EUROP. info. Na sparen, groei! Juni Het tijdschrift van de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EUROP. info. Na sparen, groei! Juni 2012. Het tijdschrift van de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België"

Transcriptie

1 EUROP Het tijdschrift van de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België info 3 Juni 2012 Na sparen, groei!

2 2 Opinie Opinie Beste lezers, Het is voor mij een grote eer om dit eerste editoriaal te schrijven als nieuw Hoofd van de Vertegenwoordiging van de Commissie in België. Eerst en vooral zou ik hulde willen brengen aan Willy Hélin, die dit elektronische magazine op poten heeft gezet. Zoals hij heb ik altijd geloofd dat het Europese project zich niet verder ontplooit zonder de burger erbij te betrekken. Dit contact met de burger komt er niet vanzelf. Het is een werk van lange adem, gebaseerd op een ware dialoog. En dat is precies de bedoeling van dit magazine. Ik ben fier dat onze Vertegenwoordiging aan de basis ervan ligt. Het is een zeer nuttig en noodzakelijk instrument, zeker als men de huidige situatie in Europa in acht neemt. De Unie wordt vandaag geconfronteerd met een ware identiteitscrisis, zonder twijfel de ergste in haar geschiedenis. Ze bevindt zich op een cruciaal punt in haar ontwikkeling. In het licht van deze groeiende twijfels, moet men echter twee zaken goed voor ogen houden: ten eerste is het Europese project een ontwikkelend proces, dat op elk moment van richting kan veranderen. De Europese ontwikkeling is er in de voorbije zestig jaar bijna steeds een geweest van vooruitgang, maar steeds meer mensen stellen zich vragen over het nut, het ritme en zelfs de waarden waarop de Unie is gebouwd. Ten tweede is Europa het enige project van dat type dat elke dag ingrijpt in het leven van miljoenen mensen. In tijden van crisis stellen mensen zich de terechte vraag: Wat zit erin voor mij? Wat heeft dit voor mij persoonlijk te betekenen?. Deze vraag Inhoud is essentieel, want als we ze niet beantwoorden, of als we niet de juiste middelen vinden om de antwoorden over te brengen, zullen mensen zich tegen Europa blijven keren en hun toevlucht zoeken tot populistische en eurosceptische partijen, die men nu overal in de Unie tegenkomt. We zijn toegekomen aan het moment van de keuze en de aarzelingen met Griekenland tonen dat de antwoorden niet evident zijn. In alle tegenstrijdigheden die de huidige situatie kenmerken zijn er nochtans enkele veranderingen op te tekenen: politieke veranderingen, met een potentieel nieuw evenwicht van de politieke prioriteiten naar groei en naar een sociaal Europa; voorstellen voor een beter politiek bestuur, naast de vooruitgang die het economische bestuur sinds 2010 heeft gemaakt; en een grotere aandacht voor de problemen van de burgers, met de lancering van het Europees Burgerinitiatief en de aankondiging van het Europees Jaar van de Burger in We zien het duidelijk, de uitdagingen zijn ernstig. We zijn beland op een scharniermoment dat het begin kan zijn van een nieuwe stap voorwaarts. EUROPinfo zal ook in zijn volgende nummers aandacht schenken aan deze evolutie, die we allemaal samen moeten aansturen. De toekomst zelf van het Europese project hangt ervan af. Jimmy Jamar Hoofd van de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België 3 Dossier Na sparen, groei! 7 Stabiliteit, groei en werk: de Commissie geeft België 7 aanbevelingen 10 Europa en de doos van Pandora 12 Iets nieuws?

3 3 Dossier Dossier Na sparen, groei! Hoe kom je aan groei? Deze vraag is het thema bij uitstek bij de Europese instellingen en in de hoofdsteden van de 27 EU-landen. Groei en sparen zijn twee zijden van eenzelfde munt. Groei! Dat woord hoor je op dit moment elke dag het meest in Europese kringen. Hoe kom je aan groei? Deze vraag wordt straks de kern van de Europese top van 28 en 29 juni. In feite is het thema alles behalve nieuw. Weliswaar is dit debat met de verkiezing van François Hollande als President van Frankrijk midden mei in een hogere versnelling geraakt, maar de regeringshoofden van de EU-lidstaten hadden reeds eind januari en begin maart 2012 de zaak grondig besproken. In meerdere EU-landen werd de openbare opinie echter ongeduldig. Al twee jaar lang sinds het begin van de schuldencrisis was sparen en snoeien in de overheidsuitgaven als dogma ingeroepen. Parallel hiermee kreeg het imago van Europa flinke klappen. De prioriteit was om orde op zaken te stellen in de openbare uitgaven. Het kwam erop aan de financiele markten te sussen om te vermijden dat andere landen van de eurozone voor hun leningen op zijn Grieks zouden behandeld worden. Terloops vermeld: dit had ook als gevolg dat er een grote stap vooruit werd gezet op institutioneel vlak. Het zogenaamde Europese Economische Bestuur ( economic governance ) een meer verantwoordelijk economisch beleid werd in twee jaar tijd versterkt. Maar er moest een nieuw leitmotiv komen voor het middenveld. Geen enkele politicus kan zich echt tevreden stellen met de eenzijdige boodschap besparen. Des te meer daar niet alleen de bevolking maar ook een reeks economen niet alleen de linkse trouwens het strakke besparingsbeleid ongegrond vonden, onder meer omdat de Griekse economie totaal gehavend uit dit soort beleid kwam. Maar hoe kom je aan groei zonder de schulden verder op te stapelen? Een hocus pocus mirakelformule bestaat namelijk niet. De Europese Commissie, uit de mond van Voorzitter José Manuel Barroso, heeft in dit verband voorstellen op tafel gelegd tijdens de Europese top van 23 mei. Hij heeft opnieuw de nadruk gelegd op een verdere uitbouw van de Europese binnenmarkt, een meer efficiënt gebruik van de structuurfondsen en meer middelen voor de Europese Investeringsbank. Verder heeft hij nieuwe ideeën voorgelegd om de groei te ondersteunen: de zogenaamde project-bonds Europese leningen om grootse infrastructuurprojecten te financieren of een belasting op financiële transacties. Ten slotte meldde hij dat de Europese Commissie

4 Na sparen, groei! reeds meerdere scenario's ontworpen had om bijvoorbeeld de schuldenlast van de onderlinge lidstaten gemeenschappelijk op te vangen. Gouden regel? - wat is dat voor een beest? Ook andere voorstellen werden naar voren gebracht. Zoals het idee van Mario Monti, de nieuwe Italiaanse premier, dat hij reeds jaren geleden verdedigde toen hij nog Europees Commissaris was: staatsuitgaven die kunnen worden beschouwd als productieve investeringen worden boekhoudkundig niet als schulden verrekend. Hij had zelfs het concept gouden regel ingevoerd om het Stabiliteits- en Groeipact te versoepelen. Iets heel anders dan de huidige regelgeving die voorziet dat het begrotingstekort tot maximaal 3 % van het BBP mag uitlopen, inclusief alle uitgaven, zonder uitzondering. Het debat over de heropleving van groei maakt trouwens deel uit van de zogenaamde Europa 2020-strategie, die twee jaar geleden van start ging. Een van de doelstellingen is dat tegen % van de Europese burgers tussen de 20 en 64 jaar een job moeten hebben. WAAR MEN OPNIEUW VAN DE DRACHME SPREEKT De nieuwe Griekse regering die, na de tweede verkiezingen in een paar maanden tijd, gevormd zal worden, zal geen keuze hebben. Om Griekenland in de eurozone te houden moet het land het besparingsplan dat met de EU en het IMF is afgesproken tot op de letter naleven. Nochtans is het verworpen door de meest radicale Griekse politieke partijen evenals door een groot deel van de publieke opinie. De boodschap van de laatste Europese Raad over dit punt was duidelijk en zonder enige ambiguïteit. Wij willen dat Griekenland in de eurozone blijft en haar engagementen naleeft. De hervormingen verderzetten om de schuld te verminderen, privéinvesteringen aanmoedigen en de instellingen van het land versterken. Dat zijn de beste garanties voor een betere toekomst in de eurozone Wij hopen dat de nieuwe regering na de verkiezingen deze keuze zal maken, zei Herman Van Rompuy. Elk woord klonk als een ultimatum En om nog meer gewicht te geven aan deze waarschuwing, hebben de landen van de eurozone hun experten gevraagd om de modaliteiten en de gevolgen te bestuderen in geval Griekenland de euro laat vallen. Gebluf voor de onvermijdelijke aanpassingen van het besparingsprogramma? Misschien Het debat over de kosten van een Griekse exit uit de eurozone voor de geldschieters gaat in ieder geval door. Onmiddellijke financiële kosten, verlies van geloofwaardigheid, besmettingsrisico en een mogelijke ineenstorting van de zone: de optelsom zou zeer zwaar zijn. Toch zijn er bepaalde waarnemers die dit ontkennen, en die ervan uitgaan dat de eurozone zonder Griekenland met een nieuwe, gezondere lei kan beginnen. J.D. 4

5 Dossier Het debat zal zeker nog wat aanslepen. Sommige maatregelen zouden al tijdens de Europese top van 28 en 29 juni kunnen beklonken worden, maar andere zullen héél wat meer tijd vergen. Zoals de euro-obligaties : die komen er niet zonder nieuwe verregaande stappen ten gunste van meer macht voor de Europese instellingen, of wie weet, misschien wel een verdragswijziging. En dat is niet vanzelfsprekend. Er zullen heel wat technische argumenten pro en contra aangehaald worden, maar de kern van de zaak blijft wie er nu echt méér Europese integratie wil. Het wordt interessant te horen wat François Hollande, de nieuwe Franse president, hierover denkt. Hij moet in de eerste plaats kleur bekennen ten opzichte van de uitspraken in zijn verkiezingscampagne en meer bepaald de uitspraak dat hij een herziening wil van het begrotingsverdrag dat in maart 2012 door 25 lidstaten werd ondertekend. Hij zou een stapje terug kunnen zetten, wordt verwacht, om een trauma bij zijn Europese partners te vermijden. Er zou een soort groei-protocol, ofwel een verklaring of een addendum aan het begrotingsverdrag toegevoegd worden Inhoud en documentsvorm zullen afhangen van een compromis tussen Frankrijk en Duitsland en met de verdere 23 lidstaten. Een revolutie wordt het zeker niet, gezien de economische feiten. Maar het wordt wel een stootje ten gunste van groei. Met een echte symbolische waarde. SPAREN EN/OF GROEI: EEN MOEILIJK DEBAT Sinds Gerhard Schröder de politiek verliet, is hij een referentie. Ook bij zijn voormalige politieke tegenstanders. Met zijn Hartz IV-programma was hij immers de architect van de spectaculaire revival van de Duitse economie. Tot in België toe zeiden liberale kopstukken dat de aanpak van de voormalige sociaaldemocraat model moest staan voor de eigen hervormingen. Uitgerekend Schröder haalde begin mei hard uit naar de Europese crisisaanpak. De besparingen wurgen Europa, zo schreef hij. Schröder drong erop aan dat het beleid grondig werd bijgestuurd: minder soberheid, meer groei. Schröder parafraseerde wat diverse economen, onder hen de Amerikaanse Nobelprijswinnaars Paul Krugman en Joe Stiglitz, al meer dan een jaar terug formuleerden. Volgens hen was de Europese crisisaanpak de zekerste weg naar een recessie. In België was er Paul De Grauwe. Reeds in mei 2010 luidde hij de alarmklok. Door nu harde besparingen te forceren, zo stelde hij, dreigen de financiële markten het herstel vooral te bemoeilijken. De hele eurozone loopt het gevaar in een deflatoire dynamiek te belanden. Sinds kort legt de Unie nieuwe klemtonen en wordt opnieuw over groei gesproken. De kentering kwam er na de overwinning van François Hollande. De impact van politieke feiten blijft dus onvergelijkbaar groter dan doorwrochte academische pleidooien. J.D. R.V. 5

6 Na sparen, groei! FRANK VANDENBROUCKE HARDE BEGROTINGSAANPAK MOET SPOREN MET GROEI STRATEGIE. Frank Vandenbroucke, voormalig socialistisch Minister van Arbeid en Sociale Zaken en momenteel professor Europese sociale ontwikkelingen ziet vele positieve punten in het tewerkstellingspakket van de Europese Commissie. De verwijzing naar het tewerkstellingspotentieel in de groene economie, gezondheidszorg en ICT is correct. Positief is ook de nadruk die de Commissie op de sociale dialoog, minimumlonen en de organisatie van de arbeidsmarkt legt. Ik onthoud hier vooral de waarschuwing voor atypische contracten, precaire arbeid en schijnzelfstandigen. Daarnaast is er de voortdurende verwijzing naar de relatie tussen arbeid en onderwijs. In diverse landen zitten we hier met een heel problematische situatie. Neem nu Spanje. 47 procent van de leeftijdsgroep tussen 24 en 64 jaar is laag geschoold. Een verontrustend slechte score, want in de hele Unie is dat slechts 27 procent. Indien Spanje opnieuw competitief wil worden, moet hier vooral aan gewerkt worden. En hier wringt het schoentje. De hervorming van arbeidsmarkt en onderwijs gebeurt onder zachte Europese druk, de begroting daarentegen wordt onder harde druk bijgestuurd. Het is dus noodzakelijk dat de twee met elkaar sporen en in dezelfde richting gaan. In Spanje, maar ook in diverse andere lidstaten, is die koppeling er niet. Bijgevolg dreigt het harde budgettaire beleid de hervormingen af te remmen in plaats van te versnellen. Het is zeer zorgwekkend dat uitgerekend in tal van lidstaten de inves teringen in het onderwijs door de budgettaire soberheid in de verdrukking komen. Vooralsnog is er geen alternatief voor de zachte coördinatiemethode in sociale zaken, arbeid en onderwijs. Er moet dus erg op worden toegekeken dat de doelstellingen zoals die in de groeistrategie Europa 2020 werden geformuleerd door de harde begrotingsaanpak niet onderuit worden gehaald. Daarom lijkt het me noodzakelijk dat de sociale investeringsstrategie in het budgettair beleid wordt ingebed. Essen tieel is bijgevolg dat de schulden van de lidstaten worden gecollectiviseerd, bijvoorbeeld via eurobonds. Alleen op deze manier krijgen de zuiderse lidstaten het perspectief dat de groei niet door hoge intresten wordt verstikt. En verder is er nood aan Europese inves teringsprogramma s via bijvoorbeeld de Europese Investeringsbank (EIB). Zonder grondige hervor mingen, onder meer in het onderwijs, is duurzame groei in Europa uitgesloten. Het gevaar bestaat dat de financiële crisis en de begrotingsellende ons daar verder van verwijdert. 6

7 7 Economisch Economisch bestuur Stabiliteit, groei en werk: de Commissie geeft België zeven aanbevelingen Dit jaar heeft de Commissie zeven aanbevelingen bekendgemaakt voor België. Ze hernemen wat de Commissie ook al in 2011 aan ons land vroeg, maar wat voorlopig nog niet helemaal in beleidsdaden is omgezet. Bovendien is er één aanbeveling die volledig in de wind werd geslagen: de hervorming van de automatische indexering van de lonen. België doet het goed, maar het kan beter. Dat is de hoofdboodschap in de aanbevelingen die de Commissie op 30 mei bekendmaakte. De aanbevelingen van 2012 lijken erg op die van 2011, wat bewijst dat er nog werk aan de winkel is. De uitdagingen voor het land blijven nagenoeg dezelfde, schrijft de Commissie, maar sommige zijn nijpender geworden. In haar aanbevelingen legt de Commissie de nadruk op begrotingsmaatregelen en economische hervormingen die ze, land per land, vraagt om uit te voeren en die moeten zorgen voor een sterkere financiële stabiliteit, voor een dynamische economische groei en voor de creatie van banen in de hele Europese Unie. Ze maken deel uit van het zogenaamde Europese semester, die dit jaar aan zijn tweede editie toe is. Het Europese semester moet zorgen voor een betere socio-economische coördinatie in de Unie. Vandaag is economisch bestuur dus geen hol woord meer in Europa België heeft de aanbevelingen van 2011 slechts ten dele opgevolgd. Maar de Commissie toont begrip: De tenuitvoerlegging werd in zekere mate bemoeilijkt door het feit dat de nieuwe federale regering de eed pas heeft afgelegd op 6 december 2011, 541 dagen na de verkiezingen van 13 juni Hieronder een overzicht, in volgorde, van de zeven aanbevelingen van dit jaar. Zoals alle aanbevelingen de Commissie gaf er aan alle lidstaten moeten ze worden bekrachtigd door de Europese Raad van 28 en 29 juni, waardoor ze een referentiewaarde krijgen. We kunnen ook aannemen dat ze zullen zorgen voor een geanimeerd debat in politiek België. 1. Overheidsfinanciën De begroting voor 2012 uitvoeren om ervoor te zorgen dat het buitensporige tekort in dat jaar wordt gecorrigeerd. Maatregelen nemen om de budgettaire doelstelling op middellange termijn te behalen, in het bijzonder de doelstelling om het tekort te verminderen en de overheidsschuld te doen dalen. Dit is het voornaamste punt en de voornaamste van alle prioriteiten. De aanbevelingen van 2011 op het vlak van begroting zijn ten dele opgevolgd, maar de Commissie maakt zich zorgen over het verwachte tekort in 2013 van 3,3 % van het BBP, tegenover 3 % dit jaar. 2. Vergrijzing en de pensioenleeftijd De houdbaarheid op de lange termijn van de overheidsfinanciën verbeteren door de leeftijdsgerelateerde uitgaven in toom te houden. Maatregelen nemen die de wettelijke pensioenleeftijd aan de toegenomen leeftijdsverwachting koppelen. Ook hier is bestuur

8 Stabiliteit, groei en werk: de Commissie geeft België zeven aanbevelingen de aanbeveling van 2011 ten dele opgevolgd met de hervorming van de pensioenen en de vervroegde uittredingen, die de Commissie lovenswaardig en bemoedigend noemt. Maar de effecten zijn nog niet duidelijk en de arbeidsmarkt moet verder hervormd worden zodat ook de werkgelegenheidsgraad bij oudere werknemers stijgt. 3. De Banksector Het kapitaal van de zwakste banken verder verhogen om de soliditeit van de banksector te ondersteunen, zodat deze in staat is om zijn rol als krediet verlener aan de economie te vervullen. België heeft ook hier de aanbeveling van 2011 slechts gedeeltelijk gevolgd door zijn financiële sector te hervormen in lijn met de Europese regelgeving. Maar er zijn meer maatregelen nodig om het vertrouwen in de bankensector te herstellen. 4. Loononderhandelingen en automatische indexering van de lonen De werkgelegenheid en de concurrentie bevorderen door stappen te ondernemen om, in overleg met de sociale partners en conform de nationale praktijken, het systeem voor het voeren van loononderhandelingen en het loonindexeringssysteem te hervormen. In een eerste fase ervoor zorgen dat de loonstijging beter aansluit bij de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit en het concurrentievermogen. Dit is de hete aardappel. De Commissie vroeg in 2011 al om het systeem te hervormen, maar dat is niet gebeurd. Het regeerakkoord van de regering Di Rupo voorziet het behoud van het systeem. We kunnen veronderstellen dat dit onderwerp de komende weken en maanden nog zal zorgen voor een hevige discussie in België. 5. Belastingen op arbeid Een significante verschuiving van belastingen op arbeid naar minder groeiverstorende belastingen, zoals onder meer milieubelastingen, bewerkstelligen. De in gang gezette hervorming van het stelsel van werkloosheidsuitkeringen voortzetten om de negatieve prikkels om te werken te verminderen, en bij de ondersteuning van de werkgelegenheid en het activeringsbeleid sterker het accent leggen op kwetsbare groepen. De geplande verdere regionalisering van de arbeidsmarktbevoegdheden aangrijpen om de interregionale arbeidsmobiliteit te bevorderen en de samenhang versterken tussen onderwijs, levenslang leren, beroepsopleidingen en werkgelegenheid. De aanbeveling van 2011 is ook wat dit betreft gedeeltelijk opgevolgd (met maatregelen om de werkloosheidsuitkeringen te hervormen en meer oudere mensen aan het werk te krijgen). Maar de Commissie betreurt hier dat er geen vooruitgang is geboekt om de lasten op arbeid te verschuiven naar consumptie en milieuheffingen. 6. Concurrentie De concurrentie in de detailhandel blijven stimuleren door de toegangsbelemmeringen en de operationele 8

9 Economisch bestuur beperkingen te reduceren. Maatregelen nemen om de concurrentie in de netwerkindustrieën (elektriciteit en gas, telecommunicatie, postdiensten en vervoer) te intensiveren door belemmeringen in regelgeving aan te pakken en de regelingen voor een effectieve handhaving van de staatssteunregels te versterken. En hetzelfde liedje herhaalt zich. Ook hier heeft België de aanbeveling van 2011 slechts ten dele omgezet. Ons land heeft maatregelen genomen voor een beter toezicht op de energiesector om zo de inflatie beter te beheersen. Maar de Commissie oordeelt dat het beter zou zijn om structureel de voorwaarden te verbeteren voor een ware concurrentie in de energiesector. En op het gebied van concurrentie in de detail handel is geen verbetering vastgesteld. 7. Uitstoot van broeikasgassen Maatregelen treffen om iets te doen aan de uitblijvende vooruitgang bij de verwezenlijking van de doelstellingen voor het verminderen van broeikasemissies, met name door ervoor te zorgen dat het vervoer een wezenlijke bijdrage levert aan de realisatie van deze doelstelling. Dit thema kwam niet voor in de aanbevelingen van 2011, maar deze keer vraagt de Commissie dat België iets doet om de effecten van de vervuiling (en dan vooral in het verkeer) drastisch terug te dringen. PAS OP VOOR DE OVERHEIDSSCHULD EN DE COMPETITIVITEIT! In februari heeft de Commissie twaalf landen, waaronder België, onder meer economisch toezicht gezet. Ons land heeft te kampen met budgettaire macroeconomische onevenwichten. Op hetzelfde moment als de publicatie van de aanbevelingen op 30 mei maakte de Commissie vooruitgangsrapporten voor de twaalf bekend. Cyprus en Spanje vertonen nog steeds zeer ernstige onevenwichten, terwijl vier andere (Frankrijk, Hongarije, Italië en Slovenië) ernstige onevenwichten hebben. De zes andere lidstaten, waaronder België, hebben minder ernstige problemen. Voor ons land wordt gewezen op het lagere competitiviteitsvermogen en op de hoge overheidsschuld. R.V. R.V. 9

10 Europese politiek Europa en de doos van Pandora Toen Mariano Rajoy op 20 november de Spaanse verkiezingen won en premier José Luis Rodriguez Zapatero voor bewezen diensten werd bedankt, belandde de Europese sociaal-democratie in een dieptepunt zonder voorgaande. In geen enkel van de vier grote EU-lidstaten zat ze nog in de regering en in de Europese Raad was ze marginaal. Sinds 6 mei is er echter een kentering. Hoewel hij twee jaar terug geen schijn van kans werd toegedicht, slaagde François Hollande erin om de Franse presidentsverkiezingen te winnen. Ineens verschoof de focus van de Europese Unie en werd een extra Europese top gepland. Een informele top met slechts één agendapunt: groei. Op 13 mei was er een nieuw signaal dat de rechterzijde op haar beurt in het defensief raakte. In Noordrijn-Westfalen, de grootste Duitse deelstaat, kreeg de CDU van Angela Merkel een pak slaag. Uitgerekend in het hart van het grootste en meest welvarende EU-land moest het soberheidsbeleid van Merkel een zware opdoffer incasseren. In normale tijden zou de verkiezing van Hollande en de CDU-nederlaag in Noordrijn-Westfalen dagenlang het Europees nieuws overschaduwd hebben. Nu was het anders. Het zijn geen normale tijden, omwille van Griekenland. Nog maar eens is Europa in de ban van Griekenland. Nea Dimokratia (ND) en Pasok kwamen zwaar gehavend uit de verkiezingen, terwijl het links-radicale Syriza een doorbraak forceerde. Het gevolg is bekend: een totale politieke impasse en nieuwe verkiezingen op 17 juni. Ondertussen houdt Europa de adem in. Als Syriza nog verder groeit en op 17 juni incontournable zou worden, is een krachtproef met de eurolanden niet meer te vermijden. Een Grexit kan dan alleen vermeden worden, indien de troika water bij de wijn doet. Dat ligt heel moeilijk, bijgevolg is het risico reëel dat zowel de eurozone als Griekenland in heel woelige wateren terecht komen. Een exit van Griekenland zou een permanent precedent zijn en het geloof in de irreversibele muntunie onderuit halen. Er zal dan over nieuwe exits gespeculeerd worden, met alle gevolgen van dien voor de rente van de Italiaanse, Spaanse en Portugese overheidsobligaties. Zeker voor Spanje zou dat dramatisch kunnen worden. Met een jeugdwerkloosheid van meer dan 50 procent is de grens bereikt. Nog meer sparen, zonder concrete groeiperspectieven, zou ook in de Spaanse politiek zorgwekkende kortsluitingen kunnen veroorzaken. Heel bijzonder is de situatie van Nederland. De coalitie van liberalen en christendemocraten onder leiding van Mark Rutte crashte omdat de gedoogpartner, de partij van Geert Wilders, zich tegen nieuwe bezuinigingen verzette. Wilders begon in de liberale partij, maar moest er opstappen omdat hij electoraal goud in de strijd tegen de islam zag. Met brutale uitspraken tegen de islam en een haatcampagne tegen moslims werd zijn partij in 2010 de derde grootste formatie in Nederland. Wilders die een neus voor populistische 10

11 thema s heeft, hoopt bij de parlementsverkiezingen in september opnieuw te scoren. Deze keer neemt hij niet alleen de islam maar Europa in het vizier. De verkiezingen, zo zei hij, worden een referendum over Europa. Als Wilders navolging krijgt en ander Europese populisten zijn voorbeeld volgen, bestaat het gevaar dat de doos van Pandora zich opent. In veel lidstaten stuit de Europese integratie op groeiend scepticisme van de burgers. De tijd dat Europa per definitie op een gunstig a priori kon rekenen, is sinds het verdrag van Maastricht voorbij. De twijfel en de terughoudendheid heeft zich ondertussen verder uitgediept. Dat bleek overduidelijk in 2005, toen Frankrijk en Nederland in een referendum tegen de Europese grondwet stemden. De financiële crisis, het hard bezuinigingsbeleid en de ontgoochelende resultaten van dat beleid hebben de legitimiteitsbasis van de Europese Unie nog zwaarder aangetast. Zowel in het zuiden als het noorden kunnen politieke partijen nu garen spinnen als ze tegen Europa campagne voeren. In vergelijking met een kwarteeuw terug is dat een dramatische verandering. Het versterkt het beeld dat Europa op het drijfzand van een wispelturige publieke opinie is gebouwd. In de beginjaren van de Unie was het nut van Europa een evidentie, als vredesproject en vehikel voor economisch groei. Vandaag wordt Europa door velen als een hefboom van ongelijkheid gepercipieerd. Het legt een zware hypotheek op verdere integratie. Dat vindt ook Jurgen Habermas. Een Europese burgersolidariteit, zo schreef hij eind vorig jaar, is onhaalbaar als er sprake is van een structurele toename van de sociale ongelijkheden tussen arme en rijke landen. J.D. 11

12 Iets nieuws? Europa neemt deel aan Francofolies van Spa van 18 tot 22 juli 2012: Let s Move! Youth on the move is een initiatief van de Europese Commissie dat onder meer de bedoeling heeft om actief deel te nemen aan het verminderen van de werkloosheid onder jongeren en om de tewerkstellingsgraad te verhogen van de actieve bevolking tussen jaar, via Europese programma s i.v.m. onderwijs, vorming, mobiliteit en arbeid. De samenwerking met Francofolies van Spa is een première. Het festival internationaal erkend voor zijn kwaliteit en zijn engagement t.o.v. de burger ontvangt duizenden jongeren, van België en daarbuiten, om samen muziek te beleven. Bezoek de stand Youth on the Move, van 19 tot 22 juli van 12 tot 19 uur op de Place Royale van Spa. Europa viert 50 jaar gemeenschappelijk landbouwbeleid op de beurs van Libramont van 27 tot 30 juli 2012 Sinds 50 jaar is Europa ononderbroken bezig geweest om de samenwerking met de landbouwers te verstevigen door middel van haar gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het Europees Parlement en de Europese Commissie zullen deelnemen aan de beurs van Libramont om al uw vragen te beantwoorden. U wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan het debat Jonge landbouwers, kansen voor de toekomst! dat doorgaat op 27 juli in de namiddag. Tevens kunt u een grote interactieve tentoonstelling bezoeken, over de thema's voeding, milieu en landelijke ontwikkeling. Bezoek de stand van de Europese Commissie de Vertegenwoordiging in België op de beurs, Rue des Aubépines Libramont van 9 tot 18:30 uur, van 27 tot 30 juli Raadpleeg de website van de beurs van Libramont om onze stand, evenals het precieze uur van het debat, te vinden. Karel Van Miert-Prijs voor professionele journalisten en studenten In het najaar reikt de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie opnieuw een prijs uit voor journalistieke stukken over de Europese Unie. Het thema van dit jaar voor professionele journalisten is Groei en jobs: de EU en economische heropleving. Studenten mogen zich wijden aan het thema: De Europese Unie voor jongeren: wat doet de EU voor de jonge generatie en wat zou ze kunnen/moeten doen?. De bijdrage kan zowel een stuk zijn voor de geschreven pers als een stuk voor de audiovisuele pers of voor het internet. Zowel individuele werken als groepswerken zijn toegestaan. Meer informatie en deelnemingsvoorwaarden vindt u op onze website: Inschrijven kan enkel via het online formulier op dezelfde website. Uiterste inschrijvingsdatum: 5 november 2012 om 12 uur s middags. Youth on the move Francofolies van Spa Gemeenschappelijk landbouwbeleid Beurs van Libramont 12 EUROP Het tijdschrift van de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België info De ondergetekende bijdragen verbinden enkel de auteurs en zijn niet noodzakelijk de weergave van de standpunten van de Commissie. Overname van bijdragen is toegelaten behalve voor commerciële doeleinden mits bronvermelding plus bezorging van een bewijsexemplaar aan de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België. Europese Unie, 2012 EUROPinfo wordt uitgegeven door de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België, Archimedesstraat 73 B Brussel Tel: Fax: Internet: Verantwoordelijke uitgever: Jimmy Jamar, Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in België, Archimedesstraat 73 B Brussel

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone Eurogroep 1. Economische situatie in de eurozone Toelichting: De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de economische situatie in de eurozone. De groei van de economie lijkt verder aan te trekken terwijl

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Europa 2020 en het Vlaams Hervormingsprogramma 2013

Europa 2020 en het Vlaams Hervormingsprogramma 2013 Europa 2020 en het Vlaams Hervormingsprogramma 2013 Studiereeks Meerlagige Bestuurscontext en de Europeanisering van het Vlaamse, provinciale en lokale bestuursniveau 7 maart 2013 Joeri De Blauwer Adviseur

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Brussel, 13 december 2011 (OR. en) 2011/0209 (COD) PE-CO S 70/11 CODEC 2165 AGRI 804 AGRISTR 74 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11400/11 UEM 155 ECOFI 379 SOC 525 COMPET 284 E V 498 EDUC 165 RECH 200 E ER 200

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11400/11 UEM 155 ECOFI 379 SOC 525 COMPET 284 E V 498 EDUC 165 RECH 200 E ER 200 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11400/11 UEM 155 ECOFI 379 SOC 525 COMPET 284 E V 498 EDUC 165 RECH 200 E ER 200 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: AANBEVELING VAN

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 9: Duitsland en de euro. 9.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 9: Duitsland en de euro. 9.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 9.1 Overzicht Eind jaren zestig werd in Europa hardop gesproken over een gezamenlijk economisch beleid met een gemeenschappelijke munt. In 1979 werd dit plan concreet

Nadere informatie

Belangen: Nederland en de Europese Unie

Belangen: Nederland en de Europese Unie Belangen: Nederland en de Europese Unie Korte omschrijving werkvorm: De docent vertelt iets over de achtergrond van de Europese samenwerking. Door samen te werken in Europa konden we grote problemen oplossen.

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11386/11 UEM 143 ECOFI 367 SOC 513 COMPET 272 E V 486 EDUC 153 RECH 188 E ER 188

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11386/11 UEM 143 ECOFI 367 SOC 513 COMPET 272 E V 486 EDUC 153 RECH 188 E ER 188 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11386/11 UEM 143 ECOFI 367 SOC 513 COMPET 272 E V 486 EDUC 153 RECH 188 E ER 188 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: AANBEVELING VAN

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID

EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID De staatsschuldencrisis die de Economische en Monetaire Unie momenteel op haar grondvesten doet schudden, is het pijnlijke bewijs dat het roer van het begrotingsbeleid

Nadere informatie

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport Standard Eurobarometer EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie Najaar 2010 Nationaal Rapport Nederland Representation of the European Commission to Netherlands Inhoud Inleiding Context

Nadere informatie

11316/11 JVS/mg DG G

11316/11 JVS/mg DG G RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11316/11 UEM 133 ECOFIN 353 SOC 500 COMPET 263 ENV 476 EDUC 143 RECH 179 ENER 180 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: AANBEVELING

Nadere informatie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie Opbouw van de Europese Monetaire Unie Seminarie voor leerkrachten, NBB Brussel, 21 oktober 2015 Ivo Maes DS.15.10.441 Construct EMU 21_10_2015 NL Opbouw van de Europese monetaire unie 1. Beschouwingen

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6%

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6% P E R S B E R I C H T Dexia N.V., Rogierplein 11, B-1210 Brussel / 1, Passerelle des Reflets, Paris-La Défense 2, F-92919 La Défense Cedex Rekeningnr. : 068-2113620-17 - RPR Brussel BTW BE 0458.548.296.

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Zorgtaken voor de gemeente

Zorgtaken voor de gemeente De Sociale Databank Nederland presenteert in samenwerking met de gemeente een verbreding van inzicht en kennis over structurele oorzaken van de crisis met het terugeisen van 50,9 miljard aan verdwenen

Nadere informatie

Bedreigt Europa onze welvaartsstaat?

Bedreigt Europa onze welvaartsstaat? Bedreigt Europa onze welvaartsstaat? 1. Inleiding Het afgelopen jaar ligt ons sociaal model en het sociaal overleg in toenemende mate onder vuur vanuit Europa. Zo misbruikt de Europese Commissie de financiële

Nadere informatie

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep:

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep: Beste vrienden, We zijn aan het einde gekomen van een gevulde dag, met interessante sprekers. Over generaties heen en tussen generaties in, het debat voeren over solidariteit is niet evident. Maar waar

Nadere informatie

omslag FORUM #06/24.03.11

omslag FORUM #06/24.03.11 10 Tik op de vingers of aai over de bol? Verstandig economisch beleid moet de norm worden. Voor álle euro-landen. Goeie voornemens zijn er genoeg, maar hoe hard gaat het spel gespeeld worden? Tekst: Jan

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie economische en monetaire zaken. MEDEDELING AAN DE LEDEN nr. 22/2005

EUROPEES PARLEMENT. Commissie economische en monetaire zaken. MEDEDELING AAN DE LEDEN nr. 22/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 ««««««««««««2009 Commissie economische en monetaire zaken MEDEDELING AAN DE LEDEN nr. 22/2005 Betreft: Bijdrage van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Bijgevoegd vindt u de bijdrage

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 364 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen.

Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. Oefening 1: globaal lezen Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. In het najaar van 1996 ontdekt de buitenlandse pers het poldermodel. Er verschijnen lovende artikelen

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 87 --------------------------------

R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- Europese kaderovereenkomst betreffende inclusieve arbeidsmarkten Eindevaluatie van de Belgische sociale partners ------------------------ 15.07.2014

Nadere informatie

Internationale Spectator 5 2015 (jrg. 69) Item 5 van 5 ARTIKEL

Internationale Spectator 5 2015 (jrg. 69) Item 5 van 5 ARTIKEL ARTIKEL De Griekse tragedie: wie zonder zonde is Kees van Paridon Soms hoor je de uitspraak dat elke vorm van media-aandacht voor een bedrijf (of artiest) goed is, zelfs als er sprake is van negatieve

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Interview met dhr. Philippe Maystadt Honorary President Europese Investeringsbank (EIB) -

Interview met dhr. Philippe Maystadt Honorary President Europese Investeringsbank (EIB) - Interview met dhr. Philippe Maystadt Honorary President Europese Investeringsbank (EIB) - door Stéphane Darimont. Banking Boulevard. Brussel. Oktober 2014 In dit interview stelt de heer Maystadt de activiteiten

Nadere informatie

30 januari 2015. Onderzoek: Griekenland en de EU

30 januari 2015. Onderzoek: Griekenland en de EU 30 januari 2015 Onderzoek: Griekenland en de EU Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. over het nationale hervormingsprogramma 2014 van Nederland

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. over het nationale hervormingsprogramma 2014 van Nederland EUROPESE COMMISSIE Brussel, XXX [ ](2014) XXX draft Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD over het nationale hervormingsprogramma 2014 van Nederland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

VISIE COVERVERHAAL NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN

VISIE COVERVERHAAL NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN De klassieke Vlaams-Waalse geldstromen zijn met ongeveer 6 miljard euro per jaar al zeer hoog. Tellen we er ook de transfers via de rentelasten op overheidsschuld

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Allemaal langer werken voor minder pensioen?

Allemaal langer werken voor minder pensioen? Allemaal langer werken voor minder pensioen? Kim De Witte Ondoenbaar, onlogisch en onnodig Structuur van de uiteenzetting Drie onderdelen 1. Pensioenplan van de regering Michel De Wever: langer werken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 21 501-21 Jeugdraad Nr. 7 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Nieuwsmonitor 6 in de media

Nieuwsmonitor 6 in de media Nieuwsmonitor 6 in de media Juni 2011 Nieuws - Europa kent geen watchdog ANTWERPEN/BRUSSEL - Het Europese beleidsniveau krijgt in de Vlaamse TV-journaals gemiddeld een half uur aandacht per maand. Dat

Nadere informatie

Staatsexamen VWO 2014

Staatsexamen VWO 2014 Staatsexamen VWO 2014 Nederl Duitse taal schrijfvaardigheid Tijdvak 1 Vrijdag 23 mei 09.00 11.00 uur College-examen schriftelijk Opgavenboekje VF-1004-s-14-1-o 1 lees verder Vwo Duitse taal College-examen

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Eurobarometer Standaard 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT NEDERLAND

Eurobarometer Standaard 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT NEDERLAND Eurobarometer Standaard 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT NEDERLAND Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

De eurozone zal overleven Door Jan Marinus Wiersma en Annelies Pilon

De eurozone zal overleven Door Jan Marinus Wiersma en Annelies Pilon De eurozone zal overleven Door Jan Marinus Wiersma en Annelies Pilon Sinds zijn aantreden in 2009 als permanent voorzitter van de Europese Raad is de eurocrisis het belangrijkste onderwerp op de agenda

Nadere informatie

Europa en de Euro, een brug te ver. Lezing Jean Frijns Academisch Genootschap 13 maart 2014

Europa en de Euro, een brug te ver. Lezing Jean Frijns Academisch Genootschap 13 maart 2014 Europa en de Euro, een brug te ver Lezing Jean Frijns Academisch Genootschap 13 maart 2014 Opzet Waarom een Europese Gemeenschap? De stap naar een Muntunie: dwaas of wijs? De Eurocrisis van buitenlandse

Nadere informatie

Daar duurt het vaak een hele tijd vooraleer men over een boek begint te praten en er commentaren over pleegt.

Daar duurt het vaak een hele tijd vooraleer men over een boek begint te praten en er commentaren over pleegt. Toespraak van Guy Verhofstadt Hasselt, 2 juni 2009. Dames en heren, Beste vrienden, Het is vandaag exact een maand geleden dat ik in Leuven mijn boek De weg uit de crisis heb voorgesteld. In de politiek

Nadere informatie

Studiedag over pensioenen 09.06.2015

Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Dames en heren, Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Vooreerst dank ik u voor de uitnodiging op deze studiedag. U hebt mij uitgenodigd om te spreken over een fundamentele kwestie: «Met welke uitdagingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 21 501-07 Ecofin-Raad Nr. 261 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 16 september

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1995 Nr. 176

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1995 Nr. 176 42 (1995) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1995 Nr. 176 A. TITEL Protocol betreffende de toetreding van de Republiek Oostenrijk tot het Akkoord tussen het Koninkrijk der

Nadere informatie

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel)

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel) «Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel) Tweede deel In de vorige Stat info ging de studie globaal (ttz. alle statuten bijeengevoegd) over het verband

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Inbreng CDA debat Sociaal Akkoord

Inbreng CDA debat Sociaal Akkoord Inbreng CDA debat Sociaal Akkoord Het is goed dat werkgevers en werknemers een sociaal akkoord hebben gesloten. In deze tijd van crisis is het belangrijk dat zij elkaar gevonden hebben. Nederland kenmerkt

Nadere informatie

Pensioenzekerheid voor iedereen

Pensioenzekerheid voor iedereen Pensioenzekerheid voor iedereen WAAROM HERVORMEN? Fundamenten sociale zekerheid dateren van WO II: 65 jaar geleden Uitgangspunten (sociale bescherming met evenwicht tussen solidariteit en verzekerd inkomen)

Nadere informatie

Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 19 juni 2014 te Luxemburg

Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 19 juni 2014 te Luxemburg Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 19 juni 2014 te Luxemburg Tijdens deze Raad zijn de landenspecifieke aanbevelingen op het terrein van de Raad WSBVC bekrachtigd en doorgezonden aan de Europese

Nadere informatie

onafhankelijke Jaarlijkse Groeianalyse 2013 ECLM-IMK-OFCE

onafhankelijke Jaarlijkse Groeianalyse 2013 ECLM-IMK-OFCE onafhankelijke Jaarlijkse Groeianalyse 2013 ECLM-IMK-OFCE Samenvatting Vier jaar na het begin van de Grote Recessie verkeert de eurozone nog steeds in een crisis. Zowel het bbp als het bbp per hoofd van

Nadere informatie

Monetair beleid en de Grote Financiële Crisis Derde jaarlijkse Nyenrode Finance Day - 28 oktober 2011

Monetair beleid en de Grote Financiële Crisis Derde jaarlijkse Nyenrode Finance Day - 28 oktober 2011 Monetair beleid en de Grote Financiële Crisis Derde jaarlijkse Nyenrode Finance Day - 28 oktober 2011 De afgelopen vier jaar zijn uiterst onstuimig verlopen voor het mondiale financiële stelsel en voor

Nadere informatie

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD De macro-vraaglijn of geaggregeerde vraaglijn geeft het verband weer tussen het algemeen prijspeil en de gevraagde hoeveelheid binnenlands product. De macro-vraaglijn

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

18 juli 2015. Onderzoek: Toekomst van Europa

18 juli 2015. Onderzoek: Toekomst van Europa 18 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie Europa en de Peter van Dalen Europarlementariër voor de ChristenUnie Inhoud 1: De ChristenUnie in het EP 2: Europa en de regio s 3: Europa en de Drechtsteden 2 Deel 1: de ChristenUnie in het EP 3 De 3

Nadere informatie

technisch verslag CRB 2012-1603

technisch verslag CRB 2012-1603 technisch verslag CRB 2012-1603 CRB 2012-1603 DEF CM/V/CVC/SDh Technisch verslag van het secretariaat over de maximale beschikbare marges voor de loonkostenontwikkeling 21 december 2012 2 CRB 2012-1603

Nadere informatie

GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN

GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, aan de informele Europese Raad van 30 januari 2012 De "vicieuze cirkels" in Europa doorbreken Europa

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II Opgave 1 Stoppen met roken!? In een land betalen rokers bij de aanschaf van tabaksproducten een flink bedrag aan indirecte belasting (tabaksbelasting)*. Dat vinden veel mensen terecht omdat de overheid

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Zorgondersteuning vzw

Zorgondersteuning vzw Zorgondersteuning vzw Congres Zorg Voor meer met Minder Zorgondersteuning vzw 1 Stijgende Noordzeespiegel door de vergrijzing 1/4 1/5 1/2 Quo vadis, België? p.11 Het Belgische piramidespel Demografische

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Makers van biodiesel en bioethanol

Makers van biodiesel en bioethanol De Standaard Makers van biodiesel en bioethanol verzuipen donderdag 12 maart 2009 Auteur: BRUSSEL - Verscheidene biodiesel- en bioethanolbedrijven dreigen over de kop te gaan. Hun installaties draaien

Nadere informatie

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door ADVIES Voorontwerp van besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot wijziging van het koninklijk besluit van 7 juni 2007 betreffende het opleidingsfonds dienstencheques 16 juni 2015 Economische

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie