EOmdat de behoefte aan regie vaak

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EOmdat de behoefte aan regie vaak"

Transcriptie

1 REGISSEREN VAN DE INFORMATIEVOORZIENING: WAT IS DAT EIGENLIJK? Een zoektocht naar een theoretisch kader met praktische meerwaarde Een toereikende informatievoorziening is essentieel voor het functioneren van moderne organisaties. Informatie is een randvoorwaarde voor zowel primaire als besturende en ondersteunende processen. Informatievoorziening wordt steeds complexer doordat deze steeds vaker geïntegreerd wordt in het primaire proces. Ook de organisatie van de informatievoorziening wordt steeds complexer. Er is sprake van een keten van partijen, zowel binnen als buiten de organisatie, die van elkaar afhankelijk zijn. In deze situatie ontstaat er behoefte aan een regisserende functie op de informatievoorziening. KEES VAN OOSTERHOUT EOmdat de behoefte aan regie vaak expliciet wordt in het geval van uitbesteding van IT-functies, hebben regiemodellen vaak een sterke nadruk op regie van de uitbestede IT-functie. Het vraagstuk van de regie doet zich echter ook voor in het geval van interne verzelfstandiging (shared service organisatie) en is zelfs aan de orde als de IT-functie niet (in- of extern) wordt verzelfstandigd. In het laatste geval gaat het om de afstemming tussen de vraag naar IT (vanuit de business) en het aanbod van IT (vanuit de IT-organisatie). Maar informatievoorziening regisseren, wat is dat en hoe doe je dat eigenlijk? Mijn ervaring is dat de term regisseur van de informatievoorziening vooral door consultants veelvuldig wordt gebruikt. Een onderbouwde omschrijving en invulling ervan tref je minder vaak aan. In het eerste deel van dit artikel wordt een bruikbaar referentiekader geschetst. IT-auditors zijn natuurlijk op de hoogte van de bekende normstelsels voor het besturen en beheersen van IT: Cobit, Valit, ISO 27001, BiSL, DYA, ASL en ITIL. Bij nader inzien blijken deze normstelsels in totaal meer dan 150 (genormeerde) processen te bevatten. Zonder selectie van de voor de regiefunctie essentiële processen, stuur je het verantwoordelijk management feitelijk het bos in. Ziet de IT-auditor door de bomen het bos en is hij of zij in staat op basis van het ontwikkelde referentiekader het management strategisch te adviseren over de invulling van de regiefunctie? De praktische meerwaarde van het referentiekader komt in het tweede deel van dit artikel aan bod. WAT IS REGISSEREN VAN INFORMATIEVOORZIENING? Regisseren van informatievoorziening bestaat uit de begrippen regisseren en informatievoorziening. Beide begrippen klinken bekend in de oren. Regisseren is een bekende activiteit in de theaterwereld. De regisseur regisseert de acteurs, die elk een eigen rol spelen, met de bedoeling de voorstelling tot een succes te maken voor het publiek. Het maken van producten of het leveren van diensten vindt vaak plaats in een keten, waarin meerdere organisaties of organisatieonderdelen een rol spelen om in de behoeften van het publiek (de klanten) te voorzien. Er wordt dan gesproken over de voortbrengingsketen. In het geval dat de keten complex is en er sprake is van concurrerende belangen, ontstaat er behoefte aan regie in de vorm van een ketenregisseur. Ook informatievoorziening is een dienst die, zeker in grote organisaties, vaak in een keten wordt geleverd, waarin meerdere partijen een rol spelen (keteninformatisering). Er is behoefte aan regie, in de vorm van informatiecoördinatie, die als volgt wordt gedefinieerd: informatiecoördinatie zorgt ervoor dat de rollen, de onderlinge processen en de resultaten daarvan afgestemd en gecoördineerd worden [POLS05]. Een in het vakgebied accountancy gezaghebbende definitie van informatievoorziening luidt: alle activiteiten met betrekking tot het systematisch verzamelen, vastleggen en verwerken van gegevens, gericht op het verstrekken 36 de IT-Auditor nummer

2 van informatie ten behoeve van het besturen (... ), doen functioneren en beheersen van een huishouding en ten behoeve van de verantwoordingen die daarover moeten worden afgelegd [STAR02]. Het vakgebied accountancy legt de nadruk op de financieeladministratieve processen die belangrijk zijn voor de financiële verantwoording. Dat is een behoorlijke inperking. Vanuit een breder perspectief dient informatievoorziening bekeken te worden vanuit de optiek van alle bedrijfsprocessen. De vraagkant bestaat uit het vaststellen van de informatiebehoefte van het management. De informatievoorziening kent naast de vraagkant ook een aanbodkant. De aanbodkant voorziet in deze behoefte, door middel van processen die bestaan uit procedures, informatietechnologie en menselijke handelingen. In de IT-praktijk domineert vaak de aanbodkant. Voor een goede inrichting van de informatievoorziening dient het perspectief van de gebruikersorganisatie voorop te staan en is de aanbodkant volgend. Combinatie van deze afzonderlijke, bekende begrippen leidt tot de volgende definitie van regisseren van informatievoorziening : het bijdragen aan de organisatiedoelstellingen (informatiestrategie), zoals ervaren door de gebruikersorganisatie, door de rollen, de processen en de resultaten ten aanzien van de gegevensverwerkende activiteiten (IT-processen) op elkaar af te stemmen en te coördineren (ITarchitectuur) ten behoeve van het verstrekken van informatie voor het besturen, doen functioneren en beheersen van de bedrijfsprocessen van de organisatie (business-organisatie). De kernbegrippen uit deze definitie (die tussen haakjes zijn vermeld) worden in de hierna volgende paragraaf verder uitgewerkt. EEN WETENSCHAPPELIJKE BASIS Nu het begrip regisseren van de informatievoorziening is gedefinieerd, dient het verder te worden geconcretiseerd. Als basis gebruiken IT-architectuur businessorganisatie bedrijfsprocessen informatiestrategie regie IT-processen Figuur 1: Het basismodel innovatie we het Amsterdams Informatiemanagement Model. Er zijn meer basismodellen beschikbaar, die alle uitwerkingen zijn van het Strategisch Alignment Model van Henderson en Venkatraman [HEND93]. Het Amsterdams Informatiemanagement Model [ABCO06] is een wezenlijke uitbreiding, die het geschikt maakt om de relatie tussen organisatie en informatievoorziening te analyseren: het biedt een integrale manier van kijken, is generiek toepasbaar en wordt veelvuldig toegepast. Het Amsterdams Informatiemanagement Model wordt ook wel het negenvlaksmodel genoemd, omdat het bestaat uit drie rijen en drie kolommen. Van dit model wordt de middelste kolom en de middelste rij gebruikt, het zogenaamde informatiemanagementkruis, dat bestaat uit vier aspectgebieden en een kern. Dit is het primaire werkterrein van het informatiemanagement. De vier hoekpunten van het negenvlak behoren niet primair tot het werkterrein van het informatiemanagement. Maar vanuit deze hoekpunten worden wel veranderingen geïnitieerd voor informatiemanagement. businessstrategie ICT-middelen de IT-Auditor nummer

3 De vier aspectgebieden sluiten aan bij de hiervoor geïntroduceerde definitie van het begrip regisseren van informatievoorziening en de daarin opgenomen kernbegrippen, te weten: informatiestrategie, businessorganisatie, IT-architectuur en IT-processen. De koppelvlakken van deze aspectgebieden met de hoekpunten van het negenvlak zijn belangrijk om de ontwikkelingen in de hoekpunten te kunnen volgen, te weten innovatie, businessstrategie, bedrijfsprocessen en ICT-middelen. Centraal staat de regiefunctie, die zodanig moet worden ingericht, dat de aspectgebieden van de informatievoorziening kunnen worden aangestuurd. Het basismodel voor het regisseren van de informatievoorziening ziet er dan uit zoals in figuur 1 is aangegeven. DE INHOUDELIJKE INVULLING Nu de basis voor de regiefunctie is gelegd, dient deze verder inhoudelijk te worden uitgebouwd. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van de bekende kaders en best practices voor het besturen en beheersen van IT: Cobit, Valit, ISO 27001, BiSL, DYA, ASL en ITIL. In feite is hier sprake van een groep verwante normstelsels. Alle stelsels bevatten zowel strategische, tactische als operationele aspecten. Cobit en Valit worden daarbij vaak gezien als het overall framework voor IT-governance. Daarom is dit normstelsel geselecteerd voor het aspectgebied informatiestrategie op strategisch niveau. Ook informatiebeveiliging is van strategisch belang voor het regisseren van de informatievoorziening in complexe organisaties, waarin informatievoorziening is geïntegreerd in het primair proces en partijen van elkaar afhankelijk zijn. Daarom is ook het betreffende normstelsel (ISO 27001) in hetzelfde aspectgebied gepositioneerd. De overige normstelsels zijn verdiepingsmodellen op tactisch en operationeel niveau. BiSL en DYA vertegenwoordigen de businesskant voor de uitwerking van functioneel beheer en architectuur en zijn daarom opgenomen in het aspectgebied businessorganisatie op tactisch niveau. ASL en ITIL vertegenwoordigen de aanbodkant en vertegenwoordigen (deels) gelijksoortige processen. In grotere organisaties, die met specifieke applicaties werken, verdient het de voorkeur applicatiebeheer apart te regelen. Omdat in dit geval de applicaties nauw moeten aansluiten bij de businessprocessen, is ASL op tactisch niveau geplaatst in het aspectgebied IT-architectuur. ITIL als normstelsel voor het meer algemene/technische beheer is op operationeel niveau geplaatst in het aspectgebied IT-processen. Om door de bomen het bos te kunnen blijven zien, zijn uit deze normstelsels de essentiële processen geselecteerd en geplaatst in de betreffende aspectgebieden van het basismodel. De geselecteerde processen uit Cobit/Valit en ISO zijn vooral de governanceprocessen (kaders en monitoren). Van de overige normstelsels zijn vooral de tactische en operationele processen geselecteerd. Met een aantal van deze processen kunnen de ontwikkelingen in de hoekpunten worden gevolgd. Daarover meer in de volgende paragraaf. Voor het regisseren van de informatievoorziening (de kern van het model) is nog geen standaard normstelsel beschikbaar. Hiervoor is gebruik gemaakt van een van de vele handreikingen uit de consultancywereld, ten aanzien van de domeinen die kenmerkend zijn voor het regisseren van de informatievoorziening: governance, businessvraag, ICT-inrichting en ICT-aanbod [BOS08]. Deze domeinen sluiten aan bij de vier aspectgebieden van het basismodel, te weten informatiestrategie, businessorganisatie, IT-architectuur en IT-processen. Het volledige referentiemodel ziet er dan uit zoals in figuur 2 is aangegeven. Door in plaats van de processen een daaraan gekoppelde kritische prestatie-indicator (KPI) op te nemen, ontstaat een dashboard, waaraan het succes van het regisseren van de informatievoorziening kan worden afgelezen. Daarover meer in de volgende paragraaf. DE PRAKTISCHE MEERWAARDE De validiteit van het referentiemodel is in beperkte mate getoetst aan de praktijk, door middel van interviews met een aantal vertegenwoordigers uit de domeinen wetenschap, management en auditing. Hierbij zijn de volgende aspecten aan bod gekomen: volwassenheid: vernieuwing en beheersing. adviseren: de innovatiecyclus. of dynamisch (gerichte verbetering). ten. Elk aspect wordt hieronder toegelicht. Fasen van volwassenheid: vernieuwing en beheersing De vertegenwoordigers van het domein wetenschap vinden de concrete invulling van het referentiemodel vooral van toepassing op de semi-volwassenheidsfasen, waarin het accent ligt op (bureaucratische) beheersing. Ook de gebruikte normenkaders zijn vooral gericht op beheersing en spelen niet in op nieuwe, innovatieve ontwikkelingen. Beheer, stabiliteit en beheersing zijn vooral aan de orde in de onderste helft van het referentiemodel: het operationele niveau. Dit is bekend terrein voor de auditor in zijn controlerende functie. In de hoogste fasen van volwassenheid ligt het accent op flexibiliteit en lerend vermogen. De vertegenwoordigers van het domein wetenschap vragen zich af of de rol van IT als enabler (de strategische rol van IT) wel in voldoende mate in het referentiemodel is opgenomen. Innovatie, ontwikkeling en flexibiliteit zijn vooral aan de orde in de bovenste helft van het referentiemodel: het strategisch niveau. Dit terrein is minder bekend voor de auditor. 38 de IT-Auditor nummer

4 Informatiestrategie n V n V we Businessorganisatie Ont Ont governance businessvraag ICT-inrichting ICT-aanbod IT-architectuur IT-processen Figuur 2: Het referentiemodel voor het regisseren van de informatievoorziening De vertegenwoordigers van de auditpraktijk vinden dat de aandacht van de auditor moet worden verlegd van controleren aan de achterkant naar adviseren aan de voorkant en dan met name op strategisch niveau. Beide aspecten, vernieuwing en beheersing, zijn in een organisatie aan de orde. Op het tactisch niveau vindt de uitwisseling plaats tussen vernieuwing en beheersing. Daarbij kan zelfs worden gesproken van een innovatiecyclus. Strategisch adviseren: de innovatiecyclus Vertegenwoordigers van de auditpraktijk vinden dat de aandacht van de auditor moet worden verlegd van controleren aan de achterkant naar adviseren aan de voorkant en dan met name op strategisch niveau. Dit is de bovenste laag van het referentiemodel. Het gaat dan om de afwegingen die de organisatie maakt om IT in te zetten (IT als enabler) en de organisatie daarop in te richten. Hierover kan de auditor het management adviseren. Het gaat dan vooral om business-it alignment. De domeinen IT-architectuur en IT-processen, dus het tactisch en operationeel niveau, zijn bekender terrein voor de auditor in zijn controlerende functie. Op operationeel niveau zullen processen steeds sneller aangepast moeten worden ter invulling van de strategische keuzes. Dan ontstaat een soort Deming cirkel of innovatiecyclus via de hoekpunten van het model: van ICT-innovatie (rechter de IT-Auditor nummer

5 2 informatie strategie regie Figuur 3: Regie op de innovatiecyclus innovatie Bepalen technologische ontwikkeling en Herkennen van IT-oplossingen 2. Opstellen strategisch IT-plan 3. Architectuurservices 4. Ontwikkelen onder architectuur 5. Wijzigingenbeheer 6. Beschikbaarheidsbeheer 7. Capaciteitsbeheer 8. Service continuïteitsmanagement bovenhoek) naar businessstrategie (linker bovenhoek) naar procesinrichting (linker benedenhoek) en technische IT-infrastructuur (rechter benedenhoek). Dit speelt vooral in de hogere fasen van volwassenheid. De auditor zal moeten bewaken dat deze cirkel goed wordt doorlopen. In het referentiemodel zijn de hoekpunten niet opgenomen. Het referentiemodel bevat wel een aantal processen om de ontwikkelingen in de hoekpunten te kunnen volgen. In figuur 3 zijn deze processen door middel van een nummer op de koppelvlakken van het referentiemodel met de hoekpunten geplaatst. Het nummer verwijst naar een van de processen die in een voetnoot bij de figuur zijn weergegeven. Met behulp van deze processen kan de genoemde innovatiecyclus worden bewaakt. Meetbaarheid: succes of verbetering De vertegenwoordigers van zowel de wetenschap als de auditpraktijk wijzen op het belang van monitoring door middel van een beperkte set meetbare KPI's. Het gaat dan vooral 1 7 ITarchitectuur businessorganisatie ITprocessen businessstrategie bedrijfsprocessen ICTmiddelen om uitzonderingen met een grote impact, om de mate van tevredenheid van de gebruiker over de werking van het (IT-)proces en of geleerd wordt van fouten. Als aan elk proces uit het referentiemodel één of meer prestatie-indicatoren worden gekoppeld, kan een dashboard worden samengesteld, waaraan het succes van het regisseren van de informatievoorziening kan worden afgelezen. Indien een regieorganisatie niet wil volstaan met het meten van haar succes, maar dit ook wil verbeteren, is meer nodig dan een op meten gericht dashboard. Voor het verbeteren van prestaties is de balanced score card een bekend hulpmiddel. Dit hulpmiddel is oorspronkelijk ontwikkeld door Kaplan en Norton voor het evalueren van organisaties als geheel, maar het kan ook worden toegepast als meetinstrument voor de IT-prestaties van een organisatie en de mate waarin deze bijdragen aan de organisatiedoelstellingen: de IT-balanced score card [GREM09]. De IT-balanced score card onderscheidt vier perspectieven om naar de IT-prestaties van een organisatie te kijken: is de IT gepositioneerd om toekomstige uitdagingen te beantwoorden? effectief en efficiënt zijn de IT-processen ingericht? de gebruikers tegen de IT-organisatie aan? stellingen: hoe kijkt het management tegen de IT-organisatie aan? Tussen deze perspectieven bestaat een oorzaak-gevolgrelatie: toekomstgerichtheid draagt bij aan de operationele excellentie die leidt tot gebruikerstevredenheid en daardoor bijdraagt aan de organisatiedoelstellingen. Door de prestatie-indicatoren behorend bij de geselecteerde processen te plaatsen in de organisatieperspectieven van de IT-prestaties, ontstaat een IT-balanced scorekaart voor het verbeteren van de regie-organisatie (zie figuur 4). Implementatie: de aandachtspunten De vertegenwoordigers uit het domein management vinden dat het referentiemodel een volledig overzicht biedt van de essentiële processen. Het is een praktisch communicatiemiddel, bijvoorbeeld bij de (verdere) implementatie van de regiefunctie in een organisatie. Het model is echter nog geen verklaring voor een goede werking. Bij de implementatie zijn met name de volgende punten van belang: ders. naar resultaatsturing ( denken ). (van zelf doen naar anderen laten doen ). rollen en taken van de regie-organisatie. petenties. TOT SLOT De essentie van het regisseren van de informatievoorziening bestaat uit het invulling geven aan de domeinen van de regiefunctie (governance, businessvraag, ICT-inrichting en ICT-aanbod), van daaruit toe te zien op de opzet en werking van de aspectgebieden van de informatievoorziening (informatiestrategie, business-organisatie, IT-architectuur en IT-processen) en open te staan voor de ontwikkelingen vanuit de omgeving (businessstrategie, bedrijfsprocessen, innovatie en ICT-middelen). Op de bovenste laag van het referentiemodel (het terrein van business-italignment) moet het businessmanagement (en niet het IT-management) zijn verantwoordelijkheid nemen voor het invullen van de regiefunctie en moet de IT-auditor in staat zijn het management hierover strategisch te adviseren. Het ontwikkelde referentiemodel kan daarbij behulpzaam zijn. 40 de IT-Auditor nummer

6 De gebruikersoriëntatie De bijdrage aan de organisatiedoelstellingen De operationele excellentie De toekomstgerichtheid Figuur 4: Het regiedashboard-de verbeterversie Mijn eerste ervaringen met bestuurlijke informatievoorziening zijn inmiddels alweer zo n 25 jaar oud. Hoewel ik tijdens mijn studie economie bewust had gekozen voor een sociaal-economische afstudeerrichting, kreeg ik na de start van mijn loopbaan in overheidsland, al snel te maken met activiteiten om het bedrijfsmatig functioneren van de overheid te verbeteren: verbetering comptabel bestel, beleidsen beheersintrumentarium, recht- en doelmatigheidsonderzoek en audit en control. De ambitie van mijn huidige werkgever (wij willen dé regisseur van de informatievoorziening van Rijkswaterstaat worden) heeft mij geinspireerd bij het kiezen van het onderwerp van mijn referaat. Naast de eis van een wetenschappelijke onderbouwing van het referentiemodel, heb ik ook de eis gesteld dat het referentiemodel praktisch hanteerbaar moet zijn. Die eis heb ik getoetst door middel van een aantal interviews met vertegenwoordigers uit de domeinen wetenschap, management en auditing. Dat heeft een aantal boeiende gesprekken opgeleverd, die hebben geleid tot aanvullingen en verduidelijkingen. De echte validering ontstaat echter pas door het referentiemodel in de praktijk toe te passen. Daartoe roep ik de lezer van dit artikel op en hou mij aanbevolen voor reacties uit de praktijk. Literatuur [ABCO06] Abcouwer, Gels en Truijens; Informatie management en beleid; SDU Uitgevers; 2006 [BOS08] Van den Bos, Chin, Janmaat en Wijers; De businesscase voor regie; in Oosterhaven (red); Regie op outsourcing, Grip op uitbestedingsrelaties; Uitgeverij Tiem; 2008 [GREM09] Van Grembergen en De Haes; Enterprise Governance of Information Technology, Achieving Strategic Alignment and Value; Springer; 2009 [HEND93] Henderson en Venkatraman; Strategic Alignment: leveraging Information Technology for transfering organizations; in IBM Systems Journal; vol 32; nr 1; 1993 [POLS05] Van der Pols; Donatz, Van Outvorst; BiSL, Een framework voor Functioneel Beheer en Informatiemanagement; Van Haren Publishing; 2005 [STAR02] Starreveld, Van Leeuwen en Van Nimwegen; Bestuurlijke Informatieverzorging; Deel 1: Algemene Grondslagen; Stenfert Kroese; 2002 Drs. C.W.A.M. (Kees) van Oosterhout RO EMITA is werkzaam als coördinator audit en toezicht bij de Data ICT Dienst van Rijkswaterstaat. Op 1 maart 2010 rondde hij zijn studie executive master of IT auditing af met zijn referaat Naar een referentiemodel voor het regisseren van de informatievoorziening. Dit artikel is gebaseerd op het referaat. de IT-Auditor nummer

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Examen BiSLF Business Information Management Foundation

Examen BiSLF Business Information Management Foundation Examen BiSLF Business Information Management Foundation Publicatiedatum Startdatum 1 januari 2006 1 oktober 2005 Doelgroep De doelgroep voor deze module heeft in zijn of haar functie een rol bij het aansturen,

Nadere informatie

EXIN Business Information Management Foundation

EXIN Business Information Management Foundation Preparation Guide EXIN Business Information Management Foundation with reference to BiSL Editie 201601 Copyright 2016 EXIN Alle rechten voorbehouden Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

IT GOVERNANCE IN DE LIFT

IT GOVERNANCE IN DE LIFT Informatiemanagement Methodes om tot een goed werkmodel te komen IT GOVERNANCE IN DE LIFT Uit verschillende IT-onderzoeken blijkt dat IT governance volop in de belangstelling staat van Nederlandse organisaties.

Nadere informatie

Het Negenvlaksmodel. Het Negenvlaksmodel - 05-10-2011 Door Wim - Welkom op ITpedia - http://www.itpedia.nl. door Wim - 05-10-2011

Het Negenvlaksmodel. Het Negenvlaksmodel - 05-10-2011 Door Wim - Welkom op ITpedia - http://www.itpedia.nl. door Wim - 05-10-2011 Het Negenvlaksmodel door Wim - 05-10-2011 http://www.itpedia.nl/2011/05/10/het-negenvlaksmodel/ Informatiemanagementprocessen zijn in meerdere referentiemodellen beschreven. In onderstaande figuur is het

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie

Business Information Management Foundation

Business Information Management Foundation Preparation Guide Business Information Management Foundation Editie februari 2012 Alle rechten voorbehouden Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, opgeslagen in een dataverwerkend

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

BABOK en BiSL. Marcel Schaar Machteld Meijer. Valori Maise

BABOK en BiSL. Marcel Schaar Machteld Meijer. Valori Maise BABOK en BiSL Marcel Schaar Machteld Meijer Valori Maise Wat is BABOK BABOK. Ondersteuning voor het werk van de business analist Beschrijving van kennisgebieden (knowledge areas) en bijbehorende taken

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Beheersing volledige IT-keten essentieel

Beheersing volledige IT-keten essentieel IT-strategie t CobiT en 9-vlaksmodel als hulpmiddel Beheersing volledige IT-keten essentieel Om IT-projecten met succes uit te voeren is het van belang de gehele IT-keten, van businessstrategie tot operationele

Nadere informatie

Organisatie/ICT alignment in 13 Nederlandse organisaties

Organisatie/ICT alignment in 13 Nederlandse organisaties Organisatie/ICT alignment in 13 Nederlandse organisaties Een toepassing van het Amsterdams Informatiemanagement Model (AIM-model) Th. J.G. Thiadens c.s. Het Amsterdams Informatiemodel (AIM) ofwel het AIM-model

Nadere informatie

Uitgangspunten en randvoorwaarden bij implementatie BiSL

Uitgangspunten en randvoorwaarden bij implementatie BiSL Uitgangspunten en randvoorwaarden bij implementatie BiSL Auteurs: Frank van Outvorst, Henri Huisman Datum: Januari 2009 Inleiding Veel organisaties zijn momenteel bezig met het (her)inrichten van de vraagzijde

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

De zachte factoren van business IT alignment. Hemke Havinga 12 maart 2013

De zachte factoren van business IT alignment. Hemke Havinga 12 maart 2013 De zachte factoren van business IT alignment Hemke Havinga 12 maart 2013 Hemke Havinga RE RA MMI Auditmanager Auditdienst Rijk (ADR) h.b.p.havinga@minfin.nl 06 5569 2781 Inhoud Wat is Business-IT alignment

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Tanja Goense 16 September 2010 Programma Even voorstellen Opzet onderzoek Bevindingen Samengevat Foodforthought

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

HR Performance Management

HR Performance Management HR Performance Management Door: Bernadette van de Laak Inleiding Bij Performance Management (PM) gaat het erom dat menselijk kapitaal binnen een organisatie dusdanig wordt georganiseerd, dat stijging van

Nadere informatie

grip houden op de uitbesteding van it

grip houden op de uitbesteding van it Thema: Finance en IT De regieorganisatie en haar niveaus van inrichten grip houden op de uitbesteding van it Onder druk van slinkende doorlooptijden om nieuwe bedrijfsprocessen te realiseren neemt outsourcing

Nadere informatie

EXIN Business Information Management Foundation

EXIN Business Information Management Foundation Voorbeeldexamen EXIN Business Information Management Foundation with reference to BiSL Editie mei 2012 Copyright 2012 EXIN Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt

Nadere informatie

Een framework voor applicatiebeheer

Een framework voor applicatiebeheer Een framework voor applicatie Mark Smalley ASL-Foundation www.aslfoundation.org SPIder, Utrecht, 10 juni 2003 Agenda Positionering applicatie Wat is ASL Waarom ASL Hoe ziet ASL eruit Samenwerking domeinen

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011 Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Agenda 19.00 19.15 Welkom en inleiding 19.15 19.45 IM Onderzoek 2011 19.45 20.15 Pauze 20.15 21.00 Discussie

Nadere informatie

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 21 November 2013 Utrecht Agenda Introductie Aanleiding Cloud in het onderwijs Veranderingen voor de organisatie Interactieve workshop Afsluiting 2 Aanleiding

Nadere informatie

Functionaliteitenbeheer

Functionaliteitenbeheer Organisatie Functionaliteit 1 Richtinggevend Sturend Uitvoerend Het gaat hier om het initiëren van en zorgdragen voor de uitwerking en verandering van de gewenste wijzigingen aan de informatievoorziening.

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

De mogelijke rol van ITIL v3 bij het managen van de informatievoorziening

De mogelijke rol van ITIL v3 bij het managen van de informatievoorziening De mogelijke rol van ITIL v3 bij het managen van de informatievoorziening De gedachte om ITIL toe te passen in een vraagorganisatie wordt niet overal met gejuich ontvangen. Voor de vorige versies van ITIL

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. BiSL Zelfevaluatie Naam Groep Datum Auteur: Ralph Donatz Met bijdragen van: Frank van Outvorst, René Sieders, Remko van der Pols en Kees Deurloo, Colofon Titel: Ondertitel: Auteur: Uitgever: BiSL Zelfevaluatie

Nadere informatie

SAME. Strategic Alignment Model Enhanced. Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 30 juli, 2007 BUSINESS INFORMATIE TECHNOLOGIE STRATEGISCH TACTISCH

SAME. Strategic Alignment Model Enhanced. Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 30 juli, 2007 BUSINESS INFORMATIE TECHNOLOGIE STRATEGISCH TACTISCH SAME BUSINESS INFORMATIE TECHNOLOGIE STRATEGISCH TACTISCH OPERATIONEEL Strategic Alignment Model Enhanced Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 30 juli, 2007 Strategic Alignment Model Enhanced Aanleiding

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Onderzoek naar de ideale omvang van Business Informatiemanagement

Onderzoeksrapport. Onderzoek naar de ideale omvang van Business Informatiemanagement Onderzoeksrapport Onderzoek naar de ideale omvang van Business Informatiemanagement Auteur : Edwin Rakhorst Procesbegeleiding : André Smulders (Ordina) Schoolbegeleiding : Bert Wimmenhove (Windesheim)

Nadere informatie

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer Kennismaking 1 Beheer Van project naar beheer Grootschalige Vernieuwing Applicatiebeheer

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Strategic Alignment modellen Het multifunctionele negenvlaksmodel

Strategic Alignment modellen Het multifunctionele negenvlaksmodel Strategic Alignment modellen Het multifunctionele negenvlaksmodel Het ultieme doel van de is het ondersteunen van de business een open deur voor steeds meer ers. De vraag is dus steeds: hoe krijgen we

Nadere informatie

Heeft IM toegevoegde waarde en zal IM overleven?

Heeft IM toegevoegde waarde en zal IM overleven? Heeft IM toegevoegde waarde en zal IM overleven? Begrippen ICT-strategie ICT-besturing Toekomst van IM NGI, 7 april 2014 Generiek model voor informatiemanagement Bedrijfs- Informatie- ICTdomein domein

Nadere informatie

Algemene gegevens. Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres

Algemene gegevens. Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres Algemene gegevens Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres Organisatie waarin ik werkzaam ben Mijn positie binnen deze organisatie Het volgende invullen wanneer u werkzaam bent in

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Je kunt hier (optioneel) ook een gratis tool downloaden

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

De waarde van IT Security

De waarde van IT Security De waarde van IT Security Studenten: Afstudeerbegeleider: Bedrijfscoach: Examencommissie: Auke Geerts en Geert Waardenburg Drs. R.C. Christiaanse RA Drs. E.P. Rutkens RE Prof. dr. Ir. R. Paans RE en P.

Nadere informatie

Introductie BiSL Een framework voor functioneel beheer. beheer en informatiemanagement.

Introductie BiSL Een framework voor functioneel beheer. beheer en informatiemanagement. Functioneel beheer 2.2 Een framework voor functioneel beheer en informatiemanagement 65 In februari 2005 is BiSL als public domain standaard voor functioneel beheer en informatiemanagement geïntroduceerd.

Nadere informatie

Introductie BiSL Een framwork voor functioneel beheer en informatiemanagmennt

Introductie BiSL Een framwork voor functioneel beheer en informatiemanagmennt Functioneel beheer 2.3 Een framwork voor functioneel beheer en informatiemanagmennt 1 In februari 2005 is BiSL als public domain standaard voor functioneel beheer en informatiemanagement geïntroduceerd.

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

BiSL. Lucille van der Hagen Managing director ASL BiSL Foundation. @lucillehagen & Lucille.vanderhagen@aslbislfoundation.org

BiSL. Lucille van der Hagen Managing director ASL BiSL Foundation. @lucillehagen & Lucille.vanderhagen@aslbislfoundation.org Global Information Management Coalition Roadshow BiSL Lucille van der Hagen Managing director ASL BiSL Foundation @lucillehagen & Lucille.vanderhagen@aslbislfoundation.org 1 1 Geschiedenis BiSL 1996 Ontwikkeling

Nadere informatie

Het (her)inrichten van functioneel beheer staat momenteel

Het (her)inrichten van functioneel beheer staat momenteel Functioneel beheer Een ontwikkelingsmodel voor functioneel beheer getoetst in de praktijk 2.4 Een ontwikkelingsmodel voor functioneel beheer getoetst in de praktijk Het (her)inrichten van functioneel beheer

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

Functioneel beheer in Nederland

Functioneel beheer in Nederland Functioneel beheer in Nederland Achtergrond Op initiatief van Marjet Smits (ad Matres), Martijn Buurman (Functioneel-beheerder.com) en Günther Nijmeijer (inmezzo) is eind 2012 de eerste verkiezing voor

Nadere informatie

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials 3-daagse praktijktraining IT Audit Essentials Programma IT-Audit Essentials Door de steeds verdergaande automatisering van de bedrijfsprocessen wordt de beveiliging en betrouwbaarheid van de IT systemen

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

SURFshare. Shared application services & expertise. Edwin van der Zalm directeur SURFshare

SURFshare. Shared application services & expertise. Edwin van der Zalm directeur SURFshare SURFshare Shared application services & expertise Edwin van der Zalm directeur SURFshare Wat is en wat biedt SURFshare? Agenda 1. Achtergrond 2. Doel en domein 3. Meerwaarde 4. Welke diensten biedt SURFshare

Nadere informatie

Informatiemanagement Examennummer: 91227 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Informatiemanagement Examennummer: 91227 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Informatiemanagement Examennummer: 91227 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 7 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 20 meerkeuzevragen (maximaal 40 punten)

Nadere informatie

begin presentatie welkom naam jan vegt functie business consultant bedrijf www.2en40.nl 2 specialismes + E A I Enterprise Application Integration EAI integratie-vraagstukken veel meer details bij Rita

Nadere informatie

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht.

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. Vormen van outsourcing In praktijk zien we verschillende vormen van outsourcing die we verder niet toelichten

Nadere informatie

VORM GEVEN AAN VISIE

VORM GEVEN AAN VISIE VORM GEVEN AAN VISIE Hoe businessarchitectuur bijdraagt aan het bereiken van businessdoelen White paper Auteurs: Martin van den Berg, Aldert Boersma, Serge Bouwens, Erica Dane, Bonne van Dijk, Paul Dijkwel,Jan

Nadere informatie

UWV Testservice. Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel

UWV Testservice. Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel UWV Testservice Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel Rob Passage Karin Boons UWV Gegevensdiensten Sogeti Software Control Agenda 11e SPIder conferentie, 29 september 2008 De werkende

Nadere informatie

Van automatiseringsafdeling naar ICT-regieorganisatie

Van automatiseringsafdeling naar ICT-regieorganisatie Van automatiseringsafdeling naar ICT-regieorganisatie Anderhalf jaar later Praten over regie is makkelijker dan regie voeren René Bosman Manager Informatie & Automatisering Lentiz onderwijsgroep Onderwerpen

Nadere informatie

Prestatiemeting op maat:

Prestatiemeting op maat: PRESTATIEMETING Drs. K.B.M. Bessems is recent als bedrijfseconoom afgestudeerd aan de Universiteit van Tilburg. Drs. J.M.C. Niederer (niederer@telenet.be) is werkzaam in de controllerspraktijk en heeft

Nadere informatie

Examenprogramma Associatie Praktijkdiploma Vakopleiding Payroll Services IV Geldig m.i.v. 1 januari 2011

Examenprogramma Associatie Praktijkdiploma Vakopleiding Payroll Services IV Geldig m.i.v. 1 januari 2011 Examenprogramma Associatie Praktijkdiploma Vakopleiding Payroll Services IV Geldig m.i.v. 1 januari 2011 Het examenprogramma omvat: 1. Beroepsprofiel 2. Opleidingsprofiel 3. Examenopzet 4. Examenprogramma

Nadere informatie

1-12-2012. Miniconferentie Informatisering - Ulbo de Sitter kennisinstituut. Nu nog sociotechnisch beheren! Sociotechnisch ICT-beheer!?

1-12-2012. Miniconferentie Informatisering - Ulbo de Sitter kennisinstituut. Nu nog sociotechnisch beheren! Sociotechnisch ICT-beheer!? Sociotechnisch ICT-beheer!? Hoe valt dat met elkaar te rijmen? Marko van den Boom sociotechnisch opgeleverd (ontworpen en ingericht) Organisaties staan niet stil, ook niet de informatiebehoefte Nu nog

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet?

De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet? De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet? Quintica BV Marconibaan 10b 3439 MS Nieuwegein Tel: 030 630 10 52 Fax: 030 630 13 43 www.quintica.nl info@quintica.nl Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3

Nadere informatie

White paper FSM & BiSL

White paper FSM & BiSL White paper FSM & BiSL 13 maart 2014 Functioneel beheer behoeft nog veel ondersteuning voordat het uit kan groeien tot een volwassen vakgebied. De ASL BiSL Foundation stimuleert deze groei met de uitwisseling

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

I&A Integraal bestuurd

I&A Integraal bestuurd I&A Integraal bestuurd I&A-besturingsmodel samenvatting Datum: 25-04-2014 Versie: 1.0 1 Doelstellingen van het I&A-besturingsmodel De positie van informatievoorziening en automatisering (I&A) de afgelopen

Nadere informatie

ICT alignment en ICT governance: theorie en praktijk

ICT alignment en ICT governance: theorie en praktijk ICT alignment en ICT governance: theorie en praktijk lezing voor de MBO raad, dd. 21/1/2010. Dr.mr.ir. Th.J.G Thiadens, Lector ICT governance Fontys Hogeschool, Docent aan de UvA, Erasmus, UvT, RuG, OU

Nadere informatie

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SECR/UIM/11/0914/FS Datum: 14-09-11 Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 1. Inleiding Begin 2011

Nadere informatie

Dynamisch risicomanagement eenvoudig met behulp van GRCcontrol

Dynamisch risicomanagement eenvoudig met behulp van GRCcontrol Dynamisch risicomanagement eenvoudig met behulp van GRCcontrol Mike de Bruijn roduct Owner Agenda Inleiding Over CompLions GRCcontrol management software Risicomanagement Uitdagingen Dynamisch risicomanagement

Nadere informatie

Onderzoeksplan thesis MMI

Onderzoeksplan thesis MMI Onderzoeksplan thesis MMI M.C. Loof 3 januari 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Business/ICT Alignment 1 3 Alignment rond de meldkamers 1 4 Aanpak van het onderzoek 2 4.1 Startpunt van het onderzoek....................

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Gemeentelijke regie Het Rijk heeft kaders opgesteld

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Werkgroep Integrale SPI Strategieën

Werkgroep Integrale SPI Strategieën Werkgroep Integrale SPI Strategieën Mario van Os Sogeti Nederland B.V. 10 november 2005 Agenda werkgroep 16:40 Eindresultaat Werkgroep Modellen: wanneer wat door Mario van Os, Sogeti 17:15 Presentatie

Nadere informatie

Servicedesking! Hot or Not? Egbert van der Steege MSc

Servicedesking! Hot or Not? Egbert van der Steege MSc Servicedesking! Hot or Not? Egbert van der Steege MSc FACTO CONGRES 2013 Servicedesking! Hot or Not? 11 juni 2013 BENT U TEVREDEN OVER DE PERFORMANCE VAN UW (FACILITAIRE) SERVICEDESK? DRAAGT UW (FACILITAIRE)

Nadere informatie

Het dienstbaarheidsconcept

Het dienstbaarheidsconcept Het dienstbaarheidsconcept Koning Willem I College - Dienst Governance & Control - Joost van der Staak 1 juni 2012 Pas op de plaats Wat zijn de succesfactoren in de organisatie gebleken? Wat zijn de inhoudelijke

Nadere informatie

Geef handen en voeten aan performance management

Geef handen en voeten aan performance management Geef handen en voeten aan performance management De laatste jaren is het maken van concrete afspraken over de ICT-serviceverlening steeds belangrijker geworden. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn onder

Nadere informatie

Betere koppeling processen door helder onderscheid

Betere koppeling processen door helder onderscheid outsourcing f Betere koppeling processen door helder onderscheid Een keten van functioneel, applicatieen technisch beheer De noodzaak tot standaardisatie en professionalisering van applicatiebeheer is

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Misvattingen en misverstanden over ASL en BiSL (deel 1)

Misvattingen en misverstanden over ASL en BiSL (deel 1) RENÉ SIEDERS Waarom de modellen zijn zoals ze zijn Misvattingen en misverstanden over ASL en BiSL (deel 1) René Sieders, gespecialiseerd in het inrichten en verbeteren van applicatiebeheer en functioneel

Nadere informatie

ACOBIT en ASL MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS

ACOBIT en ASL MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS ACOBIT en ASL Auditors die zich een beeld willen vormen van de beheersing van een applicatiemanagementorganisatie lopen tegen het feit aan dat binnen de organisatie een andere

Nadere informatie

Ant: B Dit is het doel van het proces.

Ant: B Dit is het doel van het proces. In welk proces vormt het voor aanpassingen in de informatievoorziening beschikbaar gestelde budget een mandaat voor besluitvorming? A: Contractmanagement B: Financieel management C: Transitie D: Wijzigingenbeheer

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Functieprofiel van een informatiemanagementrol

Functieprofiel van een informatiemanagementrol Functieprofiel van een informatiemanagementrol Globaal zijn er twee profielen te schetsen voor de invulling van informatiemanagement in het PO en VO. Daarbij gaan we uit van een profiel van een informatiemanagementrol

Nadere informatie

Voorbeeldexamen. Business Information Management Foundation. Editie augustus 2011

Voorbeeldexamen. Business Information Management Foundation. Editie augustus 2011 Voorbeeldexamen Business Information Management Foundation Editie augustus 2011 Copyright 2011 EXIN Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Visie op regievoering

Visie op regievoering Compact_ 2011_3 3 Visie op regievoering Dr. Paul Laagland en drs. ing. Paul Olieman RE Dr. P. Laagland is senior manager bij KPMG EquaTerra en heeft meer dan tien jaar ervaring met het inrichten van IT-organisaties

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE STRATEGISCH BELEID 2013 2014 NAAR EEN EFFICIËNT EN ZICHTBAAR CENTRUM VOOR REVALIDATIE UMCG Centrum voor Revalidatie Strategisch beleidsplan 2013-2014 Vastgesteld op 1 november 2012 Vooraf Met het strategisch

Nadere informatie

Aanleiding. Context: Krimp van beschikbare middelen en mensen Bestuurlijke doelstelling = optimaal digitaal en basis op orde

Aanleiding. Context: Krimp van beschikbare middelen en mensen Bestuurlijke doelstelling = optimaal digitaal en basis op orde Aanleiding Professionaliseringsprogramma sector Bedrijfsvoering, onderbouwd met 2 onderzoeken uit 2013: IT-scan door Ernst en Young Analyse en advies I&A-organisatie door BoerCroon Context: Krimp van beschikbare

Nadere informatie

Taakcluster Operationeel support

Taakcluster Operationeel support Ideeën en plannen kunnen nog zo mooi zijn, uiteindelijk, aan het eind van de dag, telt alleen wat werkelijk is gedaan. Hoofdstuk 5 Taakcluster Operationeel support V1.1 / 01 september 2015 Hoofdstuk 5...

Nadere informatie

Workshop Proces- en informatiemanagement. Feike Verweij

Workshop Proces- en informatiemanagement. Feike Verweij Workshop Proces- en informatiemanagement Feike Verweij + Voorstellen Feike Verweij Achtergrond KUN Planologie / Beleidswetenschappen Marktonderzoek & ICT Business Consultant Centric Woningcorporaties HC&H

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Van contractbeheer naar contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Doel van de presentatie (1) Waarom verdient contractmanagement een speciale

Nadere informatie

MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT

MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT In samenwerking met MASTERCLASS INFORMATIEMANAGEMENT INTERACTIEVE PRAKTISCHE MASTERCLASS MET GRONDIGE KENNIS VAN, INZICHT IN EN HANDVATTEN VOOR HET VAKGEBIED LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP NYENRODE.

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

Business Information Management Library. BiML Introductie

Business Information Management Library. BiML Introductie Business Information Management Library BiML Introductie Auteur Remko van der Pols Redactie René Sieders Pauline van Boven Illustraties Remko van der Pols Status en versie Status: Versie 0.5 Datum: 5 oktober

Nadere informatie

Th.J.G. Thiadens, A.W. Abcouwer e.a.

Th.J.G. Thiadens, A.W. Abcouwer e.a. De invulling van een architectuurmodel: Het negenvlak, ofwel het Amsterdams Informatiemanagementmodel in Nederlandse overheids- en onderwijsorganisaties Th.J.G. Thiadens, A.W. Abcouwer e.a. 0. Samenvatting

Nadere informatie

Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst. Het Rotterdamse E-depot

Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst. Het Rotterdamse E-depot Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst Het Rotterdamse E-depot Stand van zaken Het Stadsarchief Rotterdam heeft twee opdrachten: Als informatiebeheerder van Rotterdam, klaarstaan voor de digitale

Nadere informatie

Businessinformatieplanning: koud kunstje of nachtmerrie?

Businessinformatieplanning: koud kunstje of nachtmerrie? Informatiemanagement Over de kracht van het SBIP-raamwerk Businessinformatieplanning: koud kunstje of nachtmerrie? Menig CFO heeft IT in de portefeuille, terwijl IT lang niet altijd tot het expertisegebied

Nadere informatie