SILVER HUBS MANUAL SILVER HUBS MANUAL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SILVER HUBS MANUAL SILVER HUBS MANUAL"

Transcriptie

1 SILVER HUBS SILVER HUBS MANUAL MANUAL

2 Imprint This publication was produced as part of the Interreg IVb project Cities in Balance. Active Cities for All Ages (CIB) funded under the European Regional Development Fund, European Territorial Cooperation (Project Number 033B). Editor (CIB Work Package 1 Leader) City of Leverkusen Fachbereich Stadtplanung und Bauaufsicht Hauptstraße 101 D Leverkusen (Germany) Authors All CIB partners have contributed to this publication. Co-ordination: Dr. Daniel Zerweck (City of Leverkusen). The foundations of the manual were developed by Charlie Hislop (Southampton City Council), Daniel Zerweck (City of Leverkusen), Frank van Zelst and Joost Roskamp (City of Vlaardingen), Gerhard Degen and Werner Rech (City of Kaiserslautern), Karen Douglas (City of Leeds), Lien Dereere (City of Brugge), Roger Horam (Edinburgh Chamber of Commerce), Stefan Stürmer und Daniela Oesterreich (FernUniversität in Hagen), Stefanie May (City of Hagen), Vincent Fraga (City of Stockport), Ward Tomsin and Liesbet Gabriels (OCMW Genk) Contact (CIB Work Package 1) City of Leverkusen Dr. Daniel Zerweck Phone: Fax: This publication can be accessed on the internet: Leverkusen, 2011 Photos: CIB Partners 2 Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages

3 SILVER HUBS MANUAL Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for All Ages European Regional Development Fund European Territorial Cooperation

4 Ontwerp van inhoudstabel Omtrent CIB Samenvatting Doelstellingen 1.1 van het handboek 1.2 Hoe het handboek gelezen dient te worden 1.3 Silver Hub term en types Implementatie en uitbreiding/upgraden van Silver Hubs 2.1 Conceptfase Initiële situatie Analyse 2.2 Verstevigingsfase Doelstellingen Strategische ontwikkeling 2.3 Implementatiefase De sleutelactiviteiten Ervaringen met implementatie Evaluatie van de resultaten Belanghebbenden en organisatorisch raamwerk van Silver Hubs 3.1 Institutionalisering Openbaar Semiopenbaar Professioneel privé Niet professioneel privé 3.2 Belanghebbenden Politici en bestuur Professioneel privé Niet professioneel privé Plaatselijke en regionale organisaties Pers 3.3 Kosten 3.4 Duurzaamheid Sociale duurzaamheid Politieke duurzaamheid Financiële duurzaamheid Structurele duurzaamheid Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages

5 4. Instrumenten Voorbeelden en ervaringen 5.1 CIB Senioreninformatieproject en seniorenraad (Southampton, GB) Netwerk van service- en ontmoetingspunten (Hagen, D) Intergenerationeel vrijwilligershuis (Brugge, BE) Stapsgewijze activering in lokale servicecentra (Genk, BE) Intergenerationele contactzone (Leverkusen, D) Buurtinformatie- en servicepunt (Vlaardingen, NL) Buurtgebaseerde service-infrastructuur (Kaiserslautern, D) Intergenerationeel infopunt (Edinburgh, GB) 5.2 Overeenkomsten en verschillen moeilijkheden en uitdagingen 5.3 Silver Hubs: kritieke succesfactoren Plannen van een Silver Hubs Realistisch tijdskader Doeltreffende coöperatie en communicatie Burgerparticipatie Doeltreffend conflictbeheer Selectie van de locatie van een Hubs Ontwerp van een digitale Hubs Duurzaamheid Laten draaien van een Silver Hubs Informatie Aanvaarding Functionaliteit Evaluatie 5.4 Voorbeelden van beste praktijken Hub: Kaiserslautern, Buurtinformatie- en ontmoetingspunt Digitale Hub: Leeds, Infowinkel Slotbemerkingen 54 Bibliografie 55 Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages 5

6 SILVER HUBS MANUAL Omtrent CIB Demografische verandering kan in alle Europese landen waargenomen worden en vormt een enorme uitdaging voor de ruimtelijke ontwikkeling in de EU. De trend is veroudering, ten gevolge van een afname in de vruchtbaarheidsquota en sterftecijfers, alsmede een toename van de levensduur. De ruimtelijke en economische uitwerkingen van een toenemende veroudering van de bevolking is een uitdaging voor het territorium van Noordwest-Europa. Senioren zullen actiever zijn en in betere gezondheid verkeren indien de huidige trends zich doorzetten. Anderzijds zullen ze eveneens welvarender zijn, aangezien ze een volledig pensioen en spaargeld hebben opgebouwd. Ze consumeren meer nieuwe goederen en diensten en willen actief aan het sociale leven deelachtig zijn, inzonderheid in de vrijwilligerssector. Zij kunnen ook de wens hebben, voltijds of deeltijds aan het werk te blijven. Het huidige politieke debat omtrent veroudering focust zich veeleer op de kosten van het ouder worden dan op het sociale en economische potentieel ervan. Een cruciale uitdaging zal erin bestaan, de behoeften van meer senioren in balans te brengen en tezelfdertijd de potentiële negatieve uitwerkingen indachtig te zijn op de competitiviteit van firma s en jongere mensen door toedoen van toenemende sociale bijdragen en belastingdruk. Wat nodig is, is een verschuiving van de focus en benadering en de noodzaak, het verouderen van onze samenleving niet als een bedreiging doch veeleer als een uitdaging te beschouwen voor de economische wasdom en voor het verbeteren van de competitiviteit van Europa. Demografische verandering opent nieuwe markten voor nieuwe producten en diensten, economische samenwerkingen en netwerken waaruit Europese regio s voordeel kunnen halen. Er zijn duidelijk gezondere, mobielere en gekwalificeerde senioren met een grotere koopkracht. Dit kan tot een toenemende vraag naar nieuwe producten en diensten leiden, alsmede tot nieuwe opportuniteiten voor gekwalificeerde banen. Het engagement voor de ontwikkeling en stimulatie van een dergelijke zilveren economie zal een positieve impact op economische wasdom, banen, werkgelegenheid en competitiviteit in Europa hebben. Europeanen worden ouder, minder talrijk en heterogener. Het is aan ons, er het beste van te maken! Cities In Balance (CIB) is opgebouwd op het verbeteren van de mainstream-mogelijkheden voor senioren en gaat verder dan de traditionele benadering van interventie en behandeling. CIB streeft ernaar, de afhankelijkheid van gezondheids- en verzorgingsdiensten te reduceren door een sterkere klemtoon op bredere welzijnskwesties aan te moedigen. CIB zal zich concentreren op diensten die de levenskwaliteit van senioren verbeteren en hen helpen om onafhankelijk te leven. CIB zal het volgende verkennen: het verlenen van macht aan senioren om ten volle aan het gemeenschapsleven deelachtig te worden; voorziening van informatie en communicatie; het veiligstellen van sociale, financiële en digitale inclusie; gelegenheden voor ondernemingen en tewerkstelling. Als antwoord op deze uitdagingen en teneinde te profiteren van de verwachte groei-effecten, zal CIB een coherent grensoverschrijdend trainingprogramma ontwikkelen: Hoe Cities in Balance zich het best aan veroudering kunnen aanpassen, dat deelnemers ertoe in staat stelt, individuele strategieën voor hun onderneming/organisatie te ontwikkelen die het potentieel en de behoeften van oudere mensen erkennen en er met succes op reageren. Het programma zal er in de kern naar streven, een verschuiving in houdingen te bewerkstelligen, hetgeen tot barrièrevrije, open geesten leidt met een veranderde perceptie van het ouder worden in alle professionele actiesferen. De toegevoegde waarde van dit programma zal de vaardigheden van geschoolde werknemers en ondernemers verbeteren en opties voor acties openzetten middels een verhoogd bewustzijn in een beter gekwalificeerde werkkracht. CIB zal een spectrum aan geëvalueerde testgevallen afleveren op het vlak van Silver Hubs (Werkpakket 1) Zilveren inclusie (Werkpakket 2) Zilveren economie (Werkpakket 3) 6 Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages

7 Silver Hubs zijn (niet) fysieke centra waar senioren en andere generaties zich met elkaar kunnen mengen, aan vrijwilligerswerk kunnen doen, kunnen communiceren of informatie kunnen vergaren. In tijden van demografische, sociale en familiale verandering is er een behoefte om zulke draaispillen te ontwikkelen. CIB zal een handboek produceren ter ondersteuning van de ontwikkeling van en het opsommen van kritieke succesfactoren voor Silver Hubs in alle steden in Noordwest-Europa. Gedetailleerde informatie omtrent ruimte en toewijzing, interieurs en omgevingen, belanghebbenden en organisaties, alsmede de intensiteit en frequentie van gebruik, zal vergaard en aangekondigd worden. Het handboek informeert over welke modeldraaispil onder specifieke omstandigheden de beste is. Silver Inclusion gaat over senioren die een actieve rol in hun gemeenschappen vervullen en zich onder de jongere generaties mengen, die meer keuzevrijheid hebben en meer mogelijkheden om van hun leven te genieten en het ten volle te beleven, en de mogelijkheid voor alle mensen om gewaardeerd te worden ter wille van datgene wat ze doen. CIB zal een toolbox ontwikkelen die overdraagbare strategieën en oplossingen biedt om organisaties te helpen samen te werken teneinde de inclusie van senioren in het leven van gemeenschap te verzekeren. Het Werkpakket dekt problemen van financiële, sociale en technische betrokkenheid van senioren in het gemeenschapsleven. De partners in CIB zullen verschillende benaderingen van senioreninclusie uittesten. De resultaten van deze tests zullen tot overdraagbare modellen leiden die oplossingen bieden voor de financiële, sociale en technische inclusie van senioren in het gemeenschapsleven. Silver Economy Senioren zijn van toenemend belang voor de economie, aangezien zij hun vaardigheden, kennis en ondernemingszin bijdragen. Cities in Balance zal programma s ontwikkelen die senioren in de plaatselijke economie opnemen en gemeenschappen ten goede komen. CIB zal een op actie georiënteerde gids voor beste praktijken ontwikkelen om steden te helpen, hun voordeel te halen uit de economische inclusie en bijdrage van senioren. Deze strategieën zal gebruikt worden voor het genereren van tewerkstelling en groei-effecten voor de plaatselijke economie. De partners in CIB zullen verschillende strategieën uittesten voor: kwalificatie en tewerkstelling ten dienste van de kant van vraag en aanbod op de zilveren markt. Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages 7

8 SAMENVATTING De samenlevingen van Noordwest-Europa veranderen. Ten gevolge van demografische en sociale veranderingen, zijn de traditionele gezinsstructuren in gene landen langzaam aan het verbrokkelen. Bejaarden brengen toenemend tijd op zichzelf door, ofschoon zij evenals jongere mensen naar persoonlijk contact en communicatie verlangen. Heden ten dage wensen vele senioren een actiever leven. Dikwerf maakt de maatschappij zich zorgen omtrent het toenemend aantal bejaarden. Doch weshalve zou men demografische verandering niet als een kans beschouwen, veeleer dan als een uitdaging, en pogen van de zogenaamde zilveren generatie te profiteren en te leren? Teneinde het begrip, de verdraagzaamheid en de aanvaarding van elkander te verhogen, dient een dialoog over de generaties heen opgestart te worden. Teneinde een platform voor deze dialoog te voorzien, is het oprichten van draaispillen als onderdeel van sociale netwerken van essentieel belang. Elf steden uit vier Noordwest-Europese landen zetten draaispillen op bij datgene wat als Silver Hubs omschreven wordt. Silver Hubs zijn fysieke en niet fysieke centra voor ontmoetingen tussen de generaties, communicatie, ondersteuning en informatie; ze zijn plaatsen om meningen en ervaring uit te wisselen, om de eenzaamheid te lijf te gaan en om netwerken op te bouwen. In tijden van demografische, sociale en familiale verandering is er een essentiële nood om deze Silver Hubs te ontwikkelen en tot stand te brengen. De respons is overweldigend positief geweest, en de resultaten van de evaluaties zetten deze feedback in de verf. Andere steden kunnen er nu hun voordeel uit halen en leren van de elf pilootprojecten. Dit handboek werd ontwikkeld voor steden en instellingen die zinnens zijn hun eigen draaispillen op te zetten. Het concentreert zich op de strategische planning van een zilveren draaispil en biedt advies over de beste draaispil onder de specifieke plaatselijke omstandigheden. Tevens biedt het essentiële instructies en informatie over het hele proces heen van het opzetten van een zilveren draaispil, zoals de vereiste ruimte en toewijzing, de noodzakelijke interieurs en omgevingen, de rol van verschillende belanghebbenden en organisaties enz. Het handboek is in zes delen verdeeld. Het eerste hoofdstuk bevat de doelstellingen. Het biedt advies omtrent hoe men met het handboek dient te werken, en het specificeert de termen en betekenissen met betrekking tot de uitdrukking zilveren draaispil. Hoofdstuk twee over de implementatie en uitbreiding/upgrade van Silver Hubs concentreert zich op de verschillende fasen van het project Opzetten van een plaatselijke draaispil. Het derde hoofdstuk over belanghebbenden en het organisatieraamwerk van Silver Hubs handelt over institutionalisering en de verschillende betrokken belanghebbenden, alsmede de kosten en de duurzaamheid van het project. Hoofdstuk vier over instrumenten is zeer concies. Gelieve voor verdere informatie het CIB-werkpakket 2 omtrent silver inclusion te raadplegen (www.cib-online. eu). Het vijfde hoofdstuk met voorbeelden en ervaring laat de theorie voor wat ze is en richt zich op de elf pilootprojecten en hun respectieve resultaten. Elke stad rapporteert omtrent haar specifiek project, de initiële situatie, haar doelstellingen, resultaten en daarenboven over datgene wat ze tijdens het proces van het opzetten van de zilveren draaispil geleerd heeft. Vind het passendste voorbeeld voor uw plaatselijke situatie en neem contact met de lokale CIB-partner op. In dit hoofdstuk kunt u tevens meer leren omtrent de overeenkomsten en verschillen, de moeilijkheden en uitdagingen waartegen de belanghebbenden opkeken tijdens het opzetten van de draaispil alsmede de kritieke succesfactoren. Het handboek eindigt met de slotbemerkingen. Het is van groot belang, indachtig te wezen dat elke draaispil uniek is. De verwezenlijking van een zilveren draaispil kan in theorie een bepaalde procedure volgen, doch in werkelijkheid houdt zich de constructie niet steeds aan gene regels en richtlijnen. Bepaalde belanghebbenden kunnen gewoonlijk een belangrijke rol spelen, maar sommige algemene omstandigheden variëren van locatie tot locatie, van netwerk tot netwerk en van geval tot geval. Elke stad dient uit de verscheidenheid aan gegeven instrumenten die instrumenten te kiezen die het best aan de individuele plaatselijke situatie beantwoorden. 8 Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages

9 1. DOELSTELLINGEN 1.1 van het handboek Dit handboek is hoofdzakelijk geschreven voor personen in openbare en semiopenbare organisaties die eraan denken, een zilveren draaispil tot stand te brengen. Het is hoofdzakelijk gebaseerd op de ervaringen van de partners in het Interreg IVB-project Cities in Balance Actieve steden voor alle leeftijden (CIB), doch het omvat tevens informatie uit andere bronnen. Het handboek werd in de context van het CIB-project ontwikkeld. Om aan de Europese uitdaging van de verouderende samenleving tegemoet te komen, werden plaatselijke acties van de zilveren economie geïmplementeerd in acht voorbeeldnetwerken, en Silver Hubs in de steden Brugge en Genk (België), Edinburgh en Southampton (Groot-Brittannië), Vlaardingen (Nederland), Hagen, Kaiserlautern en Leverkusen (Duitsland). Verdere partners in het projectconsortium zijn de stad Leeds, de stad Stockport en het onderzoeksinstituut van het consortium, de FernUniversität Hagen. Het CIB-project wordt gecofinancierd door het programma INTERREG IVB Noordwest-Europa. Verdere informatie en materialen zijn beschikbaar onder 1.2 Hoe het handboek gelezen dient te worden Het handboek is in verschillende hoofdstukken opgedeeld. Indien u bij de aanvang van uw proces staat, bevelen wij aan dat u ze allemaal doorneemt, zelfs al overlappen ze. Hoofdstuk 2 van het hoofdstuk geeft u een idee van het proces van het opzetten van een draaispil. Het is gebaseerd op de ervaringen van het CIB-project. Het volgende hoofdstuk 3 behandelt belanghebbenden en organisatorische vraagstukken. Dit is uiterst belangrijk aangezien een draaispil steeds onderdeel van een netwerk uitmaakt. Doch wie vormt het netwerk en hoe dient het georganiseerd te worden? Een draaispil opzetten en met netwerken omgaan, vergt een set instrumenten die u kunt gebruiken (Hoofdstuk 4). U hebt ze nooit allemaal tegelijk nodig, maar u dient wel te weten welk instrument u met een bepaalde taak kan helpen. Neem dus een kijkje en zoek uit welk het best aan uw behoeften beantwoordt. Voor verdere informatie, gelieve CIBwerkpakket nr. 2 omtrent Zilveren Inclusie (www. cib-online.eu) te raadplegen. In Hoofdstuk 5 zijn er ervaringen en voorbeelden van het CIB-project. Aangezien er verschillende benaderingen en verschillende oplossingen zijn, is het mogelijk dat een CIB-actie in uw geval hulp kan bieden. Maak een vergelijking en ontdek meer over de details op onze webpagina, en neem met de verantwoordelijke persoon contact op. Het handboek dient als een basisgids gebruikt te worden, een structuur voor een modeldraaispil tonen en aanbevelingen doen. Door dit handboek te lezen en gebruiken, gelieve indachtig te wezen dat elke draaispil verschillend is en met individuen in een plaatselijke situatie op een uiterst historisch moment plaatsvindt. Zodoende kan het handboek enkel ideeën en richtlijnen verstrekken, maar nooit de enige onwrikbare waarheid zijn. CIB Silver Hubs - Model Silver Hubs zijn centra waar senioren en andere generaties elkaar kunnen ontmoeten, vrijwilligerswerk kunnen doen, kunnen communiceren of informatie kunnen verzamelen. In deze tijd van demografische en maatschappelijke verandering en veranderende familiepatronen is behoefte aan de ontwikkeling van dergelijke hubs. De partners in deze projectgroep ontwikkelen een prototype hub als model en stellen een handleiding op ter ondersteuning van de ontwikkeling van Silver Hubs in alle steden in Noordwest-Europa. Gedetailleerde informatie wordt verzameld en verspreid met betrekking tot benodigde ruimte en indeling, interieurs en settings, belanghebbenden en organisaties en de gebruiksintensiteit en -frequentie. De handleiding geeft voor specifieke omstandigheden aan welke modelhub de meest geëigende is. De CIB-partners ontwikkelen en implementeren lokale hubs als testcases. Naast bepaalde overeenkomsten zullen deze hubs veel verschillende eigenschappen hebben. Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages 9

10 1.3 Silver Hub term en types Wanneer u over een draaispil nadenkt, dient u eerst en vooral te weten wat u met zilveren draaispil bedoelt. Het was een zeer interessante ervaring in het CIB-proces, meer te leren over de verscheidenheid aan opvattingen onder de partners. Doch nademaal wij een gemeenschappelijke basis voor het werk dienden te vinden, definieerde wij enkele criteria, hetgeen tevens de gemeenschappelijke lijn in dit handboek vormt. Carls hangt in zijn tekst de stelling aan dat een mens een levenslang verlangen naar uitwisseling en communicatie heeft; echter wordt er tevens in toegegeven dat de communicatie door middel van bijkomsten het enige mogelijke contact kon zijn. Jammer genoeg is het echter aangetoond in de studies, zoals bijvoorbeeld de Berlijnse studie naar veroudering van 1993, dat de communicatieve isolatie met de toename van de leeftijd eveneens toeneemt. Silver Hubs zijn gemakkelijk toegankelijke centra voor senioren en intergenerationele ontmoetingen, voor communicatie, informatie en ondersteuning, om zienswijzen en ervaringen in een fysieke omgeving uit te wisselen. Zij kunnen van virtuele aanbiedingen vergezeld zijn. Silver Hubs zijn cruciale mensen en netwerken in de stad en het gewest, als zijnde katalysatoren die geanimeerd en duurzaam moeten zijn. Silver Hubs zijn plaatselijke oplossingen die antwoorden omvatten op vereisten van ruimte, intensiteit en gebruiksfrequentie, de uitrusting, interieurs en omgevingen, de belanghebbenden en het juiste soort organisatie. Een ander aandachtspunt van de communicatie is de kwaliteit ervan; zodoende, teneinde ze beter te leren kennen, is het noodzakelijk om discussies met de ouderen te voeren, gedurende dewelke men de verschillende facetten van naderbij zou kunnen opzoeken en in beschouwing nemen, zoals bijvoorbeeld de emoties van de oudere burgers terwijl ze met hun familie en verwanten communiceren. De oudere mensen zouden beter geïnformeerd en georiënteerd kunnen worden tijdens het vriendschappelijke gesprek en de vrijblijvende contacten. Zij zouden energie en motivatie kunnen ontvangen tijdens het proces van de uitwisseling met anderen, en gedurende het gesprek zouden de aandacht en interesse voor hen verkregen kunnen worden, en dit inspireert hen tot iets nieuws. CIB Silver Hubs fysieke structuren digitale / virtuele / dynamische structuren oprichting van nieuwe structuren Brugge Vlaardingen Leverkusen Kaiserlautern Vlaardingen Edinburgh Kaiserlautern Maar waarvoor precies hebben wij Silver Hubs vandoen? Enkele antwoorden van de conferentie rond Silver Hubs in Leverkusen in februari 2010: De communicatie zal tijdelijk beperkt zijn nadat de mensen van hun gebruikelijk beroep met pensioen zijn gegaan en hun gewoonlijke verplichte communicatiestructuren verloren hebben, zoals het verlies van een partner of verhuizing van de familie. Evenwel schijnt er een kans te zijn om bijvoorbeeld de keuze van partners voor communicatie te bepalen en om de onderwerpen onafhankelijk te rangschikken. Desalniettemin is de verkeerde kant hiervan dat, teneinde te overwinnen voor de zelfactiviteit, men een hogere gereedheid zou moeten vereisen om aan informele netwerken deel te nemen. uitbreiding / optimalisatie van bestaande structuren Hagen Genk Southampton Een reële ontmoeting: het organiseren en afbakenen van contactmogelijkheden en communicatie (Christian Carls) Een groot aandeel aan het succes van de contactboodschappers behoort aan diegenen toe die ook de contacten tussen de oudere burgers konden versterken en verdiepen. 10 Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages

11 Helaas SILVER slagen zij niet steeds HUBS in deze activiteit, MANUAL omdat hun zuiver lidmaatschap op één niveau nog steeds geen contact met de andere leden omvat. De boodschappers zijn genoopt een vriendelijke sfeer te scheppen, die zowel het vertellen van persoonlijke dingen als het luisteren ernaar zou kunnen bevorderen. Echter is het onderling linken van sociale groepen slechts een gedeelte van het gehele systeem, en zijn infrastructurele ontwikkeling zou, eveneens, in overweging genomen moeten worden. De oudere burgers zouden in staat moeten zijn, elkander veilig te ontmoeten (een ruimteangst) in hun buurt (verkeersvoorzieningen), hierbij alle sociale barrières overwinnend (rijk en arm) en gereed zijnd, bijvoorbeeld, voor educatieve aanbiedingen. Zelforganisatie dient het sleutelwoord te zijn, aangezien het als basis voor vrijwillig engagement dienstdoet en de gemakkelijkste benadering van persoonlijke netwerken promoot. Micronetwerken: kleine netwerken het grote effect (Karin Nell) Enkele centra waar mensen konden binnenwippen, werden reeds door de Diakonie in Düsseldorf (Duitsland) opgericht in Deze zijn gericht op vrijwillige betrokkenheid in stadsgedeelten en netwerkopportuniteiten voor gepensioneerde professionals of diegenen die niemand meer ten last hebben. Ten gevolge van de actieve deelname van de mensen die professionele vaardigheden en enige levenservaring in netwerken bezitten, kon de levenskwaliteit van alle generaties verbeterd worden. Het basisprincipe van deze netwerkactiviteit bestaat erin, iedereen slechts naar één enkel onderwerp te leiden. De mensen die in groepen zijn opgesteld, met hun wederkerige doelstellingen om na te jagen, konden de anderen doeltreffend helpen. Plaatsen om binnen te wippen en gedeelde doelstellingen zullen goede gelegenheden voor het vormen van netwerken bieden, alsook de mogelijkheid om ervaringen en meningen uit te wisselen. Het is van belang, kleine netwerken in de nabijgelegen gebieden te laten draaien, inzonderheid in de buurt, die een heropleving bereikbaar zou kunnen maken, zelfs ten tijde van globalisering en buitenissige concentratie van virtuele vormen van binnenwippen. Echter dient de creatie van kleine en minuscule netwerken door de burgers geïnitieerd te worden. De waarde van de kleine netwerkactiviteit dient grondig geschat te worden en de procedure van aanhechtingen van deze micro-eenheden aan de grotere netwerken moet aangeleerd worden. Het monster bestaat uit het programma EFI van 2002, waarbij 5-7 senioren 6 maal tot de 90 minuten durende lezing werden uitgenodigd; het was geïnitieerd door de vrijwillige vertegenwoordigers met de verdere motivatie, als eenheid samen te komen en met de aanhechting aan de grotere netwerken in de buurt. Ten lengen leste zou men kunnen zeggen, dat het niet moeilijk of duur is, deze micronetwerken met de hulp van de vertegenwoordigers of de bedelaars te creëren. Woonhuizen in de stad voor jong en oud (Stephan Willinger) Vele sterke argumenten zoals bijvoorbeeld de stijgende mobiliteitskosten, hoge energie- en beheerskosten wijzen op een achterwaartse verwezenlijking van stedelijke levensvormen. De woonhuizen in de stad, met goede buren en inwoners van alle generaties, krijgen een bepalend kenmerk van de stedelijke ontwikkeling. De Alliantie ondersteunt, voor deze gelegenheid, het beleid van de plaatselijke stedelijke huisvestingsinfrastructuur op het onderzoeksgebied innovatie voor stedelijke huisvesting, geschikt voor gezinnen en oudere bewoners (IFAS). De conversie grijpt plaats door middel van de experimentele huisvestingsconstructie en de stadplanning (ExWoSt). 27 modelplannen hebben als zogenaamde stadsplanningslaboratoria gefunctioneerd, waarin een poging uitgevoerd werd om jong en oud die samenleven bij de echte trappen, te organiseren en te versterken. Trouwens waren er drie blikvangers van het onderwerp. Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages 11

12 A: Gemeentelijke faciliteiten in een woonhuis in de stad heropbouw van de sociale infrastructuur. Te dezer gelegenheid werden de faciliteiten die hoofdzakelijk voor alle oude bewoners geregeld waren, geherstructureerd en herbouwd. Zodoende kunnen groepen van alle leeftijden in de infrastructuur wonen. Het nut van het dekken van alle generaties is een toetssteen en tezelfdertijd een kans voor vredig samenwonen. B: Creatie van intergenerationele stedelijke plekken waar mensen kunnen binnenwippen. De onmiddellijk belendende omgeving rond de tehuizen dient door de bewoners ontworpen te worden. De plekken voor samenkomst dienen door iedereen onderhouden te worden. C: Aantrekkelijk leven in het stedelijke woonhuis buurt van jong en oud. De reeds beschikbare huisvesting dient op dusdanige wijze gewijzigd te worden dat alle generaties onder hetzelfde dak kunnen bestaan (vrije optie voor onderverdelingen en woonruimte). Benevens het werk van architecten maakt dat dit mogelijk, realistisch te zijn. De vraag of de modelplannen een succes zullen zijn wordt desalniettemin bediscussieerd, omdat de praktische tests in overweging genomen moeten worden. Lübbenau in de Spreewald is bijvoorbeeld een uitgevoerd modelplan van een woonhuis voor meerdere generaties, een huis van de harmonie als plek om binnen te wippen, mitsgaders een tijdloos amusementspark als staal van een zelfgeplande vrije ruimte. Een ander voorbeeld van een zelfgeplande vrije ruimte is een bladwijzer en een stadsschap in Maagdenburg. Dynamische aspecten Een hub kan tevens de energiekern in het middelpunt van een netwerk zijn, die de verandering door het netwerk heen coördineert en aandrijft. Dit is een dynamische draaispil, die een individu, team of groep omvat. Zoals in een rad houdt de draaispil de buitenste elementen bijeen door middel van een gemeenschappelijk doel of agenda. Ze kan verschillende delen van het netwerk ondersteunen, bijvoorbeeld bij het veiligstellen van financiering, en kan met verschillende elementen van het netwerk werken om hun gemeenschappelijk belang voortuit te brengen. Als centraal punt kan de spil boodschappen over het netwerk heen faciliëren, de geleider voor reële of virtuele communicatie vormen en de belangen van het netwerk als geheel bevorderen. 12 Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages

13 2. Implementatie en uitbreiding/upgrade van Silver Hubs Aangezien het tot stand brengen van een zilveren draaispil een min of meer gepland proces is, volgden wij een model van een gepland proces om de verschillende fasen van het tot stand brengen van een zilveren draaispil te beschrijven. Source: Zerweck (1999) 2.1 Conceptfase Initiële situatie Het vertrekpunt is ontwikkeld in de conceptfase. De conceptfase kan in twee ondergeschikte onderdelen onderverdeeld worden. De initiatiefase is gekenmerkt door het normatieve raamwerk waarin de zilveren draaispil geplaatst is. In sommige gevallen kan deze fase in verschillende vormen ontwikkeld worden. Vooreerst was de desbetreffende stad meestal een van de voornaamste instigatoren van het project. Tevens gingen instellingen en organisaties die in dit project geïnteresseerd waren, als instigatoren te werk. De netwerkvorming en coöperatie tussen deze tweeën waren zeer belangrijk voor het welslagen van het project. Vraagstukken aangaande het begrip van de definitie en organisatie van de draaispillen zijn nauw verbonden met de initiatiefase. Preciezer gezegd wordt de vraag gesteld wanneer en welke belanghebbenden bij het proces betrokken dienen te worden. In principe worden de doelstellingen waarvoor de Silver Hubs bereikt moeten worden, overeengekomen. Dit zou kunnen resulteren in een grove visie van wat de draaispil dient te zijn. In de CIB-acties ageerden de stad en de raden als vormgevers van het raamwerk, maar ook als informanten. Ze besloten de richtlijnen na de projectpart- Interreg IVb project Cities in Balance Active Cities for all Ages 13

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 Onderstaande diagnostische vragenlijst bestaat uit 12 items. De score geeft weer in welke mate uw organisatie reactief, responsief, pro-actief

Nadere informatie

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam Logo organisatie EFQM Excellence Recognised for Excellence Organisatie naam Verantwoordelijke (België) 2004 EFQM Het is de bedoeling van EFQM om het algemene gebruik van dit materiaal binnen bedrijven

Nadere informatie

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Het hebben van een baan is nog geen garantie op sociale integratie indien deze baan niet kwaliteitsvol is en slecht betaald. Ongeveer een vierde van de werkende Europeanen

Nadere informatie

Achtergrond van het onderzoek:

Achtergrond van het onderzoek: Bureau van de Europese Unie voor de Grondrechten (FRA) MEMO / 26 januari 2010 De Holocaust bezien vanuit mensenrechtenperspectief: het eerste EU-brede onderzoek naar Holocaust-onderwijs en mensenrechtenonderwijs

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid Workshop HR-scan Naar een duurzaam HRM beleid Inhoud Voorstelling Wat is Human Resources? Overzicht bestaande tools Waarom de HRM Cockpit? Doel van de HRM Cockpit Opbouw van het model De HRM Cockpit Aan

Nadere informatie

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb Opdrachtbeschrijving Voor de continuering van het project Landelijke Kennisdeling, met bijzondere focus op het platform

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Duurzaamheidsbeleid Doingoood

Duurzaamheidsbeleid Doingoood Duurzaamheidsbeleid Doingoood Over Doingoood Doingoood bestaat uit 2 delen: Doingoood volunteer work (sociale onderneming) en Doingoood foundation (stichting). In al onze werkwijzen en procedures gaan

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1 SWOT-ANALYSE De SWOT-analyse is een breed toegepaste manier om kansen en bedreigingen voor en sterkten en zwakten van de organisatie in beeld te brengen. Vaak blijft het bij het benoemen van deze vier

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Mobiliteit. Onderwijs Normen

Mobiliteit. Onderwijs Normen Kwaliteit Erkenning Mobiliteit Onderwijs Normen Werkgelegenheid Kwalificaties en opleidingsprogramma s gericht op de arbeidsmarkt ontwikkelen Het VSPORT + Project Het VSPORT + Project heeft als hoofddoel

Nadere informatie

Samen naar de Europese Agenda Stad

Samen naar de Europese Agenda Stad Samen naar de Europese Agenda Stad VNG Bestuurdersdag 30 November 2015 Nicolaas Beets Dutch Urban Envoy Inhoud Doelstellingen van het NL se EU Voorzitterschap 12 Thema s voor de Europese Agenda Stad Partnerschappen

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Waarden en competen-es. Katrien Baert Vincent Van Damme

Waarden en competen-es. Katrien Baert Vincent Van Damme Waarden en competen-es Katrien Baert Vincent Van Damme 1 Programma 1. What s in a name? Waarden Competenties Talenten definities, voorbeelden Waarden en talenten versus cultuur en competenties Het belang

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan

Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan Verregaande strategische samenwerking Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan Datum: 8 april 2010 Samenwerking bij de volgende generatie van de smart fortwo

Nadere informatie

SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR

SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR Eenheid 0: Inleiding Leermodule ontwikkeld in het kader van het project KEYROMA: Ontwikkelen van sleutelcompetenties en sociale vaardigheden

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Identiteitsdocument Sprank

Identiteitsdocument Sprank Identiteitsdocument Sprank Christenen in hart en zorg Vanuit Gods liefde, zorgen wij voor elkaar. GOD Dit doen we samen met je familie en vrienden. Jij mag rekenen op een veilig thuis. Vragen over jouw

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

turning data into profit knowhowmarketing

turning data into profit knowhowmarketing turning data into profit knowhowmarketing Kennis over de markt, de klant, de concurrent en de effectiviteit van marketing wordt steeds belangrijker. Succesvolle bedrijven gebruiken deze kennis om snel

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR essc-sport project www.eose.org 1 De uitdagingen van de Sport- en Beweeg sector De Sport en

Nadere informatie

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS O6 DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS 6.1. Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap De Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap (NHRPH) onderzoekt dossiers die te maken hebben

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2013

Visiedocument en Activiteitenplan 2013 Visiedocument en Activiteitenplan 2013 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Ondersteunend/Epert B December 2009 ONDERSTEUNEND/EXPERT B 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Ondersteunend/Epert

Nadere informatie

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016.

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016. VERZOEK COACHING IN MANAGEMENT UW PROJECTVOORSTEL MAN-378 Elke groep die de ondersteuning van een coach wenst te genieten voor zijn project dient in het gedetailleerde beschrijving van het project op te

Nadere informatie

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT GESPONSORD EN ERKEND DOOR DE EUROPESE COMMISSIE IN HET KADER VAN SOCRATES PROGRAMMA S MENSEN MET EEN HANDICAP DOOR FYSIEKE ACTIVITEIT INTEGREREN IN

Nadere informatie

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling PAPI PAPI Coachingsrapport Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling Alle rechten voorbehouden Cubiks Intellectual Property Limited 2008. De inhoud van dit document is relevant op de afnamedatum en bevat

Nadere informatie

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief PCOB Actief netwerk van en voor senioren Gemeenschappelijk actief PCOB: gemeenschappelijk actief! Dynamisch, betrokken, professioneel en christelijk geïnspireerd; het zijn dé kenmerken van de PCOB. We

Nadere informatie

Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg»

Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg» Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg» «Historisch Koekelberg» in enkele cijfers Gewestelijke toelage : 11.000.000 Federale

Nadere informatie

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken REKENHOF Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken STRATEGISCH PLAN 2010-2014 2 Inleiding Dit document stelt de resultaten voor van de strategische planning van het Rekenhof voor de periode 2010-2014.

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2011

Visiedocument en Activiteitenplan 2011 Visiedocument en Activiteitenplan 2011 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

FUNCTIE/ORGAAN: Directeur

FUNCTIE/ORGAAN: Directeur FUNCTIE/ORGAAN: Directeur Functiedoel: - De directeur is de eindverantwoordelijke van het PVT De Landhuizen en is verantwoordelijk voor de realisatie van de missie, de visie en het beleid binnen de doelstellingen

Nadere informatie

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Proloog Assessment binnen de context van inclusief onderwijs is een aanpak van assessment binnen het reguliere onderwijs waarbij

Nadere informatie

Indicatorenfiche: prioriteit 2

Indicatorenfiche: prioriteit 2 INTERVENTIELOGICA INTERREG 5 In de verordeningen voor de periode 2014-2020 legt de Europese Commissie de nadruk op de interventielogica van de s en op het belang van de selectie van de resultaat- en realisatiegebonden

Nadere informatie

C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e

C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e Koen Piers Boudewijnlaan 1 Ondernemingsnr. 0808.450.557 0486/666.543 3590 Diepenbeek Rekeningnr. 979-5766597-49 koen@aurealis.be België

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Anne-Marie Poorthuis en Sjanneke Werkhoven De netwerkmultiloog is een methode om veel mensen in een organisatie te betrekken bij een organisatiethema

Nadere informatie

dutch building better//energy markets

dutch building better//energy markets building better//energy markets Alliander versnelling van de energietransitie Opzetten van een nieuwe dienst in een zelfstandige BV; inbrengen van gewenst ondernemerschap Vertalen van mogelijkheden nieuwe

Nadere informatie

2.3 U verzekert ons ervan dat uw medewerkers de ondersteuning geven, die wij redelijkerwijs benodigen om de opdracht succesvol te vervullen.

2.3 U verzekert ons ervan dat uw medewerkers de ondersteuning geven, die wij redelijkerwijs benodigen om de opdracht succesvol te vervullen. 1. Servicebepalingen 1.1 SIMACT onderscheidt verschillende niveaus van service. De service wordt onderverdeeld in diensten met een ondersteunend karakter en diensten met een resultaatgericht karakter.

Nadere informatie

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap.

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap. Wij stellen u graag de nieuwste versie van de Talent Management Roadmap voor. Twee mindsets rond duurzaam HR werden toegevoegd: - Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen - Business Model Aanvullende informatie

Nadere informatie

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2 2 1.1. WAAROM DIT HANDBOEK? Internationale mobiliteit wordt steeds meer een absolute noodzaak op een arbeidsmarkt waar een sterke vraag heerst naar meer flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Een van de

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie

TALENT KAMPIOENEN. www.epathways.eu. e-pathways CPD Handboek. Handboek nr. in serie

TALENT KAMPIOENEN. www.epathways.eu. e-pathways CPD Handboek. Handboek nr. in serie TALENT KAMPIOENEN e-pathways CPD Handboek Handboek nr. 15 in serie www.epathways.eu Wat zijn talentkampioenen? De pool met getalenteerd personeel is waarschijnlijk de grootste hulpbron die elke organisatie

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Probleemomgeving Al geruime tijd daalt het aantal leden van de Nederlandse bibliotheken.

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Ik als begeleider van de begeleiders. Keuzewerkwinkel inspiratiedag IJD Hasselt

Ik als begeleider van de begeleiders. Keuzewerkwinkel inspiratiedag IJD Hasselt Ik als begeleider van de begeleiders Keuzewerkwinkel inspiratiedag IJD Hasselt Ben ik de stuurder of de motivator van mijn begeleidingsploeg? Welke stijl van leiding geven, ligt in mijn natuur? Deze vragen

Nadere informatie

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING. Overeenkomst voor Nationale Transitiehubs

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING. Overeenkomst voor Nationale Transitiehubs MEMORANDUM OF UNDERSTANDING Overeenkomst voor Nationale Transitiehubs auteurs: Rob Hopkins en Ben Brangwyn versie: 08 status: definitief verspreiding: publiek Transition Network Memorandum of Understanding

Nadere informatie

Lokaal, Europa en Internationaal

Lokaal, Europa en Internationaal www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche SWISSLEG (ZWITSERLAND) Opgericht in 2012 Rechtsvorm Sector Werkgebied Sector Website Vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Handicaps/artificiële

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Belgisch comité voor UNICEF: Informatienota voor vrijwilligers 2016

Belgisch comité voor UNICEF: Informatienota voor vrijwilligers 2016 Belgisch comité voor UNICEF: Informatienota voor vrijwilligers 2016 Inhoudstafel 1. Nut van een informatienota 2. De vrijwilliger en UNICEF België 3. Statuut van de organisatie 4. Strategie 2016-2018 en

Nadere informatie

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 1. OPDRACHTEN VAN HET OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN 1.1 Wettelijke basis De opdrachten van het Observatorium staan opgesomd

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Leiderschapscompetenties ( niet vakmanschap of inhoudelijke professionaliteit)

Leiderschapscompetenties ( niet vakmanschap of inhoudelijke professionaliteit) Leiderschapscompetenties ( niet vakmanschap of inhoudelijke professionaliteit) We delen de competenties in drie groepen in, zij het dat we de volgorde enigszins hebben gewijzigd, conform het model dat

Nadere informatie

Manual: handleiding opstarten Skills Lab

Manual: handleiding opstarten Skills Lab Manual: handleiding opstarten Skills Lab Dit is een handleiding voor professionals die zelf een Skills Lab willen starten. Skills Lab wil de werkmogelijkheden voor mensen met ASS vergroten door hen te

Nadere informatie

CULTURELE HOOFDSTEDEN VAN EUROPA LANGETERMIJNEFFECTEN

CULTURELE HOOFDSTEDEN VAN EUROPA LANGETERMIJNEFFECTEN DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING B: STRUCTUURBELEID EN COHESIE CULTUUR EN ONDERWIJS CULTURELE HOOFDSTEDEN VAN EUROPA LANGETERMIJNEFFECTEN SAMENVATTING IP/B/CULT/IC/2012-082

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

04 Support staff training

04 Support staff training Het introduceren van referentiekaders voor kwaliteitsborging op het gebied van beroepsonderwijs en training (VET) is de afgelopen jaren tot een prioriteit uitgegroeid. Tijdens de vroege stadia van de ontwikkeling

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ---------------------------------------------------------------------------------- CENTRALE RAAD VOOR HET BEDRIJFSLEVEN NATIONALE ARBEIDSRAAD ADVIES Nr. 1.402 Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Inhoud Woord vooraf Ontstaan en achtergronden van het 'Praktijkboek Strategie' 5 Doelstellingen en uitgangspunten 5 Het gebruik van de

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten Fiche 2: Mededeling voortijdig schoolverlaten aanpakken 1. Algemene gegevens Titel voorstel Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

1. Punt 43: Samenwerking in het kader van een gezamenlijk team waarbij functionarissen van Europol betrokken zijn

1. Punt 43: Samenwerking in het kader van een gezamenlijk team waarbij functionarissen van Europol betrokken zijn RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 april 2000 (17.04) (OR. en) 7316/00 LIMITE EUROPOL 4 NOTA van: Europol aan: de Groep Europol nr. vorig doc.: 5845/00 EUROPOL 1 + ADD 1 + ADD 2 + ADD 3 Betreft: Artikel

Nadere informatie

Workshop 1: Communiceren over zelfredzaamheid: daar is mijn volggroep!

Workshop 1: Communiceren over zelfredzaamheid: daar is mijn volggroep! Workshop 1: Communiceren over zelfredzaamheid: daar is mijn volggroep! Workshopleiders: Guido Rijnja, communicatieadviseur bij de Rijksvoorlichtingsdienst Ellen van Selm, projectleider Buurtvoorlichters

Nadere informatie

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden.

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden. Competentieprofiel Op het moment dat duidelijk is welke kant de organisatie op moet, is nog niet zonneklaar wat de wijziging gaat betekenen voor ieder afzonderlijk lid en groep van de betreffende organisatorische

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 -----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- Nationaal profiel voor veiligheid en gezondheid op het werk

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie