Raamwerk interventieladder

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Raamwerk interventieladder"

Transcriptie

1 Bestuursakkoord Water: stok achter de deur regelgeving waterketen Raamwerk interventieladder CONCEPT versie:

2 Inhoudsopgave 1 Stok achter de deur Opbouw raamwerk interventieladder Trede 1: stimuleren, ondersteunen en aanspreken Trede 2: Visitatie in de waterketen Doel Waar en Wanneer Hoe Landelijk kader Regionaal referentiekader Schriftelijke ronde (inventarisatie) Evaluatie schriftelijke ronde (inventarisatie) Visitatieronde Evaluatie visitatie Organisatie en bestuurlijke verantwoordelijkheid Trede 3: Toezicht Interbestuurlijk toezicht op gemeenten en waterschappen Het toezicht op de drinkwatervoorziening Planning Bijlage A: Context A.1 Verantwoording en toezicht A.2 Bestaande monitortrajecten A.3 Relevante ervaringen A.3.1 Kwaliteitsaudits A.3.2 Commissie m.e.r A.3.3 Inspecties door Verkeer en Waterstaat A.3.4 Ervaringen met regionale uitvoeringsdiensten (RUD s) A.3.5 Ervaringen uit de drinkwatersector pagina 2

3 1 Stok achter de deur In het Bestuursakkoord Water (BAW) is een afspraak opgenomen over het voorbereiden van wetgeving voor het geval onvoldoende voortgang en resultaat wordt bereikt ten aanzien van de afspraken in het waterketendeel van het akkoord. Deze zogenaamde stok achter de deur wetgeving is overgenomen uit het akkoord dat VNG en UvW kort na het verschijnen van het feitenrapport Doelmatig beheer waterketen in 2010 hebben gesloten. De stok achter de deur afspraak maakt duidelijk dat het veranderingstraject, dat met het BAW is ingezet, niet vrijblijvend is. Uit het Bestuursakkoord Water: In 2011 vindt een verkenning plaats naar de mogelijk- heden om de samenwerking verder te stimuleren en af te dwingen. Onderdeel hiervan is de voorbereiding van wetgeving, voor het geval de uitvoering van de afspraken in het Bestuursakkoord Water over de waterketen onvoldoende resultaat en voortgang heeft. Deze wetgeving wordt uiterlijk 1 januari 2013 in procedure gebracht. Als de resultaten wel tijdig worden bereikt, kan inwerkingtreding van die wetgeving achterwege blijven. In 2011 heeft een verkenning plaatsgevonden naar mogelijkheden voor het invullen van de stok achter de deur afspraak. Dit heeft geresulteerd in het opzetten van een interventieladder. In 2012 is de opzet met alle betrokken partijen verder uitgewerkt. De treden van de interventieladder zijn inzichtelijk gemaakt in onderstaand schema: trede wat wie vanaf 1 Stimuleren, ondersteunen en aanspreken BAW partners a en b Visitatie: Objectief inzichtelijk maken voortgang in regio s en aandragen mogelijkheden verbetering (stimuleren) 2a. Schriftelijke ronde alle regio s 2b. Visitatie achterblijvende regio s Onafhankelijke, deskundige visitatiecommissie Gemeenteraad en Algemeen bestuur ziet toe op uitvoering door B&W en Dagelijks bestuur Interbestuurlijk toezicht Provincies 2015 pagina 3

4 Basisgedachte Net als het gehele BAW gaat de interventieladder primair uit van de kracht in de regio bij gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven. Zij zijn verantwoordelijk voor het voldoen aan wetgeving en het realiseren van beleidsdoelen. Zij beheren en bekostigen de voorzieningen en laten burgers, bedrijven en klanten hiervoor betalen. Ook de baten van de afspraken uit het BAW slaan regionaal neer in de kwaliteit van de diensten en de tarieven van drinkwater, riolering en zuivering. De interventieladder is erop gericht de samenwerkende partijen zo veel mogelijk in hun kracht te laten. Regio s en partijen die met ambitie en energie werken aan het realiseren van de doelstellingen uit het BAW worden niet gehinderd of belemmerd door de treden van de interventieladder. Naarmate een regio of partij minder voortvarend aan het realiseren van de doelen van het BAW werkt, wordt de inzet van de stok achter de deur ingrijpender. De ladder bevat een serie van maatregelen die bij voortdurend achterblijven in werking zullen treden. In de loop van het traject verschuift de uitvoering van de BAW- partners, via een onafhankelijke commissie, naar de provincies in hun rol als generiek toezichthouder. De hele interventieladder is doordesemd van het besef dat de laatste stap (de meest vergaande vorm van interbestuurlijk toezicht) eigenlijk niet gezet zou moeten hoeven worden. Trede 1: stimuleren, ondersteunen en aanspreken De samenwerking heeft sinds 2010 vorm gekregen in circa 65 regio s, waarin per regio gemiddeld zes à zeven gemeenten en het waterschap participeren. De betrokkenheid van het drinkwaterbedrijf verschilt per regio. Het waterschap zorgt vaak voor afstemming van de samenwerking tussen de regio s binnen het eigen beheergebied. De eerste trede uit de interventieladder bestaat uit het stimuleren en ondersteunen van de samenwerking in de regio s. VNG en UvW hebben hiervoor een implementatietraject uitgewerkt. Dit voorziet onder meer in het organiseren van bijeenkomsten en het delen van goede voorbeelden. Ook zijn er kenniscoaches beschikbaar om regio s te ondersteunen bij het realiseren van de beoogde doelen. Bij deze trede gaat het er ook om dat gemeenten, waterschap en drinkwaterbedrijf binnen een regio elkaar aanspreken op het realiseren van de doelstellingen uit het BAW. Zo is het van belang een gezamenlijke, regionale ambitie te formuleren gevolgd door een plan van aanpak of maatregelenprogramma om deze ambitie te realiseren. Trede 2: Voortgang objectief inzichtelijk maken en mogelijkheden voor verbetering aandragen De tweede trede krijgt vorm vanaf Een deskundige en onafhankelijke visitatiecommissie inventariseert en beoordeelt de voortgang in alle regio s. Dat gebeurt eerst schriftelijk. Hiervoor is een regionaal referentiekader opgesteld dat is afgeleid uit de afspraken in het BAW. Deze beoordeling vormt een eerste stap van objectivering van de behaalde resultaten en bereikte voortgang. Bij onvoldoende voortgang in de regio, bezoekt de visitatiecommissie de regio, bespreekt de bevindingen en doet verbetervoorstellen. Bij een eventueel vervolgbezoek wordt beoordeeld of er voldoende voortgang is gerealiseerd. De visitatiecommissie maakt haar bevindingen en verbetervoorstellen openbaar, zowel na de schriftelijke ronde als na de bezoeken. De rapportage van de visitatiecommissie biedt raadsleden van gemeenten en algemeen bestuursleden van de waterschappen de gelegenheid om hun dagelijks pagina 4

5 bestuur aan te spreken op de voortgang (horizontale verantwoording). Dit past bij de afspraken uit het BAW: partijen zijn primair zelf verantwoordelijk voor het realiseren van de doelstellingen. Trede 3: Interbestuurlijk toezicht De visitatiecommissie geeft in haar eindrapport aan welke partijen of regio s naar het oordeel van de commissie onvoldoende voortgang realiseren om de doelstellingen uit het BAW te bereiken. De rapportage van deze onafhankelijke commissie heeft daarmee een signaalfunctie voor provincies in hun toezichthoudende rol op gemeenten en waterschappen. Het doel van de interventieladder is dat het voorafgaande bestuurlijke traject al dermate succesvol dat interventies in het kader van interbestuurlijk toezicht niet nodig zijn. 1.1 Opbouw raamwerk interventieladder Deze notitie beschrijft de uitwerking van de treden van de interventieladder. In de hoofdstukken 2 t/m 4 zijn de treden van de interventieladder uitgewerkt. Hoofdstuk 2 illustreert de activiteiten die momenteel in trede 1 plaatsvinden om de samenwerking in de waterketen doelmatig invulling te geven. Trede 2 (visitatie, hoofdstuk 3) is het meest concreet uitgewerkt, omdat deze trede al in 2013 en 2014 wordt genomen en een uniforme, landelijke aanpak vergt. Trede 3 (interbestuurlijk toezicht) is globaler uitgewerkt omdat hiervoor al een algemeen beleidskader bestaat en het aan de provincies is hier op de in hun ogen meest gepaste wijze invulling aan te geven. Het raamwerk sluit af met een planning van de stappen in de interventieladder. Bijlage A schetst de context die een rol heeft gespeeld bij de ontwikkeling van het raamwerk. Het gaat hierbij om de wijze waarop het reguliere horizontale en verticale toezicht is geregeld en om de relatie met trajecten als monitoring en benchmarking. Ook worden ervaringen met processen als de ontwikkeling van regionale uitvoeringsdiensten en de rol van de commissie m.e.r. bij milieu- effectrapportages vertaald als bouwstenen voor de interventieladder. pagina 5

6 2 Trede 1: stimuleren, ondersteunen en aanspreken De samenwerking in de waterketen krijgt vorm in ongeveer 65 regio s. Deze regio s komen voort uit reeds bestaande samenwerkingsverbanden of zijn gevormd rond een of meerdere zuiveringen en de daarop aangesloten riolering. De 24 waterschappen kennen veelal meerdere regio s binnen hun beheergebied en zorgen in meer of mindere mate voor afstemming tussen de regio s. VNG en UvW hebben een kernteam gevormd dat de samenwerking in de regio s stimuleert. Zo worden geregeld bijeenkomsten georganiseerd om ervaringen te delen en goede voorbeelden van samenwerking te tonen. Verder is er een website, een digitale nieuwsbrief, een Wiki en een twitteraccount. Deze ondersteuning vindt plaats in samenwerking met VEWIN en wordt ondersteund door Stichting RIONED. In veel regio s zijn regionale feitenonderzoeken uitgevoerd en regionale doelstellingen geformuleerd. In verschillende regio s wordt gewerkt aan gezamenlijke planvorming in de afvalwaterketen. Op andere fronten worden de handen ineen geslagen, bijvoorbeeld bij het meten in de waterketen. Steeds duidelijker wordt welke maatregelen nodig zijn om de doelstellingen van het BAW te bereiken. Partijen binnen een regio spreken elkaar aan en dagen elkaar uit om de doelstellingen te realiseren. Ter ondersteuning van het proces hebben STOWA, Stichting RIONED en KWR in april 2012 een gezamenlijke kennisagenda Waterketen en Stedelijk Waterbeheer gepubliceerd: Kennis om de goede dingen goed te doen. Ook is de Routewijzer Afvalwaterketen 2030 verschenen. Dit gezamenlijke document van UvW en VNG geeft een extra impuls aan het terugwinnen van energie en grondstoffen uit afvalwater. Hierbij wordt nadrukkelijk aangesloten bij regionale kenmerken en mogelijkheden. Inmiddels zijn 15 kenniscoaches waterketen aangesteld. Deze kenniscoaches zijn beschikbaar voor de regio s om inhoud en proces met deskundigheid te ondersteunen. Kortom: trede 1 heeft inmiddels sinds 2010 volop vorm en inhoud gekregen. pagina 6

7 3 Trede 2: Visitatie in de waterketen Trede 2 uit de interventieladder geeft informatie over de voortgang bij het realiseren van de afspraken uit het Bestuursakkoord Water en de mogelijk gezamenlijk te formuleren aanvullingen daarop. Tevens adviseert het eventuele achterblijvers over hoe ze alsnog vorm kunnen geven aan de realisatie van deze afspraken. Een onafhankelijke, deskundige commissie voert deze stap uit, eerst in de vorm van een schriftelijke ronde, waar nodig aangevuld met bezoeken aan achterblijvende regio s. Deze trede uit de interventieladder is vergaand uitgewerkt. Enerzijds omdat de trede al in 2013 en 2014 invulling gaat krijgen, anderzijds omdat de trede vraagt om een uniforme, regio- onafhankelijke benadering. Achtereenvolgens komen aan de orde: doelen, dekking (waar en wanneer), aanpak (hoe) en rolverdeling. 3.1 Doel De visitatie kent verschillende doelen: 1. Tijdig zicht krijgen op regio s of partijen die achterblijven bij het nemen van stappen en maatregelen om de doelstellingen uit het BAW te realiseren. 2. Het stimuleren van de achterblijvende regio s door het aandragen van mogelijkheden om de doelstellingen te realiseren en manieren waarop duurzame en innovatieve kansen kunnen worden verzilverd. 3. Het verkrijgen van een onafhankelijk vastgesteld landelijk beeld over de voortgang en (inhoudelijke) uitwerking van de implementatie van de afspraken uit het Bestuursakkoord Water (zie en voor het referentiekader) en mogelijke gezamenlijk te formuleren aanvullingen daarop. Hieruit ontstaat een genuanceerd beeld van voorlopers, peloton en achterblijvers. Naast het monitoren van de voortgang heeft de visitatie dus ook een belangrijke functie in termen van stimuleren, leren en verbeteren. Met name de functie van het monitoren en objectiveren van de voortgang is hieronder nader uitgewerkt. 3.2 Waar en Wanneer Om een evenwichtig en objectief beeld te krijgen van de voortgang in de uitwerking van de BAW- afspraken in Nederland zal een inventarisatie bij alle ruim 65 regio s plaatsvinden. Deze inventarisatie vindt plaats in De eerste schriftelijke ronde ( inventarisatie ) levert een geobjectiveerd beeld op in welke regio s de voortgang en invulling goed is, welke regio s nog stappen kunnen zetten en welke regio s onvoldoende voortgang kennen. De bevindingen worden gerapporteerd, waarbij ook mogelijkheden pagina 7

8 worden aangereikt voor verbetering. Na circa een half jaar zal worden getoetst of in de achterblijvende regio s inmiddels verbetering is opgetreden. In de regio s die bij deze tweede beoordeling onvoldoende voortgang laten zien, zal een visitatieronde plaatsvinden, waarbij de oorzaken van het achterblijven met de betrokkenen worden besproken en verkend wordt op welke wijze voldoende voortgang kan worden bereikt. 3.3 Hoe De visitatiestap wordt uitgevoerd door een onafhankelijke visitatiecommissie (zie 3.4). Bij de visitatie wordt een regionaal referentiekader gehanteerd, dat is afgeleid van een landelijk kader. Het regionale referentiekader is een niveau concreter: naast een beoordeling of het proces zal leiden tot de afgesproken doelen, wordt ook bezien of effectieve initiatieven/maatregelen worden genomen ( de goede dingen doen ). Over de resultaten van de visitatie wordt gerapporteerd. De informatie van de visitatie komt zo beschikbaar voor de besturen van gemeenten en waterschappen ten behoeve van het horizontale toezicht en verantwoording (zie bijlage A.1). Zowel de tussenrapportage als de eindrapportage van de visitatiecommissie hebben daarmee een signaalfunctie voor zowel de schakels in de waterketen zelf ( Zijn er onderwerpen waar we een tandje bij moeten schakelen, en zo ja, hoe dan? ) als voor de provincies in hun toezichthoudende rol op gemeenten en waterschappen. De rapportages bieden handvatten voor eventuele verbeterstappen Landelijk kader Het landelijke referentiekader is afgeleid uit het Bestuursakkoord Water: a. Gemeenten en waterschappen realiseren een besparing in de afvalwaterketen, oplopend tot jaarlijks 380 miljoen euro per jaar in 2020 ten opzichte van de autonome kostenontwikkeling. Omgerekend in percentages van de jaarlijkse kosten in 2020 is dit circa 12,5% van de kosten in de afvalwaterketen. b. Drinkwaterbedrijven realiseren een besparing oplopend tot 70 miljoen euro per jaar in 2020 ten opzichte van de autonome kostenontwikkeling. Omgerekend in percentages van de jaarlijkse kosten in 2020 is dit circa 5%. Aanvullend op deze financiële kaders zijn in het bestuursakkoord ook afspraken gemaakt over de manier waarop de doelen gerealiseerd zullen worden: c. Partners in de afvalwaterketen maken regionaal afspraken met de drinkwaterbedrijven over gebruik en benutting van hun ervaring en kennis. d. In het perspectief van de gewenste cultuur van het oplossen van vraagstukken onder gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen partijen in de waterketen de ruimte om op basis van nieuwe kennis en inzichten bestaande afspraken over investeringen te heroverwegen. e. Gemeenten en waterschappen werken samen op basis van afspraken en gelijkwaardigheid in plaats van op basis van eenzijdige voorschriften en vergunningen. pagina 8

9 f. Gemeenten gaan onderling en samen met de waterschappen kennis en capaciteit slim bundelen. Dit betreft zowel operationele, uitvoerende taken als de investeringsprogrammering. Doel is het professionaliseren van het beheer en het verminderen van de (personele) kwetsbaarheid. g. Op 31 december 2012 wordt in meer dan 75% van de regio s effectief en doelmatig samengewerkt. h. Beschikbare kennis wordt lokaal toepasbaar gemaakt bij het nemen van investerings- en beheerbeslissingen. i. Er wordt ruimte gecreëerd voor de ontwikkeling en verkenning van innovatieve oplossingen voor het verduurzamen van de waterketen Regionaal referentiekader Het regionale referentiekader, dat bij de visitatie wordt gehanteerd, is afgeleid van het landelijke kader en kent twee sporen: 1. Voortgang uitwerkingsproces (peildatum januari 2013) i. Zijn er door gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven bestuurlijk ambities geformuleerd voor besparingen in 2020? a. Besparingen bij gemeenten en waterschappen door een gezamenlijke aanpak in de afvalwaterketen b. Aanvullende besparingen bij gemeenten c. Aanvullende besparingen bij waterschappen d. Besparingen bij drinkwaterbedrijven ii. Is er een maatregelenprogramma uitgewerkt en vastgesteld door gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven om de geformuleerde ambities te realiseren? iii. Worden de geformuleerde maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd? 2. Inhoudelijke beoordeling maatregelenprogramma De inhoudelijke beoordeling van de geformuleerde maatregelenprogramma s zijn in essentie gericht op de vraag: Doen we de goede dingen?. Met andere woorden: worden op hoofdlijnen de juiste stappen gezet om de door de regio zelf geformuleerde ambities te realiseren? In het Bestuursakkoord Water zijn al enkele algemene elementen vastgelegd om de ambities te kunnen realiseren (zie landelijk kader, punten c t/m i). Het referentiekader voor de vraag of het maatregelenprogramma volledig, verstandig en realistisch is, is opgebouwd uit de meest cruciale werkprocessen voor doelrealisatie. Deze werkprocessen en de noodzakelijke stappen die daarbij aan de orde zouden kunnen zijn, zijn gebaseerd op de werkwijzen in een aantal koploper gebieden 1. Het gaat er bij het referentiekader om dat er over onderstaande werkprocessen bewuste en beargumenteerde 1 Het toetsingskader zal nog een stap concreter worden uitgewerkt en voorzien in de belangrijke werkprocessen en keuzes die daarbij aan de orde zijn om de doelen van het bestuursakkoord te realiseren. De uitwerking van het toetsingskader zal plaats vinden op basis van de ervaringen in de regio s die als koploper kunnen worden aangemerkt en op basis van de kennis van de kennisplatforms stichting RIONED, STOWA en KWR. pagina 9

10 keuzes zijn gemaakt in het maatregelenprogramma. Het referentiekader maatregelen kan beschouwd worden als een eerste handreiking aan de regio s om na te gaan of wezenlijke initiatieven genomen zijn. Referentiekader maatregelenprogramma Beleidsvoorbereiding en investeringsprogrammering Gezamenlijke visievorming over de fysieke inrichting van de waterketen en mogelijkheden voor een meer duurzame inrichting. Gezamenlijk planproces afvalwaterplan in nauwe relatie met planvorming op het gebied van wegbeheer, inrichting openbare ruimte en watersysteembeheer. Gezamenlijke optimalisatiestudies afvalwaterketen met kostentoedeling van investeringsopgaven. Stroomlijnen/uniformeren kostendekkingsplannen riolering om vergelijkbaarheid te vergroten. Het afwegen van beheerinspanningen en investeringen in relatie tot de functie van de beschikbare voorzieningen en risico s bij disfunctioneren. Bijvoorbeeld: optimaliseren vervangingsstrategie voorzieningen riolering, zuivering en/of drinkwaterleidingen op basis van grondig inzicht in feitelijke toestand en functioneren en afgewogen tegen risico s. Overwegen benutten alternatieven voor vervanging (renovatietechnieken). Heroverwegen verbeterinvesteringen waterberging, bergbezinkbassins, afkoppelen e.d. Heroverwegen beleid lozingen buitengebied en vervangingsstrategie voorzieningen. Operationeel beheer en onderzoek Gezamenlijk beheerplan. Implementeren van een meet- en monitorstrategie in de afvalwaterketen. Beschikbaar maken/hebben van gekalibreerde en actuele rekenmodellen. Gezamenlijk onderzoek om onzekerheden te reduceren, bijvoorbeeld onderzoek naar effecten van lozingen op lokaal/regionaal water. Onderzoek naar innovatieve technieken om de waterketen te verduurzamen. Plannen van aanpak voor het bundelen van kennis en capaciteit op operationele taken zoals gegevensbeheer (meten, databeheer en analyse), gemalen beheer en procesautomatisering. Benutten kennis en expertise bedrijfsleven. Verkennen opschalen deelprocessen zoals inkoop energie, laboratorium, slibverwerking en procesautomatisering. Proces De kennis en ervaring van drinkwaterbedrijven wordt benut bij het opstellen en uitwerken. van het maatregelenprogramma. pagina 10

11 3.3.3 Schriftelijke ronde (inventarisatie) De inventarisatieronde vindt schriftelijk plaats. De volgende stappen worden doorlopen. 1a. Het regionale referentiekader geldt als vertrekpunt en wordt gepubliceerd 2. 1b. Een vragenlijst wordt opgesteld om de voortgang in de regio s en bij de drinkwaterbedrijven in beeld te krijgen. Het gaat hierbij om initiatieven om autonoom of door samenwerking besparingen te realiseren. 1c. De regio s en drinkwaterbedrijven wordt gevraagd de vragenlijst in te vullen en onderliggende documenten (zoals afspraken, maatregelenprogramma e.d.) aan te leveren die de voortgang objectief aantoonbaar maken. Daarnaast wordt bestaande informatie gebruikt zoals de gegevens uit benchmarks. 1d. Op basis van de beschikbare informatie wordt een analyse gemaakt van de voortgang in de regio en bij de drinkwaterbedrijven. 1e. De visitatiecommissie rapporteert per regio en per drinkwaterbedrijf over haar bevindingen ten aanzien van de voortgang. 1f. De regio c.q. het drinkwaterbedrijf wordt de mogelijkheid geboden haar/zijn reactie te geven op de bevindingen en voorstellen te doen voor verbetering. 1g. De visitatiecommissie stelt een beoordeling op over de voortgang in de regio en bij het drinkwaterbedrijf op basis van haar eigen bevindingen en doet voorstellen voor verbetering. Hierbij houdt de commissie rekening met de ingebrachte reacties. De beoordeling en de voorstellen zijn beschikbaar voor besturen van betrokken gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven. 1h. Na ongeveer een half jaar zullen de ontwikkelingen sinds de eerste inventarisatie in beeld worden gebracht. 1i. Als daaruit nog steeds onvoldoende voortgang blijkt, zal de visitatiecommissie de regio bezoeken Evaluatie schriftelijke ronde (inventarisatie) De visitatiecommissie stelt een tussenrapportage op waarin de voortgang wordt vastgelegd en mogelijkheden voor verbetering worden aangedragen. i. De visitatiecommissie rapporteert na de inventarisatie kernachtig over de voortgang in de regio s. Zij geeft daarbij aan in hoeverre de in de regio s geformuleerde ambities aansluiten bij de landelijke doelstellingen. ii. De commissie formuleert tevens algemene leerpunten en maakt kenbaar waar de bezoeken in de regio s zich op zullen richten. iii. De rapportage vindt plaats richting besturen en directies, zodat horizontale verantwoording mogelijk is (raad en algemeen bestuur ziet toe op dagelijks bestuur; horizontaal toezicht ). iv. De rapportage vindt plaats via de lijn DRAB- Stuurgroep Water (bestuurlijk overleg water) 3. 2 De visitatiecommissie kan het referentiekader nog aanscherpen. pagina 11

12 3.3.5 Visitatieronde Na de schriftelijke ronde volgt een visitatieronde, die zich in de eerste plaats richt op regio s en partijen waar achterstanden ontstaan bij het realiseren van de doelstellingen uit het bestuursakkoord. Deze stap is daarnaast ook bedoeld om te zien waar verdere innovatie of intensivering mogelijk is, welke nieuwe ideeën vorm kunnen krijgen. 2a. De duur en omvang van de visitatie hangen af van de geconstateerde tekortkomingen tijdens de inventarisatieronde. 2b. De te houden gesprekken worden afgestemd op de tekortkomingen die tijdens de inventarisatie- ronde zijn geconstateerd. In principe worden alle partijen in de regio geïnterviewd: gemeenten, waterschap en drinkwaterbedrijf. 2c. De visitatiecommissie rapporteert haar feitelijke bevindingen en doet, mede op basis van ervaringen in koploperregio s, suggesties voor verbetering. 2d. De regio wordt de mogelijkheid geboden haar reactie te geven op de geconstateerde feiten en eigen voorstellen te doen voor verbetering. 2e. De commissie beoordeelt de ontwikkeling van de voortgang in de regio op basis van haar eigen bevindingen en neemt daarbij de reacties van de regio in acht. Zij geeft aan of de aangedragen verbetervoorstellen voldoende krachtig zijn om de tekortkoming op te lossen en doet zo nodig aanvullende verbetervoorstellen. 2f. Na een half jaar volgt een tweede gesprek over de voortgang Evaluatie visitatie i. De visitatiecommissie rapporteert na de visitatie over de voortgang in de verschillende regio s. Zij geeft daarbij opnieuw aan in hoeverre de in de regio s geformuleerde ambities aansluiten bij de landelijke doelstellingen. ii. De commissie legt gemotiveerd vast in welke regio s ook na de visitatie onvoldoende voortgang is gerealiseerd. iii. De rapportage is gericht aan besturen en directies, zodat horizontale verantwoording mogelijk is. iv. De rapportage vindt plaats via de lijn DRAB- stuurgroep water (bestuurlijk overleg water). Het Bestuurlijk Overleg Water biedt de rapportage tevens aan de provincies aan. v. De constatering van de visitatiecommissie dat de voortgang na de bezoeken aan een regio nog steeds onvoldoende is, kan voor de provincie aanleiding zijn om te kiezen voor interbestuurlijke interventie (trede 3 van de interventieladder). De informatie uit de visitatieronde fungeert zo als concreet signaal voor interbestuurlijk toezicht (zie hoofdstuk 4). 3 De ambtelijke stuurgroep Drinkwater-, Riolerings- en Afvalwaterbeleid ziet toe op de uitvoering van de waterketentaken uit het Bestuursakkoord Water. In de stuurgroep Water worden alle wateronderwerpen bestuurlijk afgestemd tussen kabinet en koepels. pagina 12

13 3.4 Organisatie en bestuurlijke verantwoordelijkheid In trede 2 spelen zowel de visitatiecommissie als de gemeenteraden en algemene besturen van de waterschappen een cruciale rol. Visitatiecommissie De visitatiecommissie is neutraal en onafhankelijk. Zij wordt aangesteld door de stuurgroep waterbeleid (bestuurlijk overleg water, via DRAB). De visitatiecommissie rapporteert op twee niveaus: Regiorapportage gericht aan de besturen van gemeenten en waterschappen (ca. 60x) Koepelrapportage (landelijk beeld) aan de stuurgroep waterbeleid. De commissie bestaat uit een krachtig boegbeeld, dat in staat is om waar nodig het samenwerkingsproces een impuls te geven. Daarnaast bestaat de commissie uit circa vier secretarissen/deskundigen die de schriftelijke inventarisatie uitvoeren, rapportages opstellen en het boegbeeld ondersteunen bij het voorbereiden en houden van de gesprekken in de visitatieronde. De secretarissen/deskundigen kunnen bijvoorbeeld afkomstig zijn van universiteiten of adviesbureaus. De commissie kan op haar beurt deskundigen raadplegen en inzetten om tot een kwalitatief hoogwaardige visitatie te komen. De commissie opereert onder eindverantwoordelijkheid van het boegbeeld. De totale inzet van de visitatiecommissie is lastig in te schatten. Enerzijds omdat voor alle regio s een beoordeling plaats moet vinden. Een te lage raming per regio telt vanwege het herhaaleffect zwaar door. Bovendien is nog onduidelijk in hoeveel regio s daadwerkelijk sprake zal zijn van visitatie. Ruwweg is voor zowel de schriftelijke ronde als de bezoeken ongeveer 150 dagen nodig; in totaal dus 300 dagen. Rekening houdend met enige onzekerheid zal met de visitatiestap een budget van in totaal circa 450 k gemoeid zijn. De visitatiecommissie kan ook in latere stappen van de interventieladder een objectiverende rol blijven vervullen door in de probleemregio s, op verzoek van de provincie, op geregelde tijden een toets uit te voeren over de voortgang. Ook kan gedacht worden aan een tussentijdse beoordeling in alle regio s, bijvoorbeeld in Bestuurlijke verantwoordelijkheid en horizontale verantwoording Naast de visitatiecommissie spelen ook de gemeenteraden en algemene besturen van waterschappen in deze stap een cruciale rol. De visitatiecommissie rapporteert haar bevindingen. Op basis van deze bevindingen kunnen raadsleden en leden van het algemeen bestuur, indien nodig, hun college van B&W of het dagelijks bestuur van het waterschap aansporen om daadkrachtig het verbeterpotentieel in de (afval)waterketen te benutten. Hiermee wordt het mechanisme van horizontale verantwoording versterkt. Bij de drinkwaterbedrijven kan de Raad van Commissarissen de bevindingen van de visitatiecommissie benutten om de directie aan te spreken over de voortgang. Dit kan worden versterkt vanuit de Algemene vergadering van Aandeelhouders, waar gemeenten en/of provincies in vertegenwoordigd zijn. pagina 13

14 Een en ander past volledig bij het uitgangspunt van het BAW dat partijen primair zelf aan zet zijn om de doelstellingen uit het akkoord te realiseren. pagina 14

15 4 Trede 3: Toezicht 4.1 Interbestuurlijk toezicht op gemeenten en waterschappen Als na het stimuleren en ondersteunen (trede 1) en het door de visitatiecommissie of het horizontaal aanspreken van partijen of regio s die de verbeterkansen in de waterketen onvoldoende benutten (trede 2) toch sprake blijft van onvoldoende voortgang, kan er sprake zijn van taakverwaarlozing. Het is aan de provincies, als toezichthouder op gemeenten en waterschappen, om hierover te oordelen en zo nodig op te treden. De rapportage van de visitatiecommissie vormt in ieder geval een duidelijk signaal voor de provincie om te overwegen het interbestuurlijke toezicht te starten. 4.2 Het toezicht op de drinkwatervoorziening Het generiek toezicht door de provincie beperkt zich tot gemeenten en waterschappen. Het toezicht op de drinkwaterbedrijven is geregeld via de Drinkwaterwet. De Minister van IenM ziet toe op naleving van de bepalingen uit de Drinkwaterwet door drinkwaterbedrijven. Zie ook bijlage A.1 voor een nadere toelichting. Indien een drinkwaterbedrijf onvoldoende actie onderneemt in relatie tot de afspraken uit het bestuursakkoord, kan hierop actie ondernomen worden via de instrumenten uit de Drinkwaterwet. De wet kent een verplichte prestatievergelijking, mede gericht op een doelmatige bedrijfsvoering. De eerstvolgende brede drinkwaterbenchmark rapporteert in 2013 over het jaar Krachtens artikel 44 van deze wet dient de eigenaar van een drinkwaterbedrijf binnen zes maanden na het uitbrengen van de sectorbenchmark zijn voornemens ter verbetering van de prestaties van zijn drinkwaterbedrijf schriftelijk kenbaar te maken aan de Minister. Dan zijn ook de eerste bevindingen van de visitatiecommissie beschikbaar. Deze bevindingen kunnen dus als input meegenomen worden bij het formuleren van de verbetervoorstellen en als signaal bij het toetsen van de voorstellen. De Inspectie Leefomgeving en Transport is belast met het toezicht. Via de Drinkwaterwet is het toezicht op een doelmatige bedrijfsvoering dus al geregeld. pagina 15

16 5 Planning Trede 1 (stimuleren) is sinds 2010 in werking en blijft ook doorlopen. Trede 2, de visitatiestap, zal in de loop van 2013 starten, nadat de visitatiecommissie is samengesteld. De doorlooptijd van de visitatiestap, met zijn schriftelijke inventarisaties en bezoeken aan regio s, bedraagt ongeveer twee jaar. Na één jaar is de tussenrapportage beschikbaar van de schriftelijke ronde. Een jaar later kan de visitatiecommissie de resultaten van de bezoeken aan de regio s rapporteren. Het interbestuurlijke toezicht kan indien nodig vanaf 2015 vorm krijgen. Dat begint met opvragen en valideren van informatie en bestuurlijk overleg. De bovenstaande planning geldt voor het eenmalig doorlopen van de stappen uit de interventieladder. Het valt zeker te overwegen om op een meer regelmatige basis een visitatie uit te voeren, te meer daar de visitatiecommissie ook een stimulerende rol krijgt. pagina 16

17 Bijlage A: Context Bij de ontwikkeling van de interventieladder BAW is gekeken naar de context waarbinnen de eventuele interventies plaats zullen vinden. Hierbij zijn de volgende aspecten beschouwd: de bestaande vormen van verantwoording en toezicht de werkwijze bij generiek toezicht de bestaande vormen van monitoring de wijze waarop de afspraken uit het waterketenonderdeel van het bestuursakkoord worden opgepakt en ervaringen met vergelijkbare processen. A.1 Verantwoording en toezicht Met het toepassen van de interventieladder wordt er op toegezien dat de afspraken uit het bestuursakkoord voldoende worden nagekomen. Dit kan niet los gezien worden van de reguliere wijze van verantwoording, controle en toezicht. De wijze waarop dit bij gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven is geregeld wordt kort toegelicht. Gemeenten Het College van Burgemeester en Wethouders vormt het dagelijks bestuur van de gemeente. Het college van B&W legt verantwoording af aan de gemeenteraad. De gekozen volksvertegenwoordigers in de raad controleren het bestuur. In deze opzet dient het college van B&W de afspraken uit het Bestuursakkoord Water na te komen en controleert de raad of dit in voldoende mate plaatsvindt (horizontale verantwoording). Hiervoor beschikt zij onder meer over de resultaten van de benchmark riolering, over de voortgangsrapportage Water in Beeld van de uitwerking van het Bestuursakkoord Water en over de voortgangsrapportages die VNG en UvW specifiek voor de afvalwaterketen bijhouden (zie A.2). De gemeenteraad beschikt over verschillende instrumenten om het college te controleren en bij te sturen. Gemeenteraadsleden kunnen vragen stellen en moties indienen. De bevindingen uit de visitatiestap zullen ook ter beschikking komen van de raad, en kunnen aanleiding zijn voor vragen of moties. Desgewenst kan de raad onderzoek laten verrichten door een gemeentelijke rekenkamer of een eigen onderzoekscommissie instellen. Het ultieme machtsmiddel van de raad is de vertrouwensvraag. De raad kan een wethouder of het hele college tot aftreden dwingen. Naast deze horizontale verantwoording is er ook sprake van interbestuurlijk verticaal toezicht, het generieke en specifieke toezicht door provincies op gemeenten. Met de inwerkingtreding van de Wet revitalisering generiek toezicht worden de specifieke toezichtsinstrumenten, zoals de bevoegdheid van de provincie om aanwijzingen te geven op het GRP, afgeschaft en resteren in principe alleen de generieke toezichtsinstrumenten. pagina 17

18 Waterschappen De situatie bij de waterschappen is vergelijkbaar met die van gemeenten, maar verschilt op een aantal punten. De waterschappen kennen eveneens een dagelijks en algemeen bestuur (ook wel aangeduid als College van Dijkgraaf en (Hoog)heemraden resp. Verenigde Vergadering). Anders dan bij gemeenten, is het waterschapsbestuur niet gedualiseerd, maar monistisch. De leden van het dagelijks bestuur zijn tevens lid van het algemeen bestuur. Het algemeen bestuur stelt de algemene beleidslijnen vast en controleert het dagelijks bestuur. Het algemeen bestuur kan een lid van het dagelijks bestuur ontslag verlenen als deze niet meer het vertrouwen van het algemeen bestuur geniet. Ook bij waterschappen is sprake van interbestuurlijk toezicht door de provincie. Het interbestuurlijke toezicht op de waterschappen is niet betrokken bij de revitalisering van het generieke toezicht, zodat de bestaande specifieke toezichtsinstrumenten m.b.t. de waterschappen beschikbaar blijven. De Waterwet bevat in hoofdstuk 3 een aantal specifieke toezichtsinstrumenten, zoals het geven van aanwijzingen over besluiten van het waterschap. Drinkwaterbedrijven De situatie bij de drinkwaterbedrijven is anders. Nederland kent tien drinkwaterbedrijven, waarvan negen overheids- NV s en één stichting (Waternet). Het bestuur van de vennootschap legt verantwoording af aan de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA). De aandelen van de vennootschappen zijn in handen van provincies en/of gemeenten. Belangrijke besluiten moeten worden voorgelegd aan de AvA. De Raad van Commissarissen functioneert als onafhankelijk intern toezichthouder voor het bestuur van het drinkwaterbedrijf. Het bestuur van de stichting Waternet wordt gevormd door de verantwoordelijk wethouder van de gemeente Amsterdam, de dijkgraaf van hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht en een onafhankelijk voorzitter. Wethouder en dijkgraaf leggen verantwoording af aan de gemeenteraad en het algemeen bestuur van het waterschap. Het Rijk houdt op basis van de Drinkwaterwet toezicht op de kwaliteit van het geleverde water en op de prestaties van het drinkwaterbedrijf. Daarvoor kent de wet een verplichte prestatievergelijking. De Minister van IenM is verder bevoegd tot toezicht op de naleving van de bepalingen van de Drinkwaterwet en tot handhaving van die bepalingen. De minister is bevoegd tot toepassing van bestuursdwang ter handhaving van de Drinkwaterwet en de daarop berustende bepalingen. pagina 18

19 A.2 Bestaande monitortrajecten Bij het concretiseren van de visitatie trede uit de interventieladder zal rekening gehouden moeten worden met bestaande processen die zich richten op het in beeld brengen van prestaties en voortgang, zoals de sectorbenchmarks, de monitor van het bestuursakkoord en de monitor van VNG en UvW. Benchmarks Drinkwaterbedrijven, gemeenten en waterschappen voeren eenmaal per drie jaar een uitgebreide benchmark uit, waarin prestaties en kenmerken van de sectoren in beeld worden gebracht. De benchmarks zijn sectoraal en richten zich op output, zoals kosten en voldoen aan milieudoel- stellingen. De laatst verschenen benchmarks betreffen het jaar De volgende benchmarks verschijnen in 2013 over het jaar Water in beeld De doelen van het Bestuursakkoord Water worden jaarlijks gemonitord en gerapporteerd aan de Tweede Kamer via de uitgave Water in Beeld. Daarin worden zowel de (resulterende) lokale lasten als de doelmatigheidswinst in beeld gebracht. Via Water in Beeld worden de financiële resultaten zichtbaar, die overigens pas achteraf duidelijk worden: in 2020 kan getoetst worden of de besparing van 450 miljoen euro per jaar in 2020 is gerealiseerd; het toetsen op financieel resultaat biedt pas in een laat stadium houvast voor bijsturing. In figuur 1 is voor de riool- en zuiveringsheffing geïllustreerd op welke wijze op landelijk niveau de financiële doelen van het bestuursakkoord worden gemonitord. Voor de ontwikkeling van het drinkwatertarief geldt eenzelfde aanpak. Figuur 1: Verloop heffingsinkomsten voor afvalwater. Naast deze jaarlijkse monitor die specifiek is gericht op de financiële doelen van het bestuursakkoord, zal er eenmaal per drie jaar monitoring plaats vinden van prestaties, gebaseerd op de sectorale benchmarks. pagina 19

20 Monitor VNG/UvW Sinds 2011 brengen VNG en UvW tweemaal per jaar de voortgang en het resultaat van het uitwerkingsproces van de afvalwaterketen op hoofdlijnen in beeld. Figuur 2: Gezamenlijke beleidsvoorbereiding en investeringsprogrammering: heroverweging vindt plaats (januari 2012). Met kaartbeelden wordt aangegeven of regionale doelen/ambities zijn geformuleerd, of er een maatregelenprogramma is uitgewerkt en vastgesteld, en of dit programma daadwerkelijk wordt uitgevoerd (figuur 2). Hierbij wordt concreet aangegeven op welke werkprocessen wordt samengewerkt en in welke mate de drinkwaterbedrijven betrokken zijn. De informatie wordt vanuit de regio s aangeleverd. Visitatie De visitatie neemt binnen dit speelveld een eigen positie in. Een onafhankelijke en deskundige visitatiecommissie verzamelt relevante informatie en beoordeelt op objectieve wijze de voortgang op basis van een vooraf opgesteld referentiekader. De visitatiecommissie kan de regio s zo nodig ondersteunen door het aanreiken van inhoudelijke ideeën en mogelijke processtappen om doelstellingen te realiseren. pagina 20

21 A.3 Relevante ervaringen Om het raamwerk nader in te vullen zijn vergelijkbare processen en ontwikkelingen verkend, zoals kwaliteitsaudits in het kader van ISO- certificering, beoordelingen door de commissie m.e.r., het proces van Inspecties door Verkeer en Waterstaat, de ontwikkeling van de Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD s) en de ervaringen bij de reorganisatie van de drinkwatersector. De verkenning heeft op verschillende wijzen plaatsgevonden: interviews (cie m.e.r., RUD s) bestuderen documenten (kwaliteitsaudits, ervaringen drinkwatersector) directe feedback op concepten van het raamwerk (inspecties door Rijkswaterstaat). A.3.1 Kwaliteitsaudits Bij kwaliteitsaudits wordt getoetst of processen dusdanig zijn ingericht en aantoonbaar worden uitgevoerd dat een goed resultaat of product verwacht mag worden. Het kwaliteitstraject is vooral gericht op continue verbetering. Op basis van geconstateerde tekortkomingen dient de beoordeelde organisatie een verbeterplan op te stellen. Er kan hierbij onderscheid gemaakt worden in de ernst van de tekortkoming. Bij ernstige tekortkomingen is directe actie nodig; de audit wordt dan op korte termijn herhaald. Van een ernstige tekortkoming is bijvoorbeeld sprake bij het stelselmatig falen van het managementsysteem, waardoor afspraken niet nagekomen worden en de kwaliteit van het product of de dienst onzeker is. In de overige gevallen wordt de uitvoering van het verbeterplan bij een volgende audit getoetst. Deze systematiek is goed toe te passen bij trede 2 van de interventieladder (visitatie). A.3.2 Commissie m.e.r. De Commissie voor de milieueffectrapportage (m.e.r.) is een bij wet ingestelde onafhankelijke adviseur bij m.e.r.- procedures. Zij adviseert de overheid over de inhoud en kwaliteit van milieueffectrapporten (MER) die door initiatiefnemers van plannen en complexe projecten worden opgesteld. De criteria waaraan getoetst wordt, zijn bij wet vastgesteld. Er zijn ook EU richtlijnen. De Commissie bemoeit zich niet met besluitvorming rond een project of plan zelf. Dit is een taak van het bevoegd gezag. Voor elke m.e.r.- plichtige activiteit wordt een commissie gevormd die bestaat uit een voorzitter met bestuurlijke ervaring, een secretaris en deskundigen uit een pool van deskundigen. De voorzitters worden benoemd. Zij staan met de voeten in de praktijk en zijn circa 1 dag per week beschikbaar (in 2009 zijn 333 adviezen afgegeven). Er zijn geen eenduidige criteria wie deskundig is. Het gaat om de combinatie van deskundigheid en communicatie. De gevraagde deskundigheid wijzigt in de loop van de tijd. Daarom is er behoefte aan een flexibele schil. De combinatie van een ervaren voorzitter en onafhankelijke deskundigen kan bij de visitatie worden toegepast. pagina 21

22 A.3.3 Inspecties door Verkeer en Waterstaat De Inspectie Verkeer en Waterstaat heeft in het domein Waterbeheer veel ervaring opgedaan met auditing, met name in het kader van het bestuurlijk toezicht op de Waterschappen en Rijkswaterstaat. De werkwijze is als volgt samen te vatten. De auditor selecteert het onderwerp van onderzoek op basis van een risicoanalyse en formuleert vervolgens richtinggevende onderzoeksvragen. Voorafgaand aan dossieronderzoek, interviews en reality checks stelt de auditor een toetskader op en deelt dit met het verantwoordelijk management van te onderzoeken organisatie. De resultaten van het onderzoek (bevindingen, analyse en conclusies) legt hij voor wederhoor voor. Nadat het auditrapport is afgerond, is de organisatie aan zet. Deze stelt bijvoorbeeld een verbeterplan op. De auditor kan een oordeel geven over de effectiviteit daarvan. Na verloop van tijd kan hij toetsen of het verbeterplan daadwerkelijk is uitgevoerd. De rapportage en het verbeterplan zijn in principe openbaar. Uit de ervaringen met inspecties door Verkeer en Waterstaat is een aantal leerpunten naar voren gekomen: zorg voor een heldere doelstelling zorg voor eenduidige kaders waaraan getoetst wordt maak duidelijke afspraken over de wijze van rapporteren en bekend maken. Deze elementen zijn ingevuld voor de visitatie. A.3.4 Ervaringen met regionale uitvoeringsdiensten (RUD s) De commissie Mans heeft in 2008 onderzoek uitgevoerd naar het stelsel van handhaving en toezicht rond het omgevingsrecht. Volgens de commissie wordt een effectieve en efficiënte handhaving belemmerd door de fragmentatie en vrijblijvendheid in samenwerking en uitvoering. Naar aanleiding van het rapport van de commissie Mans heeft het kabinet zich in 2008 uitgesproken voor professionalisering van de uitvoeringspraktijk onder andere door het onderbrengen van complexe taken én taken met een bovenlokale dimensie in regionale uitvoeringsdiensten op het niveau van veiligheidsregio s. Er is vervolgens een proces ontstaan met landelijke doelstellingen, maar met een duidelijk regionale uitwerking. Dezelfde typering geldt voor het Bestuursakkoord Water. In juni 2009 hebben het Rijk, VNG en IPO afspraken gemaakt in een zogenaamde package deal. In de package deal is o.a. afgesproken dat gemeenten en provincies samen regionale uitvoeringsdiensten (RUD s) oprichten en deze belasten met de uitvoering van een basistakenpakket. Het basistakenpakket betreft gemeentelijke milieutaken met een bovenlokale dimensie en milieutaken die complex zijn, alsmede provinciale taken op het gebied van het omgevingsrecht. Door de pagina 22

23 uitvoering van deze taken onder te brengen bij een RUD kunnen de belangrijkste knelpunten in de uitvoering van het omgevingsrecht worden aangepakt. De uitvoering van de afspraken uit de package deal is een bottom- up proces. Het kabinet heeft hierbij in een stappenplan een aantal mijlpalen genoemd voor de vorming van de RUD s. Om het bottom- up proces te ondersteunen is door VNG, IPO, UvW en Rijk gezamenlijk een programma gestart: Programma Uitvoering met Ambitie (PUmA). Binnen het PUmA worden landelijke kaders ontwikkeld en voorwaarden geschapen voor een goede afstemming en adequate informatie- uitwisseling. Het programma loopt tot 31 december Vanaf september 2010 is mevrouw Sybilla Dekker, voormalig minister van VROM, het bestuurlijk Boegbeeld van het Programma Uitvoering met Ambitie. Daarmee is zij het gezicht van het programma en treedt zij naar buiten toe op als ambassadeur namens alle partijen. Mevrouw Dekker neemt een onafhankelijke positie in. Zij is dan ook niet verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma, dat blijven de programmamanagers. Haar belangrijkste taak is het binden van mensen en organisaties aan de doelen van het programma. Zij is veel in het land om te praten met bestuurders en uitvoerders. Het werken met een bestuurlijk boegbeeld heeft positief gewerkt bij de voorbereidingen van de RUD s. Ook in het visitatiedeel van de interventieladder lijkt het inzetten van een aansprekend boegbeeld nuttig. A.3.5 Ervaringen uit de drinkwatersector De ontwikkelingen rond de organisatie van de drinkwatervoorziening zijn beschreven in het rapport Leerervaringen drinkwatersector (Dicke et al. (2002), TU Delft Interfacultair onderzoekscentrum ontwerp en management van infrastructuren). Het verhogen van de doelmatigheid speelde hierbij een belangrijke rol. Medio negentiende eeuw werden in de grote steden de eerste drinkwaterbedrijven opgericht. Geleidelijk kregen ook kleinere gemeenten drinkwaterbedrijven. Het platteland dreigde buiten de boot te vallen. Versnippering dreigde. In 1940 telde Nederland ongeveer 210 drinkwaterbedrijven. Het oprichten rond 1910 van de Staatscommissie en het Rijksbureau voor de Drinkwatervoorziening kon de versnippering niet voldoende tegengaan. In 1957 werd de Waterleidingwet van kracht. De wet kent een lange voorgeschiedenis. De wet kon pas tot stand komen nadat de waterleidingbedrijven in Vewin een hechte organisatie hadden verworven, die bij de voorbereiding van de wet aan overleg kon deelnemen. De wet schept de mogelijkheid om in het belang van de volksgezondheid voorzieningsgebieden te herindelen en waterleidingbedrijven tot samenwerking te verplichten. Aan gedeputeerde staten werd opgedragen om de nodige reorganisaties te bewerkstelligen, hetzij langs de weg van de overreding, hetzij met behulp van de bevoegdheden, die de wet voor dit doel toekent. pagina 23

24 Waarschijnlijk vanwege het vrijblijvende en incidentele karakter is de bedoeling van de wetgever de drinkwatervoorziening toevertrouwen aan bedrijven van zodanige omvang, dat zij de moeilijkheden verbonden aan winning, zuivering en transport, op verantwoorde wijze kunnen oplossen onvoldoende gerealiseerd. De provincies hebben de hen toegekende bevoegdheden niet toegepast. Dit heeft geleid tot een herziening van de Waterleidingwet in 1971, waarin de provincies de taak kregen reorganisatieplannen op te stellen en tot uitvoer te brengen. De plannen moesten de doelmatigheid van de drinkwatervoorziening bevorderen. De centrale overheid kon bovendien rechtstreeks aanwijzingen geven omtrent de te bewerkstelligen reorganisatie. Wel bestond bij de regering een uitdrukkelijke voorkeur voor realisering van de bedrijfsconcentratie langs vrijwillige weg. Een aantal belangrijke ontwikkelingen lagen ten grondslag aan de wens tot schaalvergroting: verscherpen van de technische eisen, een steeds beter inzicht in de waterkwaliteit, de sterke toename van de vraag en de toename van het gebruik van oppervlaktewater. De complexiteit van de drinkwatervoorziening nam daardoor toe. Dit vroeg om verdere professionalisering van de sector. Bovendien moesten de drinkwaterbedrijven de financiële middelen kunnen verschaffen om grote werken rond winning, opslag en transport te kunnen realiseren. Bij de totstandkoming van de herziening van de wet heeft Vewin aangegeven dat reorganisatie weliswaar noodzakelijk was, maar dat geen blauwdruk kon worden gegeven van de meest wenselijke organisatievorm. Maatwerk was het uitgangspunt. Vewin heeft wel uniforme normen vastgesteld waaraan waterleidingbedrijven dienden te voldoen, zoals een minimum afzet van 7,5 miljoen kubieke meter per jaar. De uniforme normen konden volgens Vewin worden opgesteld, omdat de waterleidingbedrijven strikt genomen met dezelfde problemen op het terrein van de watervoorziening werden geconfronteerd. Het aantal drinkwaterbedrijven is sinds de herziening van de Waterleidingwet gereduceerd van ongeveer 150 naar 10. De ervaringen uit de drinkwatersector leren dat een zekere mate van druk nodig is om gewenste veranderingen van de grond te krijgen. Tegelijk kan geconstateerd worden dat ook in de drinkwatersector sterke behoefte bestond aan maatwerk. In het raamwerk is de combinatie gezocht van, waar nodig, geleidelijk opvoeren van druk en het mogelijk maken van een regionale invulling van het bestuursakkoord ( maatwerk ). pagina 24

ons kenmerk FLO/U Lbr. 12/051

ons kenmerk FLO/U Lbr. 12/051 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Voortgang samenwerking in de afvalwaterketen uw kenmerk ons kenmerk FLO/U201200597 Lbr. 12/051 bijlage(n)

Nadere informatie

ons kenmerk FLO/U201301148 Lbr. 13/071

ons kenmerk FLO/U201301148 Lbr. 13/071 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Visitatiecommissie samenwerking in de waterketen uw kenmerk ons kenmerk FLO/U201301148 Lbr. 13/071 bijlage(n)

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen Stand van zaken voorjaar 2016 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder andere

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2015 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2013 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen Stand van zaken voorjaar 2017 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder andere

Nadere informatie

Samenwerking in de waterketen Leren van lessen uit de waterpraktijk Het succes van de 44 regio s

Samenwerking in de waterketen Leren van lessen uit de waterpraktijk Het succes van de 44 regio s Samenwerking in de waterketen Leren van lessen uit de waterpraktijk Het succes van de 44 regio s Jeroen Smarius: covoorzitter kernteam samenwerking waterketen namens VNG Gemeentesecretaris Uden Harm Küpers:

Nadere informatie

Inventarisatie voortgang en resultaat regionale uitwerking bestuursakkoord water, onderdeel (afval)waterketen

Inventarisatie voortgang en resultaat regionale uitwerking bestuursakkoord water, onderdeel (afval)waterketen Inventarisatie voortgang en resultaat regionale uitwerking bestuursakkoord water, onderdeel (afval)waterketen Maart 2013 Aandachtspunten en uitgangspunten: 1. Vragen hebben betrekking op het regionale

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2014 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. 30 mei ECFD/U Lbr. 17/031 (070) Voortgang regionale samenwerking waterketen

Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. 30 mei ECFD/U Lbr. 17/031 (070) Voortgang regionale samenwerking waterketen Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad Datum 30 mei 2017 Ons kenmerk ECFD/U201700422 Lbr. 17/031 Telefoon (070) 373 8393 Bijlage(n) 1 Onderwerp Voortgang regionale samenwerking waterketen Samenvatting

Nadere informatie

frip Lelystad Gemeente Almere AAA dronten gemeente Zeewolde ZUIDiAiicii LAND REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST AFVALWATERKETEN FLEVOLAND gemeente -401/

frip Lelystad Gemeente Almere AAA dronten gemeente Zeewolde ZUIDiAiicii LAND REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST AFVALWATERKETEN FLEVOLAND gemeente -401/ gemeente AAA dronten Gemeente Almere -401/ 4$ REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST AFVALWATERKETEN FLEVOLAND gemeente NOORDOOSTPOLDER Zeewolde frip gemeente Lelystad ZUIDiAiicii LAND ONDERGETEKENDEN: 1. De Gemeente

Nadere informatie

Over de voortgang in uw regio is de commissie het volgende opgevallen:

Over de voortgang in uw regio is de commissie het volgende opgevallen: Aan: Bestuurlijk coördinator Datum 9 december 2014 Onderwerp Definitief beeld van Visitatiecommissie Waterketen van regio Waterkring West Geachte bestuurder, Ter afsluiting van het visitatieproces van

Nadere informatie

Regionale samenwerking en de Omgevingswet. Gert Dekker (VNG)

Regionale samenwerking en de Omgevingswet. Gert Dekker (VNG) Regionale samenwerking en de Omgevingswet Gert Dekker (VNG) Bestuursakkoord Water (2011-2020) We zijn halverwege De rol van het GRP in de regionale samenwerking Ø Vastleggen zorgplichten Ø Planmatige uitvoering

Nadere informatie

Business case. Samenwerking afvalwaterketen. Informatiebijeenkomst gemeenteraden 26 juni

Business case. Samenwerking afvalwaterketen. Informatiebijeenkomst gemeenteraden 26 juni Business case Samenwerking afvalwaterketen Informatiebijeenkomst gemeenteraden 26 juni 2013 1012209-022 Inhoud 1. Proces tot nu 2. Informatie uit het onderzoek 3. Conclusies, aanbevelingen 4. Vervolg Business

Nadere informatie

onderzoeksopzet handhaving

onderzoeksopzet handhaving onderzoeksopzet handhaving Rekenkamercommissie Onderzoeksopzet Handhaving rekenkamercommissie Oss 29 april 2009 1 Inhoudsopgave 1. AANLEIDING EN ACHTERGROND... 3 2. AFBAKENING... 4 3. DOELSTELLING EN ONDERZOEKSVRAGEN...

Nadere informatie

Voorstel aan college b&w van Landsmeer

Voorstel aan college b&w van Landsmeer STATUS: Voorstel aan college b&w van Landsmeer B&W vergadering: 10-06-2014 Nr. Agendapunt: Portefeuillehouder: C. Hienkens Onderwerp: Ondertekening verbreed convenant BAW regio Zaanstreek-Waterland Afdeling

Nadere informatie

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Blad 2 van 6 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Huidige situatie; wat is er al bereikt?... 4

Nadere informatie

Definitief beeld van Visitatiecommissie Waterketen van regio Rotterdam

Definitief beeld van Visitatiecommissie Waterketen van regio Rotterdam Aan: Bestuurlijk coördinator Datum 9 december 2014 Onderwerp Definitief beeld van Visitatiecommissie Waterketen van regio Rotterdam Geachte bestuurder, Ter afsluiting van het visitatieproces van de Visitatiecommissie

Nadere informatie

Sociale wijkzorgteams Den Haag

Sociale wijkzorgteams Den Haag Sociale wijkzorgteams Den Haag Onderzoek naar voorwaarden voor doeltreffend en doelmatig functioneren De rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de sociale wijkzorgteams in Den Haag. Daarbij is gekeken

Nadere informatie

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING 2. VERSTEVIGING VAN RISICOMANAGEMENT Van belang is een goed samenspel tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de auditcommissie, evenals goede communicatie met

Nadere informatie

Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen. Kenniscoaches: wie, wat en hoe?

Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen. Kenniscoaches: wie, wat en hoe? Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen Kenniscoaches: wie, wat en hoe? Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen Kenniscoaches: wie, wat en hoe? In het Bestuursakkoord Water

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013 VERGADERDATUM 23 april 2013 SSO SECTOR/AFDELING STUKDATUM NAAM STELLER 3 april 2013 R.J.E. Peeters ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT 12 Voorstel Kennisnemen van het projectplan voor Waterbeheerplan 3 waarin

Nadere informatie

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer Auditstatuut Systeemtoezicht Wegvervoer Datum: 17 januari 2013 Status: vastgesteld versie 1.0 Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Voorwoord 3 2 Audits 4 2.1 Systeemcriteria 4 3 Traject audit 5 3.1 Self-assessment

Nadere informatie

Factsheet Rol van gemeenten en inspecties in het kader van toezicht

Factsheet Rol van gemeenten en inspecties in het kader van toezicht Factsheet Rol van gemeenten en inspecties in het kader van toezicht Ter voorbereiding op de Cursus crisismanagement tijdens de tweedaagse van de subcommissie Jeugd op 29 oktober 2014 geven we hier een

Nadere informatie

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Plan van aanpak Rekenkamer Maastricht februari 2007 1 1. Achtergrond en aanleiding 1 De gemeente Maastricht wil maatschappelijke doelen bereiken.

Nadere informatie

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN Aanpak De opdracht Afstemmen investeringen is voortvarend opgepakt door de werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de Gelderse waterschappen en

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2017 2018 27 625 Waterbeleid Nr. 410 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Inventarisatie voortgang regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen. Enquête respons 1

Inventarisatie voortgang regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen. Enquête respons 1 Inventarisatie voortgang regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen Enquête respons Respons ID 4 Datum verstuurd 26-3-6 :5:46 Laatste pagina 7 Begin taal nl Startdatum 26-2-9 :3:47

Nadere informatie

Onderwerp Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht

Onderwerp Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Raadsvoorstel Datum raadsvergadering : 7 juli 2016 Agendanummer : Datum : 17 mei 2016 Onderwerp Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Aan de leden van de raad,

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Bestuursconvenant Samenwerkingsovereenkomst Doelmatig Waterbeheer De Meierij

Bestuursconvenant Samenwerkingsovereenkomst Doelmatig Waterbeheer De Meierij Onderwerp Bestuursconvenant Samenwerkingsovereenkomst Doelmatig Waterbeheer De Meierij Status Informerend Voorstel 1. Kennis te nemen van de voortgang in de regionale samenwerking in doelmatig waterbeheer

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 19 mei 2014 datum/agendapunt B&Wvergadering: 270514/304 afdeling: Bouwtoeziciit Onderwerp: Jaarprogramma Wet algemene bepalingen

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Aan de raad, Zaaknummer Portefeuillehouder Voorstel

Raadsvoorstel. Aan de raad, Zaaknummer Portefeuillehouder Voorstel Raadsvoorstel Zaaknummer Portefeuillehouder Voorstel 67285 De heer drs. C.H. Boland, wethouder Vaststellen Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Gooise Meren

Nadere informatie

Bestuurlijke integriteit

Bestuurlijke integriteit Bestuurlijke integriteit Onderzoek Bestuurlijke Integriteit Onderzoeksopzet Rekenkamercommissie De Wolden Maart 2014 Status: definitief Versie: 4 Rekenkamercommissie De Wolden 1 A. Wat willen wij bereiken?

Nadere informatie

Verbonden Partijen. 7 mei Postbus KA ROOSENDAAL.

Verbonden Partijen. 7 mei Postbus KA ROOSENDAAL. Verbonden Partijen Notitie naar aanleiding van onderzoek naar de aansturing van verbonden partijen in de gemeenten Bergen op Zoom, Oosterhout en Roosendaal. 7 mei 2007 Postbus 5000 4700 KA ROOSENDAAL www.rekenkamerwestbrabant.nl

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPZET VERVOLGONDERZOEK OP EIGEN KRACHT

ONDERZOEKSOPZET VERVOLGONDERZOEK OP EIGEN KRACHT Vervolgonderzoek Op eigen kracht over de voorwaarden voor een doeltreffend en doelmatig functioneren van Sociale Wijkzorgteams Januari 2016 1 AANLEIDING Op 16 oktober 2015 publiceerde de Rekenkamer Den

Nadere informatie

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht Onderzoeksplan Rekenkamer Utrecht 16 februari 2009 1 Inleiding Vanuit de raadsfracties van het CDA en de VVD kwam in 2008 de suggestie aan de Rekenkamer om

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Hae 06-07-2015 B Conform Geparafeerd door: Brandt, M.H.J. D&H 04-08-2015 H Conform Geparafeerd door: Maden, B.P.

Parafering besluit PFO Hae 06-07-2015 B Conform Geparafeerd door: Brandt, M.H.J. D&H 04-08-2015 H Conform Geparafeerd door: Maden, B.P. agendapunt 3.b.5 1201818 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden ARCHIEFRAPPORTAGE DELFLAND (KPI) Portefeuillehouder Haersma Buma, M.A.P. van Datum 4 augustus 2015 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming

Nadere informatie

VNG. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad (070) Voortgang samenwerking in de ECFD/U waterketen Lbr. 14/045.

VNG. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad (070) Voortgang samenwerking in de ECFD/U waterketen Lbr. 14/045. VNG Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad Vereniging van Nederlandse Gemeenten informatiecentrum tel. (070) 373 8393 uw kenmerk bijlage(n) 1 betreft ons kenmerk Voortgang samenwerking in de

Nadere informatie

Jaarplan 2015 Rekenkamercommissie Woerden

Jaarplan 2015 Rekenkamercommissie Woerden Jaarplan 2015 1 Jaarplan 2015 Rekenkamercommissie Woerden 1. Doel en werkwijze van de rekenkamercommissie De Rekenkamercommissie Woerden is per 1 april 2004 ingesteld door de gemeenteraad. Sinds eind 2006

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: Datum:

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: Datum: Datum: 26-2-13 Onderwerp Oprichting Omgevingsdienst Brabant Noord per 1 april 2013 Status Besluitvormend Voorstel 1. Toestemming te verlenen voor het aangaan van een Gemeenschappelijke regeling ter oprichting

Nadere informatie

Onderzoek Invoering nieuwe WMO per 2015

Onderzoek Invoering nieuwe WMO per 2015 Onderzoek Invoering nieuwe WMO per 2015 Onderzoeksopzet van de Rekenkamercommissie voor Vlagtwedde en Bellingwedde Inleiding De gezamenlijke Rekenkamercommissie (RKC) van de gemeenten Vlagtwedde en Bellingwedde

Nadere informatie

Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem

Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem Eind juli is de eerste ronde afgerond voor de besteding van het regionale Innovatiebudget Sociaal Domein. In deze ronde is niet het volledige beschikbare budget

Nadere informatie

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten Checklist Informatievoorziening Grote Projecten Najaar 2010 Rekenkamercommissie Berkelland, Bronckhorst, Lochem, Montferland 1. Inleiding De uitvoering van grote projecten in Nederland heeft nogal eens

Nadere informatie

Startnotitie. Invoeren Wet revitalisering generiek toezicht. Informatie: Versiebeheer: Registratienummer Vaststelling Directie Vaststelling College

Startnotitie. Invoeren Wet revitalisering generiek toezicht. Informatie: Versiebeheer: Registratienummer Vaststelling Directie Vaststelling College Startnotitie Invoeren Wet revitalisering generiek toezicht Informatie: Registratienummer Vaststelling Directie Vaststelling College Portefeuillehouder Opdrachtgever Opdrachtnemer S.C.G.M. den Dulk-Winder

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen.

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen. tekst raadsvoorstel Inleiding Vanaf januari 2015 (met de invoering van de nieuwe jeugdwet) worden de gemeenten verantwoordelijk voor alle ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen, jongeren en opvoeders.

Nadere informatie

Stuknummer: AH

Stuknummer: AH Voortgang samenwerking in de afvalwaterketen VNG Page 1 of 1 Vereniging van Nederlandse Gemeentpn MILIEU EN MOBILITEIT / WATER EN RIOLERING / BRIEVEN Voortgang samenwerking in de afvalwaterketen woensdag

Nadere informatie

AUDITPLAN KWALITEITSCRITERIA EXTERNE VEILIGHEID

AUDITPLAN KWALITEITSCRITERIA EXTERNE VEILIGHEID AUDITPLAN KWALITEITSCRITERIA EXTERNE VEILIGHEID AUDITPLAN KWALITEITSCRITERIA EXTERNE VEILIGHEID Doel van de Audit Criteria Aandachtsgebieden Opzet van de audit o o o o o o o o o Uitvoering audit Opmerking:

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen?

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen? 5 Procescriteria In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we

Nadere informatie

Rekenkamercommissie. Onderzoeksplan proces- kwaliteit majeure projecten. gemeente Best

Rekenkamercommissie. Onderzoeksplan proces- kwaliteit majeure projecten. gemeente Best Rekenkamercommissie Onderzoeksplan proces- kwaliteit gemeente Best September 2014 Rekenkamercommissie gemeente Best Drs. J. J.M. van den Heuvel, Voorzitter Drs. M.A. Koster RA, Lid J.M. van Berlo (secretaris)

Nadere informatie

Dialoog veehouderij Venray

Dialoog veehouderij Venray Dialoog veehouderij Venray aanbevelingen dialoog veehouderij gemeente Venray Datum 21 december 2016 Portefeuillehouder Martijn van der Putten Team RO Naam steller Jos Kniest De onderstaande aanbevelingen

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Handreiking stedelijke wateropgave VNG-UvW. Ledenbrief van de VNG behorend bij de presentatie van Evert van der Meide op de RIONED-dag 2006, sessie 3

Handreiking stedelijke wateropgave VNG-UvW. Ledenbrief van de VNG behorend bij de presentatie van Evert van der Meide op de RIONED-dag 2006, sessie 3 Handreiking stedelijke wateropgave VNG-UvW Ledenbrief van de VNG behorend bij de presentatie van Evert van der Meide op de RIONED-dag 2006, sessie 3 Brief aan de leden T.a.v. het college frontoffice tel.

Nadere informatie

Onderwerp: Informatie m.b.t. vorming RUD in de regio Brabant Noordoost. I

Onderwerp: Informatie m.b.t. vorming RUD in de regio Brabant Noordoost. I Onderwerp: Informatie m.b.t. vorming RUD in de regio Brabant Noordoost. I De leden van de raad van de gemeente Cuijk uw kenmerk: uw brief van: ons kenmerk: I/RB/AvH bijlagen:1 behandeld door: Fons van

Nadere informatie

Voorstel aan algemeen bestuur

Voorstel aan algemeen bestuur Voorstel aan algemeen bestuur Van: Werkgroep Financiële zaken D.d.: 17 februari 2011 Betreft: Uitgangspunten, Meerjarenraming(en) en Begroting(en) 1. Voorstel De algemeen besturen wordt gevraagd in te

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Onderwerp Voorstel tot vaststellen Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Goirle

Onderwerp Voorstel tot vaststellen Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Goirle Raadsvoorstel Agendapunt: 11 Onderwerp Voorstel tot vaststellen Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Goirle Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter

Nadere informatie

Dit heeft in april 2011 geleid tot het ondertekenen door de genoemde koepelorganisaties en het Rijk van het BAW.

Dit heeft in april 2011 geleid tot het ondertekenen door de genoemde koepelorganisaties en het Rijk van het BAW. Notitie over de bijdragen van Vechtstromen aan het Bestuursakkoord Water en de samenwerkingopgave in de regio s Wateropgave De komende jaren komen er grote wateropgaven op de samenleving af die vragen

Nadere informatie

Bespreking banken 21 juli 2016 Drinkwatertarief WMD: hoe komt het tot stand? Wettelijk kader

Bespreking banken 21 juli 2016 Drinkwatertarief WMD: hoe komt het tot stand? Wettelijk kader Bespreking banken 21 juli 2016 Drinkwatertarief WMD: hoe komt het tot stand? Wettelijk kader Inleiding Het wettelijk kader voor het toezicht op de tarieven die drinkwaterbedrijven in rekening brengen voor

Nadere informatie

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken.

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken. REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT Opgesteld door de voorzitter op 25.03.2013 Vastgesteld door de raad van toezicht op: 27.05.2013 te Amstelveen HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen en terminologie Dit

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst WKGD Duurzaam en doelmatig samenwerken in de Waterketen Groningen Noord-Drenthe

Samenwerkingsovereenkomst WKGD Duurzaam en doelmatig samenwerken in de Waterketen Groningen Noord-Drenthe 1 Samenwerkingsovereenkomst WKGD Duurzaam en doelmatig samenwerken in de Waterketen Groningen Noord-Drenthe Maart 2014 Inleiding In Groningen en Noord-Drenthe werken zevenentwintig gemeenten, twee waterschappen

Nadere informatie

REKENKAMERCOMMISSIE GEMEENTE VAALS COMMUNICATIEPLAN

REKENKAMERCOMMISSIE GEMEENTE VAALS COMMUNICATIEPLAN REKENKAMERCOMMISSIE GEMEENTE VAALS COMMUNICATIEPLAN Vastgesteld d.d. 9 maart 2016 1 Colofon De rekenkamercommissie van de gemeente Vaals is een onafhankelijke commissie binnen de gemeente. Zij bestaat

Nadere informatie

Bestuur van de Unie van Waterschappen Posbus AE Den Haag. Leiden, 24 februari 2011.

Bestuur van de Unie van Waterschappen Posbus AE Den Haag. Leiden, 24 februari 2011. uwkenmerk: uw brief van: Bestuur van de Unie van Waterschappen Posbus 93218 2509 AE Den Haag ons kenmerk: bijlagen: inlichtingen: doorkiesnummer: ondsrwerp: 11.08773 1 W. Nomen 0713063112 Bestuursakkoord

Nadere informatie

DE NIEUWE OMGEVINGSVERGUNNING OP WEG NAAR ÉÉN INTEGRALE VERGUNNING IN DE GEMEENTE BARNEVELD. Presentatie 15 oktober 2009 Raadscommissie Grondgebied

DE NIEUWE OMGEVINGSVERGUNNING OP WEG NAAR ÉÉN INTEGRALE VERGUNNING IN DE GEMEENTE BARNEVELD. Presentatie 15 oktober 2009 Raadscommissie Grondgebied DE NIEUWE OMGEVINGSVERGUNNING OP WEG NAAR ÉÉN INTEGRALE VERGUNNING IN DE GEMEENTE BARNEVELD Presentatie 15 oktober 2009 Raadscommissie Grondgebied WAAROM OMGEVINGSVERGUNNING? huidige stelsel is opgebouwd

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

opzet onderzoek aanbestedingen

opzet onderzoek aanbestedingen opzet onderzoek aanbestedingen 1 inleiding aanleiding In het onderzoeksplan 2014 van de Rekenkamer Barendrecht is aangekondigd dat in 2014 een onderzoek zal worden uitgevoerd naar aanbestedingen van de

Nadere informatie

agendapunt 06.06 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER

agendapunt 06.06 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER agendapunt 06.06 1008936 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 25-09-2014 Kennis te nemen van de evaluatie van de beleidsnota grondwaterbeheer.

Nadere informatie

Code Interbestuurlijke Verhoudingen

Code Interbestuurlijke Verhoudingen CODE > Code Interbestuurlijke Verhoudingen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen dragen samen de verantwoordelijkheid voor een goed bestuur van Nederland. De medeoverheden erkennen dat zij daarin

Nadere informatie

De notitie verantwoording Wet Werk en Bijstand 2004 geeft hiervoor de kaders weer.

De notitie verantwoording Wet Werk en Bijstand 2004 geeft hiervoor de kaders weer. Voorstel aan de Raad Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 9 juni 2004 / 102/2004 Onderwerp Notitie verantwoording Wet Werk en Bijstand 2004 Programma / Programmanummer Inkomen / 3230 Portefeuillehouder

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Aan de leden van de verenigde vergadering

Aan de leden van de verenigde vergadering Aan de leden van de verenigde vergadering V.V: 24 juni 2009 Datum 19 mei 2009 Agendapuntnr. 11 Bijlagen Onderwerp rekenkamerfunctie Schieland en de Krimpenerwaard / vaststellen verordening ex artikel 109a

Nadere informatie

Beleidskader. Toezicht huisvesting vergunninghouders 2015

Beleidskader. Toezicht huisvesting vergunninghouders 2015 Beleidskader Toezicht huisvesting vergunninghouders 2015 Vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Groningen in de vergadering van 10 november 2015 1 Beleidskader provincie Groningen voor het toezicht op

Nadere informatie

Ontvangen 2 0 JAN, Gemeente Dongen. Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Dongen Postbus GE DONGEN

Ontvangen 2 0 JAN, Gemeente Dongen. Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Dongen Postbus GE DONGEN Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Dongen Postbus 10153 5100 GE DONGEN Ontvangen 2 0 JAN, 2017 Gemeente Dongen Brabantlaan 1 Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Telefoon (073) 681

Nadere informatie

Onderzoeksopzet wijkplatforms gemeente Barneveld

Onderzoeksopzet wijkplatforms gemeente Barneveld Onderzoeksopzet wijkplatforms gemeente Barneveld December 2011 1. Inleiding In 2003 bezocht de burgemeester van de gemeente Barneveld samen met de politie en de woningstichting de dorpskernen van de gemeente

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten Meppel, Hoogeveen, De Wolden, Steenwijkerland, Midden Drenthe, Westerveld en het waterschap Reest en

Samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten Meppel, Hoogeveen, De Wolden, Steenwijkerland, Midden Drenthe, Westerveld en het waterschap Reest en Samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten Meppel, Hoogeveen, De Wolden, Steenwijkerland, Midden Drenthe, Westerveld en het waterschap Reest en Wieden inzake een doelmatiger waterbeheer. 2 Context In

Nadere informatie

Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 3 Samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 304 Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Invoering Omgevingswet

Invoering Omgevingswet Invoering Omgevingswet Projectplan Versie 1.2 Datum: 19-09-2016 Opsteller: Linda Roeterink Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Projectomschrijving... 2 2.1. Aanleiding... 2 2.2. Totstandkoming projectplan... 2

Nadere informatie

Inventarisatie stand van zaken lozingen huishoudelijk afvalwater op Rijkswateren stand van zaken medio oktober 2005

Inventarisatie stand van zaken lozingen huishoudelijk afvalwater op Rijkswateren stand van zaken medio oktober 2005 Bijlage 2 Datum huishoudelijk afvalwater op Rijkswateren stand van zaken medio oktober 2005 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Belangrijkste conclusies 3 2 age 4 2.1 Algemene opmerking 4 3 Stand van zaken

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008

PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008 PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008 1. Achtergrond en aanleiding De Rekenkamer Maastricht doet onderzoek naar de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gevoerde

Nadere informatie

VOORSTEL. Documentnummer Programma Waterketen Projectnummer. Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 Onderwerp Beleidskader nieuwe stoffen

VOORSTEL. Documentnummer Programma Waterketen Projectnummer. Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 Onderwerp Beleidskader nieuwe stoffen Aan algemeen bestuur 18 februari 2015 VOORSTEL Datum 6 januari 2015 Portefeuillehouder B.J. van Vreeswijk Documentnummer 661410 Programma Waterketen Projectnummer Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 1. Voorstel

Nadere informatie

agendapunt 3.b.9 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KPI VERSLAG INFORMATIE- EN ARCHIEFBEHEER Datum 11 oktober 2016 Bijlagen 3 Zaaknummer 52992

agendapunt 3.b.9 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KPI VERSLAG INFORMATIE- EN ARCHIEFBEHEER Datum 11 oktober 2016 Bijlagen 3 Zaaknummer 52992 agendapunt 3.b.9 1272673 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KPI VERSLAG INFORMATIE- EN ARCHIEFBEHEER Portefeuillehouder Haersma Buma, M.A.P. van Datum 11 oktober 2016 Aard bespreking Besluitvormend

Nadere informatie

Jaarplan November Postbus KA ROOSENDAAL.

Jaarplan November Postbus KA ROOSENDAAL. November 2016 Postbus 5000 4700 KA ROOSENDAAL www.rekenkamerwestbrabant.nl 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 1.1. Inleiding 5 2. Samenstelling 6 2.1. Organisatie 6 2.2. Samenstelling Rekenkamer 6 3. Missie

Nadere informatie

Aandachtspunten (wijziging) programmabegroting 2008 provincie Limburg

Aandachtspunten (wijziging) programmabegroting 2008 provincie Limburg Startnotitie Aandachtspunten (wijziging) programmabegroting 2008 provincie Limburg 1 Aanleiding voor het onderzoek Jaarlijks stellen Gedeputeerde Staten (GS) in het najaar in concept de begroting op. Per

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

Nota van B&W. Met deze nota stellen wij het handhavingsbeleid kwaliteit kinderopvang vast.

Nota van B&W. Met deze nota stellen wij het handhavingsbeleid kwaliteit kinderopvang vast. Nota van B&W Portefeuille M. Divendal Auteur Mw. M. Tijl Telefoon 5114396 E-mail: mtijl@haarlem.nl PD/SZW Reg.nr. PD/SZW/2007/141 Te kopiëren: A B & W-vergadering van 3 april 2007 Onderwerp Handhavingsbeleid

Nadere informatie

agendapunt 3.b.12 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden STRATEGISCH KETENPLAN NETWERK AFVALWATERKETEN DELFLAND Datum 10 november 2015

agendapunt 3.b.12 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden STRATEGISCH KETENPLAN NETWERK AFVALWATERKETEN DELFLAND Datum 10 november 2015 agendapunt 3.b.12 1220707 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden STRATEGISCH KETENPLAN NETWERK AFVALWATERKETEN DELFLAND Portefeuillehouder Olphen, J.W.A. van Datum 10 november 2015 Aard bespreking

Nadere informatie

Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling

Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling Matchingsregeling Cultuureducatie met kwaliteit in het primair onderwijs Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling Waarom monitoren en evalueren? Het Fonds voor Cultuurparticipatie

Nadere informatie

Onderzoek naar digitale dienstverlening van de gemeente Hoogeveen

Onderzoek naar digitale dienstverlening van de gemeente Hoogeveen Onderzoek naar digitale dienstverlening van de gemeente Hoogeveen Juni 2008 Rekenkamercommissie gemeente Hoogeveen Samenstelling: Drs. E. de Haan (voorzitter) A.W. Hiemstra J. Steenbergen Drs. F. Galesloot

Nadere informatie

Statenmededeling aan Provinciale Staten

Statenmededeling aan Provinciale Staten Statenmededeling aan Provinciale Staten Onderwerp Beleidsevaluatie art. 217a Provinciewet van het programma Leefbaarheid@Brabant 2012-2015 Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van de beleidsevaluatie

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken. Maatwerkaanpak Regeldruk Chemie. - Acties

Ministerie van Economische Zaken. Maatwerkaanpak Regeldruk Chemie. - Acties Ministerie van Economische Zaken Maatwerkaanpak Regeldruk Chemie - Acties Inleiding Het kabinet heeft in 2013 1 aangegeven dat de regeldruk fors verminderd moet worden. Ondanks eerdere inspanningen op

Nadere informatie

IlIUinillllHIIIllIHll 15BIN03688. betreft ons kenmerk datum

IlIUinillllHIIIllIHll 15BIN03688. betreft ons kenmerk datum INGEKOMEN 1 6 JUNI 2015 IlIUinillllHIIIllIHll 15BIN03688 vnic Vereniging van Nederlandse Gemeenten Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373

Nadere informatie

Datum 20 november 2009 Betreft Voortgang dossier zandwinputtenvoortgang dossier zandwinputten. Geachte Voorzitter,

Datum 20 november 2009 Betreft Voortgang dossier zandwinputtenvoortgang dossier zandwinputten. Geachte Voorzitter, > Retouradres Postbus 30945 2500 GX Den HaagPostbus 30945 2500 GX Den Haag De Voorzitter van de Tweede KamerDe Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaalder Staten-Generaal Postbus 20018Postbus

Nadere informatie

Onderwerp: Voorstel tot vaststelling van het afvalwaterbeleidsplan BMWE/NZV.

Onderwerp: Voorstel tot vaststelling van het afvalwaterbeleidsplan BMWE/NZV. Vergadering: 15 10 2013 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: P.E. Broeksma Behandelend ambtenaar R. Lamein, 0595 447749 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. R. Lamein) Gewijzigd Raadsvoorstel

Nadere informatie

Onderzoeksplan 2006 Doelmatigheid en rechtmatigheid sector Grondgebiedzaken. Opgesteld door de Rekenkamercommissie van Oostzaan d.d.

Onderzoeksplan 2006 Doelmatigheid en rechtmatigheid sector Grondgebiedzaken. Opgesteld door de Rekenkamercommissie van Oostzaan d.d. Onderzoeksplan 2006 Doelmatigheid en rechtmatigheid sector Grondgebiedzaken Opgesteld door de Rekenkamercommissie van Oostzaan d.d. 12 augustus 2006 Inleiding De Rekenkamercommissie van de gemeente Oostzaan

Nadere informatie

1. Invoering wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht en verantwoording Archiefwet 1995

1. Invoering wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht en verantwoording Archiefwet 1995 Agendanr.: 6 Voorstelnr.: RB2013083 Onderwerp: Diverse onderwerpen op het gebied van archiefbeheer, te weten: - de invoering van de wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht

Nadere informatie