Position paper universiteiten Noordoost Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Position paper universiteiten Noordoost Nederland"

Transcriptie

1 Position paper universiteiten Noordoost Nederland De universiteiten in Noordoost Nederland werken op verschillende gebieden (onderwijs en onderzoek) samen teneinde kansen in onderzoek, onderwijs en valorisatie beter te kunnen benutten. Een aantal ontwikkelingen in onze omgeving noopt tot verdere samenwerking. Wetenschappelijk onderzoek wordt steeds internationaler en de concurrentie neemt verder toe. Door samenwerking kan via complementaire sterkten synergie worden gecreëerd. Om zich op Europees niveau te kwalificeren voor financiering is multidisciplinair onderwijs en onderzoek dat inspeelt op complexe Grand Societal Challenges en structuurfondsen een belangrijke voorwaarde. Ook het in Nederland ingezette Topsectorenbeleid vereist verdere samenwerking tussen de universiteiten. Ook het ministerie van OCW onderkent het belang van een sterkere (inter)nationale profilering van Nederlandse kennisinstellingen, onder meer via onderlinge samenwerking. In de strategische agenda komt dit duidelijk naar voren. Via samenwerking kan invulling worden gegeven aan individuele profilering door afstemming van speerpunten van onderzoek. Daarnaast kan door samenwerking op efficiënte wijze een breed onderwijsaanbod op regionaal niveau blijvend worden aangeboden. Universiteiten worden daarom uitgenodigd om in hun prestatieafspraken strategische samenwerking een belangrijke plaats te geven. De vier universiteiten in Noordoost Nederland zijn in belangrijke mate complementair aan elkaar: twee brede algemene universiteiten (RUG en RU), een universiteit met focus op gezonde voeding en leefomgeving (WUR) en een op toepassing gerichte universiteit waar technologie en menswetenschappen samenkomen (UT). Hierdoor is het geheel meer dan de som der delen en ontstaat een krachtige partij. Door de samenstelling is zowel het cluster als het geheel onderscheidend maar zijn de individuele instellingen ook in staat om zich te profileren op hun speerpunten in het onderzoek en, hiervan afgeleid, het onderwijs. Dit vertaalt zich naar het onderwijs in gespecialiseerde masters die aansluiten bij deze speerpunten. Door slimme uitwisseling van (onderdelen van) bacheloropleidingen wordt een breed aanbod aan academische basisopleidingen in de regio gerealiseerd. Doordat de samenwerkingspartners reeds nauwe banden hebben met Duitse universiteiten kan de samenwerking op termijn ook worden uitgebreid met Duitse partners. Naast nog meer onderscheidend vermogen biedt dit ook een betere uitgangspositie bij het verkrijgen van Europese middelen op het gebied van onderwijs, onderzoek en innovatie. Door ook samen te werken met het bedrijfsleven draagt de ontwikkelde kennis ook bij aan verdere vergroting van de innovatiekracht van Noordoost Nederland. De regionale overheden spelen, zeker in Noordoost Nederland, van oudsher een belangrijke rol in de samenwerking tussen universiteiten en bedrijfsleven. In de provincies Gelderland en Overijssel zijn in het verleden de krachten van overheid, universiteiten en bedrijfsleven gebundeld in Triangle verband met focus op versterking van de ontwikkeling en toepassing van de drie sterke kennisgebieden van de regio: Food, Health en Technology. In de provincies Groningen, Friesland en Drenthe wordt in SNN verband samengewerkt door overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven op de clusters energie (Energy Valley, Energy Academy

2 Europe), watertechnologie (Wetsus), sensortechnologie (Sensor Universe, INCAS3), agribusiness (CCC) en Healthy Ageing (LifeLines, ERIBA, HANNN). Kennisinstellingen kunnen een belangrijk bijdrage leveren aan het realiseren van de beleidsdoelen van provincies, zoals bijvoorbeeld: Stimuleren van de kenniseconomie, Innovatie, Verduurzaming en Groei (hoogwaardige) werkgelegenheid. Daarom investeren provincies in samenwerkingsverbanden van kennisinstellingen en bedrijfsleven. Niet als afstandelijke subsidieverstrekker maar als volwaardig partner in een samenwerking die de provincie helpt bij het realiseren van haar beleidsdoelen. In mei organiseren de vier universiteiten een symposium voor de besturen van de provincies in Noordoost Nederland met als doel het creëren van een gezamenlijke agenda voor innovatie en kenniseconomie en het identificeren van het gemeenschappelijke belang van provincies en universiteiten als motoren voor innovatie. Als uitgangspunt dienen reeds bestaande initiatieven op het gebied van onder andere Technologie & Gezondheid, Nanotechnologie en Groene Energie. De betrokkenheid van de vier universiteiten bij de samenwerking verschilt, partijen weten elkaar altijd te vinden op afzonderlijke inhoudelijke dossiers. De kerngroep van de samenwerking wordt gevormd door de RUG en de UT. Zij werken op een breed gebied samen. De andere universiteiten zijn meer betrokken op specifieke onderwerpen. Voor de WUR betreft dat met name voeding en energie en voor de RU water en gezondheid. De RUG en de UT vormen dus de spil in de samenwerking in Noordoost Nederland. Op terreinen waar meerwaarde te creëren is zijn WUR en RU natuurlijke samenwerkingspartners. Met de samenwerking wordt de volgende doelstelling nagestreefd: Door een bundeling van krachten tot een sterkere profilering (zowel nationaal als internationaal) van de betrokken instellingen en een grotere bijdrage aan de economie (in termen van verduurzaming, innovatieve kenniseconomie en hoogwaardige werkgelegenheid) in ons landsdeel te komen. De samenwerking wordt vorm gegeven vanuit de inhoud, waarbij het streven naar wetenschappelijke excellentie en de toepassing daarvan in de maatschappij voorop staat. Op de volgende thema s zijn initiatieven voor samenwerking geformuleerd. Technologie & Gezondheid, Nanotechnologie, Groene Energie, Water, zowel governance als technologie (Wetsus), Onderwijs, Ondernemerschap.

3 Technologie en gezondheid De Universiteit Twente, Universitair Medisch Centrum Groningen/Universiteit Groningen en Radboud Universiteit Nijmegen/UMC St. Radboud werken al meerdere jaren succesvol samen rond het thema Technologie en Gezondheid. Het belang van een sterkere samenwerking is evident. Wereldwijde sociaaleconomische trends, zoals de vergrijzing en veranderende levensomstandigheden, zorgen voor een stijgende vraag naar kwalitatief hoogwaardige zorg. Innovaties in de gezondheidszorg moeten medische behandelingen effectiever en beter betaalbaar maken en de kwaliteit van leven van de patiënt aanzienlijk verhogen. De westerse wereld investeert dan ook krachtig in deze groeiende markt. Klinische behandelingen in de gezondheidzorg gaan mede door innovatieve medische technologieën in de toekomst een grote transformatie doormaken. Dit wordt bevestigd door recent verschenen publicaties van o.a. de WHO en de Gezondheidsraad over het belang van medical devices. Zo zijn innovatieve beeldvormingstechnieken essentiële hulpmiddelen die bijdragen aan snellere en effectievere diagnoses en behandelingen. De patiënt zal sneller genezen, lijdt daarbij minder pijn, is korter in het ziekenhuis en keert beter hersteld terug op de arbeidsmarkt. Innovaties op dit gebied zullen daardoor een grote impact hebben op kosten van de gezondheidszorg en, indirect, productiviteit op de arbeidsmarkt. De drie universiteiten zien een grote kans voor Oost-Nederland om hier effectief op in te spelen en om daarnaast de in de regio aanwezige hoogwaardige bedrijvigheid, kennis en internationale contacten op het gebied van medische technologie te versterken en commercieel te gaan benutten. Om aan te sluiten bij deze trends en om het potentieel volledig te benutten is het van belang om de samenwerking over de gehele keten van fundamenteel onderzoek naar medische technologie tot toepassing in de kliniek te versterken. De drie universiteiten vormen tezamen deze keten, maar afstemming en een heldere focus zijn vereist om onderscheidend te zijn en te blijven. Daarnaast vraagt een succesvolle implementatie om intensieve samenwerking in de driehoek technologie, kliniek en industrie. De ontwikkeling van innovatieve technologie is alleen zinvol als duidelijk is wat de klinische vraag is en hoe de technologie tot een succesvol, praktisch product kan worden getransformeerd. De samenwerking speelt goed in op recente politiek-bestuurlijke discussies. Zo zijn Sprint en het Center for Medical Imaging North-East Netherlands integraal onderdeel van het Innovative Medical Devices Initiative (IMDI.nl). IMDI.nl is opgenomen in de voorgenomen investeringsagenda van NWO voor zowel de topsector High-Tech Systems and Materials als de topsector Life Sciences and Health. Nanotechnologie Op het gebied van nanotechnologie zijn er verschillende samenwerkingen tussen Groningen, Twente, Radboud en Wageningen. Bij de start van NanoNed waren Groningen en Twente mede-initiatiefnemers, naast Delft. In het vervolgprogramma

4 NanoNextNL, met UT als penvoerder, is de samenwerking met Radboud en Wageningen verder geïntensiveerd. Tussen individuele groepen bestaat er samenwerking op het raakvlak van inorganic materials science en fotonica (Zernike en IMM), moleculaire chemie (IMM) en bionanotechnology (Wageningen). Vanuit de instellingen worden op de middellange termijn grote mogelijkheden gezien in gezamenlijke onderwerpen op het gebied van sensoren voor (vroegtijdige en snelle) diagnose voor toepassingen in gezondheid en voeding. Binnen de samenwerking universiteiten NO-NL zijn de benodigde sterktes aanwezig en wordt samengewerkt met INCAS3 en Sensor Universe in Drenthe. Naast de nanotechnologische onderzoeksinstituten bieden het Universitair Medisch Centrum St Radboud Nijmegen en Universitair Medisch Centrum Groningen topkenniscentra voor academische geneeskunde en gezondheidszorg, terwijl de WUR bekend staat als een internationaal toonaangevende universiteit met opleidingen en onderzoek op het gebied van gezonde voeding en leefomgeving. Een samenwerking op gebied van sensoren, waarin de genoemde sterktes zijn vertegenwoordigd, is uniek voor Nederland. Groene Energie WUR, RUG en UT inventariseren momenteel hoe zij hun krachten verder kunnen bundelen in onderzoek naar de productie en verwerking van groene grondstoffen. Academisch onderzoek aan groene grondstoffen gerelateerde disciplines, zoals landbouw, veeteelt, biologie, biotechnologie, biochemie, procestechnologie, duurzaamheid en energie, is in Noord Oost Nederland met de WUR, RUG en UT van hoog niveau en wereldwijd erkend. Tevens biedt de regio Noord Oost Nederland veel kansen voor het opzetten van een Biobased Economy : De 6 provincies in Noordoost Nederland (Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland en Flevoland) hebben een omvangrijke agro-industrie, met een scala aan bedrijven dat actief is in de landbouw en veeteelt. Deze bedrijven produceren op grote schaal groene grondstoffen, namelijk biomassa in de vorm van planten, dieren en afgeleide producten zoals melk. Vanwege diverse (inter)nationale ontwikkelingen, de sterk stijgende olie- en gasprijzen, en veranderende subsidiestromen vanuit de EU, worden deze 6 provincies in de eerste helft van de 21 e eeuw uitgedaagd om hun landgebruik te herdefiniëren voor een economisch gezonde en duurzame toekomst. Idealiter bundelen de universiteiten en provincies in Noordoost Nederland in deze overgangsfase hun krachten in een historisch initiatief door gezamenlijk te kiezen voor de ontwikkeling van een Biobased Economy, d.w.z. voor het stimuleren van onderzoek en bedrijvigheid naar de productie en verwerking van groene grondstoffen tot tussen- en eindproducten met toegevoegde maatschappelijke en economische waarde. Valorisatie van de resultaten van bovengenoemd onderzoek kan een belangrijke motor van de Noordoost Nederlandse economie worden.

5 Onderwijs Op het gebied van onderwijs vindt reeds de nodige samenwerking plaats tussen de vier universiteiten in Noordoost Nederland. Zo kennen de UT en de RUG beide een opleiding Biomedische Technologie. Er zijn meerdere RUG-studenten, die hun Bachelor- of Masteropdracht bij de UT uitvoeren en omgekeerd. Studenten Technische Geneeskunde volgen practica bij de RU. Daarnaast voeren bijvoorbeeld studenten van de Twentse opleidingen Werktuigbouwkunde, Chemische Technologie en Industrieel Ontwerpen in Groningen hun stage-, Bachelor- of Master-opdracht uit. Groningse studenten Bewegingswetenschappen voeren onderzoeksprojecten aan de UT uit. Daarnaast geven docenten over en weer gastcolleges. Via het watertechnologisch instituut Wetsus in Leeuwarden wordt een gezamenlijke master watertechnologie (van de RUG, WUR en UT) aangeboden. In de toekomst willen de vier universiteiten gerichter gaan samenwerken op onderwijsgebied. Zoals reeds eerder opgemerkt heeft elke universiteit zijn eigen profiel in termen van speerpunten van excellent onderzoek. Hierbij horen profilerende masters die dus onderscheidend zijn voor de verschillende instellingen. Coördinatie van het aanbieden van gespecialiseerde masters leidt ertoe dat er in Noordoost Nederland meer gefocuste masters zullen ontstaan die min of meer uniek zijn voor de aanbiedende instellingen. Teneinde te zorgen dat het masteraanbod in Noordoost Nederland toegankelijk is voor zoveel mogelijk studenten worden de mogelijkheden van doorstroom verder vergroot. Een doorstroommatrix voor de studenten van de vier universiteiten kan ons met elkaar verbinden. Daar waar een universiteit de specialistische kennis zelf niet in huis heeft kan de student eenvoudig naar een van de andere universiteiten doorstromen. Het bacheloraanbod heeft anders dan het masteraanbod een regionaal karakter. De vier universiteiten streven ernaar om een zo breed mogelijke bacheloraanbod aan te bieden tegen acceptabele kosten. Dit kan worden bereikt door uitwisseling van elkaars onderwijsexpertise, bijvoorbeeld in de vorm van docenten. Hierbij kan worden gedacht aan het aanbieden van biologieonderwijs vanuit de WUR aan UT-studenten Technische Geneeskunde. Een ander voorbeeld betreft de vele ervaring van de UT met ondernemerschap. Dit kan ook door de andere instellingen worden benut in hun onderwijs. Een concreet plan dat op de korte termijn wordt uitgewerkt betreft het door UT en RUG aanbieden van een gezamenlijk opleidingstraject dat studenten de mogelijkheid biedt om zowel een master Geneeskunde (MD) als een master Technische Geneeskunde (Ir) te halen. Dit kan worden gerealiseerd door binnen de bestaande masteropleidingen Geneeskunde en Technische Geneeskunde varianten mogelijk te maken waarbij de opleidingen zoveel mogelijk in elkaar te worden geschoven. Dat betekent dat masterstages geneeskundige technologie en co-schappen Geneeskunde alsmede de wetenschappelijke stages zoveel mogelijk voor beide opleidingen rechtsgeldig zijn. Inhoudelijke overlap wordt dus optimaal benut.

6 Ook op het gebied van Technische Bedrijfskunde en Systems & Control wordt een dergelijke samenwerking overwogen. Ondernemerschap De strategie van de Universiteit Twente is gebaseerd op het principe van ondernemende universiteiten. Vanuit een decennialange traditie werkt de UT aan de volgende fase van ontwikkeling, waarin vaardigheden in onderzoek, ontwerpen en organiseren (3 O s) centraal staan in het onderwijs van de UT. Organiseren staat voor het organiseren van waardecreatie, ofwel: ondernemen. Er wordt gewerkt aan het enerzijds mogelijk maken van het geven van een basis set van competenties aan alle studenten op het gebied van het organiseren en ondernemerschap tot en met de specialisatie mogelijkheden hierin. Een nieuwe onderwijskundige aanpak van het bachelor onderwijs staat hoog op de agenda. Ook vinden verschillende vernieuwingen op master niveau plaats, gekoppeld aan een integraal graduate programma tot en met een PhD. Twente Graduate School (TGS) is daartoe een relatief nieuw organisatie element waarin ook op het terrein van de 3 e O (Organiseren van waarde/ondernemen) aan een reeks innovaties wordt gewerkt. De koppeling naar valorisatie maakt de Universiteit Twente naar de regio via de paraplu organisatie Kennispark in het programma Koploper A1. Daarbinnen werkt het kenniscentrum NIKOS (Nederlands Instituut voor Kennisintensief Ondernemerschap) aan de nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen in ondernemerschap en past dit toe in ondernemerschap onderwijs en valorisatie methoden en technieken. Daarin wordt o.a. de verbinding tussen het UT onderzoek, ondernemerschap onderwijs en de waardecreatie in de economie in Venturelab Twente gelegd. Via training opbouw in het VentureLab Twente worden ook na-ervaringsonderwijs modules verder versterkt en vernieuwd. Er zijn stappen gezet tot zeer nauwe samenwerking op dit gebied tussen NIKOS en de pendant hiervan bij de RUG, zodanig dat het ondernemerschap ecosysteem aan elkaar verbonden wordt o.a. voor valorisatie van nano-, medische- en energietechnologie. Concreet gaat het daarbij om samenwerken in het centrum voor ondernemerschap, strategische alliantie op gebied onderzoek, onderwijs en valorisatie via o.a. het uitwerken van het Venturelab concept voor medische business met UMCG, energie business met Energy Academy, tot en met mogelijk dubbelposities voor hoogleraren bedrijfskunde op terrein innoveren en ondernemen. Conclusie De afgelopen jaren heeft de samenwerking tussen de vier universiteiten onderling en tussen de individuele universiteiten en provincie en bedrijfsleven zich krachtig ontwikkeld, waarmee de realisatie van ambities van betrokken partijen was gediend. Door de complementariteit vullen de universiteiten elkaar aan en is het geheel meer dan de som der delen. Via aansluiting van provincies en bedrijfsleven kan ontwikkelde kennis maatschappelijk en economisch worden gevaloriseerd.

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Het CMI NEN wordt opgericht door drie initiatiefnemers: UT, Siemens en UMCG/RUG Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Matchmaking Event Prof.

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Arjan Koop, Watter. Uitnodiging

Arjan Koop, Watter. Uitnodiging Arjan Koop, Watter Uitnodiging Arjan Koop, Watter De beschikbare kennis en ondersteuning in Noord-Nederland heeft er voor gezorgd dat ons duurzame desinfectie concept nu wereldwijd wordt ingezet. 28 november

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Inhoud: A. Energie B. Water C. Sensortechnologie D. Agribusiness E. Life Science A. Energie Onder energie wordt verstaan: handel en distributie van aardgas, brandstoffen,

Nadere informatie

Oriëntatiejaar Life Sciences

Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Joan Wellink (studieadviseur) Voor wie is het oriëntatiejaar? Wat is het oriëntatiejaar? Wat heb je nodig? Hoe en wat studeer je? Wat kun je er

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Symposium Healthy Ageing in mbo en hbo Joost Degenaar Directeur Centre of Expertise Healthy Ageing Centre of Expertise Healthy Ageing

Nadere informatie

Onderwijs en Kennisoverdracht

Onderwijs en Kennisoverdracht Onderwijs en Kennisoverdracht Ontwikkelingen in de duurzame landbouw in Suriname Prof. Tiny van Boekel, Decaan voor Onderwijs/Vice-rector, Wageningen University & Research Centre, NL Inhoud lezing Ontwikkelingen

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010 Pieken in Oost-Nederland Brochure voor subsidieaanvragers 2010 1 Pieken in de Delta In het voorjaar en najaar van 2010 worden de Pieken in de Delta subsidietenders voor Oost-Nederland geopend. Met Pieken

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

ADVANCED TECHNOLOGY 50002 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % Voorbeeld

ADVANCED TECHNOLOGY 50002 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % Voorbeeld Bachelor vooraanmeldingen UT opleidingen (Bron IBG) 17-07-2006 ADVANCED TECHNOLOGY 50002 naam studie 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % ADVANCED TECHNOLOGY UNIVERSITEIT

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

F4: Investeren in trekkracht. Samenvatting. Verkenning economische samenwerking F4

F4: Investeren in trekkracht. Samenvatting. Verkenning economische samenwerking F4 Samenvatting Verkenning economische samenwerking F4 1 Samenvatting Aanleiding voor de verkenning De vier grootste gemeenten van Fryslân - Leeuwarden, Súdwest-Fryslân, Smallingerland en Heerenveen, kortweg

Nadere informatie

Het Bedrijfslevenbeleid

Het Bedrijfslevenbeleid Het Bedrijfslevenbeleid NAAR DE TOP! Sjoerd Visser Programmadirectie Topsectoren i.o. Inhoud Regeerakkoord Bedrijfslevenbeleid - ambitie - topsectoren - ruimtelijke aspecten - financiering - Proces fasering

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr.

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. EMiA Arnhem toonaangevend in energie Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. adviseur EZ Het begin van Energie Made in [Arnhem] UN Millennium doelen: Duurzame samenleving Duurzaam inkopen CO2 reductie

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Opleiden voor Public Health Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Public Health = alles wat we doen om de volksgezondheid te verbeteren Cellen > individuen -> maatschappij Preventie Effectiviteit

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen!

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen! Position Paper Samenwerking Noord Samenwerken door Samen te Doen! Mei 2015 Samenwerking Noord is een netwerkorganisatie van (semi)overheidsorganisaties gericht op een duurzame ontwikkeling van de ICT functie

Nadere informatie

Advies Rijksuniversiteit Groningen

Advies Rijksuniversiteit Groningen Advies Rijksuniversiteit Groningen De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Rijksuniversiteit Groningen (hierna RUG) dat het College van Bestuur van de RUG met

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Samenvatting Elf Japanse top-onderzoeksuniversiteiten spraken tijdens zijn bezoek aan

Nadere informatie

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg HealthValley where health & innovation meet Succesvol innoveren in de zorg 1 Succesvol innoveren in de zorg Health Valley Health Valley is een netwerk van bedrijven, overheden, kennis- en zorginstellingen

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Samenvatting - Nederlands

Samenvatting - Nederlands Samenvatting - Nederlands Deze studie beschrijft aspecten van het Braziliaanse Kennis en Innovatiesysteem die van invloed zijn op de Nederlands-Braziliaanse samenwerking op het gebied van onderzoek, technologie

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013 Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst Brussel, 27 februari 2013 Inhoud 1. Health & Care fonds zorgt voor kritische massa en multiplicatoreffect (Urbain Vandeurzen)

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo www.healthyageing.net Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo Symposium CoE HA Docenten mbo en hbo Assen, 3 februari 2016 Healthy Ageing Active and Healthy

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Dutch Sports Infrastructure. Nationaal Export Event. Ruben Dubelaar

Dutch Sports Infrastructure. Nationaal Export Event. Ruben Dubelaar Nationaal Export Event Ruben Dubelaar I 1 Wat doet FME met voetbal? I 2 Clusters FME Agro & Food Betaalbaar en gezond voedsel voor iedereen met technologie uit NL door slimmere samenwerking in de keten.

Nadere informatie

WO-BACHELOR - studentaantallen Economie en Recht

WO-BACHELOR - studentaantallen Economie en Recht Economie en Recht Bedrijfskunde Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen Wageningen University 238 Bedrijfskunde Bedrijfskunde Erasmus Universiteit Rotterdam 2.204 Bedrijfskunde Bedrijfskunde Maastricht University**

Nadere informatie

Welcome. the future. Future Center Wageningen

Welcome. the future. Future Center Wageningen Welcome to the future Future Center Wageningen Welcome to the Future Op een historische plek in Nederland, het voormalig stadion De Wageningse Berg, wordt gewerkt aan een uniek concept. Een concept dat

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

Overzicht Lotingstudies WO Laatste wijziging: 14-9-15

Overzicht Lotingstudies WO Laatste wijziging: 14-9-15 Overzicht Lotingstudies WO Laatste wijziging: 14-9-15 Bedrijfskunde Radboud Universiteit Nijmegen Bedrijfskunde Rijksuniversiteit Groningen Bedrijfskunde Vrije Universiteit Amsterdam Biomedische wetenschappen

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Industrie in Vlaanderen blijft belangrijk 40 % Vlaamse toegevoegde waarde (15% BBP) 70 % O&O uitgaven 80 % Vlaamse export

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Brightlands Chemelot Campus 13/10/14 Hugo Delissen Chemisch technoloog 14 jaar Productie engineer, Product ontwikkeling, Operations manager 1990-2004 Philips

Nadere informatie

Position Paper. Noord-Nederland en EU 2020

Position Paper. Noord-Nederland en EU 2020 versie 11-1 Position Paper Noord-Nederland en EU 2020 Samenwerkingsverband Noord-Nederland, Rijksuniversiteit Groningen, Hoger en Middelbare Beroepsonderwijsinstellingen, Universitair Medisch Centrum Groningen,

Nadere informatie

Dr Doede J Binnema. Programm leader Food&Nutrition HANNN

Dr Doede J Binnema. Programm leader Food&Nutrition HANNN Dr Doede J Binnema Programm leader Food&Nutrition HANNN Why is a cluster needed? Healthy Ageing has become an important pillar of R&D (e.g. Lifelines & ERIBA) in the three provinces of the Northern Netherlands

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

OPEN DAGEN WO FEBRUARI 2016. Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer.

OPEN DAGEN WO FEBRUARI 2016. Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer. OPEN DAGEN WO FEBRUARI 2016 Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer. 1 FEBRUARI 2016 (13:15-16:00) Meeloopdag International

Nadere informatie

PRE UNIVERSITY JAARPROGRAMMA MASTERCLASSES EN HONOURSTRAJECT

PRE UNIVERSITY JAARPROGRAMMA MASTERCLASSES EN HONOURSTRAJECT PRE UNIVERSITY JAARPROGRAMMA MASTERCLASSES EN HONOURSTRAJECT schooljaar 2016-2017 1 Inhoud Inleiding... 3 Jaarplanning masterclasses... 4 Aanbod masterclasses... 4 Programma honourstraject... 5 Samenwerking

Nadere informatie

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren.

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren. Alleen de uitgesproken tekst geldt. Toespraak bij de opening van het Innoversum Innovatiecongres door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op woensdag 25 mei 2011 om 9:20 te Enschede.

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor 1 Chemische Wetenschappen TKI Nieuwe Chemische Innovaties 14 NCI 45A Oproep voor nominaties Gouden KIEM-competitie versie 13-6-20 Oproep voor het nomineren van kandidaten voor DE GOUDEN KIEM Prijs voor

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Is biomedische wetenschappen studeren in Nijmegen misschien iets voor jou? Ik wil relevant zijn: bijdragen aan de gezondheid van mensen Gezondheidszorg heeft

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

De zeven voorwaarden voor goede stomazorg

De zeven voorwaarden voor goede stomazorg De zeven voorwaarden voor goede stomazorg De zeven voorwaarden voor goede stomazorg Ongeveer 30.000 mensen in Nederland hebben een stoma waar zij de rest van hun leven mee moeten leren leven en omgaan.

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst. René Wijffels

Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst. René Wijffels Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst René Wijffels Inhoud Wat is Biobased Economy? De bio-economy in de VS Behoefte aan professionals in bio-based economy Een groene generatie met energie

Nadere informatie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie Irene Mouthaan, themaleider Bio-based Economy, directie Industrie & Handel, ministerie van LNV en IPE 0 Opbouw Presentatie Bio-based Economy

Nadere informatie

Onderwijs en Onderzoek

Onderwijs en Onderzoek Onderwijs en Onderzoek Albert Scherpbier Maastricht University Medical Centre Eenheid onderwijs en onderzoek Ja er is een probleem In de UMC s gaat het ook nog over patiëntenzorg Probleem heeft te maken

Nadere informatie

Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht. Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015

Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht. Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015 Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015 Onderzoeksagenda Biobased Economy 2015-2027 B4B: biobased voor bedrijven, burgers en beleid - ONDERWIJS Kansen

Nadere informatie

2009 over de Universit Feiten en cijfers air Medische Centra

2009 over de Universit Feiten en cijfers air Medische Centra In één oogopslag Feiten en cijfers over de Universitair Medische Centra 2009 Bronvermelding: voor deze uitgave zijn de meest recente gegevens gebruikt van Prismant, Price Waterhouse Coopers, VSNU en NFU.

Nadere informatie

Bio Energy to Overijssel

Bio Energy to Overijssel Bio Energy to Overijssel Wat is BE2.O? BE2.O is een gezamenlijk project van de provincie Overijssel, de Universiteit Twente en regionale bedrijven met als doel in Overijssel de toepassing van bio-energie

Nadere informatie

Kenniscentrum Risicomanagement

Kenniscentrum Risicomanagement Deskundigheid op het gebied van veiligheid High Tech Human Touch Samenwerking Het is de ambitie van het om opdrachtgevers, zoals bedrijven, overheden, nationale en internationale organisaties, te ondersteunen

Nadere informatie

SNN in alle Staten 7

SNN in alle Staten 7 SNN in alle Staten SNN in alle Staten 7 Nieuwsbrief voor Statenleden November 2011 nummer 7 Voorwoord Hoe gaan we de toekomst van Noord- Nederland en de noordelijke samenwerking op een goede manier invulling

Nadere informatie

Innovatie, valorisatie en ondernemerschap 2020. CvB 24-08-2015

Innovatie, valorisatie en ondernemerschap 2020. CvB 24-08-2015 Innovatie, valorisatie en ondernemerschap 2020 CvB 24-08-2015 Innovatie, valorisatie en ondernemerschap Bestaand Kenniscentrum Ondernemerschap Center of Entrepreneurship Value050 Incubator Cube050 Hanze

Nadere informatie

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 S AMENVATTI NG Ok t ober2015 Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma

Nadere informatie

Infrastructuur landsdeel Noord. 4 Centres of expertise (penvoerders)

Infrastructuur landsdeel Noord. 4 Centres of expertise (penvoerders) LANDSDEEL NOORD Het landsdeel Noord, bestaande uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe, heeft het Techniekpact regionaal vertaald in de Techniekagenda Noord Nederland. In de noordelijke provincies

Nadere informatie

Status februari 2016

Status februari 2016 Status februari 2016 Bachelor of Science in de toegepaste economische wetenschappen Bachelor of Science in de toegepaste economische wetenschappen Kortrijk Bachelor of Science in de psychologie Bachelor

Nadere informatie

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee?

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? MKB Eindhoven & Rabobank Rabobank Nederland; Kaya Kocak, Véronique Bulthuis 5 februari 2015 Rabobank Sectormanagement Véronique Bulthuis Sectormanager Groothandel

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Bijlage

gemeente Eindhoven Bijlage A gemeente Eindhoven Bijlage De voorbije raadsperiode heeft u meerdere keren over Brainport Development gesproken, onder meer bij gelegenheid van de meerjarenfinanciering ervan en de jaarlijkse inbreng

Nadere informatie

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN Foto: Pixabay, Creative Commons MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF: BANENMOTOR VAN DE SAMENLEVING Het midden- en kleinbedrijf (MKB) is dé banenmotor

Nadere informatie

UNIVERSITY CAMPUS FRYSLÂN

UNIVERSITY CAMPUS FRYSLÂN taken en profielschets hoogleraar-bestuurder februari 2011 De achtergrond Sinds 2009 werken de Provincie Fryslân, de gemeente Leeuwarden en regionale kennispartners samen aan plannen voor de versterking

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

DE GRAAF THOM. knowing what to do, when you re not knowing what to do

DE GRAAF THOM. knowing what to do, when you re not knowing what to do 30 magazine MAART 2015 De razendsnelle veranderingen in de wereld om ons heen maakt het moeilijk te voorspellen hoe de arbeidsmarkt van de toekomst er precies uit zal zien, en ook welke strategie het hoger

Nadere informatie

Noordelijke Clusters in Beeld

Noordelijke Clusters in Beeld Noordelijke Clusters in Beeld Verkenning langs 62 EFRO-projecten Arjen Edzes (RUG) / Jan Dirk Gardenier (CAB) / Hans van Rijn (CAB) / Jouke van Dijk (RUG) Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities I N V E S T E R E N I N O N T W I K K E L I N G Ideeën Plannen Het is tijd voor de NOM! Ambities Missie De NOM is de permanente katalysator van economische ontwikkeling in Noord-Nederland. Dit is niet

Nadere informatie