Beheersing volledige IT-keten essentieel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beheersing volledige IT-keten essentieel"

Transcriptie

1 IT-strategie t CobiT en 9-vlaksmodel als hulpmiddel Beheersing volledige IT-keten essentieel Om IT-projecten met succes uit te voeren is het van belang de gehele IT-keten, van businessstrategie tot operationele ITprocessen, te beheersen. IT-governance-frameworks zoals CobiT en het 9-vlaksmodel kunnen hierbij helpen. Ivo Kouters informatie / januari febaruari 2008 Als IT-projecten mislukken, krijgt vaak de softwareleverancier, de implementerende partij of de projectleider ervan langs. IT-managers moeten het veld ruimen omdat de IT niet loopt, maar niemand vraagt zich af waar tussen vraag en aanbod van IT-diensten de zwakste schakel zich bevindt. Men kijkt bij het verklaren van waarom er zoveel misgaat met IT-projecten in de praktijk veel te veel alleen naar oorzaken in het betreffende IT-project, zoals slecht testen of het ontbreken van goede technische ontwerpen. En in het slechtste geval kijkt men alleen of alle stappen van de projectmethodiek Prince2 goed doorlopen zijn. Zelden zijn alle problemen opgelost wanneer deze oorzaken zijn weggenomen. In onze visie moet je kijken naar de volledige IT-keten, die begint bij businessstrategie en eindigt bij operationele IT-processen. Alleen hierdoor krijgt de aansluiting van vraag en aanbod ten aanzien van IT voldoende aandacht. IT-activiteiten zijn een uitvloeisel van waar behoefte aan is in de business. Veel zogenaamde IT-projecten zijn geen IT-projecten, maar raken een groot deel van de hele organisatie en moeten daarom niet alleen in het domein van de IT worden uitgevoerd. Als zulke zogenaamde IT-projecten niet goed gaan, heeft dat vaak niet veel met IT te maken. IT-governance-frameworks zoals CobiT en het 9-vlaksmodel kunnen behulpzaam zijn om greep te krijgen op de volledige IT-keten. Ze kunnen richting geven aan het verbeteren van de aansluiting tussen de wensen van de business en IT-activiteiten. Dit is uiteindelijk een belangrijke randvoorwaarde voor het uitvoeren van succesvolle IT-projecten, waarbij zowel opdrachtgever (de business) als opdrachtnemer (de IT) tevreden is met het projectresultaat. IT-governance De definitie van IT-governance die wij hanteren, is ontwikkeld door het IT Governance Institute (www.itgi.org) en luidt als volgt: IT Governance is the responsibility of the board of directors and executive management. It is an integral part of enterprise governance and consists of the leadership and organizational structures and processes that ensure that the organization s IT sustains and extends the organization s strategy and objectives. IT-governance is dus niet alleen een aangelegenheid van de IT-afdeling, maar een onderwerp dat thuishoort op de agenda van het topmanagement van de organisatie. Het is daarbij belangrijk onderscheid te maken tussen IT-governance en IT-management. ITmanagement is gericht op de effectieve en efficiënte levering van IT-diensten en -producten in de interne organisatie en op het beheer van huidige IT-operaties. IT-governance is een veel ruimer begrip. Het gaat over het functioneren en transformeren van IT, om te beantwoorden aan 38

2 Samenvatting Bij IT-projecten is het vanuit het oogpunt van projectbeheersing en verbetering van de alignment tussen business en IT nodig naar de volledige IT-keten te kijken. Vaak is er nog te weinig sturing op kwaliteit, geld en tijd en krijgt de vertaling van businesswensen naar IT-activiteiten onvoldoende aandacht. Modellen als CobiT en het 9-vlaksmodel kunnen helpen bij het oplossen van deze problemen. CobiT Het IT-governance-framework CobiT (Control Objectives for Information and related Technology) is een internationaal gehanteerde standaard voor het gestructureerd inrichten en beoordelen van de geautomatiseerde informatievoorziening. CobiT is vanaf 1992 ontwikkeld door de Information Systems Audit and Control Association (ISACA) en het IT Governance Institute. In de huidige vierde versie van het CobiT-raamwerk worden 318 beheersdoelstellingen onderscheiden, die zijn gerangschikt naar vier beheerdomeinen (die weer zijn onderverdeeld in 34 aandachtsgebieden): Plan and Organise, Acquire and Implement, Deliver and Support, en Monitor and Evaluate (zie figuur 1). In december 2005 werd een nieuwe versie (4.0) uitgebracht, waarin de overlap met ITIL (Information Technology Infrastructure Library) werd weggenomen door aan te sluiten bij de ITIL-uitgangspunten. Ook werd voor de aspecten op het gebied van informatiebeveiliging aansluiting gevonden bij de Code voor Informatiebeveiliging. ITIL wordt in Nederland veruit het meest gebruikt als methode voor exploitatie van IT-voorzieningen (IT-management). Figuur 1. Het CobiT-raamwerk 39

3 IT-strategie t zowel de huidige als de toekomstige behoeften van de organisatie en haar klanten. Om het nog duidelijker te maken onderscheiden wij binnen IT-governance de dimensies strategische IT-governance en operationele IT-governance. Operationele IT-governance valt dan weer samen met de definitie van IT-management zoals zojuist gegeven. Focus op beide dimensies is nodig om ten aanzien van de volledige IT-keten in control te zijn en dus goede IT-projecten te kunnen opleveren. CobiT en het 9-vlaksmodel: voordelen en valkuilen Voor het beheersen van IT-projecten is de projectmethodiek Prince2 geschikt. Het gebruik van een geformaliseerde projectmethodiek is randvoorwaardelijk voor het slagen van IT-projecten. Organisaties die Prince2 hanteren, rekenen zich echter vaak rijk omdat zij ervan uitgaan dat wanneer de juiste stappen zijn gezet in Prince2, het project goed loopt. Een voorbeeld: er bestaat een geaccordeerd Project Initiatie Document (PID). Dat betekent dat er overeenstemming is over wat er moet gebeuren. Dit zegt echter niets over de vraag of de goede dingen gebeuren waar de betreffende organisatie behoefte aan heeft. Het probleem is dat Prince2 niet de volledige IT-keten afdekt, maar voornamelijk wordt gebruikt voor de besturing van de inhoudelijkheid van een IT-project. Binnen CobiT is projectsturing een van de 34 aandachtsgebieden (PO10 Manage Projects). CobiT reikt dus veel verder dan Prince2. Om vast te stellen of een IT-project goed loopt, moet je verder kijken dan alleen het IT-project. CobiT kan daarbij behulpzaam zijn. Wij observeren regelmatig dat IT-functionarissen door het gebruik van IT-frameworks dingen veel te ingewikkeld maken, wat ten koste gaat van de aansluiting met de rest van de organisatie. Dan wordt het middel van bijvoorbeeld CobiT invoeren een doel op zich. Deze mechanische aanpak, die losstaat van het ontplooien van activiteiten die uiteindelijk moeten leiden tot een hogere klanttevredenheid, komt meestal voort uit een slechte aansluiting tussen IT en de business. Een groot risico van de toepassing van CobiT is dus dat het op een instrumentele manier gebeurt, door simpelweg alle beheersdoelstellingen af te lopen. Men is dan CobiT aan het invoeren zonder dat de doelstelling daarvan breed wordt gedragen. Tijdens recent gehouden interviews bij een klant confronteerden wij iemand uit de business ermee dat wij vernomen hadden dat de IT-afdeling had besloten CobiT te gaan invoeren. Verontwaardigd zei hij dat hij niet snapte hoe zoiets besloten kon worden zonder dat de business daarvan iets afwist. Daar waren wij het gelijk over eens. Tegelijkertijd waren de 318 beheersdoelstellingen al verdeeld over een groot aantal IT-functionarissen, die er driftig mee in de weer waren. Een duidelijk geval van langs Het 9-vlaksmodel Het 9-vlaksmodel (ook wel het Amsterdamse Informatiemanagementmodel, van prof. ir. Rik Maes van de Universiteit van Amsterdam) is een praktisch hulpmiddel om verantwoordelijkheden, rollen, processen en relaties tussen vraag en aanbod in de IT-keten in ruime zin in kaart te brengen. Het model zoals wij het nu hanteren stamt uit 2003 (Abcouwer, Gels & Truijens, 2006). In ruime zin wil in dit verband zeggen dat het hele domein vanaf bedrijfsstrategie via de verbindende informatiemanagementfunctie tot en met operationele IT-processen wordt afgedekt. Het model onderscheidt drie besturingsdomeinen (dit zijn de kolommen in het model): organisatie, informatievoorziening en informatie technologie. Verder onderscheidt het model drie besturingsniveaus (dit zijn de rijen in het model): strategisch (richten), tactisch (inrichten) en operationeel (verrichten). Door deze rijen en kolommen in een matrix te plaatsen ontstaan negen vlakken: het 9-vlaksmodel (zie figuur 2). Het 9-vlaksmodel maakt duidelijk dat veranderingen in de bedrijfsstrategie vaak veranderingen in de informatiebehoefte teweegbrengen en dat hierdoor veranderingen noodzakelijk kunnen zijn in de inrichting van de IT. Nadrukkelijk wordt aandacht geschonken aan de zogenaamde koppelvlakken. Dit betekent dat tussen aangrenzende afdelingen goede afspraken moeten worden gemaakt over afbakening van taken en verantwoordelijkheden. beleid inrichting uitvoering organisatie werken dag in, dag uit informatievoorziening organisatiebeleid organisatieinrichting informatiebeleid inrichting informatievoorziening gebruik informatie ICT-beleid ICT-inrichting ICT-uitvoering Figuur 2. Rijen, kolommen en de negen vlakken in het 9-vlaksmodel (Tiadens, 2004) ICT 40

4 elkaar heen werken. De koppelvlakken verdienden nog duidelijk wat aandacht. CobiT invoeren zonder het gedachtegoed van het 9-vlaksmodel te hanteren is dus onverstandig. Een praktisch gebruik van modellen als CobiT en het 9-vlaksmodel kan helpen om greep te krijgen op de volledige IT-keten, maar in de praktijk lukt dat vaak niet. Je moet de gedachte achter de modellen snappen en ermee kunnen spelen om er concrete resultaten mee te kunnen behalen. Als de zogenaamde experts op het operationele vlak er zonder sturing van het management, dat zich vaak weinig in inhoudelijke IT-zaken verdiept, mee aan de slag gaan, draagt het toepassen van modellen als CobiT en het 9-vlaksmodel weinig bij aan het verstevigen van het IT-governancebouwwerk van een organisatie. Het 9-vlaksmodel is logisch en goed te begrijpen, waardoor veel organisaties in staat zijn op basis ervan een goed fundament voor de informatiemanagement- en IT-functie te leggen en erover te communiceren. Het risico bestaat dat juist in de IT-operations de veranderingen niet allemaal goed worden doorgevoerd. Hiervoor biedt CobiT nu juist de handvatten, doordat per onderwerp in detail staat beschreven waar je aan moet voldoen om voor een bepaald onderwerp in control te zijn. Het 9-vlaksmodel invoeren zonder daarbij voldoende oog te hebben voor de kwaliteit van het operationaliseren, waarbij frameworks als CobiT kunnen helpen, is dus onverstandig. Het voordeel van standaarden is dat ze universeel zijn, wat de communicatie over ingewikkelde onderwerpen vergemakkelijkt. Daarnaast hoeft men niet opnieuw het wiel uit te vinden. Zoals hiervoor al duidelijk werd, is er een nauwe relatie tussen CobiT en het 9-vlaksmodel. Het 9-vlaksmodel bepaalt de mindset en is richtingbepalend voor de aansluiting tussen businesswensen en IT-activiteiten. Een juiste toepassing van het 9-vlaksmodel borgt de juiste toedeling van taken en verantwoordelijkheden op het gebied van IT binnen de gehele organisatie. CobiT schrijft vervolgens precies voor wat je moet doen, als er geen discussie meer is over richting, taken en verantwoordelijkheden. CobiT en het 9-vlaksmodel: de groslijst In de praktijk zien wij geregeld dat een IT-project vastloopt, vastgelopen is of dreigt vast te lopen. Dit vastlopen van een project kan betrekking hebben op een te late oplevering, hogere kosten dan voorzien of het niet verkrijgen wat men heeft besteld. Vaak is het echter een combinatie van deze drie. Helder krijgen waar de problemen vandaan komen, doen wij door een groslijst te maken. Een groslijst is een lijst met observaties en risico s en daar direct aan gekoppeld uit te voeren acties door bijvoorbeeld de directie, de programmamanager of de stuurgroep. De groslijst komt (snel) tot stand door het afnemen van interviews met degenen die volgens ons een rol zouden moeten spelen in het project (dus inclusief directie c.q. raad van bestuur) en het bestuderen van aanwezige projectdocumentatie. De groslijst is gebaseerd op CobiT. Aangezien CobiT voorschrijft waar je aan moet voldoen om per aandachtsgebied in control te zijn, is CobiT een handig hulpmiddel bij de totstandkoming van de groslijst. Vaak groeperen wij een aantal aandachtsgebieden van CobiT en vatten deze samen in ongeveer acht tot tien onderwerpen die goed herkenbaar zijn voor de klant. Meestal is dat genoeg om bloot te leggen waar de problemen vandaan komen. De onderwerpen die geraakt worden in de groslijst, worden samen met de klant bepaald naar aanleiding van de specifieke probleemstelling. Wij volgen CobiT dus niet een op een: wat we nodig hebben om snel tot een goed resultaat te komen, gebruiken wij. De lijst met onderwerpen kan er als volgt uitzien, waarbij zoals gezegd variaties mogelijk zijn: IT-strategie/relatie IT-activiteiten met businesswensen Systeemontwikkeling Het managen van IT-projecten: methodiek en organisatie IT-beheerprocessen Informatiebeveiliging Informatiemanagement IT-architectuur en -infrastructuur Externe IT-dienstverlening Kwaliteitsborging Bij het definiëren van de observaties, risico s en acties stellen wij vast of de volledige IT-keten, die begint bij businessstrategie en eindigt bij operationele IT-processen, wordt afgedekt en er dus een goede invulling is van de koppelvlakken in het 9-vlaksmodel. CobiT en het 9-vlaksmodel gaan hand in hand bij het identificeren van problemen voor, tijdens en na uitvoering van IT-projecten. De groslijst in de praktijk Een organisatie in de professionele dienstverlening probeerde met een groot IT-vernieuwingsprogramma een veelheid aan applicaties te vervangen 41

5 »De vertaling van businesswensen naar IT-activiteiten krijgt nog steeds onvoldoende aandacht«door één maatwerkapplicatie. Tegelijkertijd zou de hele manier van werken onder de loep worden genomen. Ons was gevraagd een aanjager te leveren aangezien het programma na twee jaar geen tastbaar resultaat had opgeleverd. Wij hebben de klant duidelijk kunnen maken dat dit de verkeerde vraag op het verkeerde moment was. In plaats daarvan hebben wij een groslijst opgesteld waarbij is gekeken naar de volledige IT-keten en waarin de onderstaande punten aan de orde kwamen. Het programma was grotendeels uitbesteed aan een externe partij, dus de projectorganisatie werd voornamelijk bemand door externen. Het opdrachtgeverschap richting de externe partij had dus pas goed moeten beginnen bij aanvang van het programma, maar werd uit handen gegeven. Aan de kant van de klant zat een projectleider zonder enige ervaring op dit vlak, die te vrij werd gelaten door de directie. Er was een stuurgroep die slechts in geval van problemen bij elkaar kwam, maar deze signaleerde de problemen niet en liet zich overtuigen door de projectorganisatie (intern en extern) die zaken te optimistisch voorspiegelde. Er waren geen duidelijke afspraken gemaakt met de externe partij, waardoor de organisatie ten onrechte de overtuiging had dat zij een resultaatverplichting was aangegaan met de externe partij. Uit het contract bleek niet meer dan een inspanningsverplichting. Een plan van aanpak waarin stond wat de doelstelling en de scope van het programma was ontbrak, laat staan dat was vastgelegd wat moest gebeuren. De aansluiting met de businessstrategie was door het ontbreken van een plan van aanpak niet duidelijk. Of iets af was, was niet eenduidig vast te stellen aangezien het iets niet was gespecificeerd. Door het ontbreken van een breed gedragen plan van aanpak waren er verschillende interpretaties van waar het programma over ging. Dit varieerde van een IT-systeemvervanging tot een volledige kanteling van de organisatie. Vanuit de klant werd het programma te veel getrokken door de IT-afdeling. Zij waren voortdurend bezig de externe partij te vertellen wat in hun ogen het gewenste procesverloop was. De functionarissen uit de business die wel betrokken waren in het project, spraken niet de (IT-)taal van de externe partij. Naar aanleiding van onze groslijst is een freezeperiode afgekondigd. In deze periode is een nieuwe projectleider aan de slag gegaan om structuur aan te brengen in het programma en overeenstemming te krijgen binnen de organisatie over nut en noodzaak van onderdelen van het organisatieveranderingsprogramma. De uitkomst van deze periode is onder andere geweest om een groot aantal dingen niet te doen. Nu zet men een ITorganisatie op die een uitvloeisel is van het toepassen van het 9-vlaksmodel en waarbij onderdelen van CobiT kaderstellend zijn. Conclusie Veel IT-projecten blijken eigenlijk niet alleen ITprojecten te zijn, maar raken juist een groot deel van de organisatie en haar processen. Vanuit het oogpunt van projectbeheersing en verbetering van de alignment tussen business en IT, is het nodig naar de volledige IT-keten te kijken. In veel gevallen blijkt dat er te weinig sturing is op de aspecten kwaliteit, geld en tijd vanwege het ontbreken van echte projectleiding en te weinig bemoeienis vanuit het management. Het resultaat is in menig geval opdrachtgeverschap van onvoldoende kwaliteit, met soms desastreuze gevolgen. Verder blijkt de vertaling van businesswensen naar ITactiviteiten nog steeds onvoldoende aandacht te krijgen. Daarmee komt de doelstelling van veel IT-projecten om te voldoen aan de businesseisen onder druk te staan. Modellen als CobiT en het 9-vlaksmodel kunnen helpen bij het oplossen van deze problemen. Literatuur Abcouwer, T. H. Gels & J. Truijens (2006). Informatiemanagement en beleid. Den Haag. Academic Service. Grembergen, W. van & S. de Haes (2004). IT Governance mechanismen: COBIT en de balanced scorecard. Alphen aan den Rijn: Kluwer. Tiadens, T. (2004). Sturing en organisatie van ICT-voorzieningen: dé focus op vraaggestuurd leveren van ICT-voorzieningen. Zaltbommel: Van Haren. Link Ivo Kouters is werkzaam bij Ernst & Young Advisory en houdt zich voornamelijk bezig met IT-governance- en programassurancevraagstukken. 43

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

DE CIO VAN DE TOEKOMST

DE CIO VAN DE TOEKOMST MIC 2015 DE CIO VAN DE TOEKOMST 30 oktober 2015 Mark van der Velden principal adviseur, interim manager EVEN VOORSTELLEN ONDERWERPEN De complexiteit van ICT in de zorg ICT ontwikkeling in drie stappen

Nadere informatie

Businessinformatieplanning: koud kunstje of nachtmerrie?

Businessinformatieplanning: koud kunstje of nachtmerrie? Informatiemanagement Over de kracht van het SBIP-raamwerk Businessinformatieplanning: koud kunstje of nachtmerrie? Menig CFO heeft IT in de portefeuille, terwijl IT lang niet altijd tot het expertisegebied

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

IT GOVERNANCE IN DE LIFT

IT GOVERNANCE IN DE LIFT Informatiemanagement Methodes om tot een goed werkmodel te komen IT GOVERNANCE IN DE LIFT Uit verschillende IT-onderzoeken blijkt dat IT governance volop in de belangstelling staat van Nederlandse organisaties.

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Governance en IT-projecten

Governance en IT-projecten Vrije Universiteit Amsterdam IT Audit opleiding Governance en IT-projecten Normatief kader voor het opzetten, uitvoeren en monitoren van IT-projecten Naam: drs. J. (Jasper) de Vries Adres: Barwerd 12 9746

Nadere informatie

EOmdat de behoefte aan regie vaak

EOmdat de behoefte aan regie vaak REGISSEREN VAN DE INFORMATIEVOORZIENING: WAT IS DAT EIGENLIJK? Een zoektocht naar een theoretisch kader met praktische meerwaarde Een toereikende informatievoorziening is essentieel voor het functioneren

Nadere informatie

Het Negenvlaksmodel. Het Negenvlaksmodel - 05-10-2011 Door Wim - Welkom op ITpedia - http://www.itpedia.nl. door Wim - 05-10-2011

Het Negenvlaksmodel. Het Negenvlaksmodel - 05-10-2011 Door Wim - Welkom op ITpedia - http://www.itpedia.nl. door Wim - 05-10-2011 Het Negenvlaksmodel door Wim - 05-10-2011 http://www.itpedia.nl/2011/05/10/het-negenvlaksmodel/ Informatiemanagementprocessen zijn in meerdere referentiemodellen beschreven. In onderstaande figuur is het

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

Opdrachtgever in het testproces. Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch

Opdrachtgever in het testproces. Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch Opdrachtgever in het testproces Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch Agenda Even voorstellen; De onderschatte rol van opdrachtgevers bij testen; Aansturen van testen in (out)sourcingsituaties;

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO IT & Process Management De Post HBO opleiding IT & Process Management duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Meten van IT Governance

Meten van IT Governance Meten van IT Governance Een onderzoek naar het meten van IT Governance Mohamed El Aarbaoui Shaheed Mamman Postdoctorale IT Audit Opleiding Amsterdam, oktober 2009 Titelblad Naam drs. Mohamed El Aarbaoui

Nadere informatie

Help, wij hebben (g)een informatiemanager!

Help, wij hebben (g)een informatiemanager! Help, wij hebben (g)een informatiemanager! Informatiemanagement in het MBO Jan Bartling Jan Kees Meindersma Bas Vermolen Bram Lankreijer Marc van Leeuwen 14 september 2011 1 Het bestaansrecht van IM Onbekend

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus IT & Process Management De cursus IT & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

ACOBIT en ASL MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS

ACOBIT en ASL MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS ACOBIT en ASL Auditors die zich een beeld willen vormen van de beheersing van een applicatiemanagementorganisatie lopen tegen het feit aan dat binnen de organisatie een andere

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie

Heeft IM toegevoegde waarde en zal IM overleven?

Heeft IM toegevoegde waarde en zal IM overleven? Heeft IM toegevoegde waarde en zal IM overleven? Begrippen ICT-strategie ICT-besturing Toekomst van IM NGI, 7 april 2014 Generiek model voor informatiemanagement Bedrijfs- Informatie- ICTdomein domein

Nadere informatie

ITAG RESEARCH INSTITUTE Informatiebeveiliging en de rol van IT en business

ITAG RESEARCH INSTITUTE Informatiebeveiliging en de rol van IT en business ITAG RESEARCH INSTITUTE Informatiebeveiliging en de rol van IT en business Hilde Van Brempt, Steven De Haes, Wim Van Grembergen Universiteit Antwerpen Management School 1/7 Informatiebeveiliging en de

Nadere informatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie 10 juni 2010 A.W. Siebenga MBA Directeur van ICT Samenwerking Zuidwest Fryslân De andere overheid werkt samen! ICT shared services

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Een raamwerk voor de besturing van it

Een raamwerk voor de besturing van it it-governance t Een raamwerk voor de besturing van it De juiste mix van structuren, processen en relationele mechanismen De auteurs gaan in op de vraag hoe een organisatie kan starten met de invoering

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT

MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT In samenwerking met MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT INTERACTIEVE PRAKTISCHE MASTERCLASS MET GRONDIGE KENNIS VAN, INZICHT IN EN HANDVATTEN VOOR HET VAKGEBIED LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP NYENRODE.

Nadere informatie

Opdrachtgever in het testproces

Opdrachtgever in het testproces Opdrachtgever in het testproces Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch 1.0 Agenda Even voorstellen; De onderschatte rol van opdrachtgevers bij testen; Aansturen van testen in (out)sourcingsituaties;

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT

MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT In samenwerking met MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT INTERACTIEVE PRAKTISCHE MASTERCLASS MET GRONDIGE KENNIS VAN, INZICHT IN EN HANDVATTEN VOOR HET VAKGEBIED LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP NYENRODE.

Nadere informatie

Organisatie/ICT alignment in 13 Nederlandse organisaties

Organisatie/ICT alignment in 13 Nederlandse organisaties Organisatie/ICT alignment in 13 Nederlandse organisaties Een toepassing van het Amsterdams Informatiemanagement Model (AIM-model) Th. J.G. Thiadens c.s. Het Amsterdams Informatiemodel (AIM) ofwel het AIM-model

Nadere informatie

De rol van contracten binnen de aanbesteding van de ITprojecten

De rol van contracten binnen de aanbesteding van de ITprojecten pag.: 1 van 5 code: SPE-ICT-art-007-bl De rol van contracten binnen de aanbesteding van de ITprojecten Bron: Morgan Chambers, DigitalBoardroom, januari 2006, pp. 1-4 Auteur(s): A. Joha, G. Wijers, S. van

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011 Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Agenda 19.00 19.15 Welkom en inleiding 19.15 19.45 IM Onderzoek 2011 19.45 20.15 Pauze 20.15 21.00 Discussie

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer Kennismaking 1 Beheer Van project naar beheer Grootschalige Vernieuwing Applicatiebeheer

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

De mogelijke rol van ITIL v3 bij het managen van de informatievoorziening

De mogelijke rol van ITIL v3 bij het managen van de informatievoorziening De mogelijke rol van ITIL v3 bij het managen van de informatievoorziening De gedachte om ITIL toe te passen in een vraagorganisatie wordt niet overal met gejuich ontvangen. Voor de vorige versies van ITIL

Nadere informatie

Werkgroep Integrale SPI Strategieën

Werkgroep Integrale SPI Strategieën Werkgroep Integrale SPI Strategieën Mario van Os Sogeti Nederland B.V. 10 november 2005 Agenda werkgroep 16:40 Eindresultaat Werkgroep Modellen: wanneer wat door Mario van Os, Sogeti 17:15 Presentatie

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

Architecture Governance

Architecture Governance Architecture Governance Plan van aanpak Auteur: Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 14 november 2003 Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. PROBLEEMSTELLING EN DOELSTELLING...

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

Taakcluster Management support

Taakcluster Management support Ik ben geen product van mijn omstandigheden. Ik ben een product van mijn beslissingen (Stephen R. Covey) Hoofdstuk 30 Taakcluster Management support V1.1 / 01 september 2015 MCTL v1.1 Hoofdstuk 30... 3

Nadere informatie

SAME. Strategic Alignment Model Enhanced. Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 30 juli, 2007 BUSINESS INFORMATIE TECHNOLOGIE STRATEGISCH TACTISCH

SAME. Strategic Alignment Model Enhanced. Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 30 juli, 2007 BUSINESS INFORMATIE TECHNOLOGIE STRATEGISCH TACTISCH SAME BUSINESS INFORMATIE TECHNOLOGIE STRATEGISCH TACTISCH OPERATIONEEL Strategic Alignment Model Enhanced Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 30 juli, 2007 Strategic Alignment Model Enhanced Aanleiding

Nadere informatie

EXIN Business Information Management Foundation

EXIN Business Information Management Foundation Voorbeeldexamen EXIN Business Information Management Foundation with reference to BiSL Editie mei 2012 Copyright 2012 EXIN Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt

Nadere informatie

De waarde van IT Security

De waarde van IT Security De waarde van IT Security Studenten: Afstudeerbegeleider: Bedrijfscoach: Examencommissie: Auke Geerts en Geert Waardenburg Drs. R.C. Christiaanse RA Drs. E.P. Rutkens RE Prof. dr. Ir. R. Paans RE en P.

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Integratie. Business value van IT. Katja Geerink

Integratie. Business value van IT. Katja Geerink Integratie Business value van IT Katja Geerink ORGANISATIE Voor verdieping: Kluwermanagement.nl artikelcode: 0140 Trefwoorden: IT-business Value Innovatie Groei Business value van IT DE WEG NAAR TASTBARE

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials 3-daagse praktijktraining IT Audit Essentials Programma IT-Audit Essentials Door de steeds verdergaande automatisering van de bedrijfsprocessen wordt de beveiliging en betrouwbaarheid van de IT systemen

Nadere informatie

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA)

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA) READ: de informatiestrategieaanpak van (SKA) INLEIDING HET SPANNINGSVELD TUSSEN KORTETERMIJNVERWACHTINGEN EN LANGETERMIJNBEHOEFTEN In veel bedrijven volgen businessgerelateerde veranderingen elkaar snel

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Borging van duurzaamheid in contract & leveranciersmanagement UWV. Presentatie Contract- en Leveranciersmanagement UWV 2011 Pianoo

Borging van duurzaamheid in contract & leveranciersmanagement UWV. Presentatie Contract- en Leveranciersmanagement UWV 2011 Pianoo Borging van duurzaamheid in contract & leveranciersmanagement UWV Presentatie Contract- en Leveranciersmanagement UWV 2011 Pianoo Waar willen wij het vandaag over hebben? Positionering Contract & Leveranciersmanagement

Nadere informatie

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 1 Het ISACA RISK IT Framework voor Testers Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 2 Wie is Jaap Ir. J. van der Leer CRISC CGEIT CISA 43 jaar in de IT werkzaam. 22 jaar ervaring in IT

Nadere informatie

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Benne van Popta (voorzitter Detailhandel) Steffanie Spoorenberg (adviseur Atos Consulting) Agenda 1. Risicomanagement 2. Risicomanagement vanuit

Nadere informatie

Dienstverlening Procesmanagement. Informatiemanagement. 18 september 2014

Dienstverlening Procesmanagement. Informatiemanagement. 18 september 2014 Dienstverlening Procesmanagement Informatiemanagement 18 september 2014 Veel vragen gesteld en beantwoord, zoals: Wat draagt informatiemanagement bij aan dienstverlening? Visie dienstverlening en digitaal

Nadere informatie

begin presentatie welkom naam jan vegt functie business consultant bedrijf www.2en40.nl 2 specialismes + E A I Enterprise Application Integration EAI integratie-vraagstukken veel meer details bij Rita

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet?

De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet? De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet? Quintica BV Marconibaan 10b 3439 MS Nieuwegein Tel: 030 630 10 52 Fax: 030 630 13 43 www.quintica.nl info@quintica.nl Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3

Nadere informatie

8.5 Information security

8.5 Information security H08-Jb.IT Beheer 2006 18-10-2005 16:20 Pagina 321 8.5 Information security governance Casus bij financiële instellingen Na corporate governance en IT-governance duikt binnen (Nederlandse) organisaties

Nadere informatie

Aanpak projectaudits

Aanpak projectaudits Aanpak projectaudits 1. Inleiding Veel lokale overheden werken op basis van een standaardmethodiek Projectmatig Werken. Op die manier wordt aan de voorkant de projectfasering, besluitvorming en control

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN WHITEPAPER HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN..HET EFFECT VAN VREEMDE OGEN.. Copyright 2014 OPDIC W www.implementatie-erp.nl E info@implementatie-erp.nl Hoe de kans op een succesvolle

Nadere informatie

CLOUD COMPUTING EN DE TOEKOMST VAN DE IT-AFDELING PASCAL VAN ECK

CLOUD COMPUTING EN DE TOEKOMST VAN DE IT-AFDELING PASCAL VAN ECK CLOUD COMPUTING EN DE TOEKOMST VAN DE IT-AFDELING PASCAL VAN ECK Voorspellen is moeilijk, en al helemaal als het over de toekomst gaat! Simon Newcomb over de onmogelijkheid van flying machines, 1901/1903:

Nadere informatie

Functieprofiel van een informatiemanagementrol

Functieprofiel van een informatiemanagementrol Functieprofiel van een informatiemanagementrol Globaal zijn er twee profielen te schetsen voor de invulling van informatiemanagement in het PO en VO. Daarbij gaan we uit van een profiel van een informatiemanagementrol

Nadere informatie

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp.

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp. Whitepaper Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK W E www.implementatie-erp.nl info@opdic.nl Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie

Nadere informatie

Betere koppeling processen door helder onderscheid

Betere koppeling processen door helder onderscheid outsourcing f Betere koppeling processen door helder onderscheid Een keten van functioneel, applicatieen technisch beheer De noodzaak tot standaardisatie en professionalisering van applicatiebeheer is

Nadere informatie

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Tanja Goense 16 September 2010 Programma Even voorstellen Opzet onderzoek Bevindingen Samengevat Foodforthought

Nadere informatie

IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat?

IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat? IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat? ir. Richard Heijne den Bak Lezing ICT Zorg 004 en mei in Ede GOUDA 08-573 HENGELO (O) 074-674067 M I T O P I C S BV WWW.MITOPICS.NL INFO@MITOPICS.NL Even voorstellen

Nadere informatie

grip houden op de uitbesteding van it

grip houden op de uitbesteding van it Thema: Finance en IT De regieorganisatie en haar niveaus van inrichten grip houden op de uitbesteding van it Onder druk van slinkende doorlooptijden om nieuwe bedrijfsprocessen te realiseren neemt outsourcing

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Presentatie boek Designing and Transforming IT Organizations Job ten Hagen, interim organisatieadviseur Ter gelegenheid van Boekenbal van Stichting

Presentatie boek Designing and Transforming IT Organizations Job ten Hagen, interim organisatieadviseur Ter gelegenheid van Boekenbal van Stichting Presentatie boek Job ten Hagen, interim organisatieadviseur Ter gelegenheid van Boekenbal van Stichting Spider 9-10-2014 Gegevens boek Titel: Subtitel: Roles, responsibilities and organization structures

Nadere informatie

Wat maakt een project en/of programma succesvol?

Wat maakt een project en/of programma succesvol? Wat maakt een project en/of programma succesvol? Bijeenkomst 4 april 2011 Drs. Sylvie Rath Voor informatie verwijs ik graag naar de website van WagenaarHoes, mijn laatste werkgever (www.wagenaarhoes.nl)

Nadere informatie

WERKWIJZE TER BEOORDELING VAN IT GOVERNANCE

WERKWIJZE TER BEOORDELING VAN IT GOVERNANCE WERKWIJZE TER BEOORDELING VAN IT GOVERNANCE OP BASIS VAN GEACCEPTEERDE METHODES OP HET TERREIN VAN IT GOVERNANCE MASTER THESIS WILCO LEENSLAG UNIVERSITEIT TWENTE - 2 - MASTER THESIS WILCO LEENSLAG Master

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Lessen voor het opzetten van een Shared Service Center

Lessen voor het opzetten van een Shared Service Center beheer Lessen voor het opzetten van een Shared Service Center CobiT en verandermanagement combineren De voordelen van een Shared Service Center voor it-servicemanagement lijken evident. Eén loket voor

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Jan W. Veldsink Msc www.aikima.com

Jan W. Veldsink Msc www.aikima.com Leiderschap in een digitale wereld Jan W. Veldsink Msc www.aikima.com All companies must become internet companies or die, and this is not an option. Intel chairman Andy Grove September 1999 Opmerkelijke

Nadere informatie

'Wat communiceert de Enterprise Architect Hoe met Wie en Waarom' EAM 2014 22 mei Houten cbaars@sogyo.nl

'Wat communiceert de Enterprise Architect Hoe met Wie en Waarom' EAM 2014 22 mei Houten cbaars@sogyo.nl 'Wat communiceert de Enterprise Architect Hoe met Wie en Waarom' EAM 2014 22 mei Houten cbaars@sogyo.nl Strategic Alignment Model (Venkataraman) IT Strategy Strategic Alignment Operations Functional Alignment

Nadere informatie

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Je kunt hier (optioneel) ook een gratis tool downloaden

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

CASEBESCHRIJVING. OPDIC analyse en uitkomst

CASEBESCHRIJVING. OPDIC analyse en uitkomst CASEBESCHRIJVING OPDIC analyse en uitkomst VERTROUWELIJK W E www.implementatie-erp.nl info@implementatie-erp.nl Inleiding Dit is een voorbeeldproject, uitgevoerd door 1 of meerdere professionals van de

Nadere informatie

Onderzoeksrapport november 2009. IT Governance en onderwijs van de hogescholen. Drs. R. (Rolf) Bruins Lectoraat ICT en Onderwijsinnovatie

Onderzoeksrapport november 2009. IT Governance en onderwijs van de hogescholen. Drs. R. (Rolf) Bruins Lectoraat ICT en Onderwijsinnovatie Onderzoeksrapport november 2009 IT Governance en onderwijs van de hogescholen Drs. R. (Rolf) Bruins Lectoraat ICT en Onderwijsinnovatie Christelijke Hogeschool Windesheim Postbus 10090, 8000 GB ZWOLLE,

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

Taakcluster Operationeel support

Taakcluster Operationeel support Ideeën en plannen kunnen nog zo mooi zijn, uiteindelijk, aan het eind van de dag, telt alleen wat werkelijk is gedaan. Hoofdstuk 5 Taakcluster Operationeel support V1.1 / 01 september 2015 Hoofdstuk 5...

Nadere informatie

Algemene gegevens. Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres

Algemene gegevens. Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres Algemene gegevens Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres Organisatie waarin ik werkzaam ben Mijn positie binnen deze organisatie Het volgende invullen wanneer u werkzaam bent in

Nadere informatie

Integraal management en Sturen

Integraal management en Sturen Integraal management en Sturen Inleiding InterimProf werkt continu aan de ontwikkeling van haar interimmers. Daartoe heeft zij een Ontwikkelprogramma opgesteld. In dat kader is op 27 en 28 maart 2013 een

Nadere informatie

Informatiemanagement:

Informatiemanagement: business & IT alignment t Informatiemanagement: een goed begin met een lange weg te gaan Geen of zeer weinig aandacht voor strategische/ tactische aspecten De informatiemanager bemachtigt langzaam maar

Nadere informatie

Kwaliteit van IT-Architectuur

Kwaliteit van IT-Architectuur Kwaliteit van IT-Architectuur Leo Pruijt Lectoraat ADIS Hogeschool Utrecht HU Ngi 29-09-2011 1 Architectuur en Kwaliteit Promotieonderzoek (vanaf 01-09-2011) Onderwerp: Architectuur en Kwaliteit Promotor:

Nadere informatie

Integratie. Flexibiliteit sleutelfactor in alignmentproces. Theo Huibers, Michiel Kooper, Kathelijn Manschot en Abbas Shahim

Integratie. Flexibiliteit sleutelfactor in alignmentproces. Theo Huibers, Michiel Kooper, Kathelijn Manschot en Abbas Shahim Integratie Flexibiliteit sleutelfactor in alignmentproces Theo Huibers, Michiel Kooper, Kathelijn Manschot en Abbas Shahim Flexibiliteit sleutelfactor in alignmentproces Businessmodel brengt dialoog tussen

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008 in samenwerking met Invloed op de IT-organisatie Welk van onderstaande ontwikkelingen zullen in de komende twee jaar grote invloed hebben op uw IT-organisatie?

Nadere informatie