Opbouw van de Europese Monetaire Unie

Transcriptie

1 Opbouw van de Europese Monetaire Unie Seminarie voor leerkrachten, NBB Brussel, 21 oktober 2015 Ivo Maes DS Construct EMU 21_10_2015 NL

2 Opbouw van de Europese monetaire unie 1. Beschouwingen over monetaire integratie 2. Een eerste poging tot monetaire unie 3. Het Europees Monetair Stelsel 4. Economische en Monetaire Unie 2

3 EMU en de Franse en Duitse visie op het beleid 3

4 Voornaamste (economische) paradigma s en economische beleidsvorming in Frankrijk centralisatie van de macht: "la tradition républicaine" politieke sturing van de economie (planning) Europa: intergouvernementele benadering 4

5 Voornaamste (economische) paradigma s en economische beleidsvorming in Duitsland verdeling van de macht: 'federalistische' benadering ordoliberalisme Duitsland binden aan een supranationaal Europa 5

6 Drie traumatische gebeurtenissen voor naoorlogse beleidsmakers 1. Tweede Wereldoorlog 2. Grote Depressie 3. Duitse hyperinflatie 6

7 Verdrag van Rome Oprichting van een gemeenschappelijke markt (vier vrijheden) Monetaire dimensie: beperkt 7

8 Top Den Haag (1969): EMU wordt een doel van de Gemeenschap Succesvolle voltooiing van douane-unie en gemeenschappelijk landbouwbeleid Ontgoocheling over centrale plaats van USD in Bretton Woods-stelsel Vrees: toekomst van vast wisselkoersstelsel (en gevolgen voor gemeenschappelijke markt) Nieuwe politieke leiders 8

9 Rapport Werner (1970) Kenmerken van een monetaire unie Twee nieuwe Gemeenschapsinstellingen: Centrum voor de besluitvorming inzake het economisch beleid Communautair systeem van centrale banken Drie fasen 9

10 Mislukking van het Rapport Werner Begin 1974 (einde eerste fase) Beleidscoördinatie: beperkt Wisselkoersen: spanningen EMCF: naambordje op een deur Integratie van de financiële markten: meer controles 10

11 Redenen mislukking: Veranderingen in de internationale omgeving Ineenstorting Bretton Woods Olieschok Intrinsieke zwakte van het rapport Gebrek aan politieke wil Gaullisten Verenigd Koninkrijk Voorrang aan nationale economische doelstellingen 11

12 Inflatie in Duitsland en Frankrijk in de jaren zestig en zeventig Duitsland Frankrijk Frankrijk minus Duitsland 12

13 Het Europees Monetair Stelsel Akkoord tussen de centrale banken van de Gemeenschap Oprichting: maart 1979 Doelstellingen: Een zone van interne en externe monetaire stabiliteit tot stand brengen in Europa Raamwerk voor betere coördinatie van het economisch beleid Bijdragen tot het verminderen van mondiale monetaire instabiliteit 13

14 Kenmerken van het EMS 1. Wisselkoersmechanisme: Spilkoersen tussen deelnemende valuta's Aanvankelijk: fluctuatiemarge van 2,25 % als regel Herschikkingen: onderlinge overeenstemming 2. Kredietmechanismen: Interventies ondersteunen 3. European Currency Unit (ecu): Mandvaluta 14

15 De ECU 15

16 De werking van het EMS 16

17 De werking van het EMS Aanvankelijk: scepticisme : een moeilijke start : op weg naar meer stabiliteit : stabiliteit en nieuwe toetreders : crisis : terugkeer naar stabiliteit 17

18 Herschikkingen binnen het EMS Aantal valuta's

19 Het EMU-proces De onmogelijke driehoek vaste wisselkoersen vrij verkeer van kapitaal onafhankelijk monetair beleid 19

20 Het rapport Delors (april 1989) 1. Monetaire Unie Prijsstabiliteit als doel voor het monetair beleid Onafhankelijke centrale bank 2. Economische Unie Bindende regelgeving voor nationaal begrotingsbeleid Afschaffing van monetaire financiering van overheidstekorten 3. Drie fasen om EMU tot stand te brengen 20

21 Het Verdrag van Maastricht (1991) Europese Gemeenschap (EMU) Buitenlands beleid en veiligheidsbe -leid Samenwerking op het vlak van justitie en Binnenlandse zaken 21

22 Kenmerken van EMU Monetair beleid Prijsstabiliteit Onafhankelijke centrale bank Andere instrumenten van het economisch beleid Multilateraal toezicht Buitensporigtekortprocedure Cohesiefondsen 22

23 Weg naar EMU Fase II (januari 1994) Oprichting van Europees Monetair Instituut Verbod op monetaire financiering Convergentieprogramma's Fase III Data (1997 en 1999) Convergentiecriteria Prijsstabiliteit Houdbaarheid van overheidsfinanciën Stabiliteit van de valuta Langetermijnrente 23

24 De EMS-crisis van Achtergrond: Proloog: Redenen: ontwikkeling van internationale financiële transacties convergentiespel * economische fundamentals * beleidsmix in Duitsland na eenmaking Aanzet: * Deens referendum (mei) * onzekerheid Frans referendum Eerste fase: Tweede fase: aanval op valuta's met zwakke fundamentals domino-effecten 1 augustus 1993: verruiming van fluctuatiemarges tot 15 % 24

25 Renteverschillen van enkele Europese valuta's ten opzichte van de Duitse mark 1 Driemaands euro-deposito s Bron: NBB 25

26 Wisselkoersen van enkele Europese valuta's ten opzichte van de Duitse mark (indices 1987=100) BEF FRF GBP ITL NLG ESP DKK

27 De EMS-crisis 27

28 Scenario voor de invoering van de euro (Top van Madrid, december 1995) 1998 voorjaar Europese top: beslissing over de deelnemende landen 1998 zomer Oprichting van de Europese Centrale Bank 1999 januari Monetaire unie: onherroepelijke vaststelling van de wisselkoersen 2002 januari Invoering van de eurobiljetten en -munten 28

29 Inflatieconvergentie in de Europese Unie 29

30 Overheidstekort in de Europese Unie (in procenten bbp) 30

31 De invoering van de euro 31

32 De invoering van de euro 32

33 Redenen voor het succes Structurele factoren: Meer economische integratie Grotere consensus over beleidsdoelstellingen Een groeiende politieke wil De internationale rol van Europa Een sterke dynamiek: De dynamiek van de interne markt De Frans-Duitse toenadering Het sluiten van het Verdrag van Maastricht Er is 'geen weg terug' 33