Nucleair Materiaal onschadelijk maken

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nucleair Materiaal onschadelijk maken"

Transcriptie

1 Nucleair Materiaal onschadelijk maken Frodo Klaassen Kivi Symposium 24 maart 2014

2 Inleiding Wat is nucleair materiaal? Hoeveel materiaal is er op de wereld? Afbreken en onschadelijk maken van hoogverrijkt uranium en plutonium Hoogverrijkt uranium omzetten naar laagverrijkt uranium Plutonium gebruiken als splijtstof in kerncentrales Conversie van onderzoeksreactoren: van HEU naar LEU 2

3 3 Wat is nucleair materiaal? Nucleair materialen zijn de grondstoffen voor nucleaire splijting: Uranium, Plutonium, Thorium Voor kernwapens kunnen twee elementen gebruikt worden Uranium Specifiek: hoog verrijkt uranium (HEU) Uranium met meer dan 20% U-235 (vaak 90% U-235) U-233 kan ook gebruikt worden (uit thorium) Plutonium Specifiek: weapons-grade plutonium (WG-Pu) Plutonium met maximaal 7% Pu-240 (~ 93% Pu-239) De isotopenverdeling van uranium / plutonium is essentieel hoge concentratie van de belangrijkste splijtbare isotoop: U-235 of Pu-239

4 4 Uranium heeft twee isotopen Uranium bestaat uit U-235 en U-238 Uranium-235 is splijtbaar, Uranium-238 niet Natuurlijk uranium bestaat uit: 99.3% U-238 U % U-235 neutron Voor nucleaire toepassingen moet uranium verrijkt worden verhogen van de concentratie U Energie 2 splijtingsproducten

5 5 Productie van verrijkt uranium Uranium wordt verrijkt met behulp van ultra-centrifuge De lay-out van de centrifuge cascade bepaalt de uiteindelijke verrijkingsgraad huis

6 6 Uranium in kerncentrales en in nucleaire R&D Typisch onderscheidt men voor uranium drie verrijkingsgraden: 1. Verrijkt uranium < 5% Electriciteitsproductie 2. Laag verrijkt uranium LEU < 20% Research reactoren (nucleaire R&D) 3. Hoogverrijkt uranium HEU ~ 93% U-235 ~ 93% (HEU) in sommige research reactoren, die nog niet geconverteerd zijn Voor militaire toepassingen: HEU, typisch >90% U-235

7 7 De grens tussen HEU en LEU De grens tussen HEU en LEU van 20% wordt bepaald door twee factoren 1. Proliferatie risico ten opzichte van plutonium 2. Kritische massa bij gegeven verrijkingsgraad Proliferatie risico Proliferation Risk (no scale) Pu-239 U-235 Uranium HEU (90% U-235) HEU (50% U-235) HEU (20% U-235) LEU (10 % U-235) Kritische massa van een bol 53 kg 152 kg 747 kg 3630 kg 0% ~20% 100% Uranium fuel enrichment in U-235

8 8 Plutonium Plutonium heeft vijf belangrijke isotopen: Pu-238 to Pu-242 Alle isotopen hebben een kleine kritische massa ~ 10 kg Maar alleen Plutonium-239 heeft ook de juiste fysische eigenschappen weapons-grade plutonium (WG-Pu) bevat daarom ~ 93% Pu-239

9 Productie van weapons-grade Pu WG Plutonium wordt gemaakt uit natuurlijk uranium met 99.3% U-238 Hiervoor worden specifieke productie reactoren gebruikt U-238 Plutonium 239 Neutron Windscale piles (UK) 9

10 Productie van weapons-grade Pu WG-Pu wordt in speciale productie reactoren gemaakt Het uranium wordt na een korte bestralingstijd opgewerkt en het plutonium eruit gehaald concentratie Splijtstof in kerncentrales wordt 3-4 jaar gebruikt en bevat uiteindelijk slechts ~ 50-55% Pu-239 ~ tijd J. Carson Mark, Science & Global Security 4 (1993),

11 Het opwerken van splijtstof vindt plaats in grote fabrieken 11

12 12 Significante hoeveelheid (SQ) De IAEA definitie van een significante hoeveelheid (Significant Quantity, S.Q.): the minimum amount of fissile material which, if diverted from peaceful nuclear activities, could be used directly (without further chemical separation or enrichment) to manufacture a nuclear explosive device. Het IAEA hanteert de volgende massa s voor S.Q.: Plutonium = 8 kg Hoog Verrijkt Uranium = 25 kg U-235 Voorbeeld: in HEU met een verrijking van 36%: 1. S.Q. = 25 kg/0.36 = 70 kg

13 Voorraden hoogverrijkt uranium Opgeruimd Overtollig Civiel Onderzeeers Militair China Frankrijk India, Pakistan, Israel Rusland Verenigd Koninkrijk 260 Verenigde Staten 15 NNW states kernwapens

14 Voorraden weapons-grade plutonium Opgeruimd Overtollig 100 Additioneel strategisch Militair China Frankrijk India, Pakistan, Israel, N-Korea Rusland 3.2 Verenigd Koninkrijk 38.3 Verenigde Staten kernwapens

15 15 Voorraden HEU in de civiele sector 25 Civiel HEU 20 civiele HEU voorraad (ton) China Frankrijk Rusland Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten NNW staten kg HEU voor medische isotopen

16 16 HEU en WG-Plutonium onschadelijk maken Er zijn grote voorraden militair uranium en plutonium, deels overtollig verklaard Verschillende programma s proberen deze hoeveelheden terug te dringen: Voor hoogverrijkt uranium: Megatons to Megawatts programma Voor plutonium: MOX initiatief om 34 ton weapons-grade plutonium onschadelijk te maken Voor civiel hoogverrijkt uranium: GTRI GTRI = Global Threat Reduction Initiative Conversie van research reactoren van HEU naar LEU Transport van US-origin HEU naar de VS (+ Russiche HEU naar Rusland)

17 17 Hoog Verrijkt Uranium Bestaande voorraden HEU kunnen verkleind worden door downblenden en fabricage van splijtstof voor gebruik in kerncentrales Direct vermengen met opgewerkt uranium van gebruikte splijtstof Ook natuurlijk of verarmd uranium kan gebruikt worden Hieruit krijgen we UO 2 splijtstof met lage verrijking (3-5 %) Dat was de basis voor het Megatons to Megawatts programme ( ) om overtollig HEU om te zetten in fuel voor kerncentrales

18 18 Megatons to Megawatts programma 500 ton Russisch HEU (90% U-235) is omgezet in reactor splijtstof met een verrijking van ~ 4.4% U-235 Dit geeft ton laag verrijkt uranium Met het huidig gebruik wordt hier zo n ~ 6200 TWhe mee gemaakt worden (= meer dan 50 jaar NL elektriciteitsverbruik) De Verenigde Staten hebben zo n 209 ton HEU als overtollig aangemerkt 175 ton HEU hiervan wordt gedownblend Tot 2013 is zo n 141 ton HEU al verwerkt 15% van de wereld uranium markt werd gedekt door het Russische HEU van Helaas wordt het programma niet voortgezet

19 19 Mox disposition programma De VS en Rusland hebben afgesproken, ieder 34 ton overtollig wapen-plutonium onschadelijk te maken MOX = Mixed OXide, een mengsel van uranium en plutonium oxide MOX kan gebruikt worden in kerncentrales, ook met weapons-grade plutonium Het wordt dan vermengd met verarmd uranium

20 20 Mox disposition programma De VS en Rusland hebben afgesproken, ieder 34 ton overtollig wapen-plutonium onschadelijk te maken Status van het programma: Rusland gebruikt de MOX voor snelle reactoren Eerste lead test assemblies worden gebruikt in Amerikaanse kerncentrales 4.4 ton WG-Pu is in de VS opgeruimd door mengen met keramische mineralen Financiering MOX fabriek staat op hold (budget cuts)

21 21 Global Threat Reduction Initiative (GTRI) Presented at:

22 22 GTRI: shipments van HEU / LEU HEU / LEU Return naar VS: 32 landen 9563 fuel assemblies 1.3 ton HEU 3.6 ton LEU

23 23 Conversie van Research Reactoren NRG heeft de brandstof van de Hoge Flux Reactor geconverteerd van HEU naar LEU in Als één van de eerste grote research reactoren in de wereld uranium-aluminium met 93% verrijking uranium-silicide met 19.7% verrijking De meeste research reactoren in Europa zijn inmiddels geconverteerd Bij de meest veeleisende reactoren in Europa (Duitsland, Frankrijk, België) lukt het niet om de fuel te kwalificeren

24 24 Conclusies Er zijn nog steeds heel grote voorraden hoogverrijkt uranium en weapons-grade plutonium Het meeste materiaal heeft nog steeds een militair label Megatons to Megawatts programma heeft heel veel HEU onschadelijk gemaakt MOX disposition programma wordt geplaagd door (financiële) tegenslag en vertraging Verdere programma s zijn vooralsnog niet voorzien Veel research reactoren zijn of worden geconverteerd van HEU naar LEU Hoge Flux Reactor in Petten gebruikt al LEU sinds 2006 Conversie van veeleisende research reactoren is technisch (nog) niet mogelijk

Slim gebruik van Uranium

Slim gebruik van Uranium Slim gebruik van Uranium Frodo Klaassen * Jan Wieman Kivi Niria symposium 23 November 2011 * klaassen@nrg.eu Inhoud van deze presentatie Overzicht van de nucleaire splijtstofcyclus - Van mijnbouw tot geologische

Nadere informatie

Kernenergie en kernproliferatie: De mythe van het vreedzaam gebruik van kernsplijtstoffen Henk van der Keur, stichting Laka Volkel, 3 april 2010

Kernenergie en kernproliferatie: De mythe van het vreedzaam gebruik van kernsplijtstoffen Henk van der Keur, stichting Laka Volkel, 3 april 2010 Kernenergie en kernwapenproliferatie: India en Iran Het staat niet met chocoladeletters in de kranten en de Nederlandse media vinden het niet eens de moeite waard om er over te berichten: twee jaar na

Nadere informatie

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006)

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006) Factsheet Kernenergie 1 Noodzaak kernenergie Wereldwijd wordt steeds meer energie bespaard. Ook de economie in de geïndustrialiseerde landen wordt steeds energie-efficiënter: in elke verdiende Euro gaat

Nadere informatie

Kernreactor voor onderzoek

Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman Technische Universteit Delft Toegepaste Natuur Wetenschappen Jan Leen Kloosterman 1 Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman 2 1 1. Het Mondiale Energievraagstuk 2. Werking

Nadere informatie

Enkele kanttekeningen bij de voorgenomen verkoop van URENCO

Enkele kanttekeningen bij de voorgenomen verkoop van URENCO Enkele kanttekeningen bij de voorgenomen verkoop van URENCO Bijdrage aan het rondetafelgesprek van vaste commissies uit de Tweede Kamer, 5 december 2013 Door: Prof. Dr Wim C. Turkenburg In deze korte notitie

Nadere informatie

Milieu Onderzoeksreactoren

Milieu Onderzoeksreactoren Koninklijk Instituut van Ingenieurs - Afdeling Kerntechniek Netherlands Nuclear Society Programma 2003-2005 De afdeling Kerntechniek van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs en de Netherlands Nuclear

Nadere informatie

Het Studiecentrum voor Kernenergie heet. de leden van VOKA Kempen Oost. van harte welkom

Het Studiecentrum voor Kernenergie heet. de leden van VOKA Kempen Oost. van harte welkom Het Studiecentrum voor Kernenergie heet de leden van VOKA Kempen Oost van harte welkom Sterk in pionierswerk BR3 De eerste drukwaterreactor buiten de VS BR2 De krachtigste onderzoeksreactor in Europa GUINEVERE

Nadere informatie

Onderzoek bij de sectie PNR

Onderzoek bij de sectie PNR Onderzoek bij de sectie PNR De Zeer-Hoge Temperatuur Reactor (VHTR) De Hoge Temperatuur Reactor met extra hoge bedrijfstemperatuur (Very High Temperature Reactor-VHTR) is gevuld met enkele honderdduizenden

Nadere informatie

Thorium Energie Centrales

Thorium Energie Centrales Thorium Energie Centrales 15-4-2015 Jan Leen Kloosterman, Jilt Sietsma TU Delft Delft University of Technology 2 1 Unieke eigenschappen thorium Thorium is prima grondstof voor electriciteitsproductie Thorium

Nadere informatie

HOGE FLUX REACTOR TE PETTEN: EEN OVERZICHT Herman Damveld, april 2013; hdamveld@xs4all.nl http://www.co2ntramine.nl

HOGE FLUX REACTOR TE PETTEN: EEN OVERZICHT Herman Damveld, april 2013; hdamveld@xs4all.nl http://www.co2ntramine.nl HOGE FLUX REACTOR TE PETTEN: EEN OVERZICHT Herman Damveld, april 2013; hdamveld@xs4all.nl http://www.co2ntramine.nl Inleiding In 1961 vond de eerste kernsplijting plaats in de toen splinternieuwe Hoge

Nadere informatie

Kernreactor voor onderzoek

Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman Technische Universteit Delft Toegepaste NatuurWetenschappen Jan Leen Kloosterman 1 Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman 2 1 1. Het Mondiale Energievraagstuk 2. Werking van

Nadere informatie

Atomen met impact. Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015. Arjan Bos Head of Stable Isotopes

Atomen met impact. Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015. Arjan Bos Head of Stable Isotopes Atomen met impact Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015 Arjan Bos Head of Stable Isotopes Introductie Wat zijn stabiele isotopen en wat is verrijking?

Nadere informatie

AARDE EN MAAN WIM VAN WESTRENEN ROB DE MEIJER

AARDE EN MAAN WIM VAN WESTRENEN ROB DE MEIJER AARDE EN MAAN WIM VAN WESTRENEN ROB DE MEIJER OVERZICHT Aardwetenschappers en de Maan Maanwetenschap 1969-2014 De Maan en de Aarde: Modellen voor Maanvorming Problemen met de Grote Botsing Een nieuw idee

Nadere informatie

Uraanhexafluoride in de splijtstofcyclus

Uraanhexafluoride in de splijtstofcyclus 022 1 Uraanhexafluoride Na het vergaan van het Franse vrachtschip de Mont Louis op 25 augustus 1984 voor de Belgische kust bij Oostende is vooral aandacht besteed aan de berging van een deel van de lading,

Nadere informatie

MSR in Nederland. Jan Leen Kloosterman Rudy Konings TU-Delft 14-10-2014. Challenge the future. Delft University of Technology

MSR in Nederland. Jan Leen Kloosterman Rudy Konings TU-Delft 14-10-2014. Challenge the future. Delft University of Technology MSR in Nederland 14-10-2014 Jan Leen Kloosterman Rudy Konings TU-Delft Delft University of Technology Challenge the future Reactor Institute Delft Research on Energy and Health with Radiation 2 3 Chemical

Nadere informatie

Levensduurverkorting Radioactief Afval. Optie voor de aanpak van het kernafvalprobleem

Levensduurverkorting Radioactief Afval. Optie voor de aanpak van het kernafvalprobleem Levensduurverkorting Radioactief Afval Optie voor de aanpak van het kernafvalprobleem LEVENSDUURVERKORTING RADIOACTIEF AFVAL Optie voor de aanpak van het kernafvalprobleem Splijting In een kerncentrale

Nadere informatie

Kernenergie op thorium in plaats van aardgas en windenergie? Herman Damveld, januari 2017

Kernenergie op thorium in plaats van aardgas en windenergie? Herman Damveld, januari 2017 Kernenergie op thorium in plaats van aardgas en windenergie? Herman Damveld, januari 2017 Met enige regelmaat komt er een pleidooi om over te stappen op kerncentrales die draaien op thorium in plaats van

Nadere informatie

SGP= strategische goederencode D/T=definitief of tijdelijk (incl. retour-na-reparatie)

SGP= strategische goederencode D/T=definitief of tijdelijk (incl. retour-na-reparatie) 03-01-2008 27434169 1C350-38 Fosforpentachloride Vervaardiging van geneesmiddelen D 13-12-2007 Oekraïne 61.969 31-01-2009 03-01-2008 27446264 1C350-38 Fosforpentachloride Vervaardiging van geneesmiddelen

Nadere informatie

1 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760. 2 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760

1 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760. 2 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760 1 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760 Het Diplomatieke Circus De wereld is een beetje veiliger geworden, aldus premier Mark Rutte op de Nucleaire top in Den Haag. Was de wereld zo onveilig? En wie hadden

Nadere informatie

CIDI JONGERENORGANISATIE CIJO POSTBUS 11646 2502 AP DEN HAAG T. 070 364 68 62 F. 070 365 33 72 WWW.CIJO.NL VOORZITTER@CIJO.NL

CIDI JONGERENORGANISATIE CIJO POSTBUS 11646 2502 AP DEN HAAG T. 070 364 68 62 F. 070 365 33 72 WWW.CIJO.NL VOORZITTER@CIJO.NL CIDI JONGERENORGANISATIE CIJO POSTBUS 11646 2502 AP DEN HAAG T. 070 364 68 62 F. 070 365 33 72 WWW.CIJO.NL VOORZITTER@CIJO.NL Onofficiële Nederlandse vertaling van de op 24 november 2013 te Geneve door

Nadere informatie

Stable Isotopes. Productie van stabiele isotopen bij URENCO Nederland B.V. URENCO Nederland B.V.

Stable Isotopes. Productie van stabiele isotopen bij URENCO Nederland B.V. URENCO Nederland B.V. Stable Isotopes Productie van stabiele isotopen bij URENCO Nederland B.V. Peter Groen Process Development Engineer Stable Isotopes URENCO Nederland B.V. Introduction Doel van de presentatie: Introductie

Nadere informatie

KERNENERGIE: Het probleem of de oplossing?

KERNENERGIE: Het probleem of de oplossing? KERNENERGIE: Het probleem of de oplossing? Jan Leen Kloosterman Technische Universiteit Delft 1 (met dank aan Tim van der Hagen) het probleem Wereldbevolking = 1 miljoen mensen 1800 1987 1974 2030 01000

Nadere informatie

Stable Isotopes. Ontwikkelingen bij URENCO Stable Isotopes. Arjan Bos Head of Stable Isotopes URENCO Nederland B.V.

Stable Isotopes. Ontwikkelingen bij URENCO Stable Isotopes. Arjan Bos Head of Stable Isotopes URENCO Nederland B.V. Stable Isotopes Ontwikkelingen bij URENCO Stable Isotopes Arjan Bos Head of Stable Isotopes URENCO Nederland B.V. Introductie Doel van de presentatie: Voorbeeld geven van verschillende toepassingen van

Nadere informatie

Tentamen: Energie, duurzaamheid en de rol van kernenergie

Tentamen: Energie, duurzaamheid en de rol van kernenergie Tentamen: Energie, duurzaamheid en de rol van kernenergie Docenten: J. F. J. van den Brand en J. de Vries Telefoon: 0620 539 484 Datum: 27 mei 2014 Zaal: WN-M143 Tijd: 08:45-11.30 uur Maak elke opgave

Nadere informatie

Modificatie Hoge Flux Reactor te Petten Toetsingsadvies over het milieueffectrapport

Modificatie Hoge Flux Reactor te Petten Toetsingsadvies over het milieueffectrapport Modificatie Hoge Flux Reactor te Petten Toetsingsadvies over het milieueffectrapport 4 mei 2004 / rapportnummer 1204-110 Aan de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer door

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Brandstofdiversificatie Kerncentrale Borssele

Brandstofdiversificatie Kerncentrale Borssele Brandstofdiversificatie Kerncentrale Borssele Inhoud 1. Inleiding 1 2. Samenvatting 2 3. De basisbegrippen 4 4. De grondstoffen voor splijtstof 8 5. Brandstofdiversificatie in de kerncentrale Borssele

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 33 626 Oprichting Stichting Voorbereiding Pallas-reactor Nr. 6 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 965 Vragen van de leden

Nadere informatie

Communiqué inzake de Nuclear Security Summit in Den Haag

Communiqué inzake de Nuclear Security Summit in Den Haag -Niet officiële vertaling - Communiqué inzake de Nuclear Security Summit in Den Haag Wij, de leiders, zijn op 24 en 25 maart 2014 in Den Haag bijeengekomen om de nucleaire beveiliging te versterken, de

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Innovatie in kernenergie

Innovatie in kernenergie Innovatie in kernenergie Jan Leen Kloosterman Technische Universiteit Delft www.janleenkloosterman.nl HHS, 12 april 2007 1 HHS, 12 april 2007 2 1 Hoger Onderwijs Reactor HHS, 12 april 2007 3 Experimentele

Nadere informatie

Uraniumwinning. Voorzieningszekerheid, milieu- en gezondheidseffecten en relevantie voor Nederland. Clingendael International Energy Programme

Uraniumwinning. Voorzieningszekerheid, milieu- en gezondheidseffecten en relevantie voor Nederland. Clingendael International Energy Programme Uraniumwinning Voorzieningszekerheid, milieu- en gezondheidseffecten en relevantie voor Nederland Clingendael International Energy Programme Uraniumwinning Voorzieningszekerheid, milieu- en gezondheidseffecten

Nadere informatie

Onderzoek aan kernenergie

Onderzoek aan kernenergie Onderzoek aan kernenergie Jan Leen Kloosterman Technische Universiteit Delft RIVM, 5 april 2007 1 RID: Reactor Instituut Delft huisvest faciliteiten en diensten op het gebied van stralingsonderzoek en

Nadere informatie

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Presentatie Meet & Share www.thehagueomc.com Presentatie Meet & Share Eerste resultaten: eerste helft 2012 ruim 587.000 * overnachtingen.

Nadere informatie

HOW TO GET RID OF THE BOMB IN 5 STEPS. Praktische voorstellen voor Kamerleden om Nederland kernwapenvrij te maken

HOW TO GET RID OF THE BOMB IN 5 STEPS. Praktische voorstellen voor Kamerleden om Nederland kernwapenvrij te maken HOW TO GET RID OF THE BOMB IN 5 STEPS Praktische voorstellen voor Kamerleden om Nederland kernwapenvrij te maken 1 In vijf stappen naar een kernwapenvrij Nederland Op 20 december 2012 nam uw Kamer de motie

Nadere informatie

Werking van moderne kerncentrales

Werking van moderne kerncentrales Werking van moderne kerncentrales www.janleenkloosterman.nl 1 Uranium U-238 Electronen Atoomkern met protonen (p) en neutronen (n) U-238 U-235 92 p en 146 n 92 p en 143 n Niet splijtbaar Goed splijtbaar

Nadere informatie

Notitie Toekomst Productie van Radiofarmaca

Notitie Toekomst Productie van Radiofarmaca Notitie Toekomst Productie van Radiofarmaca 1. Aanleiding en doel notitie Deze notitie vormt de feitenbasis voor de visie van het kabinet over de toekomst van de productie van radiofarmaca en is in eerdere

Nadere informatie

Het veulen van de Moly-productie

Het veulen van de Moly-productie Nieuwjaarsbijeenkomst KIvI/NNS Het veulen van de Moly-productie Ir. Paul G.T. de Jong Project Director PALLAS 22 januari 2010 Inhoud van de presentatie Pallas de opvolger van de HFR Maatschappelijk belang

Nadere informatie

Fukushima Jan Leen Kloosterman Delft University of Technology. Fukushima Daiichi accident

Fukushima Jan Leen Kloosterman Delft University of Technology. Fukushima Daiichi accident Fukushima 2011 Jan Leen Kloosterman Delft University of Technology 1 Fukushima Daiichi accident Safety of Nuclear Power Plants Earthquake and Tsunami Accident initiators and progression 2 1 Nuclear fission

Nadere informatie

Januari 2014, Pallasnieuws 1

Januari 2014, Pallasnieuws 1 Januari 2014, Pallasnieuws 1 Dit is Nieuwsbrief 1 van stichting Laka over de geplande Pallas-reactor. Stichting Laka is een documentatie en onderzoekscentrum over kernenergie. Een van haar aandachtsvelden

Nadere informatie

Brandstofdiversificatie

Brandstofdiversificatie Milieueffectrapportage Brandstofdiversificatie Juli 2010 N.V. Elektriciteits-produktiemaatschappij Zuid-Nederland EPZ Milieueffectrapportage Brandstofdiversificatie Juli 2010 N.V. Elektriciteits-produktiemaatschappij

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34322 10 december 2013 Besluit van de Minister van Economische Zaken van 29 november 2013, nr. WJZ/13175315, houdende

Nadere informatie

Verklaring van Greenpeace over een mogelijke oorlog met Irak

Verklaring van Greenpeace over een mogelijke oorlog met Irak Verklaring van Greenpeace over een mogelijke oorlog met Irak Greenpeace is tegen een oorlog in Irak en zal actief campagne voeren om die oorlog te vermijden. Wij zijn toegetreden tot het Anti oorlogsplatform

Nadere informatie

Kernenergie. Hiteq. www.hiteq.org. Technologische ontwikkelingen en de rol van Nederland. Mark Veltman. Domein Technologie

Kernenergie. Hiteq. www.hiteq.org. Technologische ontwikkelingen en de rol van Nederland. Mark Veltman. Domein Technologie centrum van innovatie Hiteq Hiteq, centrum van innovatie, wil komen tot duurzame vernieuwing. Het centrum richt zich daarbij op technische beroepen en opleidingen. Hiteq wil ondernemingen en onderwijsinstellingen

Nadere informatie

Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie

Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie De Laka-bibliotheek Dit is een pdf van één van de publicaties in de bibliotheek van Stichting Laka, het in Amsterdam gevestigde documentatie-

Nadere informatie

UCN-en het Verdrag van Almelo. Almelo als speelbal. Pakistaanse bom via Nederland. Redactieadres: postbus 8107, 5004 GC Tilburg, tel.

UCN-en het Verdrag van Almelo. Almelo als speelbal. Pakistaanse bom via Nederland. Redactieadres: postbus 8107, 5004 GC Tilburg, tel. 11 J. KISTEMAKER UCN-en het Verdrag van Almelo Almelo als speelbal Pakistaanse bom via Nederland Redactieadres: postbus 8107, 5004 GC Tilburg, tel. (040) 12 28 19 2 Toevoer ~ ----------~--~? M UCN en het

Nadere informatie

KERNENERGIE. Chemische Feitelijkheden. In 2013 moet de ruim dertig jaar oude kerncentrale in. Zorg of zegen?

KERNENERGIE. Chemische Feitelijkheden. In 2013 moet de ruim dertig jaar oude kerncentrale in. Zorg of zegen? Chemische Feitelijkheden editie 47 nr 217 juni 2005 DE CONTEXT Een heftige discussie DE BASIS Energie uit atoomkernen DE DIEPTE Een huiskamer vol radioactiviteit AUTEUR: BASTIENNE WENTZEL Zorg of zegen?

Nadere informatie

TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen

TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen Oefententamen 1 Aanwijzingen: Lees de vragen vooraf door en deel de beschikbare tijd in voor beantwoording van de vragen. Dit tentamen beslaat 20 meerkeuzevragen

Nadere informatie

CONCEPT. Productiewijzen voor radionucliden voor medische toepassingen met een onderzoeks-kernreactor en alternatieve technologieën.

CONCEPT. Productiewijzen voor radionucliden voor medische toepassingen met een onderzoeks-kernreactor en alternatieve technologieën. Datum 12 februari 2009 Ons kenmerk 016-DIV/2009 Contactpersoon Dr.ir. P.Bode Telefoon +31 (0)15 27 83530 Onderwerp Concept productiewijzen Mekelweg 15 2629 JB Delft www.rid.tudelft.nl/ CONCEPT Productiewijzen

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS VRAAG 10 Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de werelpolitiek mengen?

Nadere informatie

Ruim voldoende uranium, nu en in de toekomst

Ruim voldoende uranium, nu en in de toekomst Ruim voldoende uranium, nu en in de toekomst Uranium komt geregeld ter sprake in het kernenergiedebat: de wereldwijde uraniumvoorraden zouden nog maar toereikend zijn voor goed dertig tot veertig jaar

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

Informatiedossier. Terugkeer van gecementeerd afval vanuit Schotland naar België

Informatiedossier. Terugkeer van gecementeerd afval vanuit Schotland naar België Informatiedossier Terugkeer van gecementeerd afval vanuit Schotland naar België Augustus 2012 1 Inhoud 1. DE CONTEXT... 3 1.1. TERUGKEER VAN GECEMENTEERD AFVAL... 3 1.2. BELGISCHE ACTOREN... 3 2. DE BR2-ONDERZOEKSREACTOR...

Nadere informatie

natuurkunde havo 2015-II

natuurkunde havo 2015-II Vleugel Een vleugel is een muziekinstrument met toetsen en snaren, zie figuur 1. Als een toets wordt ingedrukt slaat een houten hamertje (bekleed met vilt) tegen een strak gespannen snaar die vervolgens

Nadere informatie

Kernenergie: de toekomst?!

Kernenergie: de toekomst?! Kernenergie: de toekomst?! Prof. Dr. Ir. F.W. Sluijter 20 april 2009 Het begrip duurzaamheid De vraag die ik u vanavond voorleg luidt: Is kernenergie duurzaam? Dit is een moeilijke vraag. Het hangt namelijk

Nadere informatie

Olie, terreur, afpersing en economie.

Olie, terreur, afpersing en economie. Olie, terreur, afpersing en economie. Op de blog van Guido staat een interessante bijdrage over onze economie of wat daarvoor nog moet doorgaan. Wij zijn het bijna helemaal eens met dit opiniestuk maar

Nadere informatie

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Cutting Energy Related CO 2 Emissions Baseline Emissions 62 Gt BLUE Map Emissions 14 Gt 2030 Key aspects

Nadere informatie

2.3 Energie uit atoomkernen

2.3 Energie uit atoomkernen 2. Energie uit atoomkernen 2.1 Equivalentie van massa en energie 2.2 Energie per kerndeeltje in een kern 2.3 Energie uit atoomkernen 2.1 Equivalentie van massa en energie Einstein: massa kan worden omgezet

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2015 tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER SAMENVATTING Weet je dat de meeste van onze dagelijkse activiteiten, inclusief voedsel, kleding en reizen, een hoog waterverbruik betekenen en daarmee

Nadere informatie

Amsterdam, 28 oktober 2014 IBAN: NL32 NGB 0004 088285. Geachte mevrouw, mijnheer,

Amsterdam, 28 oktober 2014 IBAN: NL32 NGB 0004 088285. Geachte mevrouw, mijnheer, V/rL WISE Postbus 59636 14 LC Amsterdam t: 2 6126368 e: info@wisenederlancl.nl www.wisenederlancl.nl www.wiseinternauonal.org 8ank: 4 88 285 Amsterdam, 28 oktober 214 IBAN: NL32 NGB 4 88285 Geachte mevrouw,

Nadere informatie

Vaardigheden van Nederlandse leraren taal, rekenen, problemen oplossen

Vaardigheden van Nederlandse leraren taal, rekenen, problemen oplossen Vaardigheden van Nederlandse leraren taal, rekenen, problemen oplossen Bart Golsteyn Maastricht University School of Business and Economics Onderwijseconomie Achtergrond Leraren spelen een cruciale rol

Nadere informatie

De crisis van de medische isotopen

De crisis van de medische isotopen De crisis van de medische isotopen Frank Deconinck 1 en Bernard Ponsard 2 1 Vrije Universiteit Brussel en Studiecentrum voor Kernenergie (SCK-CEN); frank.deconinck@vub.ac.be; 2 Studiecentrum voor Kernenergie

Nadere informatie

Visie Nucleaire expertise is onmisbaar voor een duurzame samenleving en haar moderne voorzieningen.

Visie Nucleaire expertise is onmisbaar voor een duurzame samenleving en haar moderne voorzieningen. JAARVERSLAG 2004 . Visie Nucleaire expertise is onmisbaar voor een duurzame samenleving en haar moderne voorzieningen. Missie Als hét Nederlandse expertisecentrum ontwikkelt NRG kennis, producten en processen

Nadere informatie

R&D-uitgaven en capaciteit naar wetenschapsgebied

R&D-uitgaven en capaciteit naar wetenschapsgebied R&D-uitgaven en capaciteit naar wetenschapsgebied In Nederland werd in 2014 in totaal 13,3 miljard uitgegeven aan R&D: wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling (de voorlopige cijfers 2015 laten een groei

Nadere informatie

Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie

Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie De Laka-bibliotheek Dit is een pdf van één van de publicaties in de bibliotheek van Stichting Laka, het in Amsterdam gevestigde documentatie-

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

RECLAME CODE STICHTING. Atoomstroom t.a.v.de heer S. Peeraer Postbus 79130 1070 ND AMSTERDAM. dossier 2009/00088. Amsterdam, 21 januari 2009

RECLAME CODE STICHTING. Atoomstroom t.a.v.de heer S. Peeraer Postbus 79130 1070 ND AMSTERDAM. dossier 2009/00088. Amsterdam, 21 januari 2009 STICHTING RECLAME CODE Buitenveldertselaan 106. 1081 A8 Amsterdam Postbus 75684,1070 AR Amsterdam T; 02().696 00 19 E; info@reclamecode.nl F: 020-696 56 59 W: w-.reclamecode.nl Atoomstroom t.a.v.de heer

Nadere informatie

GROEN AARDGAS via VERGASSING

GROEN AARDGAS via VERGASSING ECN-M--07-069 GROEN AARDGAS via VERGASSING A. van der Drift Gepresenteerd tijdens het Minisymposium Groen Gas, Maarssen, 28 juni 2007 Augustus 2007 GROEN AARDGAS via VERGASSING Bram van der Drift www.ecn.nl

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Partners for International Business Overheid als strategische

Nadere informatie

GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11

GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11 GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11 Algemene inhoud Introductie Kaarten foto s en Satelliet

Nadere informatie

Vooruitzichten voor de bouw in Nederland en Europa

Vooruitzichten voor de bouw in Nederland en Europa Vooruitzichten voor de bouw in Nederland en Europa Taco van Hoek Directeur EIB Nieuwjaarsreceptie NRK - De Meern, 14 januari 2016 1 Inhoud Drie vragen Wat was het beeld tijdens de crisisjaren? Wat zijn

Nadere informatie

met de opwerkingsfabrieken

met de opwerkingsfabrieken Z W A R T B O E K o p w e r k i n g Gevaarlijk, duur en overbodig: dat is de mening van Greenpeace over opwerking. Via een chemisch proces halen opwerkingsfabrieken plutonium uit gebruikte splijtstofstaven.

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie

De algemene beraadslaging wordt geopend.

De algemene beraadslaging wordt geopend. Aan de orde is de behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 9 februari 2009 te Parijs totstandgekomen Overeenkomst tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE. Datum 23 mei 2013 Betreft Voorgenomen verkoop aandelen URENCO

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE. Datum 23 mei 2013 Betreft Voorgenomen verkoop aandelen URENCO > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Kernenergie, dood spoor juni 2011

Kernenergie, dood spoor juni 2011 Kernenergie, dood spoor juni 2011 PERSBRIEFING Greenpeace verzet zich tegen het transport van hoogradioactieve bestraalde kernbrandstof uit de kerncentrale van Borssele (Zeeland, Nederland), via België,

Nadere informatie

Ontwerp van Afvalplan

Ontwerp van Afvalplan Ontwerp van Afvalplan voor het langetermijnbeheer van geconditioneerd hoogradioactief en/of langlevend afval en overzicht van verwante vragen Ter raadpleging voorgelegde versie, zoals bepaald door de wet

Nadere informatie

Melkmarktbericht 1 juli 2015. Minpunten

Melkmarktbericht 1 juli 2015. Minpunten Melkmarktbericht 1 juli 2015 Minpunten - Nieuw Zeeland kwam in april verrassend snel uit de droogte, met 8,5% melkproductiestijging. Dit was onverwacht. - De daling van de zuivelprijzen wordt in Nieuw

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL www.milo-profi.com 2014 Toerisme in cijfers Tourism in figures XL overnachtingen huurlogies via verhuurkantoren aan de kust 2014 overnight stays in accommodations for rent by rental agencies at the coast

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 V Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) en van de begrotingsstaat van Buitenlandse Handel en

Nadere informatie

Peyman Jafari Leiden Universiteit

Peyman Jafari Leiden Universiteit Het Iraanse atoomprogramma en de nieuwe balance of power in het Midden Oosten Peyman Jafari Leiden Universiteit 2009 Bestaan verrijking in Fordow onthuld Tijdlijn nucleaire programma 1967 opening Tehran

Nadere informatie

NZV LUSTRUM - De Veeteler in de Wereld

NZV LUSTRUM - De Veeteler in de Wereld NZV LUSTRUM - De Veeteler in de Wereld Frans Keurentjes Raad van Commissarissen / Bestuurslid FrieslandCampina 5 november 2015 Wereldwijd Europa Nederland Duitsland België Griekenland Hongarije Roemenië

Nadere informatie

- n - POLEMOLOGISCHE IMPLIKATIES VAN KERNENERGIE

- n - POLEMOLOGISCHE IMPLIKATIES VAN KERNENERGIE - n - Hoofdstuk XII POLEMOLOGISCHE IMPLIKATIES VAN KERNENERGIE In dit hoofdstuk zullen we bespreken hoe de invoering van kernenergie op grote schaal in de huidige wereldsituatie onvermijdelijk zal leiden

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Thorium gesmolten zout reactoren (MSR) Kernenergie zonder de nadelen

Thorium gesmolten zout reactoren (MSR) Kernenergie zonder de nadelen Thorium gesmolten zout reactoren (MSR) Kernenergie zonder de nadelen Ir. Theo Wolters Expertmeeting Duurzame Energie Leeuwarden 8 juni 2016 Thorium MSR Kernenergie zonder de nadelen Kokend water centrale

Nadere informatie

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga Vraag In de laatste zes maanden was er steeds zoveel slecht nieuws over de economische groei, dat dit de consumptiegroei deed stagneren. In de

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

HELPT DE LOKALE LUCHTKWALITEIT TE VERBETEREN

HELPT DE LOKALE LUCHTKWALITEIT TE VERBETEREN HELPT DE LOKALE LUCHTKWALITEIT TE VERBETEREN GAS IS EEN SCHONERE ENERGIE OPTIE IN VERGELIJKING TOT CONVENTIONELE VLOEIBARE BRANDSTOFFEN...MAAR MOEILIJKER TOE TE PASSEN IN DIESELMOTOREN BESTAAT ER EEN OPLOSSING

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Bescherming en exploitatie van Intellectueel Eigendom

Bescherming en exploitatie van Intellectueel Eigendom Bescherming en exploitatie van Intellectueel Eigendom Bescherming uitvinding / vorm / merk en IP strategie (parallelsessie I) Kayin Pang, Peter van Essen and Ard Ellens Food Valley & Nederlandsch Octrooibureau

Nadere informatie

H4: Onderdelen van de kerncentrale + werking

H4: Onderdelen van de kerncentrale + werking H4: Onderdelen van de kerncentrale + werking 4.1 Onderdelen van de kerncentrale 4.1.1 Tekening werking kerncentrale Figuur 4.1: 3D tekening van de kerncentrale van Doel 4.1.2 Reactorvat Werking Het reactorvat

Nadere informatie

COMMERCIËLE RESULTATEN 1 e HALFJAAR 2015

COMMERCIËLE RESULTATEN 1 e HALFJAAR 2015 PERSBERICHT 07/07/2015 COMMERCIËLE RESULTATEN 1 e HALFJAAR 2015 Renault wint terrein in Europa en consolideert zijn positie In het eerste halfjaar was er een lichte stijging van het aantal inschrijvingen

Nadere informatie

De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden

De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden Symposium De Gassamenstelling van de toekomst, 28 mei 2015, Regardz De Eenhoorn, Amersfoort Aad Correljé TU Delft TBM Economics of Infrastructures

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2

Examen HAVO. natuurkunde 1,2 natuurkunde 1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2012, 2013 tm ytd april 2014 50,0% 40,0% 2012 2013 2014 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% Jan Feb Mrt Apr

Nadere informatie