Kansen in de gaming sector

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kansen in de gaming sector"

Transcriptie

1 Source: Ronimo Games Italië: Kansen in de gaming sector

2 De Italiaanse Gamingsector Marktomvang De Italiaanse markt van videogames heeft een achterstand in te halen in vergelijking met andere Europese landen en daarbuiten. Met een omzet van 11,1 miljard euro in 2010 plaatste Italië zich bij de Big 5 van Europa, achter het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Spanje. De omzet in het Verenigd Koninkrijk is wel bijna twee maal zo groot als in Italië. Toch zijn de marktontwikkelingen in Italië, zo bleek uit de groeicijfers van 2010, veelbelovend. Italië is het land met de kleinste marktkrimping in Europa, de marktwaarde nam af met -2,3%. Nederland kende in 2010 de grootste marktkrimping in Europa met een afname in marktwaade van -3,8%. In 2008 was de groei het hoogst met 1,3 miljard euro. De verkoop van videogame software heeft het grootste aandeel in de omzet. De videogame software is onder te verdelen in console (605 miljoen euro) en pc (40 miljoen euro) in De verkoop van videogames in 2010 in Italië bedroeg meer dan 17 miljoen. Marktsegmentatie Consumenten In Italië zijn er ongeveer 14 miljoen gamers, dat is 23% van de Italiaanse bevolking. De Italiaanse consument besteedt gemiddeld 46 euro per jaar aan games. De leeftijd van de gamer is gemiddeld 28 jaar en er kopen evenveel mannen als vrouwen games. Het aankoopgedrag van games verschilt wel tussen mannen en vrouwen. Erg populair bij mannen zijn de voetbal- en actiespellen en bij vrouwen de social en mobilespellen. De videogame markt is zeer gesegmenteerd. Er is sprake van een duidelijke tweedeling tussen de segmenten 'fun'games en serious games. Aanbod Het Italiaanse aandeel in de videogame industrie komt voornamelijk voort uit videogame software. Er bestaan geen Italiaanse console producenten. De console markt is - in lijn met de wereldwijde trend - volledig in handen van multinationals. Het leeuwendeel wordt beheerst door de Xbox van het Amerikaanse Microsoft, de Playstation 3 van het Japanse Sony, en de Wii en DS van het Japanse Nintendo. De nationale productie van videogames in Italië is echter uitzonderlijk klein in verhouding tot de Italiaanse import. Dit wordt veroorzaakt door: gebrek aan financiering slechte interne perceptie sterke externe concurrentie Investeringen en ondersteuning Financiering is een grote belemmering voor de ontwikkeling van Italiaanse videogames. In tegenstelling tot Nederland biedt de Italiaanse overheid geen enkele vorm van ondersteuning: financieel niet en ook wettelijk niet. De kans op fianciële ondersteuning is gering gezien de bezuiniging op de Italiaanse begroting. De regering van premier Monti heeft een aantal programma's gelanceerd om het MKB te stimuleren. Het is nog niet duidelijk of deze programma's ook genoeg ondersteuning voor de Italiaanse videogame-industrie kunnen bieden. Gebrek aan financiering is de meest evidente en invloedrijke belemmering van de nationale productie. Veel Italiaanse videogames worden ontwikkeld met privékapitaal van de ontwikkelaars. Er worden geen publieke en of private investeringen beschikbaar gesteld. De Italiaanse perceptie va videogames is een verklarende factor voor het gebrek aan financiering voor de ontwikkeling van Italiaanse games. De mentaliteit verandert momenteel wel, maar nog 2

3 onvoldoende om een volledig volwassen markt te zijn. Ondanks het feit dat (voornamelijk buitenlandse) bedrijven met videogames 14 miljoen Italianen bedienen en meer dan 1,1 miljard Italiaanse euro's opstrijken, zien publieke en private instellingen de economische meerwaarde van de games nog niet in. De sector wordt nog afgeschilderd als een productgroep voor vooral kleine kinderen. Toch is meer dan 50% van de Italiaanse gamers tussen de 20 en 40 jaar en serious games richten zich buiten de entertainmentsector. Hierdoor blijft de financiering vanuit de overheid en het bankwezen uit. De opleidingen voor gameontwikkelaars worden nu pas opgestart. Externe concurrentie is de derde invloedrijke belemmering voor de nationale productie van Italiaanse videogames. Italië heeft een achterstand op buitenlandse en of internationale concurrenten. Al veertig jaar bedienen buitenlandse concurrenten de Italiaanse markt, zoals Electronic Arts (EA) (Amerika) met een omzet van 3,6 miljard dollar in 2010 en Ubisoft (Frans) met een omzet van 972 miljoen euro. De ervaring, omvang, invloed en marktpositie van deze organisaties en anderen, is een grote belemmering voor de nationale productie van videogames. Bedrijfsverdeling De Italiaanse videogamesector omvat circa bedrijven. De jaarlijkse omzet varieert van euro tot 160 miljoen euro. De bedrijven zijn onder te verdelen in hoofdspelers en de rest. Deze hoofdspelers hebben tussen de 50 en 200 werknemers in dienst en de kleinere hebben gemiddeld werknemers. Echte éénpitters bestaan ook maar zij werken voornamelijk op freelance basis in dienst voor een grotere ontwikkelaar. Het zwaartepunt van de Italiaanse videogames ligt in Milaan, gevolgd door Rome. In de regio Milaan zijn de meeste ontwikkelaars, publishers en distributeurs gevestigd. In Milaan wordt de hele waardeketen vertegenwoordigd. In Rome is dat slechts één deel namelijk de ontwikkelaars. Verder zijn er ook ontwikkelaars gevestigd in Bologna, Napels, Genova, Florence en Padoa. Kwaliteit en prijsstandaard De kwaliteitsaspecten hebben een direct verband met het beschikbare budget van de ontwikkeling van games. De kwaliteitsstandaard is vergeleken met internationale concurrenten relatief laag. De prijsstandaard is vergelijkbaar met de standaard op internationaal niveau, hetgeen de concurrentiepositie niet ten goede komt. Het (mobiele) internet heeft het mogelijk gemaakt om vanaf een pc, console, smartphone of online application store een videogame digitaal te kopen. Door deze nieuwe vorm van distributie komt er een verschuiving in de traditionele distributieketen. Zowel publishers, distributeurs als retailers leveren invloed in. Dit komt de machtspositie van de ontwikkelaars in de keten ten goede. Een ontwikkelaar kan nu een videogame als online download rechtstreeks aan de consument verkopen. Dat is voor serious games gebruikelijk of een overeenkomst sluiten met een digitale distributeur. Door digitalisering zijn nieuwe markten gecreëerd (online, social en mobile videogames) waardoor de productiekosten vele malen lager zijn. De ontwikkelaars van serious games zetten game elementen in om een nonentertainment doel te bereiken. Zij gebruiken daardoor voor een groot deel dezelfde basistechnologieën als ontwikkelaars in entertainment gaming. Zij hebben zich gespecialiseerd in serious gaming, zoals educatieve software. Serious games kunnen ook een onderdeel zijn van bijvoorbeeld reclamebureaus of 3

4 educatieve uitgevers, voor onderzoeksinstellingen, universiteiten of hogescholen met specifieke onderzoekinteresses of opleidingen op het gebied van gaming. De afnemer in de serious gaming is ook vaak de opdrachtgever. Ook bedrijven en overheidsinstellingen kunnen opdracht geven tot het ontwikkelen van games voor personeelsopleidingen en of zoals gemeenten om burgers te bereiken. Internationale samenwerking Omdat de Italiaanse videogame industrie een achterstand heeft op andere industrieën, de videogame ontwikkelaars klein zijn, en de markt (hoewel groeiende) momenteel verzadigd is, zijn buitenlandse partners niet vaak actief op zoek naar samenwerking met Italianen. Daarnaast wordt aantrekkelijkheid van de Italiaanse sector beperkt door een relatief lage internet-, breedband-, en glasvezelkabelpenetratie vergeleken met Europese standaards. De internetpenetratie in Italië is 58,7% en in Nederland 89,5%. Opleiding De huidige generatie Italiaanse videogameontwikkelaars is voornamelijk autodidact, ook al beschikken zij meestal over een achtergrond in de softwareprogrammering. Specifieke opleidingen voor videogameontwikkeling zijn er summier. Momenteel is er een aantal universiteiten met een masterprogramma dat zich richt op videogames: de universiteit van Verona en de Politecnico (technische universiteit) en de IULM (cores business communicatie) in Milaan. De business universiteit Bocconi in Milaan schenkt veel aandacht aan de gamingindustrie. Een tweetal professoren doen onderzoek naar internationale ontwikkelingen in deze sector. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met de brancheorganisatie AESVI en richt zich voornamelijk op bedrijfskundige processen van videogameontwikkelaars. Resultaten worden verwacht in de zomer van Kansen en aanbevelingen De Nederlandse serious games genieten internationaal veel aanzien. In Italië is de vraag naar serious games groter dan het aanbod, waardoor import noodzakelijk is. In Nederland is veel kennis aanwezig en er zijn goede opleidingen op het gebied van serious games. De toegang tot de Italiaanse markt is lastig door protectionisme. Door complementair te zijn aan elkaar zoals de hoge mate van technologische infrastructuur en het hoge opleidingsniveau van Nederland en de innovatieve en creatieve ontwikkelaars in Italië kunnen deze talenten beter benut worden. Vanuit Italië is er grote interesse in samenwerking en ook specifieke interesse in samenwerking met Nederlanders. Krachten samenbundelen is gewenst voor relatief kleine markten als Nederland en Italië om de internationale concurrentie het hoofd te kunnen bieden. Ook timing is in deze sector belangrijk. Door de kleine beschikbare ontwikkelingsbudgetten hebben zowel de Nederlandseals de Italiaanse videogame ontwikkelaar zich gespecialiseerd in de mobile, social en online segmenten. Het is belangrijk om als Nederlands bedrijf een keuze te maken tussen óf export van serious games óf samenwerking in de mobile, social en/of online branche. Beide zijn conflicterend. Het is belangrijk om Italië te benaderen met een goed en volledig beeld van de markt. Enerzijds is er een omzet van ruim een miljard euro en een sterk positief vooruitzicht voor de komende jaren. Anderzijds wordt deze omzet voornamelijk gecreëerd door buitenlandse grootmachten in de videogame industrie die in de meest interessante situatie slecht een filiaal in Italië hebben. 4

5 Import De 20 best verkochte videogames in Italië in 2011 zijn ontwikkeld door Japanners, Amerikanen, Fransen, Canadezen, Engelsen en Zweden. De imort in Italië is voornamelijk van de grote multinationals afkomstig. Nederlandse bedrijven hebben hier nog nauwelijks aandeel in. Wetgeving en regels Etikettering (zoals classificatie naar leeftijdscategorie, nationale wetgeving van toepassing en/of het gebruik van het PEGI systeem): In de meeste lidstaten zijn online games onderworpen aan nationale wetgeving. De wetgeving op offline video games kan hierop als alternatief worden toegepast. Sommige lidstaten gebruiken de PEGI online systeem om jonge mensen beter te beschermen tegen ongeschikte games en ouders te helpen de gevaren van het internet te onderkennen. Omdat online games al toegang hebben op het internet, hebben bepaalde lidstaten additionele beschermingsmaatregelen genomen. In Duitsland is er een Algemeen Agentschap voor Jeugd Bescherming op het Internet. In Ierland kunnen consumenten een speciale hotline bellen en in Letland is de distributie van video games onderworpen aan strikte voorwaarden. De Europese Commissie heeft een Pan-Europese Dialoog voorgesteld om deze categorie video games te monitoren en wijst erop dat cybercrime kan worden teruggedrongen door publiek-private samenwerking. Offline en online videogames zijn aan verschillende regelingen en rating systemen onderworpen. Het Platform 'pan-european ratings' stimuleert om het systeem transparanter te maken en bevordert de vrije verhandeling van de producten op de Europese markt. Meer informatie over deze mededeling van de Europese Commissie is te vinden via Scadplus: tm De Europese Games ontwikkelaar Federation zet zich in om de ontwikkeling van stabiele, levendige en creatieve Europese games stimuleren die wereldwijd kunnen concurreren en cultureel herkenbaar zijn. De EGDF behartigt de politieke en economische belangen van de Europese computer- en videospellen industrie via een Platform voor samenwerking en discussie tussen de Europese instellingen en game-ontwikkelaars. De Federatie vertegenwoordigt ongeveer 600 studio's gevestigd in Oostenrijk, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Noorwegen, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Meer informatie: Voor Copyright en de harmonisatie is informatie te vinden op de website van de Europese Unie: 5

6 Belangrijkste conclusies uit het rapport 'De Italiaanse gamingsector' : De Italiaanse markt voor gaming is relatief klein van omvang, maar is bezig met een inhaalslag en zal de komende jaren naar verwachting sterk groeien. De omzet in de Italiaanse videogame industrie wordt voornamelijk gegenereerd door buitenlandse multinationals met in de meeste gevallen filiaal in Italië. Het aanbod van serious gaming ontwikkelaars is zeer beperkt, maar kansen voor export van Nederlandse serious games. Dutch design geniet internationale waardering. Er liggen kansen voor Nederland in de samenwerking met Italiaanse ontwikkelaars in mobile, social en online branche. Vakbeurzen Games Week (Milaan) en Lucca Comics & Games (Lucca). Beide evenementen zijn interessant voor Nederlandse bedrijven om zichtbaarheid bij Italiaanse consumenten te verkrijgen en om in contact te komen met Italiaanse marktactoren uit de videogamebranche. De evenementen zijn professioneel georganiseerd en worden bezocht door een groot maar specifiek publiek. Bij de Games Week is de B2B component belangrijker, bij Lucca Comics & Games staat het creatieve component centraal. De ASESVI, organisator van de Games Week, heeft belangstelling voor Nederlandse expertise op het gebied van serious gaming. Ondersteuning van de Nederlandse overheid De Afdeling Economie, Handel en Landbouw van de ambassade in Rome en de Handelsafdeling van het consulaat-generaal te Milaan ondersteunen Nederlandse ondernemingen bij hun activiteiten op de Italiaanse markt. Deze dienstverlening is gratis. Ambassade Rome ondersteunt Nederlandse bedrijven vooral in Midden- en Zuid-Italië, in contacten met de Italiaanse overheid en op het gebied van landbouw. Bij het consulaat-generaal in Milaan staat de ondersteuning van Nederlandse bedrijven in Noord-Italië centraal: Het leggen van en het bemiddelen bij contacten met bedrijven, financiële instellingen en overheidsinstanties; Het verschaffen van adressen van potentiële klanten, agenten en andere zakelijke partners; Het verschaffen van marktinformatie, zo nodig over specifieke sectoren of via marktrapporten; Het ondersteunen bij promotionele activiteiten zoals zakelijke missies en/of beursdeelnames; Het verschaffen van informatie over de economische, fiscale, juridische, sociale en culturele aspecten van het zakendoen in Italië; Het verschaffen van informatie over financiële, economische en sociale ontwikkelingen in Italië. Voor meer informatie en contactgegevens zie onze websites: Rol van NL EVD Internationaal Hierbij wordt nauw samengewerkt met NL EVD Internationaal in Den Haag. Een van de hoofdtaken van NL EVD Internationaal is om met name MKB-bedrijven te ondersteunen bij hun (eerste) stappen op internationale markten en ze te helpen om door te groeien. Zo biedt zij ook ondersteuning aan Nederlandse bedrijven bij de exportplannen naar Italië in de vorm van informatie, voorlichting, zakelijke partnerscans (www.agentschapnl.nl/onderwerp/zakenpartnersvindenhet-buitenland) en promotionele activiteiten. Zie hiervoor ook de EVD landenpagina Italië: De export van Italiaanse producten naar Nederland wordt door de in Nederland aanwezige Italiaanse instellingen bevorderd. 6

7 Meer informatie? NL EVD Internationaal Contactpersoon: Jeannette de Lannoy E: T: Nederlandse Ambassade te Rome Contactpersonen Economische Afdeling: Chris Schoenmakers en Francesca Zagarese E: Nederlandse consulaat-generaal Milaan Contactpersonen Economische Afdeling: Laura Sciotti, Daniela Colpani en Manuala Capra E: 7

8 Colofon Dit is een publicatie van: Agentschap NL / NL EVD Internationaal / Unit Informatie & Advies Prinses Beatrixlaan 2 / 2595 AL den Haag Postbus / 2509 AC Den Haag T +31 (0) E Agentschap NL Augustus 2012 Agentschap NL is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Agentschap NL voert beleid uit voor diverse ministeries als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal. Agentschap NL is hét aanspreekpunt voor bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Voor informatie en advies, financiering, netwerken en wet- en regelgeving. Agentschap NL streeft naar correcte en actuele informatie in dit dossier, maar kan niet garanderen dat de informatie juist is op het moment waarop zij wordt ontvangen, of dat de informatie na verloop van tijd nog steeds juist is. Daarom kunt u aan de informatie op deze pagina's geen rechten ontlenen. Agentschap NL aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. Binnen onze website zijn ook zoveel mogelijk relevante externe links opgenomen. Agentschap NL is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de sites waarnaar wordt verwezen. 8

Zwitserland: Investeringen in de Intralogistiek

Zwitserland: Investeringen in de Intralogistiek Zwitserland: Investeringen in de Intralogistiek Marktomvang Zwitserse logistieksector (referentiejaar 2010)1 Werkgelegenheid: 168.000 arbeidsplaatsen % van de werkzame beroepsbevolking 3,7% Groei: + 1,3%

Nadere informatie

Bron: Agentschap NL. Spanje: Toelevering automobielindustrie

Bron: Agentschap NL. Spanje: Toelevering automobielindustrie Bron: Agentschap NL Spanje: Toelevering automobielindustrie De Spaanse automobielfabrieken De automotive sector in Spanje is van groot belang voor de Spaanse economie. Het biedt werk aan een groot aantal

Nadere informatie

De Italiaanse gamingsector. - Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven -

De Italiaanse gamingsector. - Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven - De Italiaanse gamingsector - Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven - Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden Afdeling Economie, Handel & Landbouw Via Michele Mercati 8 00197 Rome 12 juli 2012

Nadere informatie

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica België Inleiding Aanleiding De industrie wordt wereldwijd steeds hoogwaardiger en heeft alsmaar meer behoefte aan ondernemingen die uitblinken in een hightech

Nadere informatie

Kansendossier afdekken politieke risico's. MIGA, Multilateral Investment and Guarantee Agency

Kansendossier afdekken politieke risico's. MIGA, Multilateral Investment and Guarantee Agency Kansendossier afdekken politieke risico's MIGA, Multilateral Investment and Guarantee Agency Het Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) is onderdeel van de Wereldbank Groep en is gevestigd in

Nadere informatie

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Colofon Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Contactpersoon: NBSO Chengdu Chief Representative : Bertrille Snoeijer

Nadere informatie

Kansendossier Ziekenhuizen Denemarken

Kansendossier Ziekenhuizen Denemarken Kansendossier Ziekenhuizen Denemarken Denemarken investeert de komende jaren tot rond 2020 ongeveer 5,6 miljard euro in de ontwikkeling van vijf nieuwe ziekenhuizen en het renoveren en/of uitbreiden van

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief HKU, Applied Games R&D programma Lector Jeroen van Mastrigt In opdracht

Nadere informatie

MEDIA-steun voor de ontwikkeling van Video Games

MEDIA-steun voor de ontwikkeling van Video Games MEDIA-steun voor de ontwikkeling van Video Games Bram Kranendonk Creative Europe Desk NL ClickNL Games, 20/11/2014 Creative Europe in een notendop Een stimuleringsprogramma voor de culturele en creatieve

Nadere informatie

Starters International Business

Starters International Business Internationaal Ondernemen Starters International Business >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Go abroad, well prepared U denkt erover te beginnen met exporteren of een nieuwe buitenlandse

Nadere informatie

Kansendossier Biologische producten en landbouw. België

Kansendossier Biologische producten en landbouw. België Kansendossier Biologische producten en landbouw België Biologische producten en landbouw in België De vraag naar bioproducten zit in België al enkele jaren in de lift en blijkt bovendien bijzonder crisisbestendig.

Nadere informatie

Overheidsondersteuni ng bij export & investeren. >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

Overheidsondersteuni ng bij export & investeren. >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Overheidsondersteuni ng bij export & investeren >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Wat is NL EVD Internationaal? Onderdeel van Agentschap NL Ministerie van Economische Zaken, Landbouw

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 ONTWERPVERSLAG over de bescherming van de consumenten, met name minderjarigen, met betrekking tot

Nadere informatie

Source: Ronimo Games. Spanje: Gamingsector 07-09-2012 1-11

Source: Ronimo Games. Spanje: Gamingsector 07-09-2012 1-11 Source: Ronimo Games Spanje: Gamingsector 07-09-2012 1-11 1. Marktbeschrijving De Spaanse virtuele games industrie is de op acht na grootste markt. In 2011 was de totale omzet van hard- en software 9,8

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE ITALIË

LANDEN ANALYSE ITALIË LANDEN ANALYSE ITALIË Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Partners for International Business Overheid als strategische

Nadere informatie

VS: vraag naar buitenlandse kaas groeit. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

VS: vraag naar buitenlandse kaas groeit. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken VS: vraag naar buitenlandse kaas groeit In opdracht van het ministerie van Economische Zaken VS: vraag naar buitenlandse kaas groeit De VS is de grootste producent én exporteur in de wereld. Bedrijven

Nadere informatie

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina Nieuwe ICT exportmarkten kostenbesparing innovatie Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina 1. Missie naar Palestina Van 6 tot 8 december 2013 vond een economische missie naar Palestina

Nadere informatie

Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen?

Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen? Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen? walgierscapetowndhakakuwaitmaputoriodejaneirosarajevovilniusammancanberradohakualalumpurmexicocityrigaseoulviennaankaracairo Wat kan de Nederlandse

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn ECONOMIE VMBO-T2 Begrippenlijst H7 PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw Bewerkt door D.R. Hendriks Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn Versie 1 2013-2014 Hoofdstuk 7 Europese grenzen? Paragraaf 7.1 Wat

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14 Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. OESO Wetenschap, technologie en industrie: scorebord 2005. Samenvatting en toelichting

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. OESO Wetenschap, technologie en industrie: scorebord 2005. Samenvatting en toelichting OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005 Summary in Dutch OESO Wetenschap, technologie en industrie: scorebord 2005 Samenvatting in het Nederlands Samenvatting en toelichting De lange termijn

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Partners for International Business (PIB) is een

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE NEDERLAND

LANDEN ANALYSE NEDERLAND LANDEN ANALYSE NEDERLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee5 de sector (cijferma>g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms>ge (2018) waarde van de consump>e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector Wereld Natuur Fonds Driebergseweg 10 Postbus 7 3700 AA Zeist Tel: +31 30 693 7333 Direct: Fax: +31 30 691 2064 Info@wnf.nl www.wnf.nl Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse

Nadere informatie

Internationaal Ondernemen. Starters International Business

Internationaal Ondernemen. Starters International Business Internationaal Ondernemen Starters International Business Go abroad, well prepared U denkt erover te beginnen met exporteren of een nieuwe buitenlandse markt te betreden. Maar hoe pakt u dat goed aan?

Nadere informatie

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014 Onderzoek over zaken doen in Duitsland Januari 2014 Samenvatting - Nederlands middenbedrijf wil meer groei halen uit Duitse markt Middelgrote Nederlandse bedrijven willen meer groei realiseren in Duitsland.

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur,

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Aan de leden van de commissie cultuur Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 8 november 2012, Amsterdam Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Op 21 november 2012 staat

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 november 2003

Nadere informatie

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel 1 ECC-Net: Travel app Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland Een gezamenlijk project van het Netwerk van Europese Consumentencentra Naam van de APP ECC-Net:

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING Non-member state of the Council of Europe (Belarus) LIDSTATEN HOOFDZETEL EN OVERIGE VESTIGINGEN BEGROTING Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan,

Nadere informatie

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 21-11-2014 Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 1 21-11-2014 Historie De kerstster, kerstroos of poinsettia (Euphorbia pulcherrima), behoort tot de wolfsmelkfamilie

Nadere informatie

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger.

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger. Voorwoord De Nederlandse advies- en ingenieursbranche levert innovatieve en duurzame oplossingen voor de Nederlandse en internationale samenleving. De branche is bepalend geweest voor het ontstaan van

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Een introductie. Een introductie René Takens

Een introductie. Een introductie René Takens Een introductie Een introductie René Takens 3 X Goud 1 X Zilver Fiets van het jaar 2001 De meest toonaangevende Europese fietsgroep The Premier European Cycle Group Design, ontwikkeling, productie, marketing

Nadere informatie

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey ICOON Paper #1 Ferry Koster December 2015 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in de relatie

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Subsidies in de regio

Subsidies in de regio Subsidies in de regio Noord Nederland Subsidies in de regio -- Noord-Nederland Om bepaalde regio s binnen Nederland direct of indirect te versterken zijn er verschillende regionale, nationale en Europese

Nadere informatie

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Dr. Maurice de Greef Prof. dr. Mien Segers 06-2016 Maastricht University, Educational Research & Development (ERD) School

Nadere informatie

De Vallei des Doods voor Eco-innovatie in Nederland. 11 juni 2015, Utrecht

De Vallei des Doods voor Eco-innovatie in Nederland.  11 juni 2015, Utrecht De Vallei des Doods voor Eco-innovatie in Nederland alexander.vandervooren@pbl.nl aldert.hanemaaijer@pbl.nl 11 juni 2015, Utrecht 1 Conclusies Overbruggen vallei des doods is moeilijker voor eco-innovatie

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

R&D-uitgaven en capaciteit naar wetenschapsgebied

R&D-uitgaven en capaciteit naar wetenschapsgebied R&D-uitgaven en capaciteit naar wetenschapsgebied In Nederland werd in 2014 in totaal 13,3 miljard uitgegeven aan R&D: wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling (de voorlopige cijfers 2015 laten een groei

Nadere informatie

Vraag & Aanbod Dag van de Maakindustrie

Vraag & Aanbod Dag van de Maakindustrie Vraag & Aanbod Dag van de Maakindustrie Workshop Internationaal Ondernemen Micha van Lin, Hoofd Internationaal Ondernemen Patrick Walison, Adviseur Internationaal Ondernemen 6-12-2011 1 FME-CWM Werkgeversorganisatie

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN LANDEN ANALYSE DENEMARKEN Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Online Retail: een introductie

Online Retail: een introductie Online Retail: een introductie Projectbureau A7/Westergo 14 november 2011 Programma vanavond Introductie online retail - Trends; - Marktomvang en marktontwikkeling; - Kansen en bedreigingen - Nabije toekomst

Nadere informatie

Internationaal Ondernemen. Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Internationaal Ondernemen. Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Internationaal ondernemen is een belang - rijke pijler onder de Nederlandse economie.

Nadere informatie

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per Veiligheid en milieu De chemische industrie stelt zichzelf hoge milieu- en veiligheidseisen. De belangrijkste gegevens voor veiligheid en milieu zijn afkomstig uit. Een veilige werkomgeving, binnen en

Nadere informatie

Toekomst voor verzekeraars

Toekomst voor verzekeraars Position paper Toekomst voor verzekeraars Position paper ten behoeve van het rondetafelgesprek op 11 juni 2015 van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer naar aanleiding van het rapport

Nadere informatie

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT 14.06.2005-15.07.2005 803 antwoorden Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 225 K - Exploitatie van en handel in onroerend

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

the state of renewable energies in europe

the state of renewable energies in europe HERNIEUWBARE ENERGIE IN EUROPA 12 th EurObserv ER Report the state of renewable energies in europe 2012 12 th EurObserv ER Report Werkgelegenheid en omzet Voor de periode 2005-2010 is de energieproductie

Nadere informatie

Portugal: Kansen in de modesector 05-09-2012 1-6

Portugal: Kansen in de modesector 05-09-2012 1-6 Portugal: Kansen in de modesector 05-09-2012 1-6 De Portugese modesector Nederlandse modedesigners zijn op zoek naar mogelijke outsourcing van de productie en inkoop van materialen in onder andere Portugal.

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK LANDEN ANALYSE FRANKRIJK Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee9 de sector (cijfermabg) inzicht in de huidige (2013) en toekomsbge (2018) waarde van de consumpbe van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Rabobank in India. Uw behoefte. Onze missie.

Rabobank in India. Uw behoefte. Onze missie. Rabobank in India Uw behoefte. Onze missie. Utrecht, 2013 40 India: Economisch & Financieel Overzicht Populatie omvang (en marktpotentieel): met 1,24 miljard inwoner de tweede grootste populatie ter wereld

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Communicatiebureaus Communicatie-/reclamebureaus verrichten advies-, ontwerp- en andere dienstverlenende werkzaamheden. Communicatie bestaat uit commerciële- en non-profit communicatie. Bureaus zijn onder

Nadere informatie

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Werkgelegenheid & Europees Sociaal Fonds Werkgelegenheid sociale zaken Europese Commissie 1 Eures: uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Bent u op zoek

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

TNO-instrumentarium Creatieve Industrie

TNO-instrumentarium Creatieve Industrie TNO-instrumentarium Creatieve Industrie Instrumenten TNO voor Innovatie Vraagarticulatie Kennisoverdracht Kennisontwikkeling Technologisch consult in samenwerking met Syntens Branche Innovatie Agenda Challenge

Nadere informatie

Late Payment Seminar. Erik Hesseling en Gabriëlle Kühn, Agentschap NL PLACE PARTNER S LOGO HERE

Late Payment Seminar. Erik Hesseling en Gabriëlle Kühn, Agentschap NL PLACE PARTNER S LOGO HERE Late Payment Seminar 6-11-2012 Erik Hesseling en Gabriëlle Kühn, Agentschap NL PLACE PARTNER S LOGO HERE Wat is Enterprise Europe Network? EU-netwerk voor partnersearch voor handel, innovatie en technologische

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Exportkansen via project: Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados. Inter-American Development Bank

Exportkansen via project: Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados. Inter-American Development Bank Exportkansen via project: Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados Inter-American Development Bank Colofon Naam marktscan Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados Contactpersoon Opgesteld

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING LIDSTATEN Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan, België, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk,

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Internationale Kansen & Knelpunten

Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport van- en voor de Nederlandse Life Sciences & Health sector Versie 2015 Mede mogelijk gemaakt door: www.tfhc.nl Task Force Health Care

Nadere informatie

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager Ondernemen in crisistijd Eddy Drent International Finance Manager 13 september 2012 Rabobank Groep wereldwijd 1.650 kantoren in 48 landen, 19 International Desks om NL klanten te bedienen in 23 landen

Nadere informatie

Personal Hygiene Products. Turkey

Personal Hygiene Products. Turkey Personal Hygiene Products Turkey Introduction Even in a turbulent year due to increased socio political tension external economic outlook, the Turkish economy retained its momentum and achieved 2.9% growth

Nadere informatie

PIAAC: Kernvaardigheden voor Werk en Leven Resultaten van de Nederlandse survey Willem Houtkoop

PIAAC: Kernvaardigheden voor Werk en Leven Resultaten van de Nederlandse survey Willem Houtkoop PIAAC: Kernvaardigheden voor Werk en Leven Resultaten van de Nederlandse survey 2012 Willem Houtkoop Opzet Achtergrond bij PIAAC Prestaties van NL internationaal vergeleken Laaggeletterdheid in Nederland

Nadere informatie

Statistiek Bloembollen

Statistiek Bloembollen Statistiek Bloembollen Van Ed Slagboom Afdeling Statistiek Telefoonnummer 079-3470652 Pt-nummer Uw emailadres Zoetermeer d.d. 03 augustus 2009 Hierbij bieden wij u aan de exportstatistiek over de bloembollen

Nadere informatie

Installatie Instructies. Een stap-voor-stap gids. Retail Shelf Planner Installatie Instructies

Installatie Instructies. Een stap-voor-stap gids. Retail Shelf Planner Installatie Instructies Installatie Instructies Een stap-voor-stap gids Opmerking van de auteur Elke mogelijke moeite is gedaan om er voor te zorgen dat de informatie in dit white paper correct is op het moment van publiceren.

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei Gematigde groei Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusie Invloed: Gematigde groei De ontwikkeling in het afzetpotentieel van de belangrijkste afzetmarkten en potentiële groeimarkten. Focus op Europa,

Nadere informatie

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012 Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 212 NA KRIMP IN FEBRUARI STOKT EXPORT BLOEMEN EN PLANTEN OP KRAPPE PLUS VAN 1% TOT 915 MILJOEN In februari is de exportwaarde van bloemen en planten vanuit

Nadere informatie

NIEUWJAARSRECEPTIE. 10 januari 2012. Wilco Wolfers

NIEUWJAARSRECEPTIE. 10 januari 2012. Wilco Wolfers NIEUWJAARSRECEPTIE 10 januari 2012 Wilco Wolfers voorzitter NFC Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten Nederlandse Vereniging van Filmdistributeurs Film Producenten Nederland WELKOM 2011 was een

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale handel De Nederlandse architect die gebouwen ontwerpt in Frankrijk en Portugal is net zoals de Bulgaarse datatypist die vanuit Sofia werkt voor een

Nadere informatie

België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa

België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa Farmacijfers - december 2015 België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa Verantwoordelijke uitgever: Catherine Rutten, pharma.be, de Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie

Nadere informatie

Wat is INTERREG?

Wat is INTERREG? Wat is INTERREG? www.vrom.nl 0 INTERREG is een Europese subsidieregeling, waarbinnen partijen uit meerdere landen samenwerken in projecten op het terrein van de ruimtelijke en regionale ontwikkeling. Projecten

Nadere informatie