Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk?"

Transcriptie

1 Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk? Niets raakt ons directer in onze bestaanszekerheid dan onze gezondheid. Maar ons gezondheidszorgsysteem is verre van eerlijk, vindt Martin Buijsen. De hulp is voor de een veel beter geregeld dan voor de ander. Alleen door een beter, en vooral ook politieker toezicht, valt weer rechtvaardigheid te bereiken. martin buijsen Over de auteur Martin Buijsen is als hoogleraar Recht & Gezondheidszorg verbonden aan het Instituut Beleid en Management Gezondheidszorg en de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de eur Mijn werkkamer biedt een ongeëvenaard uitzicht. Bij tijd en wijle, vooral op zonnige en heldere namiddagen, is de blik op de stad, haar skyline en de Nieuwe Maas die het Noordereiland omstroomt om daarna af te buigen naar het westen, werkelijk adembenemend. Ik ben een bevoorrecht mens, in meer dan één opzicht. Wat ik vanaf mijn werkplek niet kan zien, maar wel weet, is dat de mensen die aan de overkant wonen, op de linkeroever, minder bevoorrecht zijn. Hun levens zijn heel anders dan die van hun stadgenoten in Kralingen. Gemiddeld leven deze Rotterdammers korter en over het algemeen is hun gezondheid slechter. Het is genoegzaam bekend dat ook verschillen in levensverwachting en gezondheid met sociaaleconomische status samenhangen. In mijn stad zijn de verschillen groot. Levenskansen zijn nu eenmaal niet gelijk verdeeld. Gezondheid is dat evenmin. Moderne, bewezen effectieve gezondheidszorg kan echter voor iedereen dezelfde betekenis hebben. Dat zij dat niet heeft, is onrechtvaardig. Dat de toegang tot goede gezondheidszorg (in termen van beschikbaarheid, afstand, wachttijd, betaalbaarheid en informatie) niet voor iedereen gelijk is, is allesbehalve een fact of life dat slechts met berusting kan worden tegemoet getreden. Onze gezondheidszorg kan zo worden ingericht dat iedereen in dezelfde mate profijt kan hebben van het beschikbare aanbod. Laten we na de gezondheidszorg zo vorm te geven, dan is dat behalve onrechtvaardig en beangstigend iemands leven kan tenslotte afhangen van adequate zorg welbeschouwd ook een voortdurende schending van de waardigheid van diegenen die minder van dit goed toebedeeld krijgen. het omslagpunt 2006 De staat waarin de Nederlandse gezondheidszorg vandaag de dag verkeert, is in zekere zin aan haar eigen succes toe te schrijven. Dat zij 131

2 van waarde bestaanszekerheid Martin Buijsen Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk? 132 zich in de wereldtop heeft kunnen nestelen, is vooral te danken aan het feit dat zij is op- en uitgebouwd met behulp van door de overheid georganiseerde en afgedwongen solidariteit. Dat was de prijs die voor universele toegankelijkheid werd betaald. De vooruitgang van de medische wetenschap, met bijgevolg steeds effectievere interventiemogelijkheden bij ziekten en aandoeningen, bewerkstelligde een sterk toenemend beroep op de voorzieningen, met een bijbehorende kostenontwikkeling die sinds de jaren tachtig achtereenvolgende regeringen toenemend zorgen baarde. Het kabinet-balkenende ii meende dat het beslag van de zorgkosten op het nationaal inkomen zodanige vormen had aangenomen dat voor de houdbaarheid van het stelsel moest worden gevreesd. Dit centrum-rechtse kabinet besloot dat marktwerking het middel was om de voorzieningen efficiënter te doen zijn. Voorstanders van de stelselwijziging van 2006 zijn van mening dat dit kabinet de solidariteit slechts anders heeft vormgegeven. Solidariteit moet immers ook jegens toekomstige generaties worden betracht; marktwerking houdt ook voor hen onze gezondheidszorg betaalbaar, en dus toegankelijk. Tegenstanders menen dat met de keuze voor het middel van de marktwerking definitief de bijl is gezet aan de wortel van een werkelijk dragend idee van solidariteit. Hoe dan ook, aan de verstrekkingenzijde van het stelsel, waar de verdeling van gezondheidszorg dus plaatsvindt, worden sinds januari 2006 de waarden sluipenderwijs maar gestaag omgemunt. Over de introductie van de marktwerking in de Nederlandse gezondheidszorg is al veel gezegd en geschreven. De stelling dat de Nederlandse gezondheidszorg nooit marktwerking heeft gekend, is onjuist. Evenzeer onjuist is de stelling dat zij na 2006 volledig aan de markt is prijsgegeven. Vanaf januari 2006 zijn onderdelen van het stelsel vermarkt, onderdelen die voordien voorwerp waren van overheidsregulering. Het kabinet-balkenende ii besloot dat vooral de Nederlandse zorgaanbieders debet waren aan het ongunstige kostenverloop. Hun diensten waren te duur en hun werkwijzen te weinig efficiënt. Men zag de zorgaanbieders als een marktmacht die gebroken moest worden. Hiertoe moest een financiële tegenmacht worden opgetuigd. Besloten werd de ziekenfondsen en de particuliere ziektekostenverzekeraars te hervormen tot commerciële schadeverzekeraars, die op een zorgfinancieringsmarkt bij de aanbieders tegen een zo laag mogelijke prijs zorg zouden moeten inkopen van een zo goed mogelijke kwaliteit. De zorgaanbieders moesten voortaan op die markt dingen naar de gunsten van hun financiers. Op hun beurt moesten de zorgverzekeraars met elkaar in de slag op de markt voor de basiszorgverzekeringen. Opereert een verzekeraar niet scherp als inkoper van zorg op de financieringsmarkt, dan loopt hij het risico aandeel op de verzekeringsmarkt te verliezen. Zijn cliënten kunnen immers besluiten een keuze te maken voor een concurrent die beter heeft ingekocht en zijn producten tegen aantrekkelijker voorwaarden op die markt aanbiedt. Bij de stelselherziening heeft men voorzien in maatregelen om tegen te gaan dat bepaalde verzekeringnemers zouden worden uitgesloten. De wetgeving heeft een aantal van de spelregels van het reguliere schadeverzekeringsbedrijf buiten toepassing verklaard. Tegenover de verplichting van de burger om zich van basiszorg te verzekeren, staat een acceptatieverplichting van de zorgverzekeraars. Het is hun niet toegestaan een burger een basiszorgpolis te onthouden, ook al is deze (in termen van schadeverzekering) een brandend huis. Risicoselectie is uit den boze en daarmee ook differentiatie van premie op basis van te verwachten zorgkosten. Ook is het partijen bij de verzekeringsovereenkomst niet toegestaan zelf te bepalen wat het voorwerp van verzekering is. Dat blijft aan de overheid voorbehouden. Zij bepaalt wat geldt als noodzakelijke zorg. Wel mag de zorgverzekeraar zelf bepalen bij wie hij zijn diensten betrekt.

3 Martin Buijsen Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk? En ten slotte kent het herziene stelsel een complex mechanisme van ex ante risicoverevening, waarmee men hoopt te bewerkstelligen dat de verzekeraars hun winst blijven zoeken op de financieringsmarkt en niet met verhulde risicoselectie op de verzekeringsmarkt. Deze condities hebben tot doel uitsluiting van noodzakelijke gezondheidszorg door schadeverzekeraars te voorkomen. Zij bewerkstelligen echter niet dat dit schaarse goed verdeeld wordt zoals men het behoort te verdelen. mensen kiezen zelf de zorg die ze wensen Toegang tot voorzieningen van noodzakelijke zorg is een internationaal erkend mensenrecht. We hebben er recht op omdat we mens zijn. Meer is er niet voor nodig. In alle relevante opzichten dient deze toegang ook voor iedereen gelijk te zijn. In het internationale recht spreekt men dan ook altijd van gelijke toegang tot noodzakelijke zorg. Zoals ik eerder (in s&d 2010/10-11) heb uiteengezet, betekent dat niet dat ongelijke behandeling in deze context altijd neerkomt op een mensenrechtenschending. Van een dergelijke schending is sprake wanneer noodzakelijke zorg onthouden wordt aan iemand die er behoefte aan heeft. Een schending van het mensenrecht doet zich óók voor wanneer bij iemand die een beroep op dergelijke voorzieningen doet naar iets anders gekeken wordt dan zijn behoefte, althans wanneer dat zijn afstand tot die voorzieningen groter doet zijn dan die van anderen. Ongelijke behandeling van mensen is ook waar het gaat om toegang tot noodzakelijke zorg geoorloofd, doch slechts op grond van verschillen in behoefte. Andere gronden rechtvaardigen verschillen in behandeling in deze context niet. Niet volgens het mensenrechtenrecht, en evenmin volgens aanvaarde medische ethiek. Het probleem met het hervormde Nederlandse stelsel van gezondheidszorg is niet zozeer dat mensenrechtenschendingen zich voordoen in de vorm van uitsluiting als wel in de vorm van ongerechtvaardigde verschillen in behandeling, in de vorm van discriminatie. In het huidige stelsel van gezondheidszorg maken de keuzes die mensen zelf maken het verschil tussen de zorg die zij wel of niet ontvangen. Ontvangt een burger eerder en betere gezondheidszorg dan een medeburger die in behoefte voor hem niet onderdoet, dan heet dat geen discriminatie maar is dat de verdienste van iemand die ten aanzien van polis en verzekeraar een verstandiger consumentenkeuze heeft gemaakt. De ander is niet het slachtoffer van discriminatie, maar een loser, iemand die nagelaten heeft voor zichzelf een betere keuze te maken. Ook hij had kunnen weten dat die zorgverzekeraar bij dat ziekenhuis exclusief extra capaciteit Het hervormde stelsel van gezondheidszorg heeft discriminatie geïnstitutionaliseerd voor de behandeling van die aandoening had ingekocht. Ook hij had voor die verzekeraar kunnen kiezen. Dat heeft hij niet gedaan. Hij is geen slachtoffer, hem treft blaam. Een ander soort van criteria vindt gaandeweg ingang; criteria die heel erg gebruikelijk zijn in domeinen als die van de sport en de wetenschap. Zo vindt iedereen het juist dat de snelste atleet die ene gouden medaille krijgt. En in de wetenschap betwist niemand dat de beste onderzoeker de schaarse onderzoeksgelden behoort te krijgen. Dat in deze sferen verdeling plaatsvindt naar merite, aanvaardt iedereen. Maar zorg behoort zo niet verdeeld te worden. Uit de monden van nogal wat (gezondheids)- economen kan worden vernomen dat in het vermarkte stelsel gezondheidszorg helemaal niet onrechtvaardig verdeeld wordt. Om te beginnen wordt er niemand van noodzakelijke zorg uitgesloten, en bovendien profiteert iedereen van de verschillen in behandeling als gevolg van het ge- 133

4 van waarde bestaanszekerheid Martin Buijsen Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk? 134 wicht dat in toenemende mate aan merite wordt toegekend. Weliswaar heeft men marktwerking ingevoerd, en tot op zekere hoogte het stelsel geliberaliseerd en geprivatiseerd, maar van een nozickiaans idee van rechtvaardigheid is geen sprake. Burgers die hun verzekeringsplicht verzuimen, of die nalaten (bijtijds) hun premies te voldoen, vallen niet buiten de boot: zij zullen de zorg ontvangen die zij nodig hebben. Het is onvermijdelijk dat sommige mensen door een gebrek aan middelen verstoken blijven van noodzakelijke zorg En de burger die waarneemt dat een medeburger door dezelfde zorgaanbieder voor dezelfde aandoening eerder behandeld wordt omdat diens zorgverzekeraar na kantooruren exclusief voor zijn verzekerden behandelcapaciteit heeft gefinancierd, kan zich koesteren in de wetenschap dat zijn wachttijd langer zou zijn indien dit arrangement niet zou bestaan. De bij die scherpe zorgverzekeraar verzekerde medeburgers zullen zich immers niet langer voor hem op de wachtlijst bevinden voor behandeling onder kantoortijd. Voor de filosofen onder ons: niet Nozick, maar Rawls! Als de taart in omvang alleen maar kan toenemen wanneer zij opgedeeld gaat worden in ongelijke delen, dan is die verdeling te billijken indien degene die de kleinste portie toebedeeld gaat krijgen, niettemin méér zal ontvangen dan hij van de oude, kleinere taart zou hebben gekregen. Daargelaten de vraag of dit argument voor de burger die in de zorg aan het kortere eind trekt, wel zo bevredigend zal zijn zijn gezondheid staat op het spel; als een ander met dezelfde klacht sneller geholpen kan worden dan hij, is dat om machteloos boos van te worden deugt het ook niet. Rawls zelf achtte een dergelijke ongelijke behandeling alleen te billijken indien ook voor iedereen het bemachtigen van de grootste portie van de nieuwe taart in gelijke mate mogelijk is. En dat is voor consumenten van gezondheidszorg niet het geval. Niet iedereen is tot het maken van verstandige keuzen met betrekking tot gezondheidszorg in staat. Informatie over de werkelijke kwaliteit van voorzieningen van gezondheidszorg is voor velen ontoegankelijk. En een reëel zicht op de eigen toekomstige zorgbehoefte is nog minder mensen gegeven. Op het individuele niveau, dat van de burger die medische hulp zoekt, heeft ieder mens recht op behandeling als een gelijke. In de gezondheidszorg houdt dat in dat men slechts naar de objectieve behoefte van een individu kijkt. Van al het andere behoort men te abstraheren. De morele en juridische norm waaraan dit recht wordt ontleend, ziet toe op onderlinge verhoudingen. Worden mensen in deze context op basis van andere criteria achtergesteld, dan is dat onrechtvaardig. Het is een aantasting van hun waardigheid. wie beslist over de zorg die mensen (niet) krijgen? Het hervormde stelsel van gezondheidszorg heeft discriminatie geïnstitutionaliseerd. Omdat dit op subtiele wijze is weggestoken achter een sympathiek maar vals idee van autonomie, is het vermogen tot onrecht groot. Dit wordt versterkt door nog een andere eigenschap van het stelsel. Op individueel niveau heeft rechtvaardigheid de betekenis van gelijke behandeling. Op collectief niveau heeft het die betekenis niet. In het Nederlandse stelsel van gezondheidszorg is het aan de overheid voorbehouden om te bepalen wat als noodzakelijke zorg geldt en dus collectief gefinancierd wordt. Zij stelt het basispakket van verzekerbare curatieve zorg samen. De overheid maakt verder uit hoeveel middelen uitgetrokken worden voor preventie, wat er naar de langdurige zorg gaat et cetera. Zij bezondigt zich niet aan discriminatie van

5 Martin Buijsen Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk? ouderen wanneer zij middelen reserveert voor neonatale zorg. Het uittrekken van middelen voor screening op baarmoederhalskanker komt niet neer op discriminatie van kinderen omdat dat geld dan niet naar typisch door die groep benodigde vormen van zorg zal gaan. Ook hier ontleent rechtvaardigheid haar betekenis aan het mensenrecht op gezondheidszorg. Uit dit recht, zoals dat in internationale verdragen is vastgelegd, vloeien voor de verdragspartijen meerdere kernverplichtingen voort. Zo heeft een overheid niet alleen te zorgen voor gelijke toegang op het individuele niveau, maar zijn er ook bijzondere verantwoordelijkheden ten aanzien van de gezondheidszorg voor vrouwen, kinderen, ouderen, gehandicapten en andere kwetsbare groepen. Verder moet er in ieder geval toegang zijn tot essential drugs, er moet zijn voorzien in reproductieve zorg, pre- en postnatale zorg, in vaccinatie tegen de belangrijkste infectieziekten, in de preventie, behandeling en beheersing van epidemische en endemische ziekten et cetera. Welke keuzen staten binnen en tussen deze kernverplichtingen maken, is aan hen. Daar begint de beleidsvrijheid. Maar de staat die niet voorziet in gezondheidszorg voor ouderen, begaat een mensenrechtenschending. De overheid die ervoor kiest om geen prenatale zorg aan te (laten) bieden, tast de waardigheid van mensen aan en is onrechtvaardig. Een ontwikkeld land als Nederland voorziet uiteraard in het minimum aan gezondheidszorg dat het mensenrecht voorschrijft. Maar bij het gebruik van haar beleidsvrijheid heeft de Nederlandse overheid nog twee andere, aan dit recht ontleende verplichtingen na te komen. Niet alleen rust op haar de plicht het recht op gezondheidszorg zo voortvarend en effectief mogelijk te verwerkelijken, zij moet haar gezondheidszorgbeleid ook de uitkomst laten zijn van een transparant, op deelname van de burgers ingericht proces van besluitvorming. En hoe vreemd het ook klinkt, aan dit laatste schort het in Nederland behoorlijk. De vraag naar gezondheidszorg overtreft het aanbod altijd. Het is daarom onvermijdelijk dat er mensen zijn die noodzakelijke zorg behoeven, maar daar toch verstoken van blijven door een gebrek aan middelen. Dat is niet per definitie onrechtvaardig. De vraag die zich dan ook in elk stelsel van gezondheidszorg opdringt, is deze: wie neemt waar op welke gronden op welke wijze welke verdelingsbeslissingen? Vanwege de complexiteit van het huidige stelsel, de veelheid aan (private en publieke) partijen, de veranderlijkheid en dynamiek van de verdeling via de markt, geschiedt de productie van verdelingsbeslissingen momenteel stuksgewijs en weinig gecoµrdineerd. Verdelingsbeslissingen zijn nauwelijks lokaliseerbaar, en weinig transparant en kenbaar. De verdeling van gezondheidszorg geschiedt in Nederland impliciet. Het behandelen van mensen als gelijken in de zorg is onverenigbaar met de marktwerking waarvoor in 2006 is gekozen In het huidige Nederlandse stelsel is niet of nauwelijks na te gaan wie waar op welke wijze op welke gronden welke keuzes maakt. Zo is het aan de overheid om te bepalen wat geldt als noodzakelijke, en dus collectief te financieren zorg. Bij wet is daarom geregeld welke vormen van gezondheidszorg tot het basispakket behoren. In de Zorgverzekeringswet valt te lezen dat het krachtens de zorgverzekering te verzekeren risico de behoefte [is] aan: geneeskundige zorg, mondzorg, farmaceutische zorg, hulpmiddelenzorg, verpleging, verzorging, verblijf in verband met geneeskundige zorg en vervoer in verband met het ontvangen van zorg. Meer staat er echter niet. Op formeel juridische gronden kan men ongetwijfeld volhouden dat hiermee de fundamentele keuzes de uitkomst zijn van een participatief en transparant proces, maar de werkelijkheid is een heel andere. Binnen de in de wet genoemde vormen van zorg 135

6 van waarde bestaanszekerheid Martin Buijsen Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk? 136 verandert het basispakket zowat met de dag, en dat gebeurt buiten het zicht van de volksvertegenwoordigers, en al helemaal buiten dat van de burger. Gezondheidszorg is een schaars goed. Keuzes moeten worden gemaakt en trade offs zijn onvermijdelijk. Burgers verdienen het om deze geëxpliciteerd te krijgen. Meer nog, zij verdienen het dat verdelingsbeslissingen in de gezondheidszorg de uitkomst zijn van omvattende, systematische, rationele en bovenal transparante deliberatie. En anders dan in ons huidige stelsel van gezondheidszorg het geval is, zouden deze ook werkelijk democratisch gelegitimeerd moeten zijn. De burger heeft recht op betrokkenheid bij de verdeling van gezondheidszorg, op deelname aan het proces van collectieve besluitvorming. politiek moet zeggenschap krijgen in keuzes Het maken van de fundamentele keuzes die in elk stelsel van gezondheidszorg onvermijdelijk zijn, is in Nederland stilzwijgend gerelegeerd naar de bureaucratie van colleges, autoriteiten, koepels en verzekeringsconglomeraten. Deze keuzes zijn niet langer voorwerp van politieke zeggenschap. In dit systeem waarin onze gezondheidszorg impliciet wordt verdeeld en meer en meer volgens meritecriteria is het gevaar van achterstelling levensgroot. Sociaal-democraten weten dat vooral het sociaal zwakkere individu dan risico loopt. De Rotterdammers van Zuid zullen eerder het slachtoffer van achterstelling worden dan hun stadgenoten in Kralingen of Hillegersberg. Zo n stelsel kan de reeds bestaande verschillen in levensverwachting en gezondheid tussen de bevolkingsgroepen met een verschillende sociaaleconomische status alleen maar vergroten. Om de gezondheidszorg weer eerlijk te maken, moet de overheid structuur bieden. Aan de poorten van het stelsel, waar de individuele burger aanklopt om een beroep op de voorzieningen te doen, moet hem weer de zekerheid geboden worden dat niets dan zijn gezondheid en zorgbehoefte ertoe doen. Daar moet de oude, aan het mensenrecht ontleende norm opnieuw gesteld en krachtig gehandhaafd worden. Achter de poorten dient het stelsel weer een kloppend hart te krijgen, een centrum waar de fundamentele keuzes transparant en participatief tot stand komen. De politiek moet haar primaat op dit terrein heroveren en zal nadien haar overwegingen voortdurend moeten blijven delen met de burgers. De zorg is van hen vervreemd geraakt, hun sense of ownership moet worden hersteld. In de maak is een Wet cliëntenrechten zorg, een wet die in de nabije toekomst mensen die op zorg aangewezen zijn, consumentenbescherming moet gaan bieden. Deze wet, die zegt de cliënt centraal te stellen maar feitelijk grossiert in fictieve rechten, is het allerlaatste wat de zorg op dit moment nodig heeft. Zo n wet, die de verantwoordelijkheid voor het afdwingen van die rechten bij de individuele zorgbehoevende zelf legt, zal de sociaal zwakkere uiteraard nog verder in het verdomhoekje drukken. Waaraan de gezondheidszorg werkelijk nood heeft, is een grondwet, zoiets als de bijna obsoleet geraakte Gezondheidswet. Deze wet dient de voor de zorg onontbeerlijke organisaties, instanties en partijen, een duidelijke plaats toe te wijzen en aan materiële normen te binden, zodanig dat het mensenrecht op gezondheidszorg op alle onderdelen in onze samenleving verwerkelijkt kan worden. Allereerst zal deze grondwet het collectieve keuzeproces moeten inrichten. Recentelijk nog heeft het rollator-debat laten zien dat de politiek domweg niet in staat is om fundamentele keuzes te maken. Links en rechts onderschreven het standpunt van wetenschappers dat dit hulpmiddel inmiddels ook zonder collectieve financiering voor iedereen die er een nodig heeft, rijk of arm, perfect bereikbaar is. De rollator hoort niet thuis in het pakket. Toch besloot de Kamer de collectieve financiering te handhaven. Op emotionele gronden, na een schrikbarend weinig inhoudelijk debat.

7 Martin Buijsen Is de toegang tot de zorg wel voor iedereen gelijk? Te overwegen valt het College voor zorgverzekeringen (cvz), nu een op afstand gesteld anoniem bestuursorgaan, een veel actievere rol toe te bedelen. Als men zich voor de vraag gesteld weet of een nieuwe zorgvorm opgenomen moet worden in het basispakket of niet, dan is het aan dit orgaan om de samenleving goed en begrijpelijk gemotiveerde voorstellen aan de hand te doen. Is het noodzakelijke zorg of niet? En waarom? Welke burgers kunnen er een beroep op doen en welke niet? En waarom? Welke leeftijdsgrenzen gelden er? En waarom? En last but not least als de nieuwe zorgvorm een plaats in het basispakket verdient, welke vormen van zorg worden er dan uit gehaald? En waarom? Naar het voorbeeld van het Engelse National Institute for Health and Clinical Excellence zou dit verbeterde cvz de burgers werkelijk actief moeten informeren. Te overwegen valt verder van het cvz een representatief orgaan te maken, zo n beetje zoals destijds de Ziekenfondsraad, dat anders dan die ingedommelde verzuilde vergaderclub werkelijk met de burgers verkeert. Het doorhakken van de knopen dient de politiek dan te doen, nadat alle voors en tegens op tafel gekomen zijn, met daadwerkelijke betrokkenheid van de gekozen volksvertegenwoordigers. De burgers moeten kunnen zien waar welke keuzes gemaakt worden, en waarom. En zij moeten kunnen voelen dat ze erbij betrokken zijn. Ten slotte dient er aan de poort van het systeem te worden toegezien op gelijke behandeling. De overheid dient ervoor te waken dat bij het verschaffen van toegang tot voorzieningen iets anders telt dan de mate van objectieve zorgbehoefte van de individuele burger. De toegang tot collectief gefinancierde voorzieningen wordt op dit moment bewaakt door de Zorgautoriteit. Op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg doet deze instantie dat echter vanuit het perspectief van het algemene consumentenbelang. Dat moet veranderen. De wet die dit zelfstandige bestuursorgaan uitvoert, is niet meer dan een vrijbrief voor beleid, voor beleid dat werkelijke democratische legitimering volledig ontbeert. Zij bevat bovendien geen enkele materiële norm. De aan het mensenrecht ontleende norm van gelijke behandeling verdient een prominente plaats in de voorgestelde grondwet voor de zorg. En zij dient voortvarend en met kracht te worden gehandhaafd. Het behandelen van mensen als gelijken in de gezondheidszorg is onverenigbaar met de marktwerking waarvoor in 2006 gekozen is. De gezondheidsverschillen tussen mensen met een lage en een hoge sociaaleconomische status zijn de laatste jaren weer toegenomen. Het gemiddelde verschil in het aantal jaren dat in minder goede gezondheidszorg wordt doorgebracht is maar liefst vijftien jaar. Handhaven van de voor arm en rijk gelijke toegang tot gezondheidszorg is nodig om de gezondheidsverschillen niet verder te laten groeien. Een stelsel dat gezondheidszorg daarentegen impliciet verdeelt, en meer en meer volgens meritecriteria, zal de verschillen alleen maar verder doen toenemen. Sociaal-democraten zouden de eersten moeten zijn om in te zien dat marktwerking maar een instrument is om efficiency-winsten te boeken. Zelfs als er waarheid zou schuilen in de bewering dat dit instrument in dat opzicht het meest effectieve middel is, dan nog moet voor sociaal-democraten volstrekt duidelijk zijn dat onrecht daarvoor een te hoge prijs is. 137

Verdeling van zorg: recht & onrecht

Verdeling van zorg: recht & onrecht Verdeling van zorg: recht & onrecht Prof. Mr. Dr. Martin Buijsen Sectie Recht & Gezondheidszorg Erasmus School of Law/Erasmus MC (ibmg) Erasmus Universiteit Rotterdam Inhoud 1. Inleiding 2. Bijzondere

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B tegen C te D Zaak : EU/EER, geneeskundige zorg, IVF met eiceldonatie, leeftijd wensmoeder, indicatie Zaaknummer : 2010.01458 Zittingsdatum : 11 mei 2011 1/6 Geschillencommissie

Nadere informatie

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Samenvatting Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Nieuwe biotechnologische methoden, met name DNA-technieken, hebben de vaccinontwikkeling verbeterd en versneld. Met

Nadere informatie

Zorgverzekering en Publieke Gezondheid: Een paar apart? Geert van Hoof. arts Maatschappij en Gezondheid medisch adviseur Medisch Advies Groep CZ

Zorgverzekering en Publieke Gezondheid: Een paar apart? Geert van Hoof. arts Maatschappij en Gezondheid medisch adviseur Medisch Advies Groep CZ Zorgverzekering en Publieke Gezondheid: Een paar apart? Geert van Hoof arts Maatschappij en Gezondheid medisch adviseur Medisch Advies Groep CZ Presentatie RAC, 29 september 2014 Voorstellen Geert van

Nadere informatie

Inspraak door verzekerden bij zorginkoop

Inspraak door verzekerden bij zorginkoop Inspraak door verzekerden bij zorginkoop Nijmegen, 30 september 2015 Martin Buijsen M.A., LL.M., Ph.D. Hoogleraar Gezondheidsrecht buijsen@bmg.eur.nl Inhoud Voorgeschiedenis Inspraak verzekerden Ledenraad

Nadere informatie

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg Zorg om de zorg Menselijke maat in de gezondheidszorg Prof.dr. Chris Gastmans Prof.dr. Gerrit Glas Prof.dr. Annelies van Heijst Prof.dr. Eduard Kimman sj Dr. Carlo Leget Prof.dr. Ruud ter Meulen (red.)

Nadere informatie

1 Over de grenzen van de risicoverevening

1 Over de grenzen van de risicoverevening 1 Over de grenzen van de risicoverevening 1.1 APE, 15 februari 2016 Inleiding In dit paper betrekken we de stelling dat het primaire doel van risicoverevening het waarborgen van solidariteit is. Doelmatige

Nadere informatie

Informatiekaart samenwerking zorgverzekeraars. Toelichting. Overzichtskaart

Informatiekaart samenwerking zorgverzekeraars. Toelichting. Overzichtskaart Deze Informatiekaart geeft een overzicht van de waar onder zorgverzekeraars mogen samenwerken bij selectieve inkoop van medisch-specialistische zorg. Deze kaart is gemaakt in opdracht van de Nederlandse

Nadere informatie

We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them.

We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them. We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them. Nieuw Besturen Workshop Vincent Schouten Van zorginstelling naar maatschappelijke onderneming: Trial & error of

Nadere informatie

Het Nederlandse Zorgstelsel

Het Nederlandse Zorgstelsel Het Nederlandse Zorgstelsel Een heldere blik op de regels in de gezondheidszorg Corné Adriaansen 12 september 2012 Door de bomen het bos niet meer te zien? Zorgstelsel Nederland 2012 Financieringsstromen

Nadere informatie

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Marktwerking in de zorg Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Inhoud Wat is marktwerking? Gezondheidszorg: een imperfecte markt Privatisering van de zorg Zorgen over de markt What

Nadere informatie

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg.

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG VOOR: Vereniging Gepensioneerden DuPont Nederland op 23 april 2015. Ontwikkelingen.

Nadere informatie

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord?

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Wie doet wat in de bekostiging, verstrekking, financiering en het pakketbeheer van specialistische en? Hoe kan een specialistisch worden bekostigd?

Nadere informatie

Driehoek Arts, Patiënt, Verzekeraar: Het geld of de behandeling? mr. drs. Nicole U.N. Kien, advocaat-partner KienLegal B.V.

Driehoek Arts, Patiënt, Verzekeraar: Het geld of de behandeling? mr. drs. Nicole U.N. Kien, advocaat-partner KienLegal B.V. Driehoek Arts, Patiënt, Verzekeraar: Het geld of de behandeling? mr. drs. Nicole U.N. Kien, advocaat-partner KienLegal B.V. 19 maart 2015 mr. drs. Nicole U.N. Kien Beëdigd als advocaat sinds 1993 Pels

Nadere informatie

Bijlage 1 Uitgangspunten en inhoud van Zvw-pgb

Bijlage 1 Uitgangspunten en inhoud van Zvw-pgb Bijlage 1 Uitgangspunten en inhoud van Zvw-pgb Onderhandelingsresultaat overeengekomen door Per Saldo, ZN en VWS Uitgangspunten: Per 1 januari 2015 worden, indien de wijziging van het Besluit zorgverzekering

Nadere informatie

Bekijk hier de uitspraak van de Commissie van Beroep GCHB 2010-401

Bekijk hier de uitspraak van de Commissie van Beroep GCHB 2010-401 Bekijk hier de uitspraak van de Commissie van Beroep GCHB 2010-401 Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 89 d.d. 3 mei 2010 (mr. drs. M.L. Hendrikse, voorzitter, mr. B.F. Keulen

Nadere informatie

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten?

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten? Uw zorgverzekering Wist u dat de zorgverzekering verplicht is? Wist u dat u altijd geaccepteerd moet worden voor een basisverzekering? Wist u dat een zorgverzekeraar een zorgplicht heeft om u de zorg uit

Nadere informatie

1 Overeenkomstenstelsel in de zorgverzekeringen

1 Overeenkomstenstelsel in de zorgverzekeringen 1 Overeenkomstenstelsel in de zorgverzekeringen Zorgovereenkomsten in de Zorgverzekeringswet (Zvw) De Zorgverzekeringswet verplicht iedereen die legaal in Nederland woont (die verzekerd is ingevolge de

Nadere informatie

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties In deze bijlage behandelen we kort vijf opties die de gemeente kan inzetten bij de

Nadere informatie

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg.

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen VOOR: Gepensioneerden AGRIFIRM 24 en 26 maart 2015. Kort filmpje over mijn voettocht

Nadere informatie

Nota. Nota openbaar: Ja. Nummer: 14INT04226. Invulling Wet chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en Compensatie Eigen Risico (CER) Onderwerp:

Nota. Nota openbaar: Ja. Nummer: 14INT04226. Invulling Wet chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en Compensatie Eigen Risico (CER) Onderwerp: Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 14INT04226 II Onderwerp: II Datum vergadering^ Ö Nota openbaar: Ja Invulling Wet chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en Compensatie Eigen Risico (CER)

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : De heer A te B, vertegenwoordigd door C te D, tegen E en F, beide te G Zaak : Farmaceutische zorg, medicinale cannabis Zaaknummer : 2011.02852 Zittingsdatum : 10 oktober

Nadere informatie

De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen

De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen Prof. dr. Roger J. A. Laeven Amsterdam School of Economics University of Amsterdam, EURANDOM, ACIS, CentER and Netspar KNAW Amsterdam 15 maart

Nadere informatie

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Er zijn BELANGRIJKE verschillen Nederland telt veel verzekeringsmaatschappijen. Elke maatschappij heeft eigen producten

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Leijten (SP) over de reclames van de zorgverzekeraars (2010Z19431).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Leijten (SP) over de reclames van de zorgverzekeraars (2010Z19431). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Van goede zorg verzekerd. Zorgverzekering. Oegstgeest 27 september 2014

Van goede zorg verzekerd. Zorgverzekering. Oegstgeest 27 september 2014 1 Van goede zorg verzekerd Zorgverzekering Oegstgeest 27 september 2014 Volksgezondheid Toekomst Verkenningen VTV 2013 Uitgangspunten zorgverzekeraars Zorgverzekeraars: Hanteren solidariteit en voor iedereen

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B vs. C en E, beide te D. Zaak Zaaknummer : 2008.00672 Zittingsdatum : 1 oktober 2008 : Premiekorting, wijziging verzekeringsvoorwaarden aanvullende verzekering 1/6

Nadere informatie

ANONIEM Bindend advies

ANONIEM Bindend advies ANONIEM Bindend advies Partijen : A te B vs C te D Zaak : Hulpmiddelenzorg, wijziging prothesemaker Zaaknummer : ANO07.369 Zittingsdatum : 21 november 2007 1/6 BINDEND ADVIES Zaak: ANO07.369 (Hulpmiddelenzorg,

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 253 Wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg, de Wet cliëntenrechten zorg en enkele andere wetten in verband met het tijdig signaleren

Nadere informatie

Kaartenboek Gezondheidszorg Editie 2015. Zó werkt de zorg in Nederland. inkijkexemplaar. dr Maaike de Vries en drs Jenny Kossen

Kaartenboek Gezondheidszorg Editie 2015. Zó werkt de zorg in Nederland. inkijkexemplaar. dr Maaike de Vries en drs Jenny Kossen Zó werkt de zorg in Nederland Kaartenboek Gezondheidszorg Editie 2015 dr Maaike de Vries en drs Jenny Kossen Inhoudsopgave Voorwoord VvAA 3 Voorwoord De Argumentenfabriek 7 Verantwoording 13 Lijst van

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B in deze vertegenwoordigd door E, tegen C te D Zaak : Mondzorg, botopbouw, implantaten in betande kaak Zaaknummer : 2009.01464 Zittingsdatum : 21 oktober 2009 1/6

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B, in deze vertegenwoordigd door C te D vs E te F Zaak : Geneeskundige zorg, medisch specialistische zorg, MoM heupprothese, buitenland Zaaknummer : ANO07.202 Zittingsdatum

Nadere informatie

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten)

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) Jac Rinkes Workshop SKGZ 3-10-13 Zorgverzekeringswet Artikel 13 1.

Nadere informatie

: Gerard Spong : 4 juni 2014. Wijziging verzekeringswet

: Gerard Spong : 4 juni 2014. Wijziging verzekeringswet van datum woorden : Gerard Spong : 4 juni 2014 : 1345 Wijziging verzekeringswet 1. De minister van Volksgezondheid heeft het voornemen geuit art. 13 Zorgverzekeringswet te wijzigen. De wijziging komt er

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B in haar hoedanigheid van wettelijk vertegenwoordiger van E tegen C te D Zaak : Hulpmiddelenzorg, brillenglazen Zaaknummer : 2010.02407 Zittingsdatum : 23 februari

Nadere informatie

Verder treft u hieronder de integrale teksten van het regeerakkoord aan die van toepassing zijn op het werk van Wmo-raden:

Verder treft u hieronder de integrale teksten van het regeerakkoord aan die van toepassing zijn op het werk van Wmo-raden: Vrijheid en verantwoordelijkheid Regeerakkoord VVD-CDA De Koepel Wmo-raden heeft voor u het huidige regeerakkoord en bijbehorende stukken doorgenomen. Er zijn weinig specifieke opmerkingen over de WMO

Nadere informatie

Waarom het voor u zo. BELANGRIJK is dat wij 100% onafhankelijk zijn!

Waarom het voor u zo. BELANGRIJK is dat wij 100% onafhankelijk zijn! Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij 100% onafhankelijk zijn! Onze ONAFHANKELIJKHEID is uw belang Ons kantoor is onafhankelijk. Alleen daardoor kunnen wij optimaal opkomen voor uw belangen. Dat doen

Nadere informatie

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Er zijn BELANGRIJKE verschillen Nederland telt veel verzekeringsmaatschappijen. Elke maatschappij heeft eigen producten

Nadere informatie

Winst behalen met PPSconstructies

Winst behalen met PPSconstructies Winst behalen met PPSconstructies Er valt veel winst te behalen met PPS-constructies. Maar dan moeten opdrachtgever en opdrachtnemer goed samenwerken. Daar komt wel wat bij kijken. Het denken in PPS is

Nadere informatie

Nieuwsbrief Sociaal Domein Kop van Noord-Holland

Nieuwsbrief Sociaal Domein Kop van Noord-Holland Nieuwsbrief Sociaal Domein Kop van Noord-Holland Maandag 28 juli 2014 Nieuwsbrief nummer 3 Colleges Den Helder, Schagen en Hollands Kroon wijzigen samenwerking Sociaal Domein De colleges van Den Helder,

Nadere informatie

Ronde Tafel Gesprek / bijzondere procedure - 19 januari 2015 Tweede Kamer

Ronde Tafel Gesprek / bijzondere procedure - 19 januari 2015 Tweede Kamer Ronde Tafel Gesprek / bijzondere procedure - 19 januari 2015 Tweede Kamer Dames en heren, Kwalitatief goede, toegankelijke en betaalbare zorg dat is de inzet van de overheid, de verzekeraars en de aanbieders.

Nadere informatie

Transitie Langdurige Zorg

Transitie Langdurige Zorg Transitie Langdurige Zorg Manager Inkoop Verpleging, Verzorging, Thuiszorg Manager Inkoop Verpleging, Verzorging, Thuiszorg AWBZ in historisch perspectief 1968 Ontstaan van de AWBZ voor langdurige onverzekerbare

Nadere informatie

De totstandkoming van de Zorgverzekeringswet 2006. Geert Jan Hamilton 13 oktober 2011

De totstandkoming van de Zorgverzekeringswet 2006. Geert Jan Hamilton 13 oktober 2011 De totstandkoming van de Zorgverzekeringswet 2006 Geert Jan Hamilton 13 oktober 2011 Naoorlogs Nijmegen, jaren 50 Huisartsenpraktijk Berg- en Dalseweg 3 Ziekenfondspatiënten op spreekuur Particulieren

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 9 december 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 9 december 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Datum 1 oktober 2013 Betreft Advies over het concept wetsvoorstel Langdurige Intensieve Zorg

Datum 1 oktober 2013 Betreft Advies over het concept wetsvoorstel Langdurige Intensieve Zorg > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport t.a.v. de heer Van Rijn Postbus 203 50 2500 EJ DEN HAAG 0530.2013118287 College voor zorgverzekeringen Pakket

Nadere informatie

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan. zorgeloos verzekerd via uw werkgever. informatie voor de werknemer

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan. zorgeloos verzekerd via uw werkgever. informatie voor de werknemer Zorg Plan en Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd via uw werkgever informatie voor de werknemer Zorg Plan Zorgeloos verzekerd via uw werkgever Een goede zorgverzekering draagt bij aan een gezond en zorgeloos

Nadere informatie

Vergelijkingssites voor zorgverzekeringen. Tweede onderzoek naar kwaliteit van vergelijkingssites voor zorgverzekeringen op het internet

Vergelijkingssites voor zorgverzekeringen. Tweede onderzoek naar kwaliteit van vergelijkingssites voor zorgverzekeringen op het internet Vergelijkingssites voor zorgverzekeringen Tweede onderzoek naar kwaliteit van vergelijkingssites voor zorgverzekeringen op het internet december 2008 Inhoud Vooraf 5 Managementsamenvatting 7 1. Inleiding

Nadere informatie

Ontwikkelingen in zorg, welzijn en wonen Joop Blom, voorzi-er commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG VOOR: Vereniging Gepensioneerden ANWB.

Ontwikkelingen in zorg, welzijn en wonen Joop Blom, voorzi-er commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG VOOR: Vereniging Gepensioneerden ANWB. Ontwikkelingen in zorg, welzijn en wonen Joop Blom, voorzi-er commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG VOOR: Vereniging Gepensioneerden ANWB. De Bilt, 27 november 2015. Vergrijzing in Nederland 27 november

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B vertegenwoordigd door F te G tegen C en E beide te D Zaak : Geneeskundige zorg, ziekenhuisverplaatste zorg, verpleging, hulpmiddelen, farmaceutische zorg, aanmelding

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B, tegen C en E beiden te D Zaak : Farmaceutische zorg; Cialis Zaaknummer : 2009.02640 Zittingsdatum : 9 juni 2010 1/6 Geschillencommissie Zorgverzekeringen (prof.

Nadere informatie

Het (ontwerp) wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen is ter consultatie voorgelegd. Vereniging Eigen Huis reageert daarop als volgt.

Het (ontwerp) wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen is ter consultatie voorgelegd. Vereniging Eigen Huis reageert daarop als volgt. Van: Vereniging Eigen Huis Het (ontwerp) wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen is ter consultatie voorgelegd. Vereniging Eigen Huis reageert daarop als volgt. I. Inwerkingtreding Het wetsvoorstel

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Nadere regeling compensatie eigen risico en collectieve zorgverzekering gemeente

Nadere regeling compensatie eigen risico en collectieve zorgverzekering gemeente Nadere regeling compensatie eigen risico en collectieve zorgverzekering gemeente citeertitel: Nadere regeling compensatie zorgkosten vastgesteld bij besluit van:.10 november 2015 Opdrachtgever: Gemeente

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B, tegen C te D en E te F Zaak : Geestelijke gezondheidszorg Zaaknummer : 2009.02144 Zittingsdatum : 23 juni 2010 1/6 Geschillencommissie Zorgverzekeringen (prof.

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES. : Hulpmiddelen, sta-opstoel Zaaknummer : ANO08.152 Zittingsdatum : 9 april 2008 1/6

ANONIEM BINDEND ADVIES. : Hulpmiddelen, sta-opstoel Zaaknummer : ANO08.152 Zittingsdatum : 9 april 2008 1/6 ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B vs C te D Zaak : Hulpmiddelen, sta-opstoel Zaaknummer : ANO08.152 Zittingsdatum : 9 april 2008 1/6 Zaak ANO08.152, Hulpmiddelen, sta-opstoel Geschillencommissie

Nadere informatie

perspectief zorgverzekeraar Jeroen Crasborn Senior adviseur zorgstrategie Rvb & Directie Zilverenkruis Achmea

perspectief zorgverzekeraar Jeroen Crasborn Senior adviseur zorgstrategie Rvb & Directie Zilverenkruis Achmea perspectief zorgverzekeraar Jeroen Crasborn Senior adviseur zorgstrategie Rvb & Directie Zilverenkruis Achmea 1 2 3 Zorgkostenstijging is van alle jaren maar extra waakzaamheid geboden Ontwikkeling zorguitgaven

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B vs. C te D Zaak : Mondzorg, bijzondere tandheelkundige hulp Zaaknummer : ANO07.029 Zittingsdatum : 21 maart 2007 1/5 Zaak: ANO07.029 (Mondzorg, bijzondere tandheelkundige

Nadere informatie

Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse

Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) Eigen schuld en bereddingsplicht bij zorgverzekeringen Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse Algemene opmerkingen (1) De zorgverzekeringsovereenkomst bestaat niet:

Nadere informatie

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI Beter Af Verzuim Risico Verzekering Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI 2 SamenWerken aan Gezond Ondernemen Voor u als werkgever in de sector cultuur is het van groot belang uw organisatie

Nadere informatie

Zorgverzekering een zorg?

Zorgverzekering een zorg? Prof. C.N. Teulings 2007 Zorguitgaven in Nederland en VS % BBP 18 16 14 12 10 8 6 4 2 Ontwikkeling Zorguitgaven als % GDP (OECD-definities) VS (totaal) Nederland (totaal) VS (publiek) Nederland (publiek)

Nadere informatie

In 2013 verandert het basispakket van de zorgverzekering als volgt:

In 2013 verandert het basispakket van de zorgverzekering als volgt: Zorgverzekering Iedereen die in Nederland woont of werkt moet een basisverzekering hebben. Dit basispakket dekt de standaardzorg van bijvoorbeeld huisarts, ziekenhuis of apotheek. Daarnaast kunt u zich

Nadere informatie

BELEIDSREGEL BR/CU-5066

BELEIDSREGEL BR/CU-5066 BELEIDSREGEL Afschrijvingskosten dubieuze debiteuren curatieve GGZ Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse Zorgautoriteit

Nadere informatie

Richtsnoer Informatieverstrekking door ziektekostenverzekeraars

Richtsnoer Informatieverstrekking door ziektekostenverzekeraars Richtsnoer Informatieverstrekking door ziektekostenverzekeraars 26015804 1 Inleiding Op 1 januari 2006 is de Zorgverzekeringswet (Zvw) van kracht geworden. De Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) treedt

Nadere informatie

Financiering van het zorgstelsel in historisch perspectief

Financiering van het zorgstelsel in historisch perspectief Financiering van het zorgstelsel in historisch perspectief K.P. Companje Kenniscentrum Historie Zorgverzekeraars Doel van deze presentatie Antwoord op de vraag: Wat was de rol van de ƒ/ in de spreekkamer,

Nadere informatie

Vergoeding van inrichtingskosten bij gedwongen verhuizing

Vergoeding van inrichtingskosten bij gedwongen verhuizing Bijlage 15 bij circulaire Care/AWBZ/14/10c BELEIDSREGEL Vergoeding van inrichtingskosten bij gedwongen verhuizing Ingevolge artikel 57, eerste lid, onderdeel b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg

Nadere informatie

Kaartenboek Gezondheidszorg Editie 2015. Zó werkt de zorg in Nederland. inkijkexemplaar. dr Maaike de Vries en drs Jenny Kossen

Kaartenboek Gezondheidszorg Editie 2015. Zó werkt de zorg in Nederland. inkijkexemplaar. dr Maaike de Vries en drs Jenny Kossen Zó werkt de zorg in Nederland Kaartenboek Gezondheidszorg Editie 2015 dr Maaike de Vries en drs Jenny Kossen Inhoudsopgave Inleiding 3 Voorwoord 3 Medicijn tegen dat knagende gevoel en andere 5 redenen

Nadere informatie

Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van PM 2010, Z/F-3009247;

Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van PM 2010, Z/F-3009247; Besluit van houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met actualisatie van de regels over de vaststelling van de vereveningsbijdrage Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid,

Nadere informatie

3.1 Zorgaanbieder De zorgaanbieder als bedoeld in artikel 1 aanhef en onder c van de Wmg.

3.1 Zorgaanbieder De zorgaanbieder als bedoeld in artikel 1 aanhef en onder c van de Wmg. Bijlage 19 bij circulaire Care/AWBZ/14/04c REGELING Administratie- en declaratievoorschriften ZZP-meerzorg Wlz Ingevolge de artikelen 36, derde lid, 37, eerste lid en artikel 38 derde lid van de Wet marktordening

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B vs C te D Zaak : Hulpmiddelen, bed in speciale uitvoering met vezelmatras en papegaai Zaaknummer : ANO07.048 Zittingsdatum : 21 maart 2007 1/6 Zaak: ANO07.048,

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Waterlandstichting. Nieuwe dynamiek in de zorgmarkt. Irene Voskamp

Waterlandstichting. Nieuwe dynamiek in de zorgmarkt. Irene Voskamp Waterlandstichting Nieuwe dynamiek in de zorgmarkt Irene Voskamp Inleiding Marktwerking in de zorg lijkt een ontwikkeling van de laatste jaren. Maar in feite heeft marktwerking in de sector altijd een

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : Mevrouw A te B, tegen Menzis Zorgverzekeraar N.V. te Wageningen Zaak : Premie, premieachterstand: aanmelding ZiN, pre-wanbetalerbetalingsregeling Zaaknummer : 201402831

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. Wet van houdende wijziging van de Wet cliëntenrechten zorg, de Wet gebruik burgerservicenummer in de zorg, de Wet marktordening gezondheidszorg en de Zorgverzekeringswet (cliëntenrechten bij elektronische

Nadere informatie

Deze lijst is bijgewerkt tot en met 1 juni 2009.

Deze lijst is bijgewerkt tot en met 1 juni 2009. Disclaimer De onderhavige lijst van bepalingen van algemeen belang voor levensverzekeraars en schadeverzekeraars is niet volledig en evenmin uitputtend. Verzekeraars met zetel in een andere lidstaat van

Nadere informatie

ANONIEM ADVIES. : A te B vs. C te D : Hulpmiddelenzorg, siliconen armprothese Zaaknummer : 2008.00746 Zittingsdatum : 27 augustus 2008

ANONIEM ADVIES. : A te B vs. C te D : Hulpmiddelenzorg, siliconen armprothese Zaaknummer : 2008.00746 Zittingsdatum : 27 augustus 2008 ANONIEM ADVIES Partijen : A te B vs. C te D Zaak : Hulpmiddelenzorg, siliconen armprothese Zaaknummer : 2008.00746 Zittingsdatum : 27 augustus 2008 1/6 BINDEND ADVIES Zaak: 2008.00746 (Hulpmiddelenzorg,

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

BELEIDSREGEL CA-BR-1508. Prestatiebeschrijvingen en tarieven ZZPmeerzorg. Bijlage 11 bij circulaire Care/AWBZ/14/04c

BELEIDSREGEL CA-BR-1508. Prestatiebeschrijvingen en tarieven ZZPmeerzorg. Bijlage 11 bij circulaire Care/AWBZ/14/04c Bijlage 11 bij circulaire Care/AWBZ/14/04c BELEIDSREGEL Prestatiebeschrijvingen en tarieven ZZPmeerzorg Wlz Ingevolge artikel 57, eerste lid, onderdeel b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg

Nadere informatie

De prestaties en tarieven zijn van toepassing voor cliënten geïndiceerd voor of aangewezen op verblijf.

De prestaties en tarieven zijn van toepassing voor cliënten geïndiceerd voor of aangewezen op verblijf. Bijlage 19 bij circulaire Care/Wlz/15/07c BELEIDSREGEL Extreme kosten zorggebonden materiaal en geneesmiddelen Ingevolge artikel 57, eerste lid, onderdeel b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg

Nadere informatie

houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage over het jaar 2016

houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage over het jaar 2016 Besluit van houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage over het jaar 2016 Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van..,

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B, tegen C en E beide te D Zaak : Farmaceutische zorg, voorschrijvend arts Zaaknummer : 2009.01831 Zittingsdatum : 23 juni 2010 1/5 Geschillencommissie Zorgverzekeringen

Nadere informatie

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Netwerkbijeenkomst decentraliseren = innoveren, georganiseerd door Zorg voor Innoveren, Utrecht, 26 juni 2014 Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Behandeld door Telefoonnummer E-mailadres Kenmerk 12D0021700. Onderzoek Europsyche/GGZ 20 juni 2012

Behandeld door Telefoonnummer E-mailadres Kenmerk 12D0021700. Onderzoek Europsyche/GGZ 20 juni 2012 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Mevrouw drs. E.I. Schippers Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Newtonlaan 1-41 3584 BX Utrecht Postbus 3017 3502 GA Utrecht T 030 296 81 11 F 030 296 82 96

Nadere informatie

Het nieuwe zorgstelsel en de arts BMO

Het nieuwe zorgstelsel en de arts BMO Het nieuwe zorgstelsel en de arts BMO Een verkennende rondgang door het nieuwe stelsel Jacques van der Most 1 Menu herverdeling van verantwoordelijkheden publieke en private sociale verzekering solidariteitskenmerken

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B, in haar hoedanigheid van wettelijk vertegenwoordiger van haar minderjarige dochter vs. C te D Zaak : geneesmiddelen (Melatonine) Zaaknummer : ANO06.88 Zittingsdatum

Nadere informatie

3) Verslag van de vergadering van 29 september 2014, zie bijlage 1 (16:05 uur)

3) Verslag van de vergadering van 29 september 2014, zie bijlage 1 (16:05 uur) Agenda voor de vergadering van het Platform Zelfredzaam Datum: Locatie: 12 januari 2015 van 16:00 uur tot uiterlijk 19:00 uur (voor een eenvoudige maaltijd wordt gezorgd) Kulturhus Lienden Koningin Beatrixplein

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : De heer A te B, vertegenwoordigd door de heer C te D, tegen E en F, beide te G Zaak : Farmaceutische zorg, eigen bijdrage Otrivelle Zaaknummer : 2012.00761 Zittingsdatum

Nadere informatie

BINDEND ADVIES. Partijen : A te B, tegen C te E Zaak : Hulpmiddelenzorg, hulphond Zaaknummer : 2010.00147 Zittingsdatum : 7 juli 2010

BINDEND ADVIES. Partijen : A te B, tegen C te E Zaak : Hulpmiddelenzorg, hulphond Zaaknummer : 2010.00147 Zittingsdatum : 7 juli 2010 BINDEND ADVIES Partijen : A te B, tegen C te E Zaak : Hulpmiddelenzorg, hulphond Zaaknummer : 2010.00147 Zittingsdatum : 7 juli 2010 1/6 Geschillencommissie Zorgverzekeringen (prof. mr. A.I.M. van Mierlo

Nadere informatie

Partij voor de Dieren

Partij voor de Dieren Partij voor de Dieren 1) Programmaonderdeel Zorg uit het verkiezingsprogramma 2012 2) Toelichting bij standpunt(en) bij stellingen uit de Stemwijzer Huisartsenzorg Zorg Solidariteit in de zorg staat onder

Nadere informatie

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd in 2008. informatie voor de particulier

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd in 2008. informatie voor de particulier Plan en Keuze Plan zorgeloos verzekerd in 2008 informatie voor de particulier Plan en Keuze Plan de basisverzekering zorgeloos verzekerd Een goede zorgverzekering draagt bij aan een gezond en zorgeloos

Nadere informatie

Globalisering en gezondheidszorg

Globalisering en gezondheidszorg Globalisering en gezondheidszorg De invloed van Europa op de gezondheidszorgverzekering en de markt van de gezondheidszorg Rita Baeten, VWEC 19 november 2010 Overzicht presentatie Bevoegdheidsverdeling

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 077 Evaluatie van de Wet structurele maatregelen wanbetalers zorgverzekering Nr. 4 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Nadere informatie

Medewerkers gezond aan het werk houden

Medewerkers gezond aan het werk houden Medewerkers gezond aan het werk houden CZ Interventie Expert 2016 Uw medewerkers krijgen de beste interventies op maat Medewerkers gezond aan het werk houden Medewerkers kunnen door gezondheidsklachten

Nadere informatie

19.15-19.45 uur : Inloop met koffie en thee 19.45-20.00 uur : Opening door directie 20.00-20.30 uur : Univé zorg in 2015 20.30-21.

19.15-19.45 uur : Inloop met koffie en thee 19.45-20.00 uur : Opening door directie 20.00-20.30 uur : Univé zorg in 2015 20.30-21. 19.15-19.45 uur : Inloop met koffie en thee 19.45-20.00 uur : Opening door directie 20.00-20.30 uur : Univé zorg in 2015 20.30-21.00 uur : Pauze 21.00-21.30 uur : Veranderingen in de AWBZ 21.30-22.30 uur

Nadere informatie

Bij besluit van 16 oktober 2007 heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: de minister) dit verzoek afgewezen

Bij besluit van 16 oktober 2007 heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: de minister) dit verzoek afgewezen LJN: BJ3428, Raad van State, 200805745/1/H2 Datum uitspraak: 22-07-2009 Datum publicatie: 23-07-2009 Rechtsgebied: Bestuursrecht overig Soort procedure: Hoger beroep Inhoudsindicatie: Bij brief van 5 september

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Belangenvereniging pensioengerechtigden Politie 21 november 2012 Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG. Belangenvereniging Pensioengerechtigden

Nadere informatie