NUT EN NOODZAAK VAN EFRO IN NEDERLANDSE REGIO S

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NUT EN NOODZAAK VAN EFRO IN NEDERLANDSE REGIO S"

Transcriptie

1 NUT EN NOODZAAK VAN EFRO IN NEDERLANDSE REGIO S

2 NUT EN NOODZAAK VAN EFRO IN NEDERLANDSE REGIO S EUROPEES FONDS VOOR REGIONALE ONTWIKKELING EFRO PAGINA 1

3 NUT EN NOODZAAK VAN EFRO IN NEDERLANDSE REGIO S De Europese structuurfondsen worden in Nederlandse regio s ingezet om de Europa2020-strategie tot stand te brengen. Zij leveren een directe bijdrage aan slimme, duurzame en inclusieve groei in Nederland en Europa. In 2007 startte de huidige programmaperiode van het Europese regionale beleid ( ). Nederland ontvangt voor de gehele periode 830 miljoen euro uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). 1 De EFRO-middelen worden via vier landsdelige programma s ingezet (zie tabel 1). Bij de inzet van die EFRO-middelen geldt de verplichting tot cofinanciering: voor iedere euro uit het EFRO dient minimaal één nationale euro te worden bijgelegd. Dit mag zowel publiek als privaat geld zijn. In de praktijk blijkt dat deze cofinanciering door private inbreng veel hoger uitpakt. Dit wordt het multipliereffect genoemd. Iedere EFRO-euro uit Brussel levert gemiddeld 3 tot 4 euro aan cofinanciering op (eindrapportage EFRO programma s , ex-post evaluatie). Hierdoor levert het EFRO-budget van 830 miljoen euro een investeringsbudget op van meer dan 3 miljard euro! Een onmisbaar budget voor de provincies en steden in Nederland om de regionale economieën te stimuleren in nauwe samenwerking met bedrijfsleven en kennisinstellingen. De hoeksteen van Europa2020 is innovatie en de uitbouw van een Europese kenniseconomie. De huidige EFROprojecten zetten nadrukkelijk in om kennis en innovatie te bevorderen. De vier landsdelen willen dit versterkt doorzetten in de nieuwe programmaperiode. Met de inzet van de EFRO-middelen worden nieuwe concepten en nieuwe toepassingen gelanceerd. Hierbij is specifieke aandacht voor de lastig financierbare sprong van laboratorium naar grootschalige markttoepassing; verbindingen tussen clusters gelegd. De meeste innovaties vinden op het snijvlak van thematische clusters plaats; Tabel 1: Bedragen EFRO voor Doelstelling Regionale concurrentiekracht per regionaal programma (x euro) Programma Bedrag Noord Oost West Zuid Totaal Met de EFRO-gelden wordt een basis gelegd voor de ontwikkeling van clusters op regionale schaal. Dit is onmisbaar voor het MKB dat sterk regionaal georiënteerd is. Deze clusters krijgen op die manier een springplank om uit te groeien tot clusters van Europese importantie. Hiermee worden bedrijven en onderzoeksinstellingen versterkt, waardoor zij op termijn kunnen deelnemen aan het Kaderprogramma voor Onderzoek en Innovatie van de Europese Commissie (dit wordt in de volgende programmaperiode Horizon2020 genoemd). Het moet uiteindelijk leiden tot meer private investeringen in R&D, dé grote uitdaging voor Nederland op het gebied van innovatie op dit moment. Met EFRO worden ook projecten gefinancierd die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de productie van hernieuwbare energie (bijvoorbeeld getijdenenergie en walstroom), een belangrijke opgave voor Nederland in het kader van het Nationaal Hervormingsprogramma (NHP). Met EFRO wordt daardoor directe uitvoering gegeven aan het NHP en daarmee aan de Europese vereisten. Hieronder staan een aantal voorbeeldprojecten uit de huidige EFRO-programma s per landsdeel. Neem voor meer informatie contact op met de desbetreffende managementautoriteit. Meer projecten zijn terug te vinden op de speciale website met alle structuurfondsenprojecten in Nederland: kennisnetwerken opgezet; en wordt de kennisinfrastructuur versterkt, bijvoorbeeld met de aanleg van science parks. 1) In totaal ontvangt Nederland tussen 2007 en ,66 miljard euro uit de structuurfondsen. Naast middelen uit EFRO, krijgt Nederland ook 830 miljoen euro uit het Europees Sociaal Fonds (uitvoering via één nationaal programma). EFRO PAGINA 3

4 Regio West, programma Kansen voor West Van lab naar markt, voor een koolstofarme economie: Bio-proces Pilot Facility (BPF) Eén van de doelstellingen uit de Europa2020-strategie is de overgang naar een Europese economie die voor haar energiegebruik minder afhankelijk is van het gebruik van fossiele brandstoffen. Deze overgang naar een biobased economy staat nog in de kinderschoenen. De stap van laboratoriumschaal naar industriële praktijk is nu nog de bottleneck bij het omzetten van bio-based reststromen (zoals landbouwafval) naar grondstoffen voor bouwmaterialen, chemische en farmaceutische producten en biobrandstoffen. Het Bio-proces Pilot Facility (BPF) project is een met EFRO gebouwde proeffaciliteit in Delft. Hierin kunnen bedrijven en kennisinstellingen testen of hun ideeën ook op grotere schaal haalbaar zijn. Daarmee wordt kennisvalorisatie mede met Europese middelen gefaciliteerd. Opvallend hierbij is dat het private aandeel in de kosten voor het project ruim 26 miljoen euro van de totale kosten (41,5 miljoen euro) bedraagt. Het BPF signaleert en lost problemen op die voor toepassing op industriële schaal in kaart moeten worden gebracht. De proeffaciliteit in Delft is wereldwijd de eerste in haar soort. Zowel de schaalgrootte als het open karakter maakt de faciliteit uniek. Nederland, en in het bijzonder de Zuidvleugel van de Randstad, wordt hiermee in Europa koploper in de ontwikkeling van de bio-based economy. Het BPF-project zal bestaan uit losse modules, zoals een bio-raffinage sectie, een bio-chemicaliën pilot installatie, geavanceerde bio-processen pilot installatie en een scheidingstechnologie installatie. De gebruiker stelt uit de beschikbare modules zelf het proces samen dat getest zal worden. Hierdoor is de proeffaciliteit flexibel en afgestemd op de meest uiteenlopende bedrijfstakken, van klein naar groot, van chemische industrie tot apparatenbouw. De faciliteit wordt ook een expertisecentrum, waar studenten van MBO tot universitair, onderzoekers en technologen de mogelijkheid hebben om een opleiding of training te volgen. Wetenschap en bedrijfsleven realiseren samen een internationale medische topvoorziening: VU University Medical PET-MRI Center Het VU Medisch Centrum is een universitair medisch centrum met meer dan medewerkers. Dit betekent dat niet alleen patiëntenzorg een kerntaak is, maar nadrukkelijk ook het verrichten van wetenschappelijk onderzoek en het verzorgen van opleidingen. Met de EFRO-investering wordt een zeer modern imaging center ingericht, waar alle beeldvormende technieken bij elkaar gebracht worden. Ook wordt hiermee de PET-MRI onderzoeksapparatuur aangeschaft. Een combinatie van Positron Emission Tomography (moleculaire informatie) en Magnetic Resonance Imaging (anatomische en fysiologische informatie). Op slechts enkele plaatsen in de wereld beschikt een universitair medisch centrum over een vergelijkbaar imaging center. Het gebruik van PET-MRI kan een revolutie betekenen op het gebied van imaging. Deze scanner maakt geavanceerde beeldvorming mogelijk, die artsen en wetenschappers helpt bij onderzoek naar nieuwe diagnose- en behandelmethoden van kanker, neurologische aandoeningen zoals Alzheimer en cardiovasculaire aandoeningen. Het project is een voorbeeld van de ontwikkeling van een internationale medische topvoorziening die de kennisinfrastructuur van het Medisch Centrum van de VU versterkt. Hierdoor kunnen de VU en aangesloten bedrijven participeren in nieuwe onderzoekconsortia in het kader van het Europese Kaderprogramma voor Onderzoek en Ontwikkeling (Horizon2020). Via innovatie naar een koolstofarme economie: Walstroom-projecten In de provincies Noord- en Zuid-Holland worden verschillende duurzaamheidsprojecten uitgevoerd gericht op het terugdringen van de milieubelasting in combinatie met innovatieve oplossingen voor het opwekken van duurzame energie. Dit zijn twee belangrijke doelstellingen uit de Europa2020-strategie. Een goed voorbeeld daarvan zijn de Walstroom-projecten. De toepassing van walstroom bij lig-, laad- en losplaatsen van binnenvaartschepen in of bij binnensteden is een maatregel voor een duurzame binnenvaartsector. Schepen hoeven niet langer dieselgestookte (luchtverontreiniging) generatoren te gebruiken om in hun elektriciteitsbehoeften te voorzien. In plaats daarvan kunnen schippers de stroom gebruiksvriendelijk en met het juiste vermogen via een stekker van de wal krijgen. Bij elkaar worden ruim 700 innovatieve walstroomvoorzieningen geplaatst voor de binnenvaart. Daarnaast worden meetsystemen ontwikkeld, dienstverlening, service en onderhoud opgezet en een uniform betalingssysteem tot stand gebracht. Zo krijgt de binnenvaartsector te maken met een uniform netwerk van stroomvoorziening. Walstroom heeft op lange termijn direct effect op de luchtkwaliteit. Ook heeft de walstroom een positief effect op de geluidhinder, want dieselgeneratoren zijn erg luidruchtig. Daarnaast draagt walstroom bij aan het terugdringen van klimaatverandering, omdat er groene stroom (duurzame energiebronnen) wordt geleverd. Ten slotte is de uniforme manier van aansluiting en betaling een goede basis voor het opzetten van een Europeesbreed netwerk van walstroom. PAGINA 4 EFRO

5 Regio Oost, GO-EFRO-programma Cross-overs tussen sectoren bevorderen: Food and Cognition Modelsystems Dankzij EFRO wordt kruisbestuiving gestimuleerd tussen Topsectoren en zijn de afgelopen jaren dwarsbestanden ontstaan tussen Food, Health en Techno Valley. Projectpartners vergroten hiermee hun netwerk en dat biedt kansen voor innovatie. Sterke Gelderse bedrijven en kennisinstellingen bundelen hun kennis en kunde in de regio op het gebied van voedselinnovatie, brein en praktische ontwikkeling van systemen om te werken aan een maatschappelijk probleem. Ze ontwikkelen testsystemen die voorspellen hoe voeding en brein elkaar kunnen beïnvloeden. De onderzoekers kijken ook naar wat er in de hersenen gebeurt bij het eten van voedsel. Welke ingrediënten dragen bijvoorbeeld bij aan een prettige beleving van het voedingsproduct. Een voorbeeld: geeft een zoutarm product nog steeds eenzelfde voldoening of ga je dan meer of anders eten ter compensatie? Met de testresultaten kunnen bovendien voedingsingrediënten of supplementen ontwikkeld worden die bijvoorbeeld obesitas of ouderdomsaandoeningen zoals Parkinson of Alzheimer mogelijk positief kunnen beïnvloeden of mensen langer gezond en in goede (hersen-)conditie kunnen houden. Concurrentiekracht MKB vergroten: TIVO EFRO is ook van belang voor concurrentiekracht van het MKB te vergroten. De franchiseorganisatie van biologische slagers de Groene Weg heeft met EFRO-subsidie een technologische en organisatorische infrastructuur opgezet om de biologische herkomst van varkensvlees volledig te kunnen traceren. De biologische varkensketen kan hiermee meer garantie en transparantie aan de consument geven over de herkomst en kwaliteit van vlees. Dit sluit aan bij de maatschappelijke trend om meer zichtbaar te krijgen wat je eet, daarin vertrouwen te hebben en te voldoen aan de vraag naar eerlijke (biologische) producten. De innovatie moet de concurrentiekracht van de keten van (Oost-) Nederlands biologisch varkensvlees verder versterken. De infrastructuur bestaat uit de gezamenlijke inzet van elektronische identificatie, DNA-profilering, een geïntegreerd informatiesysteem en een ketenorganisatiemodel. Enkele Gelderse bedrijven en een kennisinstelling bundelen hun expertise om een goed systeem te realiseren: Wageningen Universiteit en Researchcentre, International Pig Genetics, NEDAP en De Groene Weg BV. De samenwerkende partners zijn Donders Center of Cognitive Neuroscience (Radboud Universiteit), Humane Voeding (Wageningen Universiteit), Packaging Design and Management (Universiteit Twente), Noldus, NIZO Food Research, H.J. Heinz en andere bedrijven. Project Nirion EFRO PAGINA 5

6 Versterken innovatiekracht en concurrentiepositie MKB: Nirion & NirionPlus Het project Nirion is de ontwikkeling van een nieuw meetinstrument, een soort minilaboratorium met wegwerpchip waarmee een nierpatiënt zelf - met slechts één druppel bloed - calcium, kalium, fosfaat en cretinine in het bloed kan meten. NirionPlus is het vervolgproject dat twee medische multi-lab-chips ontwikkelt en klinisch test. Met deze chips kunnen in één handeling meerdere stoffen worden gemeten in bloed en urine. Het consortium bestaat uit Medimate BV, Micronit Microfluidic BV, Hortec BV, UMC St. Radboud en KLC Isala Klinieken. Aanvrager Medimate is eind 2011 een strategische alliantie aangegaan met Achmea en Friesland Zorgverzekeraars. Het project levert een belangrijke bijdrage aan zorgpreventie en dus aan de vermindering van zorgkosten. Bovendien creëert het een grotere betrokkenheid bij patiënten doordat ze zelf hun waardes kunnen meten. NirionPlus draagt bij aan het versterken van de innovatiekracht en concurrentiepositie van de deelnemende MKB-bedrijven en de kennispositie van Isala Klinieken en UMC St. Radboud. Het project sluit aan bij de Europe 2020-strategie gericht op smart specialisation en het landelijke Topsectorenbeleid rond Life Sciences/ Health en maakt deel uit van de Twente Innovatieroute. Bovendien geeft het project invulling aan de Redmedtech strategie. Dit is een samenwerking op het gebied van medische technologie in Oost-Nederland met uitlopers naar Limburg, Groningen en Münster. Deze strategie wordt door Health Valley wordt gestimuleerd. Ook de provincie Overijssel heeft zich in het kader van de Oost- Nederlandse samenwerking hieraan verbonden. Kennis-kunde-kassa (kennisvalorisatie): Innovation 2 Industrialisation (MKB-)bedrijven in de micro- en nanotechnologie krijgen ondersteuning bij het toepasbaar maken van de door hen ontwikkelde technologieën en het vermarkten daarvan. De samenwerking biedt meerwaarde bij concrete innovatieprojecten zoals te ontwikkelen microtechnische medische instrumenten voor bloed- en vochtafname en echografie. In vergelijking met bestaande instrumenten zijn deze compacter, eenvoudiger te bedienen en te onderhouden. Voor bepaalde onderzoeken hoeft de patiënt niet meer naar het ziekenhuis, maar kan de huisarts of in sommige gevallen de patiënt zelf de meting uitvoeren. Dit vermindert zorgkosten, is minder belastend voor de patiënt en levert tijdwinst op. De Radboud Universiteit, Universiteit Twente en samenwerkende Oost-Nederlandse bedrijven bundelen hun krachten in dit project om de kennisinfrastructuur, innovatiekracht en concurrentiepositie van deelnemende MKB-bedrijven in Oost-Nederland te versterken. Hiermee worden minimaal 371 banen gecreëerd. Dit project is het resultaat van een sterk samenwerkingsverband tussen zowel Gelderse als Overijsselse partners. Het legt een dwarsverband tussen Health & Technology. Met het project wordt de collectieve kennis van het micro- en nanocluster in Oost-Nederland vergroot en bovendien gedeeld met nationale (zoals ASML) en internationale contacten. Een voorbeeld hiervan is een gezamenlijk platform voor bedrijven die actief zijn in de branches medical systems, aerospace, industry en automotive. Innovation 2 Industrialisation geeft een impuls aan het profileren van Oost-Nederland als internationale kennis- en expertiseregio voor microen nanotechnologie. Ook hier geldt dat regionale (publieke) partners door het inbrengen van zowel kennis als financiële middelen een belangrijke bijdrage aan de totstandkoming hebben geleverd. PAGINA 6 EFRO

7 Regio Noord, SNN Bouwen aan kennisclusters: ERIBA Eén van de pijlers onder het noordelijke healthy ageing - cluster is ERIBA: het European Research Institute on the Biology of Ageing. ERIBA, is een excellent Europees onderzoeksinstituut, waar topwetenschappers met hun onderzoeksgroepen fundamenteel onderzoek doen naar het verouderingsproces en ziekten die daarmee gepaard gaan. Op het terrein van het UMCG wordt speciaal voor dit instituut een nieuw gebouw neergezet, voorzien van alle faciliteiten voor toponderzoek naar de biologie van veroudering. ERIBA bundelt in de toekomst 150 onderzoekers rond 10 onderzoeksgroepen van wereldfaam, op één locatie. Door de fysieke bundeling wordt de uitwisseling kennisintensiever en de kans op doorbraken groter. ERIBA maakt gebruik van data uit LifeLines. LifeLines, de andere pijler onder het healthy ageing -cluster, valideert en bouwt voort op de theoretische doorbraken in ERIBA. De totale investeringen voor de bouw van het instituut ERIBA worden begroot op 24,7 miljoen euro. Voor de financiering van deze 24,7 miljoen euro zijn EFRO en Rijkscofinanciering ingezet: samen in totaal 7 miljoen euro. De overige financiering wordt verzorgd door de RuG, met 13,2 miljoen euro, de provincie Groningen met 2 miljoen euro en private partijen met in totaal circa 2,5 miljoen euro. Project ERIBA Cross-overs tussen sectoren bevorderen: SAWA, Sensors and Water SAWA is een noordelijk innovatieproject waarin grotendeels noordelijke bedrijven en kennisinstellingen geavanceerde sensoren ontwikkelen voor toepassingen op het gebied van drinkwaterkwaliteit. Het project is een initiatief van Waterlaboratorium Noord (WLN), N.V. NOM, Waterbedrijf Groningen, Waterleidingmaatschappij Drenthe en Sensor Universe. De vijftien partners van SAWA brengen verschillende kennis in. Bijvoorbeeld een werkende sensor die geschikt gemaakt moet worden voor toepassing in drinkwater. Andere partners hebben een meetprincipe waar een sensor voor ontwikkeld moet worden. De waterbedrijven weten welke informatie zij nodig hebben voor het verbeteren van bestaande processen. Deze partijen werken in SAWA samen aan onderzoek om te komen tot een breed toepasbare sensor. Sensoren kunnen de kwaliteit van het drinkwater realtime, ter plekke en voortdurend meten en bewaken. Daardoor kunnen drinkwaterproductie en -distributie worden verbeterd. Hiermee neemt de kwaliteit en efficiëntie van de drinkwatervoorziening toe. Sensoren die drinkwaterkwaliteit in de volle breedte kunnen meten, bestaan nog niet. De kennis om dit te kunnen doen is wel grotendeels beschikbaar. Het feitelijk ontwikkelen van een bruikbare sensor is echter nog een enorme stap. In SAWA hebben sensor ontwikkelbedrijven, waterbedrijven, kennisinstituten en een onderwijsinstelling de krachten gebundeld om deze stap te zetten. EFRO PAGINA 7

8 API Emmen De chemische industrie in Drenthe heeft op het gebied van toegepaste kunststofinnovaties een unieke positie in Nederland en in Europa. Vooral op het gebied van industriële garens en technische textiel. Veel op aardolie gebaseerde grondstoffen uit de petrochemie worden in de toekomst vervangen door biogrondstoffen. De regionale agrosector speelt hierbij een rol. In Emmen is begin 2009 een nieuwe kennis- en onderwijsfaciliteit opgezet op het gebied van kunststoffen onder de naam Applied Polymer Innovations Emmen (API Emmen). Het moet leiden tot een nieuw kenniscluster vezelchemie dat zorgt voor een versnelde vergroening en baanbrekende innovatieve toepassingen in de chemie, waardoor regionale innovaties en starters worden gestimuleerd en aangejaagd. Er wordt samengewerkt met andere toonaangevende Nederlandse bedrijven. API Emmen is een van de initiatiefnemers van het kunststoffencentrum aan de Kennis Campus Emmen van Stenden University en ondersteunt dit centrum door studenten en postdocs te begeleiden. Binnen API Emmen worden nieuwe hoogwaardige biokunststoffen en vezels ontwikkeld op basis van plantaardig materiaal, in plaats van de traditionele aardolieproducten. De regionale agrosector zorgt voor de aanvoer van de benodigde grond- en reststoffen, zoals groenafval en slib. Op dit moment worden vier projecten van API Emmen ondersteund met EFRO-financiering: Kunstgras Rayon Like PET Mooring Ropes Coloured Safety Belt Ondervangen onrendabele top: Ontwikkeling van Groen Gas in Noord Nederland Een Groen Gas Hub is een efficiënt productiemodel voor grootschalige groen gas-productie. Decentrale producenten van biogas, zoals agrariërs, kunnen via een (collectie)leiding gekoppeld worden aan een centrale installatie waar ze hun eigen geproduceerde biogas aanleveren. Daar wordt het biogas opgewaardeerd naar aardgaskwaliteit (groen gas) en kan het worden ingevoed in het aardgasnet. Dit kan het regionaal transportnet van de Gasunie zijn, maar ook een lokaal distributienet. Op dit moment wordt groen gas niet grootschalig geproduceerd, omdat de kennis over de economische, technische en energetische mogelijkheden nog te beperkt is. De productie van groen gas kent een grote onrendabele top, zowel aan de investerings- als aan de exploitatiekant. In dit project worden onderzoeken uitgevoerd om de vereiste kennis te krijgen die nodig is om grote investeringen in groen gas-infrastructuur mogelijk te maken. De vraagstukken richten zich op vijf potentiële groen gas hubs in Noord-Nederland: Biogasleiding Noordoost Friesland (Essent, Enexis en Stedin); Locatie Oude Haske (Omrin); Locatie Vierverlaten (Suikerunie); Locatie Wijster (Attero); Locatie Groningen (Vagron) (Attero). PAGINA 8 EFRO

9 Regio Zuid, OP-Zuid Versterken concurrentiekracht en innovatievermogen MKB: Speciale subsidieregelingen voor MKB Door het beschikbaar stellen van subsidieregelingen speciaal voor het MKB heeft het OP-Zuid een laagdrempelig karakter en is het rechtstreeks toegankelijk voor het MKB, de belangrijkste motor van een innovatieve en competitieve economie. Investering in het concurrentievermogen van MKB ers is van groot belang voor het economische herstel. De subsidie vergoedt een deel van risicovolle ontwikkelingsprojecten die gericht zijn op een betere concurrentiepositie, versterking van het innovatiepotentieel en een structurele toename van de bedrijfsactiviteit. Met de projecten worden breed te vermarkten producten en diensten beoogd, waardoor extra werkgelegenheid in de regio ontstaat. De regelingen stimuleren ook samenwerking met andere MKB-bedrijven, kennisinstellingen en niet-mkb-bedrijven. Als een bedrijf in samenwerking met één of meerdere partners een dergelijk ontwikkelingsproject onderneemt, kan de subsidie tot maximaal 50% van de totale projectkosten worden toegekend, tot een maximum van euro. Voor de uitvoering van de MKB-subsidieregelingen wordt intensief samengewerkt met Syntens en de regionale ontwikkelingsmaatschappijen (Industriebank LIOF voor Limburg, Economische Impuls Zeeland voor Zeeland, de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij voor Noord-Brabant, REWIN voor West-Brabant en Brainport Development specifiek voor de regio Eindhoven). zijn werkgebied. De winst zit in belangrijke dingen: tijd, spoorcapaciteit, veiligheid en geld. Spoorbeheerders zijn enthousiast over de innovatie en de toegevoegde waarde die het product biedt. In opdracht van Prorail en Keyrail werken Dual Inventive en hun partners aan omvangrijke pilotprojecten op Nederlandse spoortrajecten. Daarbij gaat het niet alleen om de levering van de kortsluitlans, maar om de totaalaanpak van veiligheid, capaciteit en efficiency op het Nederlandse spoor. Soortgelijke pilots zullen binnenkort ook in Engeland en België opgestart worden met respectievelijk Network Rail en Infrabel. Project Energie uit getijdenstroming en golfslag Werken aan meerdere maatschappelijke doelen: Veiliger en efficiënter werken aan het spoor Het Brabantse Dual Inventive is één van de MKB-bedrijven die subsidie ontvangen hebben voor hun innovatieproject op het gebied van veiligheid voor de baanwerker op het spoor. Om hun nieuwste product te ontwikkelen, had het team van Dual Inventive niet alleen partners nodig, maar ook extra financiering. Met EFRO-subsidie konden ze aan de slag. De maatschappij vraagt om meer capaciteit op het spoor en de NS geeft aan tot 2020 met 30% te willen groeien. Een lastige opgave. De sporen zitten vol, er zijn meerdere partijen actief op het railnetwerk en nu al komt het reguliere onderhoud in de verdrukking. Om duurzaam te groeien in de capaciteit, gaat het er om producten te ontwikkelen die de groei duurzaam mogelijk maken en dus op de lange termijn ook nog werken. Dual Inventive ziet de mogelijke capaciteitsgroei vooral in de processen rond het onderhoud aan het spoor. In 2010 vonden er geplande onderhoudswerken aan het Nederlandse spoor plaats exclusief nieuwbouw en het verhelpen van storingen. Dat onderhoud onttrekt capaciteit aan het spoor. Dual Inventive optimaliseert de flexibiliteit tussen benutting en onderhoud. Door de zelfregulerende kortsluitlans, die ontwikkeld is met behulp van de subsidie, is de veiligheid beter en sneller gewaarborgd en worden al in het planproces de veiligheidsprocedures uitvoeringsklaar gezet. Het systeem werkt zo dat de baanwerker via een handheld zijn eigen veiligheid op afstand activeert en met behulp van de zelfregulerende kortsluitlans de treinen technisch toegang onthoudt tot EFRO PAGINA 9

10 Nieuwe duurzame energiebronnen: Energie uit getijdenstroming en golfslag Het opwekken van getijdenenergie in open water staat wereldwijd nog in de kinderschoenen, omdat het technisch gezien een lastige kwestie is. Er komen namelijk enorme krachten bij vrij. Een groot voordeel van getijdenenergie is echter de voorspelbaarheid van de energieproductie, in tegenstelling tot windenergie waarbij zich vaak situaties voordoen van overproductie of stilstand. In Zeeland is met behulp van EFRO-subsidie een tweetal getijdeninstallaties gebouwd. Eerst is op de Westerschelde een proefopstelling gebouwd waarmee zo n 30 kw elektriciteit werd opgewekt uit zowel getijdenstroming als golfslag. De doelstelling van dit project was een jaar lang de technologie te testen en nieuwe investeringen aan te trekken waarmee grotere installaties gebouwd kunnen worden. De positieve ervaringen met de proefopstelling, hebben geleid tot nieuwe investeringen en een tweede OP-Zuid project: de bouw en installatie van een grootschalige getijdeninstallatie in de Oosterschelde stormvloedkering. Het gaat om drie molens, die elk een vermogen van 500 kw kunnen leveren. Bij elkaar is dat genoeg voor ongeveer huishoudens. De verwachting is dat de installatie in 2013 in gebruik genomen zal worden en in elk geval tot 2026 groene stroom zal produceren, met de optie op een verlenging tot na Met dit project wordt ervaring opgedaan met een offshore getijdeninstallatie. Voor de bouw en installatie van deze getijdeninstallatie, maar ook voor de afname van groene stroom zijn inmiddels diverse Nederlandse partners aangetrokken. Nieuwe, soortgelijke projecten zullen voor alle partners werk genereren. De kennis die in Zeeland wordt opgedaan, kan namelijk worden toegepast op producten die aan het buitenland worden verkocht. Soortgelijke offshore getijeninstallaties kunnen in Frankrijk, Noorwegen, maar ook bij duizenden eilanden in de Indische Oceaan geplaatst worden. Onafhankelijke studies hebben aangetoond dat wereldwijd de productie van getijdenenergie de komende jaren een grote vlucht zal nemen. Hulp en faciliteiten voor het MKB: Ondernemershuis Met EFRO-subsidie is in de regio Westelijke Mijnstreek in Limburg een pilot gestart om een Ondernemershuis op te starten. Signalen in de regio gaven aan dat ondernemers het moeilijk hadden, bijvoorbeeld met vergunningen, personeel, een financiering of productverbetering. Opvallend was dat ze soms aan de andere kant van de wereld naar de oplossing zochten, terwijl hun buurman mogelijk ook had kunnen helpen. Met een Ondernemershuis kan enerzijds de dienstverlening verbeterd worden en anderzijds kunnen bedrijven in de regio met elkaar en elkaars product in contact komen. De Kamer van Koophandel en de Rabobank hebben vertrouwen in het idee. Het concept kreeg in 2008 meer vorm met medewerking van de Hogeschool Zuyd en andere adviseurs. Inmiddels hebben al meer dan 20 bedrijven en de gemeente Sittard-Geleen hun plaats ingenomen in het Ondernemershuis. Bij de samenstelling van de diensten van het Ondernemershuis draait alles om de wensen en behoeften van de ondernemer in de Westelijke Mijnstreek. In het Ondernemershuis zijn alle diensten bijeen gebracht. Zo wordt met het Ondernemershuis een bijdrage geleverd aan een goed klimaat dat ondernemingen aantrekt en behoudt. De samenwerking van dienstverleners, op één locatie, leidt tot veel leermomenten. Het Ondernemershuis biedt bovendien de mogelijkheid om netwerkbijeenkomsten of andere vergaderingen te organiseren. PAGINA 10 EFRO

11 Contactgegevens managementautoriteiten: Noord-Nederland (Friesland, Groningen en Drenthe) Uitvoeringsorganisatie SNN Postbus AT Groningen Tel: (050) Fax: (050) Website: Oost-Nederland (Overijssel en Gelderland) Provincie Gelderland EU-programmasecretariaat GO-EFRO Postbus GX Arnhem Tel: (026) Fax: (026) Website: Zuid-Nederland (Zeeland, Noord-Brabant, Limburg) Stimulus Programmasecretariaat Postbus AN Eindhoven Tel: (040) Website: West-Nederland (Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht, Flevoland) Managementautoriteit Kansen voor West Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Rotterdam Tel: (010) Website: EFRO PAGINA 11

12 NUT EN NOODZAAK VAN EFRO IN NEDERLANDSE REGIO S

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Het CMI NEN wordt opgericht door drie initiatiefnemers: UT, Siemens en UMCG/RUG Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Matchmaking Event Prof.

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Coalitieakkoord Uitdagend Gelderland Economie is hèt belangrijkste thema in deze coalitieperiode 195

Nadere informatie

Position paper universiteiten Noordoost Nederland

Position paper universiteiten Noordoost Nederland Position paper universiteiten Noordoost Nederland De universiteiten in Noordoost Nederland werken op verschillende gebieden (onderwijs en onderzoek) samen teneinde kansen in onderzoek, onderwijs en valorisatie

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

De juiste partners voor uw innovaties

De juiste partners voor uw innovaties De juiste partners voor uw innovaties Een project van: Ondernemer met innovatieplan Juiste partner(s) Kennis Financiering Ondernemers Overheid Onderzoekers Onderwijs Innovatief idee verdient partnerschap

Nadere informatie

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020 OP Zuid Programmaperiode 2014-2020 1 Europees kader Europees Programma 2014-2020 Cohesiebeleid EFRO OP -zuid 2 Programmagebied 3 Vertrekpunten voor het nieuwe programma Houtskoolschets OP-Zuid Schatgraven

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Inhoud: A. Energie B. Water C. Sensortechnologie D. Agribusiness E. Life Science A. Energie Onder energie wordt verstaan: handel en distributie van aardgas, brandstoffen,

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4.

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4. 22 april 2015 Bastiaan de Jonge 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie 2. Instrumenten 3. Budget en planning 4. Tips Aan deze presentatie kunnen geen rechten worden

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Als het gaat om betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven kunnen we met een tevreden gevoel terugkijken op. Dat blijkt als we niet

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee?

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? MKB Eindhoven & Rabobank Rabobank Nederland; Kaya Kocak, Véronique Bulthuis 5 februari 2015 Rabobank Sectormanagement Véronique Bulthuis Sectormanager Groothandel

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

project Versterking Innovatieve Bedrijvigheid Personalized Health te

project Versterking Innovatieve Bedrijvigheid Personalized Health te 27 januari 2015 Corr.nr. 2015-02576, ECP Nummer 69a/2014 Zaaknr. 556431 Herziene voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen in het kader van de consultatie van Provinciale

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013. Finish in zicht

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013. Finish in zicht Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Finish in zicht 1 Finish in zicht Noord-Nederland heeft voor de periode 2007-2013 ruim 169 miljoen uit het Europees

Nadere informatie

Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt

Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt I2I: Innovation to Industrialisation for advanced Micro- and Nanosystems R&D I2I, bestaand uit zes R&D deelprojecten en één clusterontwikkeling

Nadere informatie

Green Gas Technology. Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar. Shared Succes

Green Gas Technology. Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar. Shared Succes Green Gas Technology Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar Shared Succes Imtech en Green Gas Technology Imtech is de technologie partner voor bedrijven die biogas willen opwaarderen naar aardgaskwaliteit.

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-08 Milieuraad Nr. 525 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 9400 AC Assen Dit is een gezamenlijk persbericht van de provincies Groningen, Fryslân, Drenthe en Noord- Holland, de gemeenten

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Brightlands Chemelot Campus 13/10/14 Hugo Delissen Chemisch technoloog 14 jaar Productie engineer, Product ontwikkeling, Operations manager 1990-2004 Philips

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland ENERGY INNOVATION PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen internationale spelers in de energie branche. Kavels te koop tussen 2.000 en 27.000 vierkante

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. We hebben opnieuw een absoluut record te pakken sinds onze metingen begin 2002: het betaalgedrag

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen nationale en internationale spelers uit de energiebranche met kavelmogelijkheden tussen de 2.000 en 27.000

Nadere informatie

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010 Pieken in Oost-Nederland Brochure voor subsidieaanvragers 2010 1 Pieken in de Delta In het voorjaar en najaar van 2010 worden de Pieken in de Delta subsidietenders voor Oost-Nederland geopend. Met Pieken

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 CVO Groningen Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 Centrum voor Valorisatie en Ondernemerschap Stimuleren van kennisintensief ondernemerschap Drijvende krachten Valorisatie en Ondernemerschap

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Het kennisintensieve MKB in Taiwan

Het kennisintensieve MKB in Taiwan Het kennisintensieve MKB in Taiwan door: Erik Blomjous, Tokio, 23 juli 2004 Samenvatting Het MKB speelt in Taiwan een zeer belangrijke rol in de economische en sociale structuur van het land. Ondanks dat

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr.

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. EMiA Arnhem toonaangevend in energie Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. adviseur EZ Het begin van Energie Made in [Arnhem] UN Millennium doelen: Duurzame samenleving Duurzaam inkopen CO2 reductie

Nadere informatie

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015.

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015. Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Het betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven was nog nooit zo positief als tijdens het tweede kwartaal van 2015. Dat blijkt uit de

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen

Trends en ontwikkelingen Ons wereldbeeld ???!!! Intussen in Trends en ontwikkelingen >9 mld mensen!!!!! Wat betekent dit? Kernvraag Hoe zorgen we voor een blijvend goed leefklimaat voor onze burgers? Wonen, werken, welzijn

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Samen komen we verder Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Uw bijdrage zorgt voor vooruitgang Juan Garcia, onderzoeker bij VUmc CCA: Ik studeerde geneeskunde omdat ik mensen wilde

Nadere informatie

Innovatie op wereldschaal begint in de regio

Innovatie op wereldschaal begint in de regio Innovatie op wereldschaal begint in de regio Gouda, 4 juni 2015 Erwin Riedstra, PNO Consultants Opbouw presentatie 1. Introductie 2. Regionale innovatie 4. Uw innovatiewensen? 3. EFRO Introductie Erwin

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen nationale en internationale spelers uit de energiebranche met

Nadere informatie

DPI Value Centre Innovatie in Polymeren

DPI Value Centre Innovatie in Polymeren DPI Value Centre Innovatie in Polymeren DAS lectorenoverleg Applied Science 2012 d.d. 22/05/12 1. Introductie: wie zijn we en wat doen we? 2. Plannen Topsector Chemie en Biobased Economy 3. TKI Smart Polymeric

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Informatie over het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) -1- Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit 3 Bestuurlijke aanpak

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011

Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011 Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011 INHOUD INHOUD... 3 AANBOD VAN NIEUWE KOOPWONINGEN OP BASIS VAN DOOR DE AANGESLOTEN ORGANISATIES GEACCEPTEERDE PLANNEN... 7 TABEL 1 NIEUW AANGEBODEN

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Partners TNO is een onafhankelijk kennis instituut met meer dan 80 jaar ervaring in technologie

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Er zijn meerdere Green Deals afgesloten, waarvan we er een aantal in het oog springende nader willen benoemen.

Er zijn meerdere Green Deals afgesloten, waarvan we er een aantal in het oog springende nader willen benoemen. Programma 8. Groen Drenthe: Klimaat en Energie Energy Challenges, slim met energie op school. Missie Het thema energie is voor ons van grote economische betekenis. Wij leveren een bijdrage om minder afhankelijk

Nadere informatie

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases Mei 18, 2011 Waarom koploper? Zuidwest-Nederland: Aanwezigheid grondstoffen Hoogwaardige bedrijven in agro,

Nadere informatie

Samenwerking. Innovatie. Groei. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden voor een krachtige metropoolregio Amsterdam

Samenwerking. Innovatie. Groei. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden voor een krachtige metropoolregio Amsterdam Samenwerking. Innovatie. Groei. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden voor een krachtige metropoolregio Amsterdam De metropoolregio Amsterdam heeft alles in huis Een krachtige economische regio. Daarvoor

Nadere informatie

Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu. 16 november ProRail / Nederlandse Spoorwegen. 28 november Arriva / Veolia / Connexxion

Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu. 16 november ProRail / Nederlandse Spoorwegen. 28 november Arriva / Veolia / Connexxion Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu 2012 16 november / 28 november Arriva / Veolia / Connexxion 10 december / 11 december Nederlandse Vereniging voor Duurzame Biobrandstoffen Koninklijke Luchtvaart

Nadere informatie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie januari 2011 Alle tuinders in Gelderland kunnen besparen Wilt u uw energiekosten verlagen? Door energie te

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

Arjan Koop, Watter. Uitnodiging

Arjan Koop, Watter. Uitnodiging Arjan Koop, Watter Uitnodiging Arjan Koop, Watter De beschikbare kennis en ondersteuning in Noord-Nederland heeft er voor gezorgd dat ons duurzame desinfectie concept nu wereldwijd wordt ingezet. 28 november

Nadere informatie

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 in opdracht van FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 Inhoud Inleiding 3 Effect WBSO 4 Toegekende aanvragen

Nadere informatie

Investeringsstrategie MRDH

Investeringsstrategie MRDH Investeringsstrategie MRDH Aanleiding De economische ontwikkeling van de MRDH blijft achter bij die van Amsterdam en Eindhoven en zeker bij die van andere Europese metropolitane regio s Agenda Economisch

Nadere informatie

Subsidiebeschikking. in het kader van het EFRO Doelstelling 2 programma, Kansen voor West, programmadeel Amsterdam

Subsidiebeschikking. in het kader van het EFRO Doelstelling 2 programma, Kansen voor West, programmadeel Amsterdam Aan begunstigde: Economische Zaken gemeente Amsterdam van Ark Postbus 2133 1000CC Amsterdam Projectnaam: Innovatieregio Amsterdam: integratie kennis, kunde, kassa Projectnummer: 21A.007 Datum besluit:

Nadere informatie

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg HealthValley where health & innovation meet Succesvol innoveren in de zorg 1 Succesvol innoveren in de zorg Health Valley Health Valley is een netwerk van bedrijven, overheden, kennis- en zorginstellingen

Nadere informatie

CAMPIONE C A M P I O N E. Process Industry Field Lab Condition-Based Maintenance for the Process Industry Open Network Environment 20 mei2015

CAMPIONE C A M P I O N E. Process Industry Field Lab Condition-Based Maintenance for the Process Industry Open Network Environment 20 mei2015 C A M P I O N E Process Industry Field Lab Condition-Based Maintenance for the Process Industry Open Network Environment 20 mei2015 Agenda Introductie Partners Status Regionale component Roadmap Monitoring

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Dames en heren, [Inleiding] Mensen die op inspiratie wachten

Nadere informatie

Geld voor goede projecten Europese structuurfondsen bieden Nederland nieuwe kansen

Geld voor goede projecten Europese structuurfondsen bieden Nederland nieuwe kansen Geld voor goede projecten Europese structuurfondsen bieden Nederland nieuwe kansen Europa is volop in beweging. Lag voorheen de nadruk in het Europese economisch beleid op het wegwerken van verschillen,

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Universitaire Campus Venlo

Universitaire Campus Venlo Universitaire Campus Venlo Kennis/As Limburg Noordelijkste campus in de kennis/as plannen Ook de kleinste Universitaire campus binnen brede Greenport campus Universitaire Campus Venlo Doel bij te dragen

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

Nedap Varkens Prestatie Test

Nedap Varkens Prestatie Test Complete oplossingen voor varkenshouderij Nedap biedt middels elektronische individuele dieridentificatie efficiënte en slimme oplossingen voor dierverzorging in de gehele varkenshouderij. Nedap Varkens

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie