nieuwsbrief Jaargang 3 nummer 4 juni 2009 Contact loket: telefoon Eerste plasma in Magnum-PSI

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "nieuwsbrief Jaargang 3 nummer 4 juni 2009 Contact loket: iter-nl@tno.nl, telefoon 015-269 64 07 Eerste plasma in Magnum-PSI"

Transcriptie

1 nieuwsbrief Jaargang 3 nummer 4 juni 2009 Contact loket: telefoon Eerste plasma in Magnum-PSI Nieuw Hoofd Fusie-onderzoek FOM Cyclisch bestralen met project Positife Retourmissie van Franse bedrijven aan Nederland Informatiedag hoogspanningsvoedingen ITER-NL op SOFE WP-2 Themadag Remote Handling en Ioniserende Straling ITER zoekt ANSYS specialisten Kick-off project Virtual Slave Status ITER-NL2 aanvraag Agenda Nederlands systeem temt verstoringen in fusiereactor ITER-NL Buildings Workshop 1

2 Eerste plasma in Magnum-PSI (door Erik Min) Onderzoekers en ingenieurs van het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen in Nieuwegein hebben op donderdag 18 juni voor het eerst een plasma opgewekt in het nieuwe plasma-wand experiment Magnum-PSI. Dit markeert de tweede belangrijke mijlpaal in de bouw van het unieke experiment. De plasmabron is nu afgebouwd, inclusief de koeling, gastoevoer, besturingselektronica, elektrische voedingen, dataverzameling en veiligheidssystemen. Het geheel functioneerde boven verwachting. Dit is echt een prestatie van het team als geheel. Iedereen heeft hier keihard aan gewerkt, maar het resultaat is er dan ook naar, aldus dr. Wim Koppers, projectleider van Magnum-PSI. Magnum-PSI is een uniek experiment dat speciaal is ontworpen om de processen die een rol spelen in de divertor van fusie-experimenten zoals ITER te bestuderen. ITER is de volgende stap in het wereldwijde onderzoek naar kernfusie als toekomstige schone, veilige en vrijwel onuitputtelijke energiebron. In ITER wordt de brandstof, bestaande uit waterstofisotopen, verhit tot 150 miljoen graden Celsius. Bij deze temperatuur vormt zich een plasma, een gas van geladen deeltjes. Dit plasma wordt in principe zwevend gehouden in een sterk magneetveld. Alleen in de divertor, zeg maar de uitlaat van het experiment, komt het direct in contact met een wand. Hoewel het plasma hier al is afgekoeld tot enige tienduizenden graden Celsius, krijgen de wandplaten in de divertor het zwaar te verduren. "We willen met Magnum-PSI een serieuze bijdrage leveren aan het ontwerp van ITER", vertelt Koppers: "Ons experiment gaat unieke gegevens leveren voor het ontwerp van de divertor, ITER's uitlaat voor het fusieproduct helium." Om materialen onder allerlei omstandigheden te kunnen testen, kunnen onderzoekers in Magnum- PSI plasma s maken met een groot aantal verschillende eigenschappen. Het effect van het plasma op een wand kan zo ter plekke met geavanceerde meetinstrumenten worden bestudeerd. Magnum-PSI wordt het enige experiment ter wereld dat de dichtheid, temperatuur en het magneetveld zoals dat wordt verwacht in de ITER divertor na kan bootsen. Eerder al toonden onderzoekers van Rijnhuizen aan dat zij in staat zijn deze omstandigheden na te maken in het Pilot-PSI experiment, de kleinere voorloper van Magnum-PSI. Eenmaal voltooid zal Magnum-PSI een veel bredere plasmabundel maken. Hiermee kan het sterk gekoppelde regime bestudeerd worden, het gebied waarin materiaal dat van de wand erodeert in het plasma gevangen blijft en opnieuw chemisch en fysisch kan reageren met plasma én wand. FOM-Rijnhuizen werkt in het project nauw samen met de TU Eindhoven en met partners in de Trilateral Euregio Cluster TEC. "Magnum-PSI is ook niet alleen voor onszelf bedoeld", zegt Koppers: "wetenschappers uit de EU, zoals het team achter de grootste bestaande fusiereactor JET bij Oxford, willen hier plasma-wand onderzoek uit komen voeren. Ook Amerikaanse groepen bij MIT en Oak Ridge hebben interesse." De derde belangrijke mijlpaal, het installeren en testen van het supergeleidende magneetsysteem, staat gepland voor november Dit magneetsysteem kan gedurende lange tijd een zeer sterk magneetveld opwekken. Ook in fusiereactoren is een sterk magneetveld aanwezig. Door het magneetveld wordt het plasma over lange afstanden bij elkaar gehouden, waardoor een veel hogere dichtheid bij de te testen wandmodules wordt bereikt. Magnum-PSI moet eind 2009 klaar en getest zijn. De eerste experimenten gaan begin 2010 van start. 2

3 Informatiedag hoogspanningsvoedingen, 27 mei 2009 (door Toon Verhoeven) De Information Day - Additional Heating Power Supplies for ITER werd gehouden in Barcelona. Het betrof vooral de voedingen voor ECRH (Electron Cyclotron Resonatie verhitting) en NBI (Neutral Beam Injection). Het wordt steeds duidelijker dat er onderscheid wordt gemaakt tussen een eerste proef - plasma, nog steeds gepland in 2018 en het eerste serieuze plasma, vooralsnog in Van de additionele verhitting moet het eerste gedeelte klaar zijn voor 2018, nl. een paar MW ECRH voor het ontsteken van het plasma. De piek in de tendering voor de ECRH systemen wordt daarom pas over een aantal jaren verwacht. De situatie is heel anders voor NBI. Vooral omdat er voedingen nodig zijn voor de testopstelling die al op zeer korte termijn gebouwd gaat worden in Padua zal de eerste tenderactie voor NBI in juli 2009 van start gaan. Er waren geen Nederlandse bedrijven aanwezig bij de informatiedag, wel was er Adriaan Welleman van ABB Lensburg, een oude bekende, Nederlander maar al zijn hele carrière werkzaam in Zwitserland. FOM heeft een jaar of 8 geleden een samenwerking gehad betreffende een supersnelle hoogspanningsvoeding voor het ITER gyrotron. Hij vertelde dat hij samenwerkt met vele Nederlandse bedrijven en hij zag legio mogelijkheden om samen met Nederlandse bedrijven in te spelen op de genoemde tenderacties. De presentaties die werden gegeven zijn allemaal te vinden op de website: 3

4 Cyclisch bestralen met project Positife (door Leontien Zuurbier) Hoe bestraal je een experiment dat keer heen en weer moet worden bewogen over een periode van anderhalf jaar? Dat was een van de praktische problemen van Project Positife waar Bouke Jonker van NRG mee te maken kreeg. Een flexibel swingrack dat de omstandigheden in de fusiereactor ITER in Cadarache simuleert, is de oplossing. In het Project POol SIde facility Thermally Induced FatiguE, kortweg project Positife, wordt de sterkte van de verbindingslagen van de eerste wand van de ITER getest op thermische vermoeiing. Deze wand bestaat uit drie lagen: roestvast staal voor de constructie, een koperlegering voor de geleiding van warmte en beryllium voor de hoge stralingsbestendigheid. De panels zijn door middel van hot isostatic pressing (hip) met elkaar verbonden. In de ITER wordt het plasma om de 400 seconden aan- en uitgezet wat zorgt voor enorme warmte- en uitzettingsverschillen tussen de lagen, aldus Jonker. Om deze omstandigheden na te bootsen ontwierp Jonker samen met zijn team een swingrack dat het experiment tijdens de anderhalf jaar durende bestraling telkens tien centimeter van en naar de kern van de HFR beweegt. Dit gebeurt met een watergedreven pompsysteem. Het concept is nu aan het einde van het ontwerpstadium. Na de goedkeuring gaan we verder met het detailontwerp, licht Jonker toe. Poolwater uit de HFR stuurt de cilinder aan. We hebben een bedrijf in de buurt gevonden die het bewegingsmechaniek kan produceren. Ze zijn gespecialiseerd in het maken van aansturings-mechanismes om zwembadvloeren in hoogte te verstellen. De cilinder komt uiteindelijk hoog aan een standaard PSF-rek te hangen zodat hij zo min mogelijk straling krijgt en bereikbaar blijft voor eventuele reparaties. Een andere uitdaging voor het team van Project Positife was het bereiken van de juiste warmtebelasting op de berylliumpanelen. Jonker: We hebben een wolfraam plaat tegen de voorkant van het experiment bevestigd. Het geheel plaatsen we in een containment (stalen box) die we met gas vullen. Zo isoleren we het geheel waardoor alle warmte naar het beryllium gaat. Opdrachtgever Fusion for Energy levert in totaal drie eerste wand secties aan. Uiterlijk zijn ze allemaal hetzelfde, ze verschillen alleen in productieroute. Zo bestaat de ene bijvoorbeeld uit koper waar de leidingen door zijn geboord terwijl bij een andere het koper in poedervorm om de leidingen is gesmolten, aldus Jonker. Wanneer alles volgens plan verloopt, gaan de experimenten in september in bestraling. Om zeker te zijn dat de bestralingsdosis en het aantal cycli overeenkomen met de situatie in de ITER, heeft ieder experiment een dosimeter in de koelleiding voor tussentijdse aflezing. Het is belangrijk dat we precies weten waar we zitten met de stralingsdosis en de cyclus zodat we bijtijds bij kunnen sturen. Bovendien zijn de dosimeters ook tussentijds te vervangen mocht dat nodig zijn. Na de bestraling gaan de experimenten naar Duitsland waar ze in Hotcells worden ontmanteld en beproefd met een High Heat Flux faciliteit. Met Project Positife heeft Petten er een unieke bestralingsmogelijkheid bijgekregen. Jonker: Er zijn meer plekken waar je kan bestralen, maar alleen hier kunnen we nu cyclisch bestralen. 4

5 Nieuw Hoofd Fusie-onderzoek FOM Rijnhuizen Dr. Tony Donné is per 1 juni 2009 hoofd van de afdeling fusie-onderzoek van FOM-Rijnhuizen geworden. Hij volgt daarmee Prof.dr. Niek Lopes Cardozo op die het instituut verlaat om voltijds hoogleraar te worden aan de Technische Universiteit Eindhoven. Zoals in een eerdere nieuwsbrief al is bericht, gaat Niek aan de TU/e een nieuwe Master-opleiding Science and Technology of Nuclear Fusion opzetten. Op 8 juni j.l. heeft het FOM Instituut op feestelijke wijze afscheid van Niek genomen en hem bedankt voor de vele belangrijke bijdragen aan het Nederlandse fusieprogramma. Tony Donné promoveerde in 1985 in de kernfysica aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Vervolgens werd hij aangesteld bij het FOM Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen, waar hij begon als post-doc. In 1986 werd hij hoofd van de kleine TORTUR tokamak groep en van 1988 tot 1998 gaf hij leiding aan de diagnostiekgroep van het Rijnhuizen Tokamak Project. In 1997 verhuisde hij naar het Duitse Jülich; eerst als hoofd van de FOM diagnostiekgroep en vanaf 2004 als 'Chef de Mission' van het FOM-team in Jülich. In 2006 werd hij plaatsvervangend hoofd van de afdeling fusieonderzoek op Rijnhuizen. Vanaf 2006 is Tony betrokken bij ITER- NL; vanaf januari 2007 is hij lid van de Executive Board. Tony is geruime tijd betrokken bij de diagnostieken voor ITER. Gedurende de ITER Engineering Design Activity coördineerde hij het Europese werk op het gebied van microgolf en ver-infrarood diagnostieken voor ITER. In 1999 werd hij voorzitter van de ITER Expert Working Group on Diagnostics en vanaf 2001 tot juli 2008 was hij voorzitter van de ITPA Topical Group on Diagnostics. Sinds 2008 geeft hij leiding aan de EFDA Topical Group on Diagnostics. Tony is per 1 juni ook genomineerd als Head of Research Unit van de Associatie Euratom-FOM. Deze nominatie zal naar verwachting bekrachtigd worden op de aanstaande vergadering van het Steering Committee van de Associatie EURATOM-FOM. ITER zoekt ANSYS specialisten (door Peter Verhoeff) Op de SOFE/ICOPS conferentie in San Diego ontmoetten we Cees Jong, Division Manager binnen het Tokamak Afdeling van ITER. Cees is met zijn groep dringend op zoek naar ervaren specialisten die de analysepakketten ANSYS en ABAQUS tot in de puntjes beheersen. Hij zoekt versterking, die na een korte inwerktijd bij ITER vanuit hun thuisbasis analysevraagstukken voor de ITER (supergeleidende) magneten oplossen. Bedrijven en specialisten die daarin geïnteresseerd zijn kunnen met Cees contact opnemen via tel of 5

6 Retourmissie, bezoek van Franse bedrijven aan Nederland, juni Nieuwegein Delft (door Renée Pohlmann) Zoals u al eerder is gemeld zal ITER-NL op 29 en 30 juni a.s. gastheer zijn voor een delegatie van Franse bedrijven en hoogwaardigheidsbekleders die Nederland bezoeken om contacten te leggen met het Nederlandse bedrijfsleven in het kader van samenwerking voor ITER. De voorbereidingen voor deze retourmissie zijn inmiddels in volle gang. Er hebben zich al aardig wat bedrijven aangemeld. Van Franse zijde zullen de volgende bedrijven/instituten in ieder geval aanwezig zijn: ACC LA JONCHERE AREVA NP BUREAU VERITAS CEA C2I COMEX NUCLEAIRE EADS/ASTRIUM EURO CONTROLE PROJET ESI GROUP F4E LOIRE INDUSTRIE PHIMECA PMB ALCEN WELCOME OFFICE FOR ITER COMPANIES Deze lijst is nog niet definitief. Er wordt op dit moment nog hard gewerkt aan uitbreiding. Van Nederlandse zijde hebben de volgende bedrijven zich al aangemeld: ATKINS NEDTECH BENECOM BRADFORD ENGINEERING CERATEC TECHNICAL CERAMICS CRYOZONE DUTCH SPACE EXPLOFORM HIT MOGEMA NEDINSCO SCHELDE EXOTECH SCIENCE & TECHNOLOGY TECHNOBIS MECHATRONICS TREE C TECHNOLOGY VELMON VIRO ENGINEERING Ook dit is niet de definitieve lijst. U kunt zich nog tot uiterlijk donderdagmiddag 25 juni a.s. aanmelden door het aanmeldformulier (http://www.iter-nl.nl/files/images/aanmeldingsformulier.doc) dat u op 4 juni is toegestuurd te versturen naar Graag even vermelden met hoeveel personen u komt en bij welke onderdelen van het programma u aanwezig denkt te zijn. Op de volgende pagina staat het definitieve programma. Wij vinden het er veelbelovend uitzien en hopen op een succesvolle bijeenkomst. 6

7 DUTCH-FRENCH COOPERATION ON ITER PROJECT French delegation s mission in The Netherlands June, 2009 Program co-organized by French C2I, ITER-NL and Fusion for Energy 28 th June Welcome to the French delegation by ITER NL 29 th June Morning: FOM Institute for Plasma Physics Rijnhuizen, Nieuwegein, plenary session Welcome address by Aart Kleyn (director FOM Rijnhuizen) Presentation F4E (Philippe Corréa) Presentation ITER-NL (Peter Verhoeff) Research programme of the Association Euratom-FOM (Tony Donné and Jaap van der Laan) Questions Coffee break Presentation CEA, about Nuclear Fusion related research programs in France (Laurent Letellier) Presentation French ITER Industrial Committee C2I (Sabine Portier) Questions Lunch break Afternoon : FOM, Business-to-Business meetings (Organized in parallel) Matching sessions French and Dutch companies, organized by Ubifrance Matching sessions F4E and Dutch or French companies, organized by Ubifrance and ITER-NL Official dinner, Utrecht (Brasserie Goeie Louisa) with the presence of Ms. Catherine Césarsky, French High Commissioner to Atomic Energy, and HE Mr. Jean-François Blarel, French Ambassador in the Netherlands. 30 th June Morning: FOM, Nieuwegein Visiting program at Institute for Plasma Physics Rijnhuizen and/or: end of B2B meetings Lunch break Afternoon: TNO Delft: Transport to Delft Visiting program, TNO Delft nanotechnology facility, Van Leeuwenhoek Laboratory End of the mission 7

8 Status ITER-NL2 aanvraag (door Peter Verhoeff) In april meldden we u dat we inmiddels na inleveren van het ITER-NL2 voorstel twee hoorsessies hebben gehad bij het CPB en de Commissie van Wijzen (CvW). Van beide zittingen is inmiddels ook een verslaglegging langsgekomen. Deze was zonder enige vorm van advisering en ranking. We tasten daarom nog enigszins in het duister over het vervolgtraject van ITER-NL. In de eerste helft van juni zo is ons verteld zou de CvW haar advies uitbrengen aan de Commissie voor Economie, Kennis en Innovatie (CEKI). We nemen aan dat dit advies inmiddels geleverd is en dat de CEKI er mee aan het werk is. Vooralsnog is er nog geen enkele informatie omtrent de status van de plannen die zijn ingediend in de FES-500 ronde vrijgegeven. Nog even afwachten dus. 8

9 ITER-NL op ICOPS/SOFE, 31 mei tot 5 juni 2009 (door Toon Verhoeven en Peter Verhoeff) ITER-NL was zoals aangekondigd vertegenwoordigd op de 36 th International Conference on Plasma Science and 23 rd Symposium on Fusion Engineering (ICOPS/SOFE), van 31 mei t/m 5 juni in San Diego, California, USA. Aan de conferentie was ook een expositie van bedrijven verbonden, waarop ITER-NL de bij hen aangesloten Nederlandse bedrijven heeft geëtaleerd. Vooral SOFE bleek erg interessant voor het Nederlandse bedrijfsleven. De doelgroep van deze conferentie is vergelijkbaar met de Europese SOFT, maar nu met uiteraard veel meer Amerikaanse bedrijven en wetenschappers. Erg interessant omdat de US heeft aangegeven dat alle Amerikaanse ITER procurement pakketten wereldwijd getenderd zullen worden. Ook erg interessant omdat in Californië traditiegetrouw veel meer Aziatische inbreng is dan in Europa, zeker wat betreft de ITER partijen Japan, China en Korea. ITER-NL was er vertegenwoordigd met een stand met informatiemateriaal van een groot aantal bij ITER-NL aangesloten Nederlandse bedrijven. Michael Koot van Heeze Mechanics heeft ook acte-de-presence geven, ook om de samenwerking met het ook uit San Diego afkomstige GA (General Atomics) verder uit te bouwen, zie foto. We hebben de aanwezige bedrijven en kennisinstellingen gesproken en zijn er in geslaagd Nederland en haar bedrijven enigszins op de kaart te zetten. Overigens was steevast de eerste reactie van de Amerikaanse bedrijven, leuk jullie te leren kennen, wat kunnen we voor jullie betekenen. Men blijkt goed op de hoogte van hetgeen in Europa gebeurt in ITER kader. Er zijn echter zeker aanknopingspunten gevonden, die wij verder in kaart gaan brengen en opvolgen. Een heel concrete komt van ITER, van een landgenoot werkzaam aldaar. Zie de oproep voor ANSYS specialisten in deze nieuwsbrief. Meer informatie op: 9

10 WP-2 Themadag Remote Handling en Ioniserende Straling (door Bert Metz) Op 11 juni werd bij NRG in Petten een themadag georganiseerd over het onderwerp Remote Handling en Ioniserende Straling. Het doel van deze dag was om medewerkers van onderzoeksinstellingen en bedrijven, die in het kader van WP-2 betrokken zijn bij remote handling, vertrouwd te maken met de beginselen van de stralingshygiëne. Daarbij werd ook aandacht besteed aan de beperkingen die een sterk stralende omgeving oplegt aan het gebruik van materialen en apparatuur. De themadag werd bijgewoond door ca. 20 personen, afkomstig van het FOM Remote Handling Team, Heemskerk Innovative Technology (HIT), Dutch Space, Philips Applied Technologies, Atkins Nedtech, MI Partners alsmede van de gastheer NRG. Na een drietal inleidende lezingen over Algemene Stralingshygiëne (door Heleen van Elsäcker), Neutronica-berekeningen (door Alfred Hogenbirk) en Hot Cell Operations (door Renate de Vos), bestond de gelegenheid om de laboratoria van NRG te bezichtigen. In twee groepen werden de deelnemers rondgeleid door het Jaap Goedkoop Laboratorium, waar de tritiumhandling getoond werd, en door de Hot Cell Laboratoria, waar met name de mogelijkheid om in een beperkte ruimte met een remote bediende orbitaal-lasmachine te werken veel belangstelling trok. Na de goed verzorgde warme lunch, waarbij geanimeerd gediscussieerd werd over de onderwerpen die 's ochtends aan bod gekomen waren, werden in het middagprogramma nog drie lezingen gegeven. In de eerste lezing (door Alfred Hogenbirk) werd aandacht besteed aan de stralingsniveaus die te verwachten zijn in de nabijheid van een poortplug als deze in de ITER Hot Cell Facility geïnspec-teerd wordt. Vervolgens besteedde Jaap van der Laan aandacht aan het materiaalonderzoek dat door NRG in het kader van kernfusie wordt uitge-voerd. Als laatste spreker besprak Klaas Bakker de mogelijkheden voor gammabestraling bij de Hoge Flux Reactor. In de discussie die daarop volgde bleek dat er nog veel onduidelijkheid bestaat omtrent de stralingsniveaus die te verwachten zullen zijn als een poortplug tijdens een onderhoudsperiode in de ITER Hot Cell Facility verblijft. Zowel voor het ontwerpen van camera's, die een essentieel onderdeel van de remote handling zullen uitmaken, als bij de robotica zelf, wordt de levensduur van de apparatuur door het stralingsniveau in de Hot Cell Facility bepaald. Afgesproken werd dat NRG het te verwachten stralingsniveau in de Hot Cell Facility zo goed mogelijk zal berekenen. Verder bleek dat er van de kant van het remote handling team, dat zich tot dusverre voornamelijk met computerstudies heeft beziggehouden, grote behoefte bestaat om de bedachte procedures te toetsen aan de praktijk. Een proefopstelling in Petten, waarbij men de invloed kan onderzoeken van beperkt zicht via een televisiescherm en camera's (in plaats van direct zicht) zou een belangrijke stap in die richting kunnen zijn. De mogelijkheden daartoe worden in overleg tussen FOM, HIT en NRG nader uitgewerkt. Tenslotte bleek dat er bij de gamma-bestralingsfaciliteit van NRG mogelijkheden bestaan om elektronica en camera's, en misschien zelfs een volledige robotarm te bestralen. In overleg tussen Dutch Space, Philips en NRG zullen de wensen en mogelijkheden nader in kaart gebracht worden. 10

11 Samenvattend kunnen we terugkijken op een zinvolle themadag, waarbij veel nuttige informatie werd uitgewisseld over de invloed van ioniserende straling op onderhoudsactiviteiten met behulp van Remote Handling. Er zijn inmiddels diverse afspraken gemaakt voor verdere samenwerking. Kick-off project Virtual Slave, 13 mei 2009 (door Toon Verhoeven) HIT (Heemskerk Innovative Technologies) gaat samen met Dutch Space en TreeC een ITER-NL project uitvoeren genaamd Virtual Slave. De kick-off werd gehouden op 13 mei op het kantoor van HIT in Rijswijk. Cock Heemskerk is de coördinator van het project en Toon Verhoeven zal namens ITER-NL het project begeleiden. Het virtual Slave project is gericht op de ontwikkeling van een prototype simulator. Hierbij worden vanuit CAD programma s (CATIA V5) omgevingen en ontwerpen geïmporteerd en gesimuleerd. Deze simulatie omvat naast geometrische simulatie en kinematica ook (robot-) dynamica en een model van de fysieke interactie tussen componenten. Het product geeft met ITER verbonden gebruikers de mogelijkheid om onderhoudshandelingen met het master-slave systeem met grote betrouwbaarheid en nauwkeurigheid (real-time) te simuleren. Deze simulaties zijn belangrijk en onmisbaar in verschillende fasen van de ITER ontwikkeling: Ontwerp, procedureontwikkeling, training en operationele ondersteuning. De virtual slave is een belangrijke stap in het proces om, voordat wordt overgegaan op tijdrovende kostbare hardware investeringen, een goed oordeel te vormen over de haalbaarheid van de diverse onderhoudsscenario s. Het idee is dat het uitvoeren van dit project het Nederlandse bedrijfsleven een goede uitgangspositie verschaft voor het ontwerpen en leveren van de virtuele omgeving voor het testen van de verschillende ITER procedures en hardware componenten. 11

12 ITER-NL Buildings Workshop Deze workshop vond plaats op 18 mei in het Kasteel bij FOM te Nieuwegein. Het doel van de bijeenkomst was het versterken van de contacten tussen het Buildings team van F4E en de Nederlandse bedrijven. Vanwege de F4E-tenders die er op het gebied van gebouwen, de site, de infrastructuur, en de engineering daarvan, in gang gezet zijn is dit een zeer actuele zaak. Bij de workshop waren ongeveer 20 vertegenwoordigers van Nederlandse bouwbedrijven, adviesen ingenieursbureaus aanwezig, en daarnaast adviseurs van de o.a. overheid en VNO-CNW. Na het Nederlandse ochtendprogramma schoven Ben Slee en Laurent Schmieder van het Buildings team van F4E bij ons aan. De inleidende presentaties van Toon Verhoeven en Bart Snijders van ITER-NL brachten de toehoorders op de hoogte van de actuele stand van zaken, en bv. de lopende tenders. Daarna presenteerden Virginie Heukensfeldt Jansen en Franka Houben, namens het Ministerie van Economische Zaken, Support door Ministerie van Economische Zaken, en Nieuwe regeling 2getthere, gevolgd door Hans Hoefnagels met Nederland Ervaring in Franse Nucleaire Projecten, waarin praktische ervaringen met internationale projectteams voor Nucleaire projecten naar voren kwamen. Voor de lunch volgde een introductie van bedrijven, met als thema: (Nucleaire) ervaring in Nederland, met o.a. Fugro, BAM, DHV/Haskoning, NRG. Tussen de bedrijven door werd een discussie over kansen en strategieën gevoerd. In de middag volgde de presentatie ITER Buildings door Ben Slee en Laurent Schmieder (van Fusion for Energy, F4E), en presentaties van de Nederlandse bedrijven aan F4E. Bij de discussie bleek dat diverse heikele punten (zoals unlimited liability) door F4E onderkend worden, en dat aan werkbare oplossingen gewerkt wordt. Daarnaast werd duidelijk dat tot nu vooral gewerkt is aan specificatie van de Buildings en Infrastructure, en dat veel ontwerpwerk nog gedaan moet worden. Voornaamste conclusies: - F4E heeft een klein Buildings-team, en heeft (erg) veel hulp nodig om het gehele ITER-complex te realiseren. Daarbij kunnen Nederlandse bedrijven een significante rol spelen, mits wij actief, en in de goede consortia opereren. - De Nederlandse bedrijven doen er goed aan om te focusseren: een duidelijke keus maken voor een deel van de ITER Buildings dat goed bij de aanwezige expertise aansluit, en die speerpunten dan duidelijk aan F4E presenteren. De dag werd afgesloten met een sfeervolle tocht en diner in Utrecht, met een informele discussie met F4E. 12

13 Nederlands systeem temt verstoringen in fusiereactor Onderzoekers van het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen in Nieuwegein en de Technische Universiteit Eindhoven hebben een nieuw systeem ontwikkeld dat de efficiëntie van toekomstige fusiereactoren fors kan verbeteren. Het regelsysteem kan magnetische verstoringen in de reactor met grote nauwkeurigheid opsporen én direct bestrijden. Een prototype is getest op het Duitse experiment TEXTOR en is van groot belang voor het internationale fusie-experiment ITER, dat momenteel in Zuid-Frankrijk gebouwd wordt. Om kernfusie, de energiebron van de zon, op aarde te temmen is het noodzakelijk de brandstof bij een temperatuur van miljoenen graden in een krachtig magneetveld op te sluiten. De hete brandstof probeert echter op alle mogelijke manieren aan deze magnetische kooi te ontsnappen. Zo kunnen er bijvoorbeeld magnetische eilanden ontstaan, ronddraaiende structuren die het aangelegde magneetveld verstoren en uiteindelijk tot veel energieverlies leiden. Eilanden zijn te bestrijden door ze op precies de juiste plaats te verhitten met krachtige microgolven, vergelijkbaar met het verhitten van water in een magnetron. Het plasma zendt zelf ook een zwak microgolfsignaal uit en door dat te detecteren kan de locatie van de eilanden bepaald worden. Om beschadiging van de gevoelige detector te voorkomen wordt deze meestal ver van de intense verhittingsbundel geplaatst. Daardoor ontstaat er een flinke onzekerheid in de locatie van het ronddraaiende eiland ter hoogte van de verhittingsbundel. Zo n systeem schiet dan ook zelden in één keer raak. In het kader van het ITER-NL consortium (een samenwerking van FOM, TNO en NRG) hebben de Nederlandse onderzoekers nu een systeem ontwikkeld waarbij detectie en verhitting via dezelfde bundellijn verlopen. Geen sinecure, want één miljoenste van een miljoenste van het vermogen in de verhittingsbundel kan de detector al volledig verblinden. Daarom ontwikkelden zij een filter dat zelfs de kleinste reflectie van de verhittingsbundel tegenhoudt terwijl het meetsignaal wordt doorgelaten. Door de gevoelige meting is de verhittingsbundel precies op het te stabiliseren eiland te richten. Bart Hennen, promovendus aan FOM-Instituut Rijnhuizen: "Stel je een dartbord voor, dat ter hoogte van de maan allerlei kanten op beweegt. Wij kunnen met ons systeem keer op keer bulls-eye gooien, ondanks de verblindende zon." Het ontwerp is op het Duitse experiment TEXTOR met groot succes getest. Ook tijdens het verhitten gaat de detectie door, zodat in real-time het krimpen van de eilanden te zien is. Het systeem kan zo volautomatisch eilanden ontdekken, onderdrukken en daarna verder zoeken of er nieuwe eilanden ontstaan. Ook in het internationale fusie-experiment ITER kunnen magnetische eilanden optreden en tot veel energieverlies leiden. De onderzoekers denken dan ook dat hun systeem een goede kans maakt op ITER geïnstalleerd te worden. 13

14 Agenda Datum Event Contact juni Retourmissie van Franse bedrijven aan Renée Pohlmann Nederland 7 12 sept. 14 th Int. Conf. on Fusion Reactor Materials Renée Pohlmann (ICRFM-14), Sapporo, Japan okt. 9 th Int. Symp. on Fusion Nuclear Tech. Renée Pohlmann (ISFNT-9), Dalian, China nov. FUSIONtech Expo 2009, Milaan, Italië Renée Pohlmann Toon Verhoeven 14

Wat is fusie? On ITER all magnet coils are super conducting. Toroidal magnetic field for trapping charged particles

Wat is fusie? On ITER all magnet coils are super conducting. Toroidal magnetic field for trapping charged particles ITER Wat is fusie? ITER Iter-nl Fusie op DIFFER Internationale activiteiten SOFT 2012 IBF 2013 SOFT 2014 Nederlandse succes verhalen Komende tenderacties Big Science industriedag Nieuwegein, 10 oktober

Nadere informatie

nieuwsbrief Inleiding WP3 Industrie Jaargang 2 nummer 3 mei 2008 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015 69 64 07

nieuwsbrief Inleiding WP3 Industrie Jaargang 2 nummer 3 mei 2008 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015 69 64 07 nieuwsbrief Jaargang 2 nummer 3 mei 2008 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015 69 64 07 Inleiding Voor u ligt weer een nieuwe editie van de ITER-NL Nieuwsbrief. Door de dynamiek in het programma

Nadere informatie

nieuwsbrief Inleiding Jaargang 3 nummer 1 februari 2009 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015 269 64 07

nieuwsbrief Inleiding Jaargang 3 nummer 1 februari 2009 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015 269 64 07 nieuwsbrief Jaargang 3 nummer 1 februari 2009 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015 269 64 07 Inleiding Voor u ligt inmiddels de eerste nieuwsbrief van een derde jaargang ITER-NL. We hopen dat we

Nadere informatie

ITER-NL Nieuwsbrief ITER-NL NIEUWSBRIEF. Jaargang 1, nummer 6 Juli 2007. Contact loket: ITER-NL@tno.nl, telefoon 015 269 6407. ITER-NL Nieuwsbrief

ITER-NL Nieuwsbrief ITER-NL NIEUWSBRIEF. Jaargang 1, nummer 6 Juli 2007. Contact loket: ITER-NL@tno.nl, telefoon 015 269 6407. ITER-NL Nieuwsbrief ITER-NL Nieuwsbrief Jaargang 1, nummer 6 Juli 2007 ITER-NL Contact loket: ITER-NL@tno.nl, telefoon 015 269 6407 ITER-NL Nieuwsbrief In de afgelopen maand is weer veel gebeurd aan het ITER-NL front. Belangrijk

Nadere informatie

nieuwsbrief ITER baseline en ITER-NL2 TU/e in ITER-NL Olympics of Fusion Energy

nieuwsbrief ITER baseline en ITER-NL2 TU/e in ITER-NL Olympics of Fusion Energy nieuwsbrief Jaargang 4 - nummer 4 - oktober 2010 Contact loket: Iter-nl@rijnhuizen.nl ITER baseline en ITER-NL2 TU/e in ITER-NL Olympics of Fusion Energy Conferentieverslag: SOFT 2010, Porto Bijeenkomstverslag:

Nadere informatie

Minicongres Finishing

Minicongres Finishing Minicongres Finishing Aluminium Centrum Houten 29 september 2010 Erik van Westing Program Manager 2 M2i Introductie Innovatie Programma Marktbehoeftes en maatschappelijke vragen Benodigde Technologische

Nadere informatie

We wensen u veel leesplezier en aarzel niet ons feedback te geven. Namens ITER-NL, Peter Verhoeff (Programmadirecteur).

We wensen u veel leesplezier en aarzel niet ons feedback te geven. Namens ITER-NL, Peter Verhoeff (Programmadirecteur). nieuwsbrief Jaargang 2 nummer 4 juni 2008 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015 269 64 07 Inleiding Weer een goedgevulde nieuwsbrief deze maand. Er is veel bedrijvigheid en daarbij gaat veel goed

Nadere informatie

nieuwsbrief Jaargang 2 nummer 1 januari 2008 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015-269 64 07 ITER-NL Nieuwsbrief

nieuwsbrief Jaargang 2 nummer 1 januari 2008 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015-269 64 07 ITER-NL Nieuwsbrief nieuwsbrief Jaargang 2 nummer 1 januari 2008 Contact loket: ITER-NL@TNO.NL, telefoon 015-269 64 07 ITER-NL Nieuwsbrief Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van 2008. Wat onmiddelijk opvalt, is het nieuwe

Nadere informatie

nieuwsbrief Jaargang 6 nummer 2 mei 2012 Contact loket: iter-nl@rijnhuizen.nl

nieuwsbrief Jaargang 6 nummer 2 mei 2012 Contact loket: iter-nl@rijnhuizen.nl nieuwsbrief Jaargang 6 nummer 2 mei 2012 Contact loket: iter-nl@rijnhuizen.nl Temidden van alle voorjaarsfeestdagen hebben we in deze nieuwsbrief wederom tal van interessante berichten bij elkaar weten

Nadere informatie

Kernfusie. Workshop handout. NLT module voor vwo

Kernfusie. Workshop handout. NLT module voor vwo Kernfusie Workshop handout NLT module voor vwo NLT3-v117 Kernfusie 1 1. 0. Inleiding Je werkt bij een gerenommeerd internationaal ontwerpbureau. Op een dag komt de president van de Verenigde Staten op

Nadere informatie

Atomen met impact. Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015. Arjan Bos Head of Stable Isotopes

Atomen met impact. Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015. Arjan Bos Head of Stable Isotopes Atomen met impact Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015 Arjan Bos Head of Stable Isotopes Introductie Wat zijn stabiele isotopen en wat is verrijking?

Nadere informatie

Franck Wtb Advies 1 jaar!

Franck Wtb Advies 1 jaar! 1 s e p t e m b e r 2 0 07 Franck Wtb Advies 1 jaar! Het is inmiddels een jaar geleden dat ik, Rowald Franck, ben gestart met mijn adviesbureau. Vanuit Franck Wtb Advies worden met name sterkteberekeningen

Nadere informatie

Inhoud. Over Rijnhuizen. Studenten Open Dag Rijnhuizen

Inhoud. Over Rijnhuizen. Studenten Open Dag Rijnhuizen Inhoud Inhoud... - 2 - Over Rijnhuizen... - 2 - Programma Studenten Open Dag... - 3 - Ontvangst... - 3 - Keuzemogelijkheden... - 3 - Toelichting op de te kiezen experimenten en groepen... - 4-1. Plasmawand

Nadere informatie

Niewsbrief nr. 3 / November 2014 Januari 2015

Niewsbrief nr. 3 / November 2014 Januari 2015 Niewsbrief nr. 3 / November 2014 Januari 2015 1. Inleiding De laatste maanden is er hard gewerkt aan enkele SEFIRA werkpakketten. Onder de leiding van de universiteit van Urbino werd een theoretisch en

Nadere informatie

In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad hebben:

In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad hebben: Eindtoets 3DEX1: Fysica van nieuwe energie 21-1- 2014 van 9:00-12:00 Roger Jaspers & Adriana Creatore In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad

Nadere informatie

ITER. Toon Verhoeven. Het ITER project Iter-nl Internationale activiteiten. Nederlandse succesverhalen Komende tenderacties

ITER. Toon Verhoeven. Het ITER project Iter-nl Internationale activiteiten. Nederlandse succesverhalen Komende tenderacties ITER Het ITER project Iter-nl Internationale activiteiten Bezoek ambassadeur aan Iter-nl stand in Barcelona Nederlandse succesverhalen Komende tenderacties Big Science industriedag DARE!!, Woerden, 16

Nadere informatie

Financiering en ontwikkeling componenten van het internationale kernfusieproject

Financiering en ontwikkeling componenten van het internationale kernfusieproject IA Brussel Davy Pieters, meer informatie: www.ianetwerk.nl Financiering en ontwikkeling componenten van het internationale kernfusieproject ITER Auteur: Matthijs van der Beek (stagiair), onder eindverantwoording

Nadere informatie

Programma Studenten Open Dag FOM-Instituut "Rijnhuizen"

Programma Studenten Open Dag FOM-Instituut Rijnhuizen Programma Studenten Open Dag FOM-Instituut "Rijnhuizen" donderdag 15 oktober 2009 Programma Studenten Open Dag FOM-Instituut "Rijnhuizen" donderdag 15 oktober 2009 Na de ontvangst met een kopje thee of

Nadere informatie

Nieuwsbrief KP7, Horizon 2020 en Eureka maart 2013

Nieuwsbrief KP7, Horizon 2020 en Eureka maart 2013 Page 1 of 5 Schoten, Beppie van Van: Agentschap NL - EiOI Verzonden: donderdag 4 april 2013 16:24 Aan: Agentschap NL - EiOI Onderwerp: Nieuwsbrief KP7, Horizon 2020 en Eureka - maart 2013 maart 2013 Nieuwsbrief

Nadere informatie

Tussen creativiteit en degelijkheid

Tussen creativiteit en degelijkheid Uitnodiging Intreerede Laure Itard Lector Energie en de Gebouwde Omgeving No-nonsense energieontwerp: Tussen creativiteit en degelijkheid Dinsdag 30 november 2010 Dr. Laure Itard is per 1 januari 2010

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY NAJAAR 2014 Nieuw in 2014: RF9: Physics of Failure One Day Workshop QRM Beïnvloedingsvaardigheden voor specialisten ACADEMY NAJAAR 2014 is toonaangevend

Nadere informatie

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY ACADEMY KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY 2014 Nieuw in 2014: RF6: Software Reliability Yellow Belt Design for Six Sigma Advanced Statistics Course ACADEMY 2014 is toonaangevend wanneer het gaat

Nadere informatie

Mogelijke verschuivingen van ITER taken tussen Japan en andere partijen

Mogelijke verschuivingen van ITER taken tussen Japan en andere partijen nieuwsbrief Jaargang 5 nummer 3 juli 2011 Contact loket: iter-nl@rijnhuizen.nl Introductie ITER-NL internationale industriedag Fusion for Energy Working Group Industrial Policy ESO-industriedag ITER event

Nadere informatie

ACADEMY VOORJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 INNOVATIVE. Nieuw in 2015:

ACADEMY VOORJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 INNOVATIVE. Nieuw in 2015: ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY VOORJAAR 2015 Nieuw in 2015: Master Black Belt Six Sigma One Day Workshop TRIZ Alumnidag Reliability ACADEMY VOORJAAR 2015 is toonaangevend wanneer

Nadere informatie

Bindende voordrachten

Bindende voordrachten President/CEO en lid van de Raad van Bestuur Leden van de Raad van Bestuur Leden van de Raad van Commissarissen In verband met de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Koninklijke Philips Electronics

Nadere informatie

High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen

High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen Science Campus Radboud Universiteit Faculteit NWI NMR FELIX faciliteit HFML NaNoLab Guest

Nadere informatie

in het verticale vlak. Deze waarden komen redelijk goed overeen met de gemeten waarden van respectievelijk 390 en 320 π mm mrad.

in het verticale vlak. Deze waarden komen redelijk goed overeen met de gemeten waarden van respectievelijk 390 en 320 π mm mrad. Samenvatting Versnellers voor ionen, zoals bijvoorbeeld cyclotrons en synchrotrons, hebben allemaal een bron nodig die de ionen produceert. Op het Kernfysisch Versneller Instituut (KVI) in Groningen wordt

Nadere informatie

Terugblik campustour Utrecht Science Park - Amsterdam Science Park - Campus Wageningen Universiteit 21 november 2012

Terugblik campustour Utrecht Science Park - Amsterdam Science Park - Campus Wageningen Universiteit 21 november 2012 Terugblik campustour Utrecht Science Park - Amsterdam Science Park - Campus Wageningen Universiteit 21 november 2012 H.J. Kooij Utrecht Science Park De campustour startte op het Utrecht Science Park (USP)

Nadere informatie

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Roadmap 2.0 Aanleiding en context Status Roadmaps 2.0 Evaluatie Hoe verder? Waarom Roadmap 2.0; het budget Consequenties van het beleid en in

Nadere informatie

Hieronder een kort puntsgewijs overzicht van de diverse nieuwspunten in deze nieuwsbrief. We wensen u veel leesplezier.

Hieronder een kort puntsgewijs overzicht van de diverse nieuwspunten in deze nieuwsbrief. We wensen u veel leesplezier. nieuwsbrief Jaargang 7 nummer 2 juli 2013 Contact loket: iter-nl@differ.nl Hieronder een kort puntsgewijs overzicht van de diverse nieuwspunten in deze nieuwsbrief. We wensen u veel leesplezier. Introductie

Nadere informatie

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft Lerende gebouwen meer comfort & minder energie 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft 2 e Expert meeting Thermisch Actieve Gebouwen, woensdag 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool

Nadere informatie

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris Deltacommissaris > Retouradres Postbus 9Ũ653 2509 LR Den Haag Waterschap Peel en Maasvallei De weledelgestrenge heer mr. A.M.G. Gresel Postbus 3390 5902 RJ Venlo ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll

Nadere informatie

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina Nieuwe ICT exportmarkten kostenbesparing innovatie Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina 1. Missie naar Palestina Van 6 tot 8 december 2013 vond een economische missie naar Palestina

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Meer (dan) warmte onder Delft

Meer (dan) warmte onder Delft MV KIVI Caspar lezing 2012: Meer (dan) warmte onder Delft Chris den Boer Stichting Delft Aardwarmte Project 25 April, 2012 DAP 3-O s bijvangst Injectiviteit Introductie stichting DAP Opgericht door Mijnbouw

Nadere informatie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie Technologische kansen voor de Nederlandse industrie Diepe geothermie heeft vele voordelen Characteristics Geothermal Geothermal

Nadere informatie

DUTCH SINO BUSINESS PROMOTIONS

DUTCH SINO BUSINESS PROMOTIONS Concept reisschema naar China 9-18 maart 2014 Zhuhai Dhr. Govert Veldhuijzen Dhr. Jean-Christophe Spapens DUTCH SINO BUSINESS PROMOTIONS Ondersteund door: Representative of Dutch Sino Business Promotions

Nadere informatie

Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten

Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten Roadmap 2.0 Aanleiding en context Status Roadmaps 2.0 Evaluatie Hoe verder? Waarom Roadmap 2.0; het budget Consequenties van het beleid en in Regeerakkoord

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Thorium Energie Centrales

Thorium Energie Centrales Thorium Energie Centrales 15-4-2015 Jan Leen Kloosterman, Jilt Sietsma TU Delft Delft University of Technology 2 1 Unieke eigenschappen thorium Thorium is prima grondstof voor electriciteitsproductie Thorium

Nadere informatie

Milieu Onderzoeksreactoren

Milieu Onderzoeksreactoren Koninklijk Instituut van Ingenieurs - Afdeling Kerntechniek Netherlands Nuclear Society Programma 2003-2005 De afdeling Kerntechniek van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs en de Netherlands Nuclear

Nadere informatie

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL MBO HBO Maritieme techniek Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL DEELTIJD MBO- EN HBO-OPLEIDINGEN Nederlandse scheeps- en jachtwerven horen tot de absolute wereldtop. De voorsprong op

Nadere informatie

(10-10-2007) Roel Horstink - verslag150205def.doc Page 1. concept verslag wijkraad Noordoost

(10-10-2007) Roel Horstink - verslag150205def.doc Page 1. concept verslag wijkraad Noordoost (10-10-2007) Roel Horstink - verslag150205def.doc Page 1 verslag Dienst Wijken Wijkbureau Noordoost Gemeente Utrecht Postbus 8395 3503 RJ Utrecht Telefoon: 030-286 39 40 Fax: 030-286 39 44 Bijeenkomst:

Nadere informatie

// IK DROOM VAN HET OPWEKKEN VAN SCHONE ENERGIE //

// IK DROOM VAN HET OPWEKKEN VAN SCHONE ENERGIE // TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN HET OPWEKKEN VAN SCHONE ENERGIE // Bachelor College TECHNISCHE NATUURKUNDE // // IK DROOM VAN HET OPWEKKEN VAN SCHONE ENERGIE // Berit Wassenaar,

Nadere informatie

Trainingen: Biologische effecten van straling Dosimetrie (in de ruimte)

Trainingen: Biologische effecten van straling Dosimetrie (in de ruimte) Alle opleidingen/studies (alle niveaus : bachelor, master, master na master, voortgezette opleiding, enz.) die door uw universiteit worden aangeboden, alsook de titels van de lessenreeksen die verband

Nadere informatie

Avondseminar. Making Testing Matter Simulatie en Model-Based Testen. Nspyre nodigt u uit voor het Technology Seminar:

Avondseminar. Making Testing Matter Simulatie en Model-Based Testen. Nspyre nodigt u uit voor het Technology Seminar: Avondseminar Nspyre nodigt u uit voor het Technology Seminar: Making Testing Matter Simulatie en Model-Based Testen Dinsdag 27 maart 2012 - Auditorium Einstein High Tech Campus Eindhoven Avondseminar over

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Critical Chain en Engineering Projects. IPMA Interessegroep Critical Chain

Critical Chain en Engineering Projects. IPMA Interessegroep Critical Chain Critical Chain en Engineering Projects IPMA Interessegroep Critical Chain Eindhoven, 16-02-2011 Agenda Opening Doelstelling Critical Chain interesse groep Introductie Critical Chain Introductie Christoph

Nadere informatie

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Topsector HTSM Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Netwerkmeeting NSO 28-10-2011 1 Inhoud HTSM en LRN Wat is een innovatiecontract? Hoe ziet de organisatie eruit? Hoe gaat de werking in de Gouden

Nadere informatie

Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse

Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse TIM 5 Agenda Brief aan Peter Blees Innovation Asset Recovery Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse Brief aan Hans de Gier De plek van het Design Institute

Nadere informatie

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group Programma: 1. Introductie trainingen Ton Knegt STC Group 2. FF EMEA Demo units Peter Overgauw - Honeywell 3. Training cases Bindert Douma STC

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Eindtoets 3DEX0: Fysica van nieuwe energie 30-1- 2013 van 9:00-12:00

Eindtoets 3DEX0: Fysica van nieuwe energie 30-1- 2013 van 9:00-12:00 Eindtoets 3DEX0: Fysica van nieuwe energie 30-1- 2013 van 9:00-12:00 Roger Jaspers & Adriana Creatore In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad

Nadere informatie

Voorstel inrichting TKI HTSM. Fred van Roosmalen Roadmapdag Eindhoven 25 juni 2012 Executive Council Utrecht 26 juni 2012

Voorstel inrichting TKI HTSM. Fred van Roosmalen Roadmapdag Eindhoven 25 juni 2012 Executive Council Utrecht 26 juni 2012 Voorstel inrichting TKI HTSM Fred van Roosmalen Roadmapdag Eindhoven 25 juni 2012 Executive Council Utrecht 26 juni 2012 Agenda Uitgangspunten Structuur TKI HTSM Uitvoering TKI toeslag (onder voorbehoud)

Nadere informatie

2 e Mini conferentie. Digitale visualisatie technieken in het kunstonderwijs. Verslag 13-02-2014. Innovatieve Visualisatie Technieken

2 e Mini conferentie. Digitale visualisatie technieken in het kunstonderwijs. Verslag 13-02-2014. Innovatieve Visualisatie Technieken e Mini conferentie Digitale visualisatie technieken in het kunstonderwijs Verslag 3--4 Innovatieve Visualisatie Technieken Tweede mini-conferentie Lectoraat Innovatieve Visualisatie Technieken Op donderdag

Nadere informatie

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Plan: Bij het Christiaan Huygens College mogen 4-VWO leerlingen een aantal dagen meelopen bij een bedrijf

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010)

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010) Plan van Aanpak Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser Versie 4 (26-06-2010) Inhoudsopgave Voorwoord... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Accordering en bijstelling... 3 1.3 Toelichting

Nadere informatie

Onuitputtelijk, en Milieuvriendelijk! Energieopwekking via kernfusie komt langzaam dichterbij.

Onuitputtelijk, en Milieuvriendelijk! Energieopwekking via kernfusie komt langzaam dichterbij. Onuitputtelijk, De primaire brandstoffen voor de fusiereactor zijn deuterium en tritium. Deuterium kan in grote hoeveelheden uit zeewater worden gewonnen; tritium wordt bereid uit lithium dat eveneens

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Productie van radionucliden

Productie van radionucliden Productie van radionucliden Cursus Stralingshygiëne, niveau 3, Nijmegen Mark van Mierlo, Productie van radionucliden, dia 1 Opbouw van de presentatie 1. Inleiding 2. Soorten radionucliden en gebruik 3.

Nadere informatie

WHY INVEST IN THE KORTRIJK REGION?

WHY INVEST IN THE KORTRIJK REGION? EN JUNE 24, 2011 Investment seminar WHY INVEST IN THE KORTRIJK REGION? On Friday 24th of June, the Kortrijk region organizes an investment seminar and network event for the economic representatives of

Nadere informatie

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Energie en exergie in de gebouwde omgeving Door Sabine Jansen (TU Delft) 7 April 2015 Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Exergie voor de gebouwde omgeving Statements

Nadere informatie

Biomassa Ontstekers. 2015 Catalogus. FKK Corporation

Biomassa Ontstekers. 2015 Catalogus. FKK Corporation Biomassa Ontstekers 2015 Catalogus FKK Corporation Biomassa Ontstekers Biomassa Ontstekers Ontstekers voor hout, houtsnippers, houtpellets, mais 45s to 1000 C Geen veroudering Made in Japan Wij introduceren

Nadere informatie

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator - faciliteert de ontwikkeling/optimalisatie van uw technologie - helpt uw energietechnologie succesvol in de markt zetten voor (startende) bedrijven:

Nadere informatie

Ing. Marco J. Bijkerk, Manager innovative technologies Business development Remeha NWE

Ing. Marco J. Bijkerk, Manager innovative technologies Business development Remeha NWE Ing. Marco J. Bijkerk, Manager innovative technologies Business development Remeha NWE 2050 alles duurzaam CO 2 Brandstof gebruik en CO2 in centraal vermogen 700000 600000 500000 400000 300000 200000 100000

Nadere informatie

OPEN DAG 2009. Welkom op de. Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen. Onderdeel van de landelijke oktober kennismaand

OPEN DAG 2009. Welkom op de. Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen. Onderdeel van de landelijke oktober kennismaand Welkom op de OPEN DAG 2009 Onderdeel van de landelijke oktober kennismaand Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen RIJNHUIZEN Edisonbaan 14 Nieuwegein Telefoon: 030-6096999 http://www.rijnhuizen.nl OPEN

Nadere informatie

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva. ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.nl 1 CONTENT Ontwerpen van technische innovaties Het innovatielab Cases Discussie

Nadere informatie

Onderwijs 2011-2012. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1

Onderwijs 2011-2012. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1 Onderwijs Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 2011-2012 Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1 1. Inleiding en samenvatting De Onderzoekschool Politieke Geschiedenis (OPG) biedt in het academisch

Nadere informatie

Introductie LRQA 2003

Introductie LRQA 2003 ! Introductie ! Lloyd s Register Quality Assurance(LRQA) " Onderdeel van de Lloyd s Register group " Wereldwijd marktleider in certificatie " + 1 300 assessors " + 33 000 certificaten " Geaccrediteerd

Nadere informatie

Thematische behoeftepeiling. Uitkomsten en conclusies van een brede enquête onder patiëntenorganisaties

Thematische behoeftepeiling. Uitkomsten en conclusies van een brede enquête onder patiëntenorganisaties Thematische behoeftepeiling Uitkomsten en conclusies van een brede enquête onder patiëntenorganisaties Inleiding In de komende jaren ontwikkelt de VSOP toerustende activiteiten voor patiëntenorganisaties

Nadere informatie

De Ziekte van Huntington, huntingtine

De Ziekte van Huntington, huntingtine Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Leer de vijand kennen: Neutronenstraling onthult de bouw van het

Nadere informatie

Drempelloze doorstroommogelijkheden in 3TU-verband in 2010

Drempelloze doorstroommogelijkheden in 3TU-verband in 2010 Drempelloze doorstroommogelijkheden in 3TU-verband in 2010 Toelichting: In het onderstaande overzicht is per technische masteropleiding aangegeven welke bacheloropleidingen drempelloos worden toegelaten.

Nadere informatie

Samenwerking wordt veelal gestart ter voorkoming of beëindiging van gedoe! Zelfstandig ondernemen binnen de franchiseformule, het vervolg

Samenwerking wordt veelal gestart ter voorkoming of beëindiging van gedoe! Zelfstandig ondernemen binnen de franchiseformule, het vervolg MKW bericht 32, mei 2011 Gastcorporaties Kijk bij elkaar!dag Op woensdag 28 september 2011 wordt weer de jaarlijkse Kijk bij elkaar! dag georganiseerd. De bijeenkomst biedt de deelnemers gelegenheid een

Nadere informatie

Lektesten in theorie en praktijk

Lektesten in theorie en praktijk Lektesten in theorie en praktijk Hoe lekwaarden de pomp- en materiaalkeuze kunnen beïnvloeden! High Tech Equipment Engineering 2011 Ron van Vossen Introductie Ron van Vossen 21 jaar werkzaam in de vacuümtechniek

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Waterstofstroom - Agenda

Waterstofstroom - Agenda Rol van waterstof bij energietransitie Rob van der Sluis Waterstofstroom - Agenda Introductie MTSA Brandstofcel principe Waterstof en Energietransitie Het 2 MW project een fotoreportage 1 MTSA Technopower

Nadere informatie

Het grote boek van Kweek. 1 november 2011

Het grote boek van Kweek. 1 november 2011 Het grote boek van Kweek 1 november 2011 VOORWOORD In december 2008......was haar oprichting een feit. Nu, een kleine drie jaar later, heeft ze ons al veel gebracht. Ze? Dat is Kweek Communicatie, een

Nadere informatie

Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek

Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek W.F.de Gids TNO Bouw en Ondergrond Symposium 12 november 2008 Etten Leur Tocht Te koude relatief hoge luchtsnelheid

Nadere informatie

Stable Isotopes. Productie van stabiele isotopen bij URENCO Nederland B.V. URENCO Nederland B.V.

Stable Isotopes. Productie van stabiele isotopen bij URENCO Nederland B.V. URENCO Nederland B.V. Stable Isotopes Productie van stabiele isotopen bij URENCO Nederland B.V. Peter Groen Process Development Engineer Stable Isotopes URENCO Nederland B.V. Introduction Doel van de presentatie: Introductie

Nadere informatie

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Aannemers Architectenbureaus Ingenieurs- en Adviesbureaus Installateurs

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

UW PARTNER VOOR VACUÜM- EN PRECISIE- TECHNOLOGIE, VAN IDEE TOT REALISATIE.

UW PARTNER VOOR VACUÜM- EN PRECISIE- TECHNOLOGIE, VAN IDEE TOT REALISATIE. UW PARTNER VOOR VACUÜM- EN PRECISIE- TECHNOLOGIE, VAN IDEE TOT REALISATIE. Dat is onze belofte. DeRoovers heeft een brede ervaring op het gebied van product ontwikkeling. Een rode draad in deze ervaring

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Brochure Operational Support & Analysis

Brochure Operational Support & Analysis Brochure Operational Support & Analysis Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy The perfect match is our standard Burdock is de verbindende factor tussen opdrachtgevers en technische specialisten in de procesindustrie.

Nadere informatie

Maximale energie-efficiëntie in datacenters met DC? wisselspanning versus gelijkspanning. ABB - Robin Koeken

Maximale energie-efficiëntie in datacenters met DC? wisselspanning versus gelijkspanning. ABB - Robin Koeken Maximale energie-efficiëntie in datacenters met DC? wisselspanning versus gelijkspanning ABB - Robin Koeken Deze lezing wordt u aangeboden door: ABB is een wereldwijde leider op het gebied van energieen

Nadere informatie

Deelnemers informatie Sustainability Challenge 2013

Deelnemers informatie Sustainability Challenge 2013 Deelnemers informatie Sustainability Challenge 2013 Bedenken jullie de beste oplossing van de Sustainability Challenge 2013? In dit document vinden jullie de praktische informatie voor jullie deelname

Nadere informatie

Wat Chinese studenten willen

Wat Chinese studenten willen Wat Chinese studenten willen Kansen en uitdagingen voor het Nederlandse HO in China Charles Hoedt Robert van Kan Kees Kouwenaar 2 Openingsvraag: Bent u tevreden over de bestaande relatie van uw instelling

Nadere informatie

Schuurkenspad 7 5986 PD Beringe Tel: 0031-773078900 Fax: 0031-773074014. Introductie

Schuurkenspad 7 5986 PD Beringe Tel: 0031-773078900 Fax: 0031-773074014. Introductie Introductie Panbo Systems is het meest innovatieve bedrijf in de champignonindustrie op het gebied van constructie, klimaat beheersing en consultancy. Met meer dan twintig jaar ervaring en projecten over

Nadere informatie

Workshop ICT Innovatie Platform Duurzame ICT. 18 januari 2008. Grand Hotel Karel V. Utrecht. 18 januari 2008 2008 Stichting GreenICT 1

Workshop ICT Innovatie Platform Duurzame ICT. 18 januari 2008. Grand Hotel Karel V. Utrecht. 18 januari 2008 2008 Stichting GreenICT 1 Workshop ICT Innovatie Platform Duurzame ICT 18 januari 2008 Grand Hotel Karel V Utrecht 18 januari 2008 2008 Stichting GreenICT 1 introductie Mr. Roel L. Croes Mede-oprichter / bestuurslid Stichting GreenICT

Nadere informatie

De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces

De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces ir. Tom Bijnagte, HiPrecision De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces Even voorstellen Ontwikkelproces System Engineering Succesfactoren

Nadere informatie

Profinet en Hoogspanning

Profinet en Hoogspanning Profinet en Hoogspanning Partner Ede, 12 november 2009 High Voltage Laboratory KEMA beschikt sinds 1932 over het HighVoltageLaboratory. Gelegen aan Utrechtseweg in Arnhem. Met name in logistiek opzicht

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

ORGANISEER EEN SNERTWERKEVENEMENT

ORGANISEER EEN SNERTWERKEVENEMENT ORGANISEER EEN SNERTWERKEVENEMENT Een vereniging biedt kansen voor bedrijven. Uiteraard in het ledenbestand, maar ook in het zakelijk netwerk dat achter de verenging schuilgaat. Veel clubs organiseren

Nadere informatie

015.012/Exendis install. A4 sa 31-10-2001 12:09 Pagina 2. Energy Systems Infrastructure GRIDFIT250 AC-INVERTER. Product-Information

015.012/Exendis install. A4 sa 31-10-2001 12:09 Pagina 2. Energy Systems Infrastructure GRIDFIT250 AC-INVERTER. Product-Information 015.012/Exendis install. A4 sa 31-10-2001 12:09 Pagina 2 Energy Systems Infrastructure GRIDFIT250 AC-INVERTER Product-Information 015.012/Exendis install. A4 sa 31-10-2001 12:09 Pagina 3 015.012/Exendis

Nadere informatie

MR-Nutsschool Zorgvliet/onderdeel van Lucas

MR-Nutsschool Zorgvliet/onderdeel van Lucas MR-Nutsschool Zorgvliet/onderdeel van Lucas VERSLAG Vergadering: Medenzeggenschapsraad Nutsschool Zorgvliet Datum: Donderdag 25 september 2014 Tijd: 19.00-21.00 uur Plaats: School Aanwezig: Peter Molog,

Nadere informatie

Onderzoek bij de sectie PNR

Onderzoek bij de sectie PNR Onderzoek bij de sectie PNR De Zeer-Hoge Temperatuur Reactor (VHTR) De Hoge Temperatuur Reactor met extra hoge bedrijfstemperatuur (Very High Temperature Reactor-VHTR) is gevuld met enkele honderdduizenden

Nadere informatie