gespecialiseerd in economisch

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 616 Wet van 13 december 2000 tot herziening van een aantal strafbepalingen betreffende ambtsmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht alsmede

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer

Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer afdeling Inhoudelijke Ondersteuning aan De leden van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie datum 1 juli 2014 Betreffende wetsvoorstel: 33685 Wijziging

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 33 662 Wijziging van de Wet bescherming persoonsgegevens en enige andere wetten in verband met de invoering van een meldplicht bij de doorbreking

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 213 Uitvoering van het op 31 januari 1995 te Straatsburg tot stand gekomen Verdrag inzake de sluikhandel over zee, ter uitvoering van artikel

Nadere informatie

ANTI-CORRUPTIERICHTLIJNEN VAN DANAHER CORPORATION

ANTI-CORRUPTIERICHTLIJNEN VAN DANAHER CORPORATION ANTI-CORRUPTIERICHTLIJNEN VAN DANAHER CORPORATION I. DOELSTELLING Corruptie is in vrijwel alle landen ter wereld verboden. Danaher Corporation ( Danaher ) heeft zich verplicht om de wetgeving in alle landen

Nadere informatie

Minister van Justitie. Naar aanleiding van uw verzoek bericht ik u als volgt.

Minister van Justitie. Naar aanleiding van uw verzoek bericht ik u als volgt. R e g i s t r a t i e k a m e r Minister van Justitie..'s-Gravenhage, 30 april 1999.. Onderwerp Wijziging van het Wetboek van Strafvordering Bij brief met bijlage van 9 maart 1999 (uw kenmerk: 750136/99/6)

Nadere informatie

Hannah de Jong Transparency International Nederland. Nieuwe Wet Huis voor Klokkenluiders

Hannah de Jong Transparency International Nederland. Nieuwe Wet Huis voor Klokkenluiders Hannah de Jong Transparency International Nederland Nieuwe Wet Huis voor Klokkenluiders I. Inleiding Introductie Wie zijn klokkenluiders? Ontwikkelingen klokkenluiden Wet Huis voor Klokkenluiders Klokkenluidersregeling

Nadere informatie

3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad

3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad Klokkenluiders en ondernemingsraad 3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad Alexander Briejer & Miranda Koevoets 1. Inleiding De klokkenluidersproblematiek heeft in literatuur

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING. 1. Inleiding

MEMORIE VAN TOELICHTING. 1. Inleiding Implementatie van de richtlijn 2014/62/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de strafrechtelijke bescherming van de euro en andere munten tegen valsemunterij en ter vervanging

Nadere informatie

123. Wet verruiming mogelijkheden

123. Wet verruiming mogelijkheden Wet verruiming mogelijkheden bestrijding financieel-economische criminaliteit: werk aan de winkel! 123. Wet verruiming mogelijkheden bestrijding financieeleconomische criminaliteit: werk aan de winkel!

Nadere informatie

Datum 24 april 2015 Onderwerp Antwoorden kamervragen over de rol van advocaten en accountants bij fraudeonderzoeken

Datum 24 april 2015 Onderwerp Antwoorden kamervragen over de rol van advocaten en accountants bij fraudeonderzoeken 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven'

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' 1 Toezicht op bestuur Op 31 mei 2011 is het wetsvoorstel bestuur en toezicht (het "Wetsvoorstel")

Nadere informatie

Camera-toezicht op de werkplek

Camera-toezicht op de werkplek Camera-toezicht op de werkplek december 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld

Nadere informatie

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 ... No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 Bij Kabinetsmissive van 18 juni 2012, no.12.001344, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering

Nadere informatie

Jutd 2011/19 Na de NMa en AFM ook boete feitelijk leidinggevers door OPTA. De trend is gezet?

Jutd 2011/19 Na de NMa en AFM ook boete feitelijk leidinggevers door OPTA. De trend is gezet? Jutd 2011/19 Na de NMa en AFM ook boete feitelijk leidinggevers door OPTA. De trend is gezet? Jutd 2011/19 Na de NMa en AFM ook boete feitelijk leidinggevers door OPTA. De trend is gezet? Jutd 2011/19

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag DGOBR Directie Organisatie- en Personeelsbeleid Rijk www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet in verband met het verbeteren van de kwaliteit van bestuur en toezicht bij verenigingen en stichtingen alsmede de uniformering van enkele bepalingen

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van de Faillissementswet in verband met de invoering van de mogelijkheid van een civielrechtelijk bestuursverbod (Wet civielrechtelijk bestuursverbod) VOORSTEL VAN WET Wij Willem-Alexander, bij

Nadere informatie

WERELDWIJD ANTI CORRUPTIEBELEID Illinois Tool Works Inc.

WERELDWIJD ANTI CORRUPTIEBELEID Illinois Tool Works Inc. I. Inleiding De Verenigde Staten namen in 1977 de Foreign Corrupt Practices Act (FCPA ) aan om wereldwijd Amerikaanse bedrijven en hun dochterondernemingen en medewerkers te weerhouden van het doen van

Nadere informatie

Een onderzoek naar een onduidelijk instemmingsformulier bij een taakstrafaanbod van het Openbaar Ministerie.

Een onderzoek naar een onduidelijk instemmingsformulier bij een taakstrafaanbod van het Openbaar Ministerie. Rapport Instemming of niet? Een onderzoek naar een onduidelijk instemmingsformulier bij een taakstrafaanbod van het Openbaar Ministerie. Oordeel Op basis van het onderzoek vindt de klacht over het Openbaar

Nadere informatie

N CW Nederland. Den Haag 21 januari 2014. op de consultatie voorontwerp voor de lammers@vnoncw-mkb.nl Wet Continuïteit Ondernemingen I

N CW Nederland. Den Haag 21 januari 2014. op de consultatie voorontwerp voor de lammers@vnoncw-mkb.nl Wet Continuïteit Ondernemingen I N CW B Aan Zijne Excellentie Mr. LW. Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Turfmarkt 147 2511 DP DEN HAAG Briefnummer 14/10.037/Jla Den Haag 21 januari 2014 Onderwerp Telefoonnummer Reactie VNO-NCW

Nadere informatie

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de.

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de. vonnis RECHTBANK NOORD-HOLLAND Afdeling Publiekrecht, Sectie Straf Locatie Schiphol Meervoudige strafkamer Parketnummer: Uitspraakdatum: 8 april 2013 Tegenspraak Strafvonnis Dit vonnis is gewezen naar

Nadere informatie

==================================================================== Artikel 1

==================================================================== Artikel 1 Intitulé : Hinderverordening Citeertitel: Hinderverordening Vindplaats : AB 1988 no. GT 27 Wijzigingen: AB 1997 nos. 33, 34 Artikel 1 1. Het is verboden zonder vergunning van de minister van Justitie en

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1998 1999 Nr. 204 26 027 Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Wet op de rechterlijke organisatie en enkele andere wetten met betrekking tot het

Nadere informatie

Het door Regal toegekende leveranciersnummer (indien van toepassing):

Het door Regal toegekende leveranciersnummer (indien van toepassing): Aanwijzingen: DEZE DUE DILIGENCE-VRAGENLIJST MET VERKLARING DIENT TE WORDEN INGEVULD EN ONDERTEKEND DOOR EEN GEVOLMACHTIGD VERTEGENWOORDIGER VAN DE EXTERNE PARTIJ. ALLE GEVRAAGDE INFORMATIE MOET WORDEN

Nadere informatie

ALGEMEEN ANTICORRUPTIEBELEID VAN PPG

ALGEMEEN ANTICORRUPTIEBELEID VAN PPG Als medewerker van PPG wordt van u verwacht dat u het Algemene anticorruptiebeleid van PPG leest en naleeft. Als u vragen of bedenkingen over het Beleid of uw nalevingsverplichtingen hebt, kunt u contact

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Datum 16 januari 2012 Ons kenmerk TGFO-EHBo-11121046 Pagina 1 van 5. Betreft

Datum 16 januari 2012 Ons kenmerk TGFO-EHBo-11121046 Pagina 1 van 5. Betreft Aanbieders van financiële producten Datum 16 januari 2012 Pagina 1 van 5 Betreft Ketenbeheersing Geachte heer, mevrouw, In 2010 en 2011 heeft de Autoriteit Financiële Markten (AFM) de ketenbeheersing van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 404 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren in verband met de samenstelling van

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. WETSVOORSTEL Voorstel van wet van de leden Segers, Rebel-Volp en Kooiman tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafrecht BES, houdende de invoering van de strafbaarstelling van

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

1. Afbakening van en aanvulling op GRECO rapport

1. Afbakening van en aanvulling op GRECO rapport Minister van Justitie D.t.v. Mw. Mr. E.E. Weeda Postbus 20301 2500 EH Den Haag datum 2 februari 2004 contactpersoon R.C. Hartendorp doorkiesnummer 070-361 9788 e-mail R.Hartendorp@rvdr.drp.minjus.nl ons

Nadere informatie

mr Jack Blom 13-09-2011 Functioneel Parket De juiste zaken goed doen

mr Jack Blom 13-09-2011 Functioneel Parket De juiste zaken goed doen mr Jack Blom 13-09-2011 Functioneel Parket De juiste zaken goed doen Wabo Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Indeling Inwerkingtreding Doel Vraag -Strafrechtelijk -Bestuursrechtelijk Conclusie Toekomst

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol

Samenwerkingsprotocol Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Stichting Reclame Code 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Consumentenautoriteit en de Stichting Reclame Code Partijen: 1. De Staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 contactpersoon Fractie ChristenUnie Tweede Kamer T.a.v. mw. mr. M.H. Bikker Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG datum 19 februari 2015 Voorlichting e-mail Voorlichting@rechtspraak.nl telefoonnummer 06-46116548

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 26 027 Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Wet op de rechterlijke organisatie en enkele andere wetten met betrekking tot het beroep

Nadere informatie

BNG Regeling melding (vermeende) misstand

BNG Regeling melding (vermeende) misstand Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 0703750750 www.bngbank.nl BNG Regeling melding (vermeende) misstand BNG Bank is een handelsnaam van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, statutair gevestigd te Den Haag,

Nadere informatie

VOORSTEL VAN WET. Artikel 1

VOORSTEL VAN WET. Artikel 1 Opmerking Onderstaande concept wettekst is bedoeld voor de informele consultatieronde van het Wetsvoorstel Aanpak Misstanden Incassodienstverlening die loopt tot 1 september 2016. Deze informele consultatie

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 208 Wet van 26 april 2012, houdende tijdelijke bepalingen over de ambulancezorg (Tijdelijke wet ambulancezorg) 0 Wij Beatrix, bij de gratie Gods,

Nadere informatie

Wij Willem Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties, het Burgerlijk Wetboek en enige andere wetten op het terrein van accountantsorganisaties en het accountantsberoep (Wet aanvullende maatregelen accountantsorganisaties)

Nadere informatie

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van ondernemingen en managers

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van ondernemingen en managers Strafrechtelijke aansprakelijkheid van ondernemingen en managers Het team David Schreuders Partner Litigation & Regulatory Léon Korsten Partner Litigation & Regulatory 3 Wat gaan we bespreken? Aansprakelijkheid

Nadere informatie

Reactie NautaDutilh. Reactie NautaDutilh op het ambtelijk voorontwerp voorstel

Reactie NautaDutilh. Reactie NautaDutilh op het ambtelijk voorontwerp voorstel Reactie NautaDutilh consultatie Wet bestuur en toezicht rechtspersonen Reactie NautaDutilh op het ambtelijk voorontwerp voorstel Wet bestuur en toezicht rechtspersonen NautaDutilh N.V. Marianne de Waard-Preller

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 265 Wet van 7 juni 2012 tot wijziging van de Wet op het financieel toezicht en de Wet financiële markten BES in verband met het invoeren van

Nadere informatie

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102 Rapport Rapport in het onderzoek naar klachten en signalen over het Meldpunt Internetoplichting, ondergebracht bij het regionale politiekorps Kennemerland. Datum: 13 juni 2012 Rapportnummer: 2012/102 2

Nadere informatie

26 mei 2015. secretaris - mr. C. Heck-Vink - Postbus 16020-2500 BA Den Haag - tel. 070-3307139 - fax. 070-3624568 - c.heck@knb.nl

26 mei 2015. secretaris - mr. C. Heck-Vink - Postbus 16020-2500 BA Den Haag - tel. 070-3307139 - fax. 070-3624568 - c.heck@knb.nl Advies inzake het consultatievoorstel voor Wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties, het Burgerlijk Wetboek, en enige andere wetten ter implementatie van richtlijn nr. 2014/56/EU van het Europees

Nadere informatie

Heijmans. Meldprocedure integriteit en misstanden. Pagina 1 van 6

Heijmans. Meldprocedure integriteit en misstanden. Pagina 1 van 6 Heijmans Meldprocedure integriteit en misstanden Pagina 1 van 6 1. Algemeen Deze Heijmans Meldprocedure integriteit en misstanden, die door de Raad van Bestuur is goedgekeurd, biedt iedere Heijmans medewerker

Nadere informatie

De Minister van Justitie

De Minister van Justitie = POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN De Minister van Justitie DATUM

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10909 22 juni 2011 Regeling van de Minister van Veiligheid en Justitie van 15 juni 2011, nr. 5700090/11, houdende wijziging

Nadere informatie

Concept Ministeriële regeling

Concept Ministeriële regeling Concept Ministeriële regeling Regeling van de minister van Financiën met betrekking tot het stellen van regels over de eed of belofte die personen werkzaam bij financiële ondernemingen moeten afleggen

Nadere informatie

Gedragscode bestuurlijke integriteit ambtenaren

Gedragscode bestuurlijke integriteit ambtenaren Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling Citeertitel Besloten door Deze versie is geldig tot (als de vervaldatum is vastgesteld) Onderwerp gemeente

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Ministerie van Justitie j1 Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Rechtshandhaving en Criminaliteitsbestrijding Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

Wijziging Barp en Brvp 10 maart 2006

Wijziging Barp en Brvp 10 maart 2006 Onderdeel DGV/POL/OenL Inlichtingen A. Schukken T 070-426 7435 F 070-426 7440 1 van 5 Aan de korpsbeheerders van de regionale politiekorpsen de korpsbeheerder van het Klpd de voorzitter van het college

Nadere informatie

Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO

Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Artikel 1 1. In deze regeling wordt verstaan onder: a. bestuur: de natuurlijke persoon/personen of het orgaan

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 613380036 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus

Nadere informatie

CONCEPTWETSVOORSTEL VERSTERKING BESTRIJDING COMPUTERCRIMINALITEIT

CONCEPTWETSVOORSTEL VERSTERKING BESTRIJDING COMPUTERCRIMINALITEIT Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met ontoegankelijkmaking van gegevens op het internet, strafbaarstelling van het wederrechtelijk overnemen van gegevens

Nadere informatie

BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK

BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK INHOUD 1 Inleiding 1 2 Definities 2 2.1 Beroepscode 2 2.2 Gevaar 2 2.3 Misstand 2 2.4 Vakbekwaamheid

Nadere informatie

WERELDWIJD ANTICORRUPTIEBELEID VAN DUN & BRADSTREET

WERELDWIJD ANTICORRUPTIEBELEID VAN DUN & BRADSTREET WERELDWIJD ANTICORRUPTIEBELEID VAN DUN & BRADSTREET JUNI 2015 ANTICORRUPTIEBELEID DOEL Dun & Bradstreet streeft naar de hoogste ethische normen. Wij geloven in het op een eerlijke en oprechte manier zakendoen

Nadere informatie

Uw nummer (letter): 2014/28122 Uw brief van: 29 juli 2014 Ons nummer: 14082014.01 Willemstad, 14 augustus 2014

Uw nummer (letter): 2014/28122 Uw brief van: 29 juli 2014 Ons nummer: 14082014.01 Willemstad, 14 augustus 2014 Aan De Minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning. De heer Earl Balborda Seru Arrarat z/n Alhier Uw nummer (letter): 2014/28122 Uw brief van: 29 juli 2014 Ons nummer: 14082014.01 Willemstad,

Nadere informatie

Aan dtkv. 2015/004894 Uw brief van: 4 februari 2015 Ons nummer: 05032015.02 Willemstad, 5 maart 2015

Aan dtkv. 2015/004894 Uw brief van: 4 februari 2015 Ons nummer: 05032015.02 Willemstad, 5 maart 2015 Aan dtkv De Raad van Ministers De Minister van Algemene Zaken De heer I. Asjes Fort Amsterdam Alhier Uw nummer (letter): Onderwerp: 2015/004894 Uw brief van: 4 februari 2015 Ons nummer: 05032015.02 Willemstad,

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging TBS voor Dummies Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging Auteur: Miriam van der Mark, advocaat-generaal en lid van de Kerngroep Forum TBS Algemeen De terbeschikkingstelling

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011 Rapportnummer: 2011/358 2 Klacht Verzoekster klaagt erover, dat de gemeentesecretaris

Nadere informatie

Wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod. Jurjen Mos (Lexence)

Wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod. Jurjen Mos (Lexence) Wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod Jurjen Mos (Lexence) 1 Presentatie 2 Consultatievoorstel Civiel bestuursverbod 3 Jurjen Mos 1 Achtergrond Titel: Wijziging van de faillissementswet in verband

Nadere informatie

Corruptie Stand van zaken van de Nederlandse aanpak van corruptie in binnen- en buitenland

Corruptie Stand van zaken van de Nederlandse aanpak van corruptie in binnen- en buitenland ! Corruptie Stand van zaken van de Nederlandse aanpak van corruptie in binnen- en buitenland Donderdag 20 november 2014 www.bijzonderstrafrechtacademie.nl Wellicht dat u ook geïnteresseerd bent in Basiscursus

Nadere informatie

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Debat Kiezen voor kinderen 26 september 2013 De Balie wie ben ik en waarom sta ik hier? Annet Kramer Landelijk parket, cluster kinderporno en

Nadere informatie

Gedrag om trots op te zijn

Gedrag om trots op te zijn Gedrag om trots op te zijn Oversluizen Thermal Engineering B.V. geeft aandacht aan de belangen van haar klanten, medewerkers, zakenpartners en onze omgeving. Door dit uitgangspunt altijd voor ogen te houden

Nadere informatie

KLACHTENREGELING VEILIGHEIDSREGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND

KLACHTENREGELING VEILIGHEIDSREGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND KLACHTENREGELING VEILIGHEIDSREGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND Het dagelijks bestuur en de voorzitter van het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland, ieder voor zover zij bevoegd zijn;

Nadere informatie

GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT

GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT Het aanbieden of ontvangen van relatiegeschenken en amusement is vaak een geschikte manier voor

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE EF 76 ECOFIN 269 CRIMORG 137 CODEC 744 NOTA van: nr. Comv.: Betreft: het

Nadere informatie

Jachtseizoen op zwartspaarders geopend

Jachtseizoen op zwartspaarders geopend Jachtseizoen op zwartspaarders geopend Het jachtseizoen op zwartspaarders is vol geopend. Inmiddels is gebleken dat het ministerie van Financiën geen enkel middel schuwt. Nu is zelfs bekend gemaakt dat

Nadere informatie

Aangenomen en overgenomen amendementen

Aangenomen en overgenomen amendementen Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer afdeling Inhoudelijke Ondersteuning aan De leden van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie Datum 20 december 2011 Betreffende wetsvoorstel: 32045 Wijziging

Nadere informatie

Samenvatting van het advies goedgekeurd op 2 juni 2004 en uitgebracht op grond van artikel 133, tiende lid van het Wetboek van vennootschappen

Samenvatting van het advies goedgekeurd op 2 juni 2004 en uitgebracht op grond van artikel 133, tiende lid van het Wetboek van vennootschappen ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS Ref : Accom ADVIES 2004/1 Samenvatting van het advies goedgekeurd op 2 juni 2004 en uitgebracht op grond van artikel 133, tiende lid

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1997 1998 Nr. 239 24 112 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 (wijziging van de regelingen van de invordering en inhouding van rijbewijzen en de bijkomende

Nadere informatie

Plan van aanpak. Protocol. pilot camera s op. GGD/ Ambulances. in de Regio Haaglanden

Plan van aanpak. Protocol. pilot camera s op. GGD/ Ambulances. in de Regio Haaglanden Plan van aanpak en Protocol pilot camera s op GGD/ Ambulances in de Regio Haaglanden 1 Inhoudsopgave pag 1. Aanleiding 3 2. Doel en reikwijdte 3 3. Organisatie 4 4. Aanpak en planning 4 5. Financiering

Nadere informatie

Klachtenregeling. Actan accountants & adviseurs

Klachtenregeling. Actan accountants & adviseurs Actan accountants & adviseurs Om eventuele klachten en meldingen van onregelmatigheden of incidenten adequaat af te handelen maken wij gebruik van deze klachten- en meldingsprocedure. Klachten en meldingen

Nadere informatie

MEDIATIONOVEREENKOMST.

MEDIATIONOVEREENKOMST. MEDIATIONOVEREENKOMST. De ondergetekenden: Lamers Echtscheidingsbemiddeling en advies, de heer J.P.H. Lamers, hierna te noemen Lamers Scheidingsadvies, kantoorhoudende te 6021MS Budel aan het Zustershof

Nadere informatie

1. Decertificering en dematerialisatie van aandelen

1. Decertificering en dematerialisatie van aandelen 1 TOELICHTING BEHORENDE BIJ HET VOORSTEL TOT WIJZIGING VAN DE STATUTEN VAN ALANHERI N.V. ("ALANHERI" OF "DE VENNOOTSCHAP") Behorende bij agendapunt 8 van de op 27 mei 2011 te houden algemene vergadering

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapportnummer: 2014 /122 20 14/122 d e Natio nale o mb ud sman 1/5 Feiten

Nadere informatie

Beleid inzake bestrijding van omkoping

Beleid inzake bestrijding van omkoping Beleid inzake bestrijding van omkoping Inleiding RPC Group Plc (de Company ) voert een nultolerantiebeleid inzake omkoping en corruptie in haar zakelijke transacties over de gehele wereld, zowel in de

Nadere informatie

Beleidsregel handhaving Wet Damocles

Beleidsregel handhaving Wet Damocles 1 "Al gemeente f(s Heemskerk Beleidsregel handhaving Wet Damocles 15 december 2014 BIVO/2014/30108 Illill Hl lllll lllll lllll lllll Z015994FE86 fë BELEIDSREGEL HANDHAVING WET DAMOCLES Inhoudsopgave Beleidsregel

Nadere informatie

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Initiatief van het Koninkrijk Denemarken met het oog op de aanneming van

Nadere informatie

Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang

Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang Jos de Groot, Assurance Organisaties van openbaar belang (OOBs) dienen een auditcommissie in te stellen of als alternatief hiervoor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 872 Wijziging van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (verbetering vergunningverlening, toezicht en handhaving) Nr. 2 VOORSTEL VAN WET

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling Stichting Woontij

Klokkenluiderregeling Stichting Woontij Klokkenluiderregeling Stichting Woontij Klokkenluiderregeling Woontij, versie 1.2, 8 februari 2011 1 Woontij vindt het belangrijk dat werknemers op een adequate en veilige manier melding kunnen doen van

Nadere informatie

Statuut van Onafhankelijkheid

Statuut van Onafhankelijkheid Statuut van Onafhankelijkheid Zoals laatstelijk gewijzigd en vastgesteld door het bestuur van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs ingevolge artikel 6 lid 2 en artikel 12 lid 3 van de statuten van

Nadere informatie

Regeling nevenwerkzaamheden Tilburg University

Regeling nevenwerkzaamheden Tilburg University Regeling nevenwerkzaamheden Tilburg University vastgesteld door het CvB met instemming van het Lokaal Overleg op 20 april 2006 Het College van Bestuur van Tilburg University, overwegende dat: betaalde

Nadere informatie

Bijlage 3. Intern reglement van het Auditcomité

Bijlage 3. Intern reglement van het Auditcomité Bijlage 3 Intern reglement van het Auditcomité 1. Samenstelling en vergoeding Het Comité bestaat uit twee leden die door de Raad van Bestuur van de Zaakvoerder worden aangeduid uit de onafhankelijke Bestuurders.

Nadere informatie

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Mr. J. Kronenberg Mr. B. de Wilde Vijfde druk Kluwer a Kluwer business Deventer - 2012 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Aanbevolen literatuur 15 Afkortingenlijst 17

Nadere informatie

www.afier.com Klachtenregeling Inhoud

www.afier.com Klachtenregeling Inhoud 7 Klachtenregeling Inhoud 1. Doelstellingen en uitgangspunten 2. Contactpersonen 3. Klachtenprocedure 4. Evaluatie klachtenafhandeling 5. Geheimhouding 6. Privacy en rechtbescherming 1. Doelstellingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 081 Implementatie van de richtlijn 2014/62/EU van het Europees parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de strafrechtelijke bescherming

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994 1995 24 112 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 (wijziging van de regelingen van de invordering en inhouding van rijbewijzen en de bijkomende straf

Nadere informatie