Reflecties van deskundigen op het initiatief voor Regional Branding van Het Groene Woud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Reflecties van deskundigen op het initiatief voor Regional Branding van Het Groene Woud"

Transcriptie

1 Reflecties van deskundigen op het initiatief voor Regional Branding van Het Groene Woud Verslag van de IFSA excursie naar de Meierij, onderdeel van het 7e Europese IFSA Symposium 7 11 mei 2006, Wageningen Stichting Regiowaarde Postbus LE Tilburg

2

3 Het Groene Woud Veelheid in verscheidenheid Reflecties van deskundigen op het initiatief voor Regional Branding van Het Groene Woud Verslag van de IFSA *) excursie naar de Meierij, onderdeel van het 7e Europese IFSA Symposium 7 11 mei 2006, Wageningen Gastheer: Innovatieplatform Duurzame Meierij Stichting Streekfestival Het Groene Woud Facilitator: Stichting Regiowaarde Postbus LE Tilburg telefoon: Rapport: R (Ned. vertaling) *) International Farming Systems Association 1

4 2

5 Inhoud Voorwoord 5 1. Inleiding tot het gebied 7 2. Resultaten van de discussies (Her-) verbinding van stad en platteland De rol van overheden Kansen voor ondernemers Overgebleven en nieuwe vragen 13 Bijlage 1: Presentatie van de heer Ger van den Oetelaar 14 Meierij, die tot duurzame regionale ontwikkeling uitdaagt 14 Bijlage 2: Presentatie van de heer Frans van Beerendonk 17 Regional branding van Het Groene Woud 17 Bijlage 3: Thema's en vragen voor de discussie 20 Bijlage 4: Discussieverslagen Natuur en Landschap Cultuur Ondernemerschap 31 3

6 4

7 Voorwoord Als onderdeel van het 7 e Europese Symposium van de International Farming Systems Association (IFSA) in mei 2006 bezochten circa 30 deelnemers het gebied de Meierij, dat ook het grootste deel van het Nationaal Landschap Het Groene Woud omvat. In dit gebied zijn enkele lokale agrarische ondernemers een initiatief gestart voor regional branding. Hun doelstelling is een versterkte economie, die zij willen bereiken door de kernwaarden van het gebied te gebruiken en door de identiteit van de regio te behouden én te versterken. Op deze wijze kunnen economische, regionale en duurzame ontwikkeling worden gecombineerd. Het proces van regional branding startte in 2005 en het zal meerdere jaren duren om de ambitie te verwezenlijken. Er moeten nog tal van vragen worden beantwoord en er zullen vele nieuwe vragen rijzen. Door een aantal deelnemers aan het IFSA symposium dit zijn allen kenniswerkers en deskundigen in diverse disciplines - naar het gebied uit te nodigen, hoopte het Innovatieplatform Duurzame Meierij (IDM) namens het initiatief voor branding visies uit te wisselen op nieuwe economische perspectieven voor het platteland, of tenminste reflecties te krijgen op het proces tot op heden. Deze verwachtingen kwamen uit. De eenvoudige, maar essentiële kwesties die de bezoekers aan de orde stelden, maakten dat we ons opnieuw de noodzaak realiseerden om nadruk te leggen op het consumenten- of het stedelijke belang. En de voorbeelden van elders die in de discussies zijn genoemd, maakten duidelijk dat voor regional branding inderdaad ondernemers nodig zijn. Zoals één van de gasten het uitdrukte: "breng ondernemers bijeen, zorg voor een duidelijk doel wat je wilt bereiken, maak een coördinator verantwoordelijk en dóe het gewoon." Een aantal deelnemers bleek geïnteresseerd in verdere informatie en discussie. Informatie over het initiatief voor regional branding van Het Groene Woud is te vinden op de projectenpagina van de website van IDM: Namens het initiatief voor regional branding neemt Regiowaarde graag suggesties, commentaar, tips, raad en ideeën in ontvangst, die dit initiatief vooruit kunnen helpen met de branding van de regio. U kunt ons en: Stichting Regiowaarde Tilburg, juni 2006 Marien Sonneveld Manager 5

8 6

9 1. Inleiding tot het gebied Het gebied De Meierij is het gebied tussen de steden Eindhoven, 's-hertogenbosch en Tilburg. Door de eeuwen heen hebben natuur en landbouw samen het huidige, vrij kleinschalige coulisselandschap gevormd. Zijn natuurpracht ontleent het gebied aan zijn rijke biodiversiteit, evenals zijn grote sociaal-culturele waarden en potentieel voor recreatie. De omliggende steden, met in totaal ongeveer 1,5 miljoen inwoners, begrenzen het gebied. De gebiedskwaliteiten van de Meierij zijn erkend in het kader van verscheidene beleidsregelingen voor landschapsbehoud en regionale ontwikkeling in Nederland en in Europa. Momenteel is de Meierij een LEADER + - gebied. Vanwege de opmerkelijke natuur en de overvloed aan agrarische en cultuurlandschappen heeft het Rijk het grootste deel van de Meierij aangewezen als één van de 20 Nationale Landschappen, genoemd Het Groene Woud. Ook historische gebouwen, tradities en gewoonten dragen bij aan de waarden van het gebied. Waarden die de unieke identiteit van dit gebied weerspiegelen. Een identiteit met een positief charisma, essentieel voor een sterk saamhorigheidsgevoel en eerste vereiste voor een krachtige en evenwichtige basis voor regional branding. Innovatieplatform Duurzame Meierij (IDM) De stichting IDM initieert en bevordert systeeminnovaties. Haar ambitie voor de Meierij is het verbeteren van de synergie tussen de bijzondere natuurwaarden en een dynamische regionale economie. Een sterke gemeenschapszin zal helpen bij een intensievere sociaal-culturele uitwisseling tussen de plattelandsbevolking en de mensen uit de omringende steden. IDM steunt en ontwikkelt projecten die niet alleen de drie aspecten van duurzaamheid (people, planet, profit) combineren, maar ook zich op het verleden, het heden en de toekomst van de Meierij concentreren. Door aan deze doelstellingen te werken wil IDM aan het behoud van de rijkdom van de natuur bijdragen: zijn natuurlijke rijkdommen, onvervangbare goederen en sociaal-culturele waarden. Om de voorzitter van IDM te citeren: "wij moeten de kip met de gouden eieren niet plukken, maar juist voeden." Stichting Streekfestival Het Groene Woud Het initiatief voor regional branding van Het Groene Woud is gestart door de heer Frans van Beerendonk, die ook voorzitter is van de Stichting Streekfestival Het Groene Woud. Deze stichting speelt met het jaarlijkse festival niet alleen een belangrijke rol in het verbinden van stad en platteland, maar brengt ook ondernemers in regionale samenwerking bij elkaar. En niet alleen ondernemers uit één sector, maar melkveehouders zowel als restauranteigenaars, tuinders, winkeliers, campinghouders enz. Dit is belangrijk om nieuwe ketens en netwerken te bouwen. Dat kan alleen succesvol zijn als de sociale samenhang wordt versterkt en echt toegevoegde waarde wordt gezocht. Maar regional branding vereist meer. Tot nu toe is het initiatief getrokken door enkele enthousiaste ondernemers en vrijwillige professionals met de Stichting Streekfestival als enige formele structuur. De initiatiefnemers staan nu voor de vraag of deze pioniersfase niet moet worden afgesloten en of er niet meer structuur moet komen om slagvaardiger te worden. Kennisnetwerk Regiowaarde Tegen deze achtergrond heeft Regiowaarde tot doel een platform te vormen voor discussie en analyse van de strategieën, beleid en de benodigde principes om innovatie in verbreding, revitalisering en herschikking van plattelandsgebieden te bevorderen door kennisuitwisseling. 7

10 2. Resultaten van de discussies Het excursieprogramma startte met twee presentaties. Eerst presenteerde IDM-voorzitter de heer Ger van den Oetelaar de uitdagingen van het gebied Meierij. Vervolgens ging de heer Frans van Beerendonk verder met een presentatie over het initiatief van regional branding. De tekst van beide presentaties is opgenomen in de bijlagen. Voor de discussie werden drie vragen geformuleerd. Welke aspecten zijn volgens u belangrijk voor succesvolle regional branding? Hoe zijn stad en platteland te herverbinden? Regional branding is een privaat initiatief. Welke rol zouden overheden moeten spelen? Hoe kan men publiekprivate samenwerking creëren? Of zelfs partnerschap? Wat zijn de beste kansen voor lokale ondernemers om toegevoegde waarde tot stand te brengen? Wat adviseert u hen om te doen? De discussie vond plaats in drie groepen, waarvan elk één van de duurzaamheidthema's besprak: Natuur & landschap, Cultuur en Ondernemerschap. Deze thema's werden geïllustreerd met voorbeelden, zoals te zien in bijlage 3. De resultaten van de discussies zijn gebaseerd op deze vragen. Voor geïnteresseerden: de volledige verslagen van de discussiegroepen zijn toegevoegd aan de bijlagen, zodat men kennis kan nemen van de discussie in alle drie groepen. 2.1 (Her-) verbinding van stad en platteland Stad en platteland De sterk ontwikkelde agro-foodketens leidden tot efficiënte distributiekanalen en wereldwijde beschikbaarheid van bijna alle soorten voedsel. Maar voor het merendeel deel is de sociale binding tussen producenten en consumenten verdwenen. Het initiatief voor branding van Het Groene Woud wil die relatie opnieuw herstellen om zo de regionale economie te versterken. Dit is gebaseerd op de gedachte, dat de omliggende steden - de urbane samenleving baat hebben bij Het Groene Woud voor ontspanning, stilte en ruimte. Maar er is een economische basis nodig om dit groene gebied te handhaven. Het punt is dat de traditionele economische (landbouw-)activiteiten dit soort landschap in stand hielden. Het landschap komt zelfs voort uit de mengeling van natuur en landbouw. Eigenlijk was het landschap een bijproduct van de voedselproductie. Deze verbinding is weggevallen door de moderne landbouwontwikkelingen in voedselproductie. Een deel van de landbouw- en andere plattelandsondernemingen blijft "landschap" produceren, maar landschapsonderhoud vereist een directe relatie met de betalers: burgers uit het gebied, als vragers op de markt voor publieke diensten. Daarom concentreert het initiatief voor branding zich op het herverbinden van stad en platteland. Beheer en ontwikkeling van de streekidentiteit vormen het uitgangspunt. De discussiedeelnemers waren benieuwd of zo'n onderscheid tussen stad en platteland echt bestaat. Gaat het ook niet over de verbinding tussen lokaal en regionaal? Of tussen mens en natuur, of mens en landbouw? 8

11 En: is een zo'n onderscheid juist niet theoretisch? Het lijkt allemaal samen te komen. In de ogen van een buitenlander is er geen plattelandssamenleving in Nederland, "alleen een netwerk van steden en omliggende plaatsen met enkele groene parken", zoals een deelnemer opmerkte. In elk geval onderschreven de deelnemers het belang van een sterke uitwisseling tussen voedselproducenten en consumenten. Om deze relatie op te bouwen en te ontwikkelen werden verscheidene suggesties gedaan uit andere gebieden: boerenmarkten, verbinding met duurzaamheid, belevenismarketing en gebruik van multifunctionaliteit van andere handelsmerken in het gebied. Er werden voorbeelden genoemd van lokale gemeenschappen van agrariërs en burgers in Groot-Brittannië, evenals in Italië en Australië. Deze bestaande voorbeelden lijken nieuwe initiatieven voor regional brands overbodig te maken, want overal speelt dezelfde problematiek. Dat houdt in: de consument moet op de reputatie van een gebied kunnen afgaan. Noodzaak van een eenduidige, sterke boodschap Dit leidde herhaaldelijk tot vragen als: "Heeft u nieuwe ideeën om uw producten te kunnen vermarkten? Wat is er innovatief aan de markt, die u wilt veroveren? Is wat u aanbiedt niet hetzelfde als wat anderen doen? Of heeft u andere, specifieke dingen?" En ook: "Probeert u niet iets nieuws te verkopen? U spreekt over regionale of streekproducten. Dat is al talloze keren op vele plaatsen gedaan. Is er een verschil?" In het Nationaal Landschap Het Groene Woud worden geen streekproducten geproduceerd als Parmaham, wijn uit de Bourgogne of het landschap van Toscane, waarmee men het gebied op de kaart kan zetten. Het initiatief voor branding is niet gebaseerd op streekproducten, maar op producten uit de streek. Echter, wij bleken eerst nog niet in staat het verschil te verduidelijken. Het Groene Woud heeft daadwerkelijk een onderscheidende identiteit waar het regiomerk op gebaseerd zal worden. Maar de sprekers namens het initiatief voor branding benadrukten verschillende aspecten in hun verhalen, waardoor geen consistent verhaal werd verteld. Toch werd de identiteitsbenadering van het gebied herkend volgens een conclusie van één van de deelnemers: "Het is geen kwestie van een handelsmerk maken dat u in het buitenland kunt verkopen, maar een regiomerk maken dat verbindt, dat werkt als communicatiemiddel tussen de steden en de mensen op het platteland." Ook een ander voorbeeld illustreert, dat wij de boodschap van en de communicatie over branding moeten verbeteren. Iemand merkte tijdens de discussies op: "Investeren de grote steden in dit project? Mijn indruk is dat u een autonoom gebied wilt hebben, onafhankelijk van de steden. Maar mijn idee is dit gebied onderdeel te maken van de werkelijkheid van de grote steden en het daar niet buiten te plaatsen. De steden kunnen financieel aan regionale ontwikkeling bijdragen door te betalen voor behoud van het landschap en het beheer van de natuur. Misschien is het interessant om de hoeveelheid geld die de steden investeren afhankelijk te maken van de tevredenheid van de stedelingen. Doe eens doorlopend onderzoek naar de effecten!" Deze opmerking is niet alleen een nuttige terugkoppeling, maar bevat ook een goede suggestie om de verbinding tussen stad en platteland te meten. Eigenlijk onderscheidt het initiatief voor branding minstens drie niveaus van branding. Producenten kunnen werken aan een merk op productniveau, bv. aardbeien, maar kunnen zich ook bij andere ondernemers aansluiten onder het label van Het Groene Woud - het tweede niveau - en op het derde niveau aansluiten bij de promotie van Brabant. Onze strategie voor branding is om op alle drie niveaus tegelijk in te zetten. 9

12 2.2 De rol van overheden Dit onderwerp kreeg minder aandacht in de discussiegroepen. Alleen vanuit de discussiegroep Natuur & Landschap zijn hierover opmerkingen gemaakt. De Rijksoverheid heeft Het Groene Woud aangewezen als Nationaal Landschap. De provincie Noord-Brabant heeft de verantwoordelijkheid gekregen om dit Nationaal Landschap te realiseren. Er was al een provinciaal programma voor natuurontwikkeling in Het Groene Woud. Dat moet nu worden verbreed, omdat een Nationaal Landschap ook cultureel erfgoed omvat, sociaal-economische ontwikkeling ondersteunt en een ruimtelijke strategie kent, die deze ontwikkelingen ondersteunt. Het plan voor regional branding van Het Groene Woud was een privaat bottom up initiatief. Vanaf het begin heeft men vanuit dit initiatief samenwerking gezocht met de provinciale autoriteiten, die bereid waren samen te werken. Regional branding vergt een integrale benadering van beleidsontwikkeling, maar dat is niet de manier waarop overheidsbeleid tot op heden werd ontwikkeld. De provinciale organisatie zal zich nog terdege moeten inspannen om alleen al haar eigen beleid betreffende Het Groene Woud te coördineren. Bijvoorbeeld: de provinciale overheid investeert in projecten voor betere milieuvoorwaarden en ruimtelijke kwaliteit door biodiversiteit in de ecologische zones te vergroten. Dat krijgt invulling in afspraken met agrariërs om geld te steken in het planten van bomen en het onderhoud van natuurgebiedjes tussen bouwland. Tegelijkertijd stimuleert een andere afdeling van de provincie toerisme en recreatie, zoals fietsen, wandelen en verkoop van streekproducten. Toen de discussie ging over sturing van de natuurlijke opeenvolging van plantensoorten vroeg één van de deelnemers zich af of er ook ideeën waren welke plantensoorten niet alleen natuurontwikkeling ondersteunen, maar ook vanuit recreatief oogpunt aantrekkelijk zijn. Het is maar een klein verschil, maar het illustreert dat de integrale benadering nog moet worden ontwikkeld. Een andere kwestie waar de provinciale overheid een belangrijke rol heeft, is het creëren en bevorderen van gunstige vestigingsvoorwaarden voor nationale en internationale bedrijven. Brabant heeft sterke internationale ambities en het bedrijfsleven is bereid om zich eerder in Brabant te vestigen dan in de Randstad wegens de aantrekkelijke leefomgeving (voor werknemers) en minder verkeersproblemen. Dit biedt een uitstekend vertrekpunt voor het steunen en opschalen van het initiatief voor regional branding. Maar telkens weer vraagt de beleidsontwikkeling veel meer tijd dan initiatieven uit de private sector. Tegelijk met de verschuivende verantwoordelijkheden van de nationale, provinciale en gemeentelijke overheden zullen zulke onderwerpen de komende jaren de agenda's voor regionale ontwikkeling bepalen. 10

13 2.3 Kansen voor ondernemers De belangrijkste les uit de discussiegroepen is dat het initiatief voor branding eigenlijk aanbodgedreven is, terwijl de ideeën welke producten en diensten en in welke omvang vermarkt kunnen worden, nog onderontwikkeld zijn. Daar is niets verkeerds aan zolang men zich maar bewust is, dat de inschatting van marktmogelijkheden maar aannames zijn tot het tegendeel is bewezen. Eigenlijk tonen aanbodgedreven initiatieven van ondernemers hun bereidheid om regional branding tot een succes te maken. De door de deelnemers gestelde vragen boden geen kanten-klare oplossingen, maar inspireren - samen met de genoemde suggesties - wellicht tot creativiteit. Onder andere de volgende vragen en de suggesties vonden wij de moeite waard om hier te noemen. Verschillende daarvan werden in de discussie direct tegengesproken, maar het is wellicht goed om ze nog eens te overdenken. (In bijlage 4 met de letterlijke discussieverslagen staat de context van de gemaakte opmerkingen). Om te beginnen met regional branding moet je iets hebben wat bekend of uniek is. En je hebt instrumenten nodig om je producten te verkopen. En één van die instrumenten, die hier al succesvol blijkt te zijn, is het streekfestival. In Groot-Brittannië heeft men soort leefgemeenschappen opgezet, waarin men mensen uit de steden in contact brengt met landbouwbedrijven. Deze mensen investeren in die boerenbedrijven en ontvangen voedselproducten en krijgen toegang tot die bedrijven. In Italië zijn er vergelijkbare lokale gemeenschappen van boeren en burgers. Zij kopen rechtstreeks - vaak biologisch geteelde - producten van de boer, zodat boeren geen extra inkomsten hoeven te verwerven uit nevenactiviteiten. Tussen de 10 en 40 families, afhankelijk van hoe zij georganiseerd zijn, kopen op die manier voedsel van de boer. De consumenten hebben direct contact met de producent, zodat onderling vertrouwen kan groeien. De consumenten betalen vooraf aan het begin van het jaar. Dit is een manier om te voorzien in de behoefte aan seizoenskapitaal van het boerenbedrijf. Op deze wijze wordt een sterk "merk" ontwikkeld: de binding met het landbouwbedrijf. Wij hebben in Australië een situatie met een vallei vlakbij een dichtbevolkt gebied, vergelijkbaar met jullie regio. Zij hebben wat ze noemen wijnexcursieroutes. Je kunt die zelf rijden of met de bus gaan. Doen jullie ook zoiets: stedelingen verbinden met het platteland, boerenbedrijven bezoeken, restaurants en dergelijke? De consument moet af kunnen gaan op de reputatie van het gebied. Wat zijn uw ideeën op welke markten u uw producten kunt slijten? Welk soort logo wilt u gebruiken? En een praktisch ding: hoe verkoopt u uw zaken op andere plaatsen en hoe legt u de verbinding met duurzaamheid? Want duurzaamheid kan een andere manier zijn om vertrouwen op te bouwen en mensen in het gebied geïnteresseerd te krijgen. Het streekfestival is de verbinding tussen stad en platteland. Waarom maakt u daar niet een soort van officiële verbinding van tussen producenten en consumenten in de steden, door regelmatige verkopen zoals op boerenmarkten? Vraagt u de consument niet wat hij wil? Onze ervaring met regionale initiatieven is, dat als u hen vraagt wat zij wensen, u ook antwoord krijgt. Zij kunnen uw soort producten overal 11

14 kopen, maar wat verloren is gegaan is de beleving. Daar kunt u met uw producten op inspelen. Dit maakt belevenismarketing de enige belangrijke vorm van marketing. Alleen op die manier kunt u vertellen wat er op het platteland allemaal te doen is. Waar u naar moet zoeken, zijn redenen voor consumenten om met producenten in contact te komen. Want ten aanzien van voedingsmiddelen hebben wij helemaal geen binding meer. Kunt u overeenkomsten regelen met markten of winkels om assortimenten samen te stellen, waarbij klanten een lijst met producten invullen, die daarna geleverd worden? Op die manier kunt u contracten tot stand brengen tussen klanten en een groep producenten, die hun producten uit de streek periodiek aanbieden. Het punt is, dat u uw klanten moet binden. U kunt klantencontacten opbouwen door kinderen uit te nodigen. Wij zijn begonnen met evenementen: één evenement om de 3 maanden op vaste data. Aan die seizoensgebonden evenementen worden één of meerdere producten gekoppeld, die het verkoopseizoen van dat product inluiden. Het is nu een traditie geworden. U hebt geen controlesysteem nodig als de consument regelmatig over de vloer komt. En dat is alleen mogelijk in kleinschalige regio's. Waar kunnen de bezoekers van het gebied informatie krijgen? Alleen bij de bezoekerscentra aan de rand van het gebied? Maar hoe kunnen stadsbewoners dan over de pracht van het gebied kan worden geïnformeerd, als de informatie niet beschikbaar is in de steden? Om de streekidentiteit en tradities van de regio te behouden en te exploiteren moet het regiomerk een heel heldere boodschap hebben. Het moet heel transparant zijn over de kenmerken van de producten en zelfs nog meer over de manier van produceren. Hebt u de waterwegen betrokken in de promotie, bijvoorbeeld voor vissen, roeien, kanovaren of zwemmen? Rundvlees van (half-) natuurlijke oorsprong (zoals vleeskoeien, die alleen in natuurgebieden grazen) zal mensen aanspreken, omdat het ertoe bijdraagt het gebied open te houden. Dus, dat zou echt iets zijn voor uw gebied. U heeft meer dan 1 miljoen mensen "naast de deur" en u wilt hen alleen uw producten verkopen en niets meer dan dat? Dus concentreert u zich alleen op uw regionale markt. Bent u dan al actief met boerenmarkten of iets dergelijks in de grote steden? Er wonen 1,5 miljoen mensen in het gebied, dus moet er ook een grote vraag zijn naar tal van soorten producten en de diensten. 12

15 3. Overgebleven en nieuwe vragen De doelstelling van de excursie was visies uitwisselen op nieuwe economische perspectieven voor het platteland, of tenminste reflecties krijgen op het proces tot op heden. De discussies hebben inderdaad feedback verschaft; de vragen van de deelnemers evenals hun suggesties voor ons gebied droegen bij aan de vervolgstappen in het proces van branding. Wij hebben de bijeenkomst als welkome uitwisseling van kennis ervaren. En we zouden het op prijs stellen als we de uitwisseling van praktische ervaringen voort kunnen zetten. Voor de volgende stappen van ons gebiedsproces zoeken wij nog meer visies en ervaringen van andere gebieden. Wij hebben de volgende vragen. 1. Welke gebieden hebben ervaring opgedaan met regional branding en hebben de economische effecten en resultaten geëvalueerd? Is er een meetbaar effect op het rendement van de bedrijven? Zijn er extra banen gecreëerd? Wat was het effect op sociale aspecten? 2. Welke organisatie- of bedrijfsmodellen zijn gebruikt voor publiekprivate samenwerking in plattelandsontwikkeling? Wat bleken de voordelen en de beperkingen te zijn van die modellen? Wat zijn de sleutelfactoren in publiekprivate samenwerking? Wie nam het initiatief, wat waren de ambities en verwachtingen en hoe is het proces werd begeleid en gefinancierd? 3. Het versterken van de regionale economie moet uiteindelijk - tot meer en duurzame business leiden. Wat is er gedaan om ondernemers te stimuleren en te faciliteren bij het innoveren, samenwerken en investeren in nieuwe activiteiten? Wat was de strategie en welke instrumenten zijn gebruikt? 4. Wat zijn de praktijklessen, die voor andere gebieden interessant kunnen? Informatie, suggesties enz. zijn welkom op ons adres Regiowaarde stelt het op prijs reacties te ontvangen en is bereid om relevante ervaringen te verzamelen, te coördineren en te verspreiden naar wie daarin geïnteresseerd is. 13

16 Bijlage 1: Presentatie van de heer Ger van den Oetelaar Meierij, die tot duurzame regionale ontwikkeling uitdaagt Presentatie 9 mei 2005 voor IFSA-deelnemers aan de excursie naar de Meierij Ger van den Oetelaar, voorzitter van het Innovatieplatform Duurzame Meierij Mijn naam is Ger van den Oetelaar. Ik ben de voorzitter van het Innovatieplatform Duurzame Meierij, afgekort tot IDM. Het is mij een genoegen om u in de Provincie Noord-Brabant welkom te heten en vooral in het gebied de Meierij. Ik zal u kennis laten maken met dit gebied, de doelstellingen van IDM voor duurzame ontwikkeling en de uitdagingen waar het gebied voor staat. Kennismaking met de Meierij Noord-Brabant is één van de grootste van de twaalf provincies in Nederland. Met bijna 2,4 miljoen inwoners en vierkante kilometer is het zeer dicht bevolkt. Ik zal mijn inleiding concentreren op de Meierij. De Meierij vertegenwoordigt het groene hart van de Provincie Noord-Brabant, temidden van het steden Den Bosch, Tilburg en Eindhoven. Door de eeuwen heen hebben natuur en landbouw samen het huidige coulissenlandschap gevormd. Zijn natuurpracht ontleent het gebied aan zijn rijke biodiversiteit, evenals zijn grote sociaal-culturele waarden en recreatief potentieel. De regionale kwaliteiten van de Meierij zijn achtereenvolgens erkend in het kader van verscheidene beleidsregelingen voor landschapsbehoud en regionale ontwikkeling in Nederland en in Europa. Dat is waarom het grootste deel van de Meierij door de Nederlandse overheid is vergekozen en benoemd tot één van de 20 Nationale Landschappen. Dit gebied wordt Het Groene Woud genoemd. De Nationale Landschappen vertegenwoordigen typische Nederlandse landschappen met waardevolle historische, natuurlijke en culturele waarden. Aan de provinciale overheden is de speciale verantwoordelijkheid gegeven om deze Nationale Landschappen te realiseren. Het idee van Nationale Landschappen markeert de consensus van een langdurig openbaar debat in Nederland. Mensen zijn alleen vóór het behoud en verbetering als deze gebieden niet in openluchtmusea worden omgezet. Economische ontwikkeling zou niet moeten worden verboden en of worden beperkt, maar moeten worden geleid door de regionale identiteit van het landschap. De initiatie van Nationale Landschappen stemt overeen met de groeiende aandacht voor de kwaliteit van landschappen elders in Europa en met de Europese beleidsontwikkeling. Hoewel de kern van Het Groene Woud uit een aantal natuurgebieden bestaat, gaat het idee achter het Nationaal Landschap Het Groene Woud veel verder. Het vertegenwoordigt een aantrekkelijk type kleinschalig agrarisch landschap, vervlochten met beken, bossen en heide. Kleine steden en dorpen, een lokaal restaurant of kroeg, alle gemakkelijke toegankelijk te voet, per fiets of openbaar vervoer. Dit type landschap is kenmerkend voor een zeer groot deel van het zuiden van ons land en strekt zich zelfs over de grenzen heen België in. Het gebied heeft veel te bieden, veel wat we als vanzelfsprekend beschouwen. Met zo'n blik raak je gemakkelijk geobsedeerd door de adembenemende beelden van de natuurlijke en historische schoonheid van het platteland. Zulke beelden zouden ons bijna doen vergeten, dat Noord-Brabant in feite in het centrum ligt van de meest verstedelijkte en dichtbevolkte gebieden van Europa. Er is een wederzijdse afhankelijkheid tussen de stedelijke druk, de ontwikkeling van het platteland en natuurbehoud. IDM heeft tot doel om een evenwicht te zoeken voor dit krachtenveld. 14

17 Doelstellingen van IDM De stichting IDM initieert en bevordert systeeminnovaties. Haar ambitie voor de Meierij is het verbeteren van de synergie tussen de bijzondere natuurwaarden en een dynamische regionale economie. Een sterke gemeenschapszin zal helpen om een intensievere sociaal-culturele uitwisseling te realiseren tussen de plattelandsbevolking en de mensen uit de omringende steden. IDM steunt en ontwikkelt projecten die niet alleen de drie aspecten van duurzaamheid (people, planet, profit) combineren, maar ook zich op het verleden, het heden en de toekomst van de Meierij concentreren. Door aan deze doelstellingen te werken wil IDM aan het behoud van de rijkdom van de natuur bijdragen: zijn natuurlijke rijkdommen, onvervangbare goederen en sociaal-culturele waarden. Om de voorzitter van IDM te citeren: "wij moeten de kip met de gouden eieren niet plukken, maar juist voeden." Uitdagingen voor regionale duurzame ontwikkeling De wereldberoemde schilderijen en de tekeningen van Vincent van Gogh herinneren ons aan enkele traditionele en harde beelden van het Brabantse platteland en de ontberingen van haar inwoners. Sindsdien is er veel veranderd. De landbouwmethoden zijn enorm verbeterd. Nieuwe gebieden werden ontwikkeld en door de mechanisatie van de landbouw groeide Nederland uit tot één van de grootste voedselexporterende landen in de wereld. De landbouwgemeenschap in Brabant heeft in deze ontwikkelingen altijd een belangrijke rol gespeeld. Vooral in de tweede helft van de 20 e eeuw bracht de moderne landbouw voorspoed en heeft ze geholpen om de welvaartstaat te vestigen, zoals we die vandaag kennen. Toch is het echte verhaal ingewikkelder. En het biedt geen garantie op blijvend succes: de stedelijke ontwikkeling eist meer ruimte, breidt zich steeds verder uit en claimt elk deel van het platteland dat mogelijk beschikbaar komt. Na de Tweede Wereldoorlog bevorderde het Nederlandse landbouwbeleid net als elders in Europa de voedselproductie en aanvoer van een scala aan goedkope voedselproducten. Regelgeving en steun van de overheid creëerden een klimaat voor investeringen en kennisverspreiding waarbinnen boeren hun bedrijfsactiviteiten konden ontwikkelen. Als onverwacht neveneffect echter is de plattelandssamenleving, die in '60-er en '70-er jaren nog overwegend aanwezig was, geleidelijk aan verdwenen. Boeren waren voorheen plattelandsondernemers met een sterke betrokkenheid bij hun leefgemeenschap, gebaseerd op eigenbelang. Maar de diversificatie, de specialisatie en de wereldmarkt eisten, dat zij zich òf meer en meer ontwikkelden tot managers van grootschalige en geïndustrialiseerde landbouwactiviteiten, òf op zoek gingen naar andere vormen van werk. Tegenwoordig is slechts 4,5% van het aantal arbeidskrachten in Brabant werkzaam in deze sector. Dit cijfer toont duidelijk aan dat de boeren niet langer een aanzienlijk deel van Brabantse samenleving vormen, alhoewel hun totale productie is gestegen. De boeren in Brabant zouden wel eens totaal kunnen verdwijnen en daarmee een uitgestorven beroepsgroep worden: één van de volgende soorten op de rode lijst! Dit zou een verwoestend effect op het platteland hebben. Het landschap vergt ondersteunende economische activiteiten voor een duurzame ontwikkeling. Het huidige evenwicht tussen het stedelijke en het landelijke - één van de unieke verkoopargumenten van de Meierij - blijkt zeer kwetsbaar te zijn en zou gemakkelijk voor altijd verloren kunnen gaan. De biotoop Meierij is voor de landbouw niet langer geschikt om met bulkproductie op de wereldmarkt te concurreren. Tegelijkertijd is de vraag naar bewerking van het land en het verbeteren 15

18 van het landschap zeer actueel. Het vereist echter een nieuw type plattelandsondernemerschap, beter ingesteld op landbouw in dichtbevolkte stedelijke gebieden. Beter geschikt ook voor het behoud en de verbetering van de streekidentiteit van het landschap. Beter toegerust als onderdeel van nieuwe lokale netwerken en productieketens met een scherp oog voor de behoeften van stedelijke gemeenschappen. En opnieuw met sterke betrokkenheid bij deze stedelijke gemeenschappen op grond van eigenbelang. Plattelandsondernemer in de Meierij biedt tal van nieuwe uitdagingen. Samenvattend Aldus trek ik enkele conclusies. De marktinvloeden, de demografische veranderingen, de structurele hervorming en de sociale tendensen vormen samen formidabele uitdagingen voor plattelandsregio's. Waar landbouw en natuurontwikkeling traditioneel de hoeksteen vormden van de plattelandseconomie, vereisen actieve regio's nu een bredere en meer diverse economische basis. Nieuwe ontwikkelingsmodellen, innovatie, een strategische focus, partnerschap en integratie van bedrijfssectoren zijn dé middelen voor het optimaliseren van het productiepotentieel en bereiken van "gebiedswinst" of regiowaarde. De natuur- en culturele waarden, zowel als een onderscheidend imago en identiteit kunnen worden ingezet om het economisch concurrentievermogen te verbeteren. Tegen deze achtergrond heeft IDM tot doel een platform te bieden voor bespreking en analyse van de strategieën, beleid en de principes, die nodig zijn om het innovatiedenken te stimuleren voor het diversifiëren, revitaliseren en herpositioneren van het landelijk gebied. Wij vragen u om daar aan bij te dragen in de discussiegroepen, die straks volgen. 16

19 Bijlage 2: Presentatie van de heer Frans van Beerendonk Regional branding van Het Groene Woud Presentatie 9 mei 2005 voor IFSA-deelnemers aan de excursie naar de Meierij Frans van Beerendonk, voorzitter Streekfestival Stichting Het Groene Woud vice-voorzitter IDM Mijn naam is Frans van Beerendonk. Ik ben voorzitter van de Stichting Streekfestival Het Groene Woud. Maar ik ben ook tuinder. Ik teel smaakvolle aardbeien in Het Groene Woud. En als ondernemer zoek ik in samenwerking met collega's naar nieuwe activiteiten om de regionale economie te stimuleren. We zijn gelukkig met het mooie landschap en de identiteit van Het Groene Woud, omdat haar aantrekkelijkheid nieuwe ondernemerskansen biedt. Daarom hebben we vorig jaar het initiatief genomen voor een jaarlijks streekfestival. Het brengt vele ondernemers bijeen uit verschillende sectoren met warme belangstelling voor ons regionale landschap. Het festival verschaft de gelegenheid om inspanningen te bundelen en nieuwe wegen te vinden voor samenwerking. Het biedt ondernemers ook de plaats om zichzelf, hun producten en diensten aan het publiek te presenteren. We beseffen, dat ondernemers moeten bijdragen om het landschap en de streekidentiteit voor onze kinderen te behouden. Daarom streven we naar duurzame bedrijfsactiviteiten, met aandacht voor ontwikkeling van natuur en landschap, versterking van de sociale cohesie. Dat zijn de principes van ons initiatief voor branding. Waarom branding? Branding heeft zich in nagenoeg alle markten genesteld. De 21 e eeuwse burger heeft geld, is flexibel en mobiel en heeft steeds nieuwe behoeften. Producten en diensten, recreatie en zorg, profit en non-profit: de concurrentieslag om de aandacht van de burger te krijgen én te houden wordt steeds intensiever. Kijk maar eens naar bouwers, projectontwikkelaars, corporaties en zelfs steden die overgaan tot branding: Rotterdam lééft, of: I Amsterdam. Maar ook landelijke regio's trekken door regional branding werk, bedrijven en daardoor mensen aan. Het fijne woonklimaat wordt benadrukt en bezoekers wordt rust, ruimte en recreatie beloofd én aangeboden. Zo heeft het Brabantse gebied Het Groene Woud ook veel te bieden. Maar hoe wordt dat uitgedragen? Ik zal onze aanpak toelichten. Maar ik nodig u uit om daar op te reageren. Veel agrarische ondernemers en andere locale spelers hebben al ontdekt dat het mogelijk en interessant is om van koers te wijzigen. Zij zoeken naar alternatieven en nieuwe wegen om de verbinding met de samenleving te herstellen. Bijvoorbeeld: door een boerderijwinkel te starten met producten uit de streek, of door logies aan te bieden met bed & breakfast of kampeermogelijkheden, door contracten voor natuurbeheer, of door zorg aan te bieden aan gehandicapten of trainingsfaciliteiten aan overwerkte managers. Deze ondernemers zoeken nieuwe gewassen om te telen, of bestaande gewassen volgens biologische teelt. Ze zoeken mogelijkheden om hun agrarische activiteiten te koppelen aan het grote aantal consumenten in de omliggende steden. Meer dan 1 miljoen consumenten binnen een straal van 25 kilometer. 17

20 Kennisvragen Vorig jaar is Het Groene Woud benoemd als Nationaal Landschap. Het beleid is erop gericht om bij te dragen aan regionale ontwikkeling. Het is nu het juiste moment om te handelen en krachten te bundelen. Het Nationaal Landschap Het Groene Woud genereert enthousiasme en inspiratie voor vele mensen. Dat kan helpen om een nieuw perspectief te ontwikkelen voor een nieuwe generatie ondernemers, voor jongeren, voor onze kinderen. Ons initiatief voor branding wil een veelbelovende strategie zijn om synergie te krijgen op regionaal niveau. Regional branding moet kunnen helpen om nieuwe en kapitaalkrachtige spelers te interesseren, en netwerken en ketens te bouwen. Het moet leiden tot een breed scala aan regionale kwaliteitsproducten en diensten. Regional branding klinkt veelbelovend vanwege de waarde, die het kan toevoegen aan plattelandsondernemers, zowel als aan het consumentenpubliek van BrabantStad en verder. Het stedelijke netwerk BrabantStad en het landelijke gebied Het Groene Woud zijn nadrukkelijk op elkaar aangewezen. Het doel van het project Branding Het Groene Woud is een versterkte regionale economie. De vraag is hoe we dat bereiken. Het antwoord: maak gebruik van de kernwaarden en behoud én versterk je (streek-)identiteit. Dat lijkt eenvoudig, maar er komt natuurlijk meer bij kijken. Op de eerste plaats samenwerking en commitment van alle partijen die meedoen. Het bedrijfsleven, de maatschappelijke organisaties en de overheden stellen elkaar immers legitieme vragen. Hoe benut men de landschappelijke kwaliteit om nieuwe economische dragers te creëren? Belemmert sturing van stedelijke en plattelandsontwikkeling het perspectief van duurzaamheid? En zo ja, hoe lossen we dat op? Natuurlijk kunnen we creativiteit en energie van burgers en ondernemers inzetten bij gebiedsontwikkeling. Maar hoe, wanneer en met welke middelen? Welke rollen spelen de verschillende bestuurslagen? Vragen, die schreeuwen om samenwerking, maar die is lastig te organiseren. Twee werelden moeten namelijk bij elkaar komen: de publieke en de private wereld. Gelukkig ook twee werelden, die elkaar heel veel te bieden hebben. Van last naar lust hoeft maar een kleine stap te zijn. Vervolgstappen De streekidentiteit moet nu gedefinieerd worden en misschien nog wel belangrijker gevisualiseerd worden. Een foto zegt meer dan woorden. In dit geval: The story the region tells. Hét bindmiddel voor alle activiteiten rond branding. Ondernemers zijn inmiddels nieuwe samenwerkingsverbanden aangegaan. Doel: de ontwikkeling van nieuwe product-markt-combinaties, die óók de streekidentiteit versterken. Om het merk te mogen voeren worden er kwaliteitscriteria ontwikkeld. Met en door de ondernemers. Ook is er een netwerk ontstaan naar overheden, kennisinstellingen en andere regio's. Kennis, contacten, financieringsmogelijkheden e.d. kunnen op die manier snel aangedragen worden om de regional branding te stimuleren. Het proces van branding is complex, maar ook organisch. Allerlei dwarsverbanden worden gelegd. Geregisseerd, maar ook spontaan. Ondernemers en bestuurders informeren elkaar en agenda's worden naast elkaar gelegd. Wie is waar mee bezig? Dit is uitermate belangrijk. Niet minder belangrijk is het feit dat ondernemers regelmatig deelnemen aan (internationale) excursies naar andere regio's waar men bezig is met branding. Meer inzicht en creativiteit zijn het gevolg. 18

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Een. ondernemende EHS. voor Brabant

Een. ondernemende EHS. voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Natuur- en landschapsontwikkeling is belangrijk voor een mooi, gevarieerd en aantrekkelijk Brabants platteland. Brabantse boeren en tuinders

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Eindrapportage Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 POP/ILG projectnummer: 2008-41517-32609 Contact: Westfriesedijk 164 1767 CV Kolhorn info@defrissewind.nl

Nadere informatie

gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied

gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied 4. beplanting 3. erven 2. ontsluiting 1. water en reliëf Gebiedsvisie Beers-Vianen Vernieuwd

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Lokaal economisch beleid

Lokaal economisch beleid Lokaal economisch beleid Op weg naar een dynamische agenda voor de toekomst Tweede ondernemersavond 13 oktober 2014 Programma Opening 19:30 Doel van de avond 19:35 Terugblik 1 e ondernemersavond 19:40

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn Werksessie VBG 15 juni 2011 ZLTO gebouw Den Bosch Dr. Henk C. van Latesteijn De Brandende Vraag Welke rol kunnen gemeenten spelen bij het vormgeven van een nieuwe relatie tussen stad en platteland? 1 Inspiratie

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich daar voor inzetten:

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Grondeigenaren die bijdragen aan een mooi landschap Een bedrijfslandschapsplan in de praktijk Nieuw wandelpad vormt ingang Duurzaamheidsvallei, Moerenburg- Opening Duurzaamheidsvallei

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Globalisering Paragraaf 15 t/m 19

Hoofdstuk 1 Globalisering Paragraaf 15 t/m 19 Hoofdstuk 1 Globalisering Paragraaf 15 t/m 19 inhoud Patronen van de landbouw in de EU (par. 15) Veranderingsprocessen in de EU-landbouw (par. 16) Oostenrijk - Nederland: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Enkele succesvolle voorbeelden

Enkele succesvolle voorbeelden Enkele succesvolle voorbeelden OP ZOEK NAAR HET DNA VAN MOERDIJK Bevorderen van behouden een voorkeur voor de zorgen dat product en communicatie op orde zijn om relevante doelgroepen aan te spreken

Nadere informatie

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven Economie Versterking van de onderscheidende duurzame economische positie van met name de agrarische, toeristische en maritieme sector. Hoofddoel thema Bekendheid van de regio AV op internationaal, nationaal

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer POL Grensmaas 2005 + uitvoering Grensmaasproject Van Beheerakkoord Grensmaas naar Samenwerkingsovereenkomst Grensmaas

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013 Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio Dick Verheijen 4 oktober 2013 Biesbosch ontwikkelingen Toekomstvisie Biesbosch 2021 Natuur en gezondheid, ook in de Biesbosch Biesbosch feiten Nationaal

Nadere informatie

Corporate story businessplan VisitBrabant ConnectBrabant: meer bezoekers, meer banen

Corporate story businessplan VisitBrabant ConnectBrabant: meer bezoekers, meer banen Corporate story businessplan VisitBrabant ConnectBrabant: meer bezoekers, meer banen 1. Waar komen we vandaan Brabant is een bruisende regio met vele interessante plaatsen en mensen. In Brabant komen innovatie,

Nadere informatie

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6 Index 1. Waar komen we vandaan? 1 2. Waar gaan we naartoe? 2 2.1 Missie 2 2.2 Visie 2 2.3 Doelstellingen 3 2.4 Strategie 4 2.4.1 Organisatie 4 2.4.2 Aanbod 4 2.4.3 Maatschappelijk rolmodel 4 2.4.4. Marketing

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Op weg naar een kringloopcertificaat

Op weg naar een kringloopcertificaat Op weg naar een kringloopcertificaat Extra impuls voor duurzame melkveehouderij in Midden-Delfland Er is een kringloopcertificaat in de maak voor duurzame melkveehouderij. Deze proeve van duurzaamheid

Nadere informatie

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Datum bijeenkomst: 22 oktober 2012 Auteur: Els Holsappel Locatie: Landal GreenParks Coldenhove in Eerbeek (met dank aan gastheer Martin Bes) Aanwezig: 60

Nadere informatie

Kleinschalige voedselinitiatieven in Nederland. Almanak

Kleinschalige voedselinitiatieven in Nederland. Almanak Kleinschalige voedselinitiatieven in Nederland Almanak Almanak kleinschalige initiatieven Van en voor iedereen die zich sterk maakt voor duurzaam voedsel Dit is een dummy met een paar pagina s van de

Nadere informatie

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten (Tinne Van Looy: plattelandscoördinator provincie Antwerpen) Vrijdag 27/11/2009 Landgoed Rhederoord Departement Welzijn, Economie en Plattelandsbeleid

Nadere informatie

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland LEADER Kempenland Samen investeren in een leefbaar platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling; Europa investeert in zijn platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling;

Nadere informatie

Verslag publieksdebat Brummen

Verslag publieksdebat Brummen Verslag publieksdebat Brummen Datum bijeenkomst: 3 april 2013 Auteur: Els Holsappel Aanwezig: 15 deelnemers Doel van de bijeenkomst: Verzamelen reacties op de conceptvisie; Input leveren voor de definitieve

Nadere informatie

Streekkantine. Achterhoek. een kantine is meer dan alleen eten.

Streekkantine. Achterhoek. een kantine is meer dan alleen eten. STREEKKANTINE ACHTERHOEK Met het concept Streekkantine streven we ernaar om minimaal 20% procent van het assortiment in kantines te vervangen voor streekproducten. Hiermee geef je als gemeente een goed

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Stadsboeren in Nederland

Stadsboeren in Nederland Stadsboeren in Nederland Door: ir. Rosanne Metaal Directie Europees Landbouwbeleid &Voedselzekerheid DG AGRO, Ministerie Economische Zaken Presentatie Alumni-netwerk, 12 november 2013, Uit Je Eigen Stad

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Programma 2 e gebiedsavond Buitengebied Moerdijk

Programma 2 e gebiedsavond Buitengebied Moerdijk Marco Siecker Wietske Theloesen 26 mei 2014 Programma 2 e gebiedsavond Buitengebied Moerdijk 1. Opening 19:30 2. Terugblik 1 e gebiedsavond 19:35 3. Terugblik 1 e gebiedstafel 19:40 4. Thema s uitwerken

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Ruimte voor Limburg Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Colofon Uitgave: Provincie Limburg Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax: +31 (0)43 361 80 99 E-mail: postbus@prvlimburg.nl

Nadere informatie

STADSLANDBOUW VANUIT STEDENBOUWKUNDIG PERSPECTIEF debatavond 06.11.13

STADSLANDBOUW VANUIT STEDENBOUWKUNDIG PERSPECTIEF debatavond 06.11.13 STADSLANDBOUW VANUIT STEDENBOUWKUNDIG PERSPECTIEF debatavond 06.11.13 BELANG VAN LANDBOUW IN VERSTEDELIJKTE RUIMTE BEDREIGINGEN KANSEN VORMEN STADSLANDBOUW AANBEVELINGEN VOORBEELD EETBAAR ROTTERDAM VOORBEELD

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden?

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? Onderzoeksresultaten Motivaction: FACTSHEET Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? september 2015 Onderzoeksinstituut Motivaction heeft in opdracht van Vogelbescherming

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam

Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam Martijn Epskamp Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) januari 2010 In opdracht van ds+v (gemeente Rotterdam) en provincie Zuid-Holland

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven Plaats voor een heading Jean Paul Kroese 26 april 2012 Opbouw presentatie 1. Kenmerken Regio Eindhoven 2. Regionale ambitie en inhoudelijke opgave 3. Governance

Nadere informatie

DESKUNDIGEN. - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen

DESKUNDIGEN. - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen DESKUNDIGEN - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen Maria van Boxtel Graag werk ik samen met boeren en boerinnen aan directe verkoop van hun producten.

Nadere informatie

Presentatie Actieplan FoodValley

Presentatie Actieplan FoodValley Presentatie Actieplan FoodValley Doorontwikkeling FoodValley Ambitie 26 oktober 2012 FoodValley: kristallisatiepunt voor innovaties in agrofoodsector (1) Sense of urgency: wereldvoedselproblematiek en

Nadere informatie

2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel

2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel FoodLabPeel Programma Stad op het land, land in de stad 2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel FoodLabPeel is een meer jaren durend

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Griffie Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Datum commissievergadering : - DIS-stuknummer : 1521160 Behandelend ambtenaar : Hans Zwepink Directie/bureau : Griffie / PE Nummer commissiestuk

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Centrale vraag De regionale organisaties hebben vaak een belangrijke rol in de promotie van het gebied. De subsidies voor promotie zijn er niet

Nadere informatie

Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden

Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Cursus Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Begin 2013 heeft IVN, Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid, de cursus Ambassadeurs

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

HET IS GROEN EN GEZOND EIGEN BELANG

HET IS GROEN EN GEZOND EIGEN BELANG HET IS GROEN EN GEZOND EIGEN BELANG Maak Brabanders gezonder en Het Groene Woud groener alle foto s: Het Bewaarde Land/Het PON Het is groen en gezond eigen belang Maak Brabanders gezonder en Het Groene

Nadere informatie

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe Ondergetekenden 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen, handelend als bestuursorgaan,

Nadere informatie

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012.

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012. B-PHO 20 december 12; agendapunt 5 MEMO Noties ter beoordeling van de voortzetting en positionering van de PHO werkgroepen Kwaliteit en Handhaving Bouwstoffen en Ketenbeheer in relatie tot de ontwikkeling

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie Overijssel maart 2010 RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie

Nadere informatie

Iedereen kan Vergroenen

Iedereen kan Vergroenen Iedereen kan Vergroenen Voorop in de Vergroening Prijsvraag 2013 Aanleiding Lentiz LIFE College is een school voor VMBO en MBO (AOC), in een sterk geürbaniseerde omgeving (Schiedam). Met een AOC midden

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Persbericht Themacampagne 2016: Fascinerende natuurvakanties in Duitsland Verklarende woordenlijst Nationale Naturlandschaften nationale natuurlandschappen Alle nationale parken, UNESCO-biosfeerreservaten

Nadere informatie

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 Maaike Rodenburg maaikerodenburg@hotmail.com 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 1 In totaal zijn alle 38 supporters van Cittaslow Midden-Delfland uitgenodigd om deel te nemen

Nadere informatie

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013 Provincie Noord-Brabant Volle bak, dat was het in de Bois le Duczaal van het provinciehuis op 16 januari 2013. Van begin

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Anne-Marie Poorthuis en Sjanneke Werkhoven De netwerkmultiloog is een methode om veel mensen in een organisatie te betrekken bij een organisatiethema

Nadere informatie

Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland. Den Haag, december 2013

Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland. Den Haag, december 2013 Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland Den Haag, december 2013 Aanleiding onderzoek regiobranding gaat tegenwoordig verder dan alleen promotie ontwikkeling van toeristisch merk inzicht

Nadere informatie

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN!

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Waardevol Water? Doen! Woensdagavond 18 november organiseerde het hoogheemraadschap van Rijnland in de Stadsgehoorzaal in Leiden de avond Waardevol Water over het Waterbeheerplan

Nadere informatie

De Kromme Rijnstreek bloeit

De Kromme Rijnstreek bloeit OP EUROPA INVESTEERT IN ZIJN PLATTELAND 43 PROJECTEN ONDERSTEUND De Kromme Rijnstreek bloeit Resultaten LEADER Kromme Rijn 2007-2013 EU SUBSIDIE VERVIJFVOUDIGD VERSTERKING STREEKIDENTITEIT EN LEEFBAARHEID

Nadere informatie

Toerisme en Recreatie

Toerisme en Recreatie Toerisme en Recreatie Wat speelt er? De vraagstukken over toerisme en recreatie zijn divers. Er zijn vraagstukken met betrekking tot de routestructuur, de kwaliteiten in het gebied en nieuwe functies.

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

Inhoud. Kort en krachtig. 3. Dubbel en dwars. 11. Vraag en antwoord. 15. Hier bent u snel helemaal op de hoogte. Hier gaat u er dieper op in

Inhoud. Kort en krachtig. 3. Dubbel en dwars. 11. Vraag en antwoord. 15. Hier bent u snel helemaal op de hoogte. Hier gaat u er dieper op in Inhoud Kort en krachtig. 3 Hier bent u snel helemaal op de hoogte Dubbel en dwars. 11 Hier gaat u er dieper op in Vraag en antwoord. 15 Hier vindt u allerlei handige contactgegevens 2 Kort en krachtig.

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14 Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten Resultaten digitale verkenning 22 september 14 In het kort Doelgroep: Gelderse gemeenten Doel: verkennen behoefte aan provinciale ondersteuning bij faciliterende

Nadere informatie

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 650 gebouwen 35 kastelen, landhuizen, kasteelruïnes ruim 150 terreinen 24.000 museumstukken ruim

Nadere informatie

De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland

De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland Geef fruit de ruimte & innovatie Frank Engelbart 30 september 2015 Werkbezoek Provinciale Staten Provincie Gelderland Over Fruitpact Agenda 2020 Sinds 2007

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting RiverArt R&D

Beleidsplan Stichting RiverArt R&D stichting RiverArt R&D Houttuinen 36 3311 CE Dordrecht Inleiding De wens in 2013 van het college B&W Dordrecht, om de culturele samenwerking met de stad Rotterdam te intensiveren, leidde tot het idee van

Nadere informatie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie Visiedocument Educohof Podium voor duurzame leefomgeving Presentatie versie Courante communicatie, sponsoring, fondswerving Teylingerweg 35 2114 EG Vogelenzang T 020 716 5274 E nicole@courante.nl 13 augustus

Nadere informatie

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Naam: William Ton (1604410) Docent: Rob van den Idsert Specialisatie: Concept Periode: 2015-D Datum: 27-05-2015 Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING DE HEDENDAAGSE FUNCTIE VAN KLEINE EN MIDDELGROTE DORPEN IN DE RURALE ECONOMIE De wereld verandert snel, al jaren. Door het internet veranderen afstanden; vanuit de eigen stoel

Nadere informatie

Verslag publieksdebat Eerbeek

Verslag publieksdebat Eerbeek Verslag publieksdebat Eerbeek Datum bijeenkomst: 8 april 2013 Auteur: Els Holsappel Aanwezig: 16 deelnemers Doel van de bijeenkomst: Verzamelen reacties op de conceptvisie; Input leveren voor de definitieve

Nadere informatie

Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture

Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture 1. Het Gedeeld Cultureel Erfgoedbeleid Doelstellingen GCE Programma 2. De Rol van DutchCulture Programmaraad Matchingsregeling Buitenlands bezoekersprogramma

Nadere informatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie Structuurvisie Noord-Holland Achtergrondinformatie Structuurvisie: waarom en wat? - Inwerkingtreding Wro 1 juli 2008 - elke overheidslaag stelt eigen structuurvisie op (thema of gebied) - structuurvisies

Nadere informatie

Growing Green Citizens Kansen in Meedoen voor Floriade2022

Growing Green Citizens Kansen in Meedoen voor Floriade2022 voorstel voor Growing Green Citizens Kansen in Meedoen voor Floriade2022 Voorstellen van de bewoners van Almere Centrum in het kader van de Floriade Aan Van : Gemeente Almere Wethouders Ed Anker en Henk

Nadere informatie

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw een visie over de hervormingen in de landbouw Oktober 2013 nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Inleiding Landbouwbeleid heeft grote invloed op

Nadere informatie