BEROEPS- en OPLEIDINGSPROFIEL Journalistiek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BEROEPS- en OPLEIDINGSPROFIEL Journalistiek"

Transcriptie

1 BEROEPS- en OPLEIDINGSPROFIEL Journalistiek HBO-opleidingen Tilburg/Utrecht/Zwolle/Ede November 2001 Maart 2004 (definitieve versie)

2 Voorwoord Het landelijke onderwijsbeleid en de ontwikkelingen in het onderwijs vereisen dat iedere opleiding over een document beschikt met de formulering van een beroepsprofiel als basis van de opleiding en de vertaling daarvan in opleidingsprofiel en eindtermen. Met het document dat nu voor u ligt, presenteren de vier HBO-opleidingen voor Journalistiek het beroeps- en opleidingsprofiel voor de startende journalist. Zij geven daarmee inzicht in de gemeenschappelijke basis van de vier opleidingen. Waarin de opleidingen van elkaar verschillen, wat hun eigen gezicht is, kan men meer in detail vinden in de opleidingsprofielen van de afzonderlijke opleidingen. Het voorliggende profiel vervangt het laatste gezamenlijke Beroepsprofiel van de HBO-opleidingen Journalistiek uit 1993 (opgenomen in: Hoger economisch onderwijs herkenbaar aangescherpt. Eindrapport hernieuwde opleidingsprofielen sector hoger economisch onderwijs,(1993), s-hertogenbosch: van Raak Project- en interim-management), Een werkgroep van de gezamenlijke opleidingen, bestaande uit Drs. Jan Delsing, Drs. Annelies Pauw en Drs. Evert van Voorst, heeft in opdracht van het TUZE (de directies van de opleidingen van Tilburg, Utrecht, Zwolle, Ede) een concept Beroeps- en Opleidingsprofiel uitgewerkt. In november 2001 werd dat concept na accordering door het werkveld (het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren en de vier afzonderlijke beroepenveldcommissies van de opleidingen) de basis voor de diverse opleidingscurricula van de vier opleidingen. Het profiel was aangeboden aan de Sectorale AdviesCommissie die een aantal kanttekeningen had. De verwerking hiervan en de formele vaststelling van het nieuwe profiel door de HBO-raad bleef daarna door omstandigheden uit. Na november 2001 zijn voor de validiteit van het Beroeps- en Opleidingsprofiel twee onderzoeken van belang. Op aanbeveling van de Visitatiecommissie Journalistiek 2000 gaven de directies van de vier HBO-opleidingen (TUZE) opdracht tot een vervolgonderzoek van het arbeidsmarktonderzoek uit Het resultaat daarvan werd in 2002 gepresenteerd: Drift en Koers; Trends op de journalistieke arbeidsmarkt (Nico Drok), Tuze Op aanbeveling van de Visitatiecommissie Journalistiek 2000 werd tevens een kwaliteitszorgonderzoek uitgezet naar Startbekwaamheden. Dat onderzoek vond plaats onder werkgevers uit de journalistiek en bevestigde op indirecte wijze de relevantie van de beroepscompetenties van het Beroeps-en opleidingsprofiel november De bevindingen van het onderzoek werden in december 2003 op een ronde-tafelconferentie besproken met een brede groep vertegenwoordigers van het werkveld. Teneinde te komen tot een vastgesteld profiel is in overleg met Dhr. W. Verreck in januari 2004 de concepttekst ook technisch op een beperkt aantal punten bijgewerkt. Vervolgens konden de opleidingen in maart 2004 besluiten het in deze tekst vervatte beroepsprofiel ter formele vaststelling aan te bieden aan de HBO-raad. 2

3 Voor lezers uit het beroepenveld, die niet bekend zijn met de gehanteerde onderwijskundige terminologie, is een korte toelichting wellicht nodig. Het document is geformuleerd in termen van competenties: bekwaamheden waarover een journalist moet beschikken, om zijn werk te kunnen doen. De competenties karakteriseren in feite het journalistieke werk. Een zeer ervaren journalist beschikt over al deze competenties op een zodanige manier dat hij complexe zaken aankan, een beginner beschikt wel over al deze competenties, maar hij/zij zal door een gebrek aan ervaring nog niet hetzelfde niveau van complexiteit behalen. Een student die na het voortgezet onderwijs de journalistieke opleiding binnen stapt, zal sommige competenties al enigszins hebben ontwikkeld en andere helemaal niet. Competenties vormen dus de basis, zowel van de beroepspraktijk als van de opleiding. We kunnen het onderhavige document dus ook bestempelen als een competentieprofiel. Voorliggend document geeft de ambitie weer dat studenten van de vier opleidingen alle genoemde competenties verwerven, op het niveau van de beginnende beroepsbeoefenaar. Wat dat niveau is, valt aan deze lijst van competenties nog niet af te lezen: daartoe moet men de eindtermen van de opleidingen bekijken die in de verschillende opleidingsspecifieke documenten zijn of worden geformuleerd. Het onderhavige document kan derhalve slechts worden beoordeeld op relevantie en volledigheid. De vraag die hier aan de orde is, luidt: zijn de beschreven competenties inderdaad de competenties die men bij een beginnende beroepsbeoefenaar wenst en verwacht? De vraag of de student, opgeleid in dat curriculum, dan ook inderdaad het niveau heeft van een beginnende beroepsbeoefenaar, moet beantwoord worden door de eindexamenresultaten te bekijken. Meer in het algemeen kan daarbij vastgesteld worden dat de student m.b.t. deze competentie op HBO-niveau is opgeleid. Gezien binnen de doelstellingen van het landelijk beleid, en vanuit de door alle opleidingen gevoelde noodzaak om het curriculum te documenteren in een expliciet leerplan, is dit document een goede stap. Wij vertrouwen erop dat allen die belang hebben bij of belangstelling hebben voor dit document die tevredenheid kunnen delen. Dr. Peter Blokhuis, opleidingsmanager opleiding Ede (Hogeschool Ede) Drs. Ben Huijskens, instellingsdirecteur opleiding Zwolle (Hogeschool Windesheim) Drs. Wiel Schmetz, directeur opleiding Tilburg (Fontys Hogeschool) Ir. Han Smits, directeur opleiding Utrecht (Hogeschool van Utrecht) 3

4 1. Inleiding Dit gemeenschappelijk beroeps(competentie)profiel is allereerst bedoeld voor diegenen die direct betrokkenen zijn bij de opleidingen: medewerkers en studenten. Het laat zien hoe de opleidingen het beroep van de journalist analyseren, en welke aspecten van het journalistieke metier zij voor de huidige arbeidsmarkt van belang achten. Het gemeenschappelijk profiel stuurt op die manier de leerplannen van de diverse opleidingen. Tevens biedt het document aan beroepsorganisaties en aan stageverlenende instellingen een beeld van hetgeen de opleidingen nastreven. Hoe die opleidingen dat precies doen, moet afgeleid worden uit de opleidingsspecifieke stukken. Gehanteerde begrippen Bij de hantering van de begrippen hebben wij ons georiënteerd op het Stramien Beroepskwalificaties HBO. Beroepsprofiel: beschrijving van het geheel van competenties waarover een professioneel journalist dient te beschikken om zijn beroep adequaat te kunnen uitoefenen. Van de opleidingen kan verwacht worden dat ze de competenties bij studenten trachten te ontwikkelen tot het niveau van de beginnende beroepsbeoefenaar. Opleidingsprofiel: beschrijving van de wijze waarop de afzonderlijke opleidingen vanuit gestalte geven aan een HBO-curriculum, dat zich ten doel stelt op HBO-niveau de in het beroepsprofiel genoemde competenties aan te brengen bij de beginnende beroepsbeoefenaar. Beroepscompetenties: bekwaamheden die een (aankomend) journalist in wisselende contexten aan de dag moet kunnen leggen om het journalistieke beroep effectief te beoefenen. Beroepskwalificaties: de kennis, vaardigheden en attituden waarover een (aankomend) journalist moet beschikken om de competenties aan de dag te kunnen leggen. Competentie-elementen: beschrijving van meer specifieke kwalificaties die aan een student bij het afstuderen aan een opleiding journalistiek moeten kunnen worden toegekend. De kwalificaties worden beschreven in termen van kennis, inzicht, houding en vaardigheden en gekoppeld aan producten die een student op dat moment minimaal moet kunnen vervaardigen. 4

5 2. Actuele ontwikkelingen in het beroep De journalistieke opleidingen worden uitgedaagd door diverse actuele ontwikkelingen in het vak. Sommige daarvan zijn zo ingrijpend dat ze onvermijdelijk gevolgen hebben voor de inrichting van het onderwijs. Andere ontwikkelingen worden zeer serieus genomen, maar om allerlei redenen niet door iedere opleiding in gelijke mate opgepakt. In de wijze waarop de verschillende opleidingen de ontwikkelingen meenemen in hun curriculum, profileren ze zich ten opzichte van elkaar. Vaak vertalen de opleidingen nieuwe ontwikkelingen zo in hun onderwijs dat ze in de postpropedeutische-fase ondergebracht worden. Los van de uiteenlopende reacties op vernieuwingen in de journalistiek is er overeenstemming over wat de meest opvallende ontwikkelingen zijn. De ontwikkelingen op het brede terrein van de journalistiek zoals de groeiende commercialisering, de grensvervaging tussen het private en het publieke domein en de technologische ontwikkelingen zetten de journalistieke professie onder druk en noodzaken in elk geval tot grote aandacht voor de beroepsethiek, ook in de opleidingen. Hieronder worden een aantal belangrijke ontwikkelingen afzonderlijk belicht. Voor alle opleidingen is van belang dat universiteiten steeds meer initiatieven ontplooien om journalisten af te leveren met een academische achtergrond. De HBO-opleidingen journalistiek zijn bovenal beroepsopleidingen. Zij zijn in staat om journalisten op te leiden die snel en efficiënt research kunnen plegen op een breed scala aan onderwerpen, die beschikken over een breed ambachtelijk repertoire en ervaring hebben in het doelgroepgericht publiceren over die onderwerpen. Door die aanpak kunnen de opleidingen zich op hun sterke punten profileren tegenover de academische varianten. De arbeidsmarkt voor breed inzetbare journalisten is overigens voldoende groot. De toenemende doelgroepgerichtheid in alle journalistieke media heeft grote gevolgen voor vorm in inhoud van journalistieke producten. De opleidingen zullen daar een antwoord op moeten geven. In het verlengde daarvan ligt de snelle ontwikkeling van 'infotainment'. Waar in het verleden de opleidingen een duidelijke grens konden trekken tussen informeren en amuseren, blijkt dat nu veel moeilijker. De ontwikkelingen in de informatietechnologie, met als belangrijkste fenomeen de opkomst van het internet, kan aan geen enkele journalistenopleiding voorbij gaan. Iedere student moet tijdens de opleiding het internet leren gebruiken bij journalistieke research. De publicatie via het internet leidt ertoe dat journalisten in toenemende mate multimediaal geschoold moeten zijn. Het is voorlopig evenwel nog moeilijk aan te geven hoe de vraag naar dit type beroepsbeoefenaren zich op de markt zal ontwikkelen. Een reeds langer zichtbare ontwikkeling is de toenemende betekenis van beelden bij informatieoverdracht. De combinatie van tekst en beeld wordt steeds belangrijker, in de nieuwe media nog aangevuld met geluid en bewegend beeld. Studenten zullen daarop in de opleiding voorbereid moeten worden. 5

6 Evenzeer van belang is de trend van globalisering van de journalistiek. De internationale context van onderwerpen komt steeds dichter bij huis en daarmee wordt ook de internationaal gerichte research van grotere betekenis. Vrijwel lijnrecht hiertegenover staat een eveneens duidelijke tendens tot regionalisering, met name bij radio en televisie. Een andere ontwikkeling is dat steeds meer bedrijven, non-profit instellingen en andere organisaties, journalisten in dienst nemen. Zo groeit de behoefte aan onderwijs en stages in bedrijfsjournalistieke contexten. Het vanouds aanwezige spanningsveld tussen commerciële belangen en journalistieke onafhankelijkheid komt daarmee in een ander daglicht te staan. De opleidingen kunnen niet voorbijgaan aan de consequenties die de toenemende commercialisering, ook die van het journalistieke bedrijf, heeft voor de beroepsethiek. Journalistenopleidingen hebben verder rekening te houden met de groeiende markt voor freelancers. Zij zullen meer aandacht moeten besteden aan het opzetten en onderhouden van een freelance praktijk. Van meer algemene aard tenslotte, maar minstens zo belangrijk als de bovengenoemde ontwikkelingen, is het feit dat van journalisten steeds meer verwacht wordt dat zij in staat zijn samen te werken in teams en zich daarbij collegiaal, loyaal en flexibel gedragen. De snelle ontwikkelingen in het vak, in de wereld en in de technologie vragen om beroepsbeoefenaren die het beginsel van 'een leven lang leren' niet schuwen. Opleidingen zullen hun studenten derhalve een zelfstandige en diepgewortelde leerhouding moeten meegeven. 3. Beroeps(competentie)profiel 3.1 Profielbeschrijving De beginnende beroepsbeoefenaar die wij opleiden is een professioneel handelende journalist die via de media en doelgroepgericht informatie in de openbaarheid brengt en zo een bijdrage levert aan het publieke debat. De professionaliteit uit zich in het toepassen van een breed scala van journalistieke vaardigheden en het oordelen over het journalistieke handelen, de journalistieke producten en op de ontwikkeling van het journalistieke vak in de maatschappelijke werkelijkheid. De beginnende journalist heeft een brede kennis van en inzicht in de pluriforme maatschappelijke werkelijkheid, zowel nationaal als internationaal en is in staat zijn kennis en inzicht ten behoeve van zijn product snel en op onafhankelijke wijze te vergaren en te verdiepen. Hij werkt nauw samen met anderen in redacties, beschikt over goede communicatieve vaardigheden en kan onder tijdsdruk produceren. Hij kent en onderkent zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid en de ethische conventies van het vak, en kan zich op dat punt verantwoorden. 6

7 3.2 Beschrijving functies en media In welke beroepen in de journalistieke arbeidsmarkt kan onze afgestudeerde terecht? Een afgestudeerde van opleidingen voor Journalistiek in Tilburg, Utrecht, Zwolle en Ede kan als beginnend beroepsbeoefenaar, in dienstverband of freelance, in het journalistieke werkveld aan de slag op uitvoerend niveau als verslaggever/(opmaak)redacteur of programmamaker, binnen één van de volgende media: a b c d e de nieuwsgeoriënteerde geschreven pers: de landelijke en regionale dagbladen, de huis-aan-huisbladen, de nieuwsbladen, de landelijke en regionale persbureaus, opiniebladen en kabelkrant; de tijdschriften en overige periodieken: de publiekstijdschriften, de vaktijdschriften, de omroepbladen, de bedrijfsbladen en de sponsored magazines; de publieke en commerciële radio: bij landelijke, regionale en lokale radioredacties; de publieke en commerciële televisie: bij landelijke, regionale en lokale televisieredacties en teletekst; de nieuwe media: op de redactie van nieuwskranten en magazines op internet, intranet enz. Voorts heeft de student de potentie om na enige jaren praktijkervaring in de functie van journalist op uitvoerend niveau door te groeien naar coördinerende, leidinggevende functies: eindredacteur of chef redactie. 3.3 Beschrijving werkzaamheden van de journalist Wat doet die afgestudeerde journalist? In het werkproces vallen de volgende elementen te onderscheiden: * Zelfstandig bepalen van een relevant en passend onderwerp gegeven het schrijf- en/of productiedoel en de doelgroep van een bepaald medium. * Het plannen van het werkproces zodanig dat het product binnen de deadline kan worden afgeleverd. * Verwerven van informatie: nieuwsgaren en researchen van een onderwerp via bronnenonderzoek, vanuit een brede kennis van de maatschappij en een verantwoorde visie op het gebruik van bronnen. * Bewerken van de informatie: ordenen, beoordelen en gemotiveerd en kritisch selecteren, van en reflecteren op de verworven informatie. * Verwerken van de informatie in een adequate journalistieke en publiekgerichte vorm voor specifieke media. * Reflecteren op het eigen werkproces en product, op dat van anderen al dan niet binnen de redactie, en op de ontwikkelingen van het vak in het algemeen. Het gaat daarbij om een geheel van met elkaar te verbinden en naar elkaar verwijzende werkzaamheden, die elk op zich complexe taken kunnen zijn en zich soms tot specialismen verder laten ontwikkelen. Verwerving van de genoemde competenties vraagt een aanzienlijke inspanning tijdens de opleiding. De journalist voert zijn werkzaamheden of taken uit binnen de functionele context van een redactie of (journalistiek) bedrijf en in brede zin die van de samenleving, waaruit ook eisen voortvloeien waaraan hij moet kunnen voldoen. 7

8 3.4 Competenties en generieke HBO-bachelor competenties Op basis van de algemene typering van het beroep die gegeven is in 3.1 onderscheiden we een 10-tal beroepscompetenties. In feite kunnen we de hieronder beschreven competenties nog globaler typeren: - De competenties 1-6 leggen het accent op de journalist als ambachtelijk professional (Beroep). - De competenties 7 en 8 tonen de journalist die zichzelf ontwikkelt in relatie tot de maatschappij en het vak journalistiek (Persoon). - De competenties 9 en 10 leggen de nadruk op de journalist die als professional functioneert in een organisatie (Organisatie). Deze competenties zijn abstracte grootheden. We specificeren ze door aan te geven welke kwalificaties startende beroepsbeoefenaren aan het eind van de opleiding moeten hebben. 1. Relevante en passende onderwerpen en invalshoeken kunnen kiezen, gegeven het schrijf en/of productiedoel van een bepaald medium Om (1) te kunnen moet de journalist: - een grote mate van nieuwsgierigheid/betrokkenheid hebben naar/bij de maatschappelijke ontwikkelingen; - de actualiteit kennen en vanuit een gedegen algemene kennis van de maatschappij de nieuwswaardigheid van een onderwerp kunnen inschatten; - zijn doelgroep goed kennen en de relevantie van het onderwerp voor de doelgroep kunnen bepalen; - de mogelijkheden van het medium goed kennen om te bepalen of het onderwerp zich leent voor publicatie via dat medium; - inzicht hebben in zijn rol als journalist en zijn eigen normen en waarden die mede bepalen welk onderwerp hij kiest. 2. Kunnen plannen en organiseren van journalistiek werk Om (2) te kunnen moet de journalist: - benodigde tijd kunnen inschatten en inzet van anderen kunnen inplannen; - een realistisch werkplan kunnen maken; - op deadline kunnen werken. 8

9 3. Snel en gericht informatie betreffende het onderwerp kunnen verzamelen met nieuwsgaringtechnieken en methoden van research Om (3) te kunnen moet de journalist: - beschikken over een brede algemene ontwikkeling; - kennis hebben van belangrijke persbureaus, naslagwerken, databanken, het internet etc. en dit efficiënt kunnen gebruiken; - relevante zegslieden kunnen benaderen en (telefonisch) interviewen; - uit eigen waarneming gericht informatie ter plekke kunnen verzamelen; - al zijn bronnen kunnen beoordelen op toegankelijkheid, betrouwbaarheid en relevantie; - zijn bronnen efficiënt en effectief kunnen benaderen; - het belang onderkennen van het opbouwen en onderhouden van netwerken; - gericht informatie kunnen registreren in tekst, beeld en geluid; - evenwicht kunnen brengen in zijn berichtgeving door methoden als hoor/wederhoor en check/doublecheck stelselmatig te hanteren; - informatie kunnen vergaren uit bronnen in minstens twee vreemde talen. 4. Uit de verzamelde informatie de voor het product belangrijke informatie kunnen selecteren Om (4) te kunnen moet de journalist: - de verzamelde informatie kunnen analyseren en interpreteren; - hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden; - rekening houden met de ruimte- en of tijdsbeperkingen van zijn product; - besef hebben van de impact die bepaalde informatie heeft op zijn doelgroep en het verloop van het maatschappelijk debat; - besef hebben van de noodzakelijkheid van bepaalde informatie vanwege de logica van het verhaal; - gevoel hebben voor de meerwaarde van treffende citaten, details, voorbeelden, beelden en sfeerbepalende elementen; - kunnen selecteren op basis van juistheid, betrouwbaarheid en volledigheid van informatie. 5. De geselecteerde informatie op journalistieke wijze kunnen ordenen Om (5) te kunnen moet de journalist: - logische en chronologische ordeningen kunnen aanbrengen; - ordening vormtechnisch zichtbaar kunnen maken; - kunnen ordenen op grond van structuurconventies van het gekozen genre; - kunnen ordenen op basis van relevantie (omgekeerde piramidebouw). 9

10 6. Informatie kunnen presenteren in een adequate journalistieke vorm voor diverse media Om (6) te kunnen moet de journalist: - zich in woord en geschrift correct kunnen uitdrukken in de Nederlandse taal; - zich kunnen bedienen van journalistieke genres en bijbehorende stijltechnieken; - informatie creatief kunnen verwerken en vormgeven, oog hebbend voor de specifieke vormgevingsmogelijkheden van de verschillende media; - informatie kunnen uitdrukken in beeldtaal, fotomateriaal, schema's en infographics kunnen verwerken; - kunnen werken met combinaties van woord, beeld en geluid; - koppen, tussenkoppen, titels en onderschriften adequaat kunnen gebruiken; - eindredactie kunnen plegen op door hemzelf en anderen vervaardigde producten; - kunnen werken met de voor het vak belangrijke technische verwerkingshulpmiddelen, zoals tekstverwerkers, grafische systemen, montageapparatuur; - kunnen samenwerken met vormgevers, cameralieden, geluidstechnici en nieuwemediatechnici en inzicht hebben in de mogelijkheden van hun instrumentarium. 7. Eigen producten en handelen kunnen verantwoorden en andermans werk kunnen evalueren Om (7) te kunnen moet de journalist: - een helder beeld hebben van de kwaliteiten waaraan journalistieke producten moeten voldoen; - op grond daarvan eigen en andermans werk kritisch kunnen beschouwen en het oordeel helder en gemotiveerd kunnen overbrengen aan anderen, gebruikmakend van basale grammaticale en tekstanalytische begrippen; - basaal inzicht hebben in de adequaatheid van woordkeuze, in mogelijke creatieve stijlvormen en de gebruiksmogelijkheden van beide in de journalistiek; - basaal inzicht hebben in het gebruik van beeldelementen en de gebruiksmogelijkheden daarvan in journalistiek werk; - de ten behoeve van zijn product gemaakte keuzes ten aanzien van bronnen, aanpak en uitvoering kunnen toelichten en verantwoorden; - het product en het journalistiek handelen op basis van ethische maatstaven kunnen verantwoorden. 8. Kunnen reflecteren op de betekenis van en de ontwikkelingen binnen het vak Om (8) te kunnen moet de journalist: - kennis hebben van de plaats en de invloed van het vak in de samenleving; - kennis hebben van de belangrijke ontwikkelingen en theorieën m.b.t. het vak; - een eigen standpunt kunnen bepalen t.a.v. die ontwikkelingen en dat standpunt kunnen motiveren; - kunnen deelnemen aan discussies over het vak; - een standpunt inzake een vakonderwerp kunnen uitwerken in een opiniërend artikel. 10

11 9. Kunnen samenwerken in teamverband en/of redactieverband Om (9) te kunnen moet de journalist: - kunnen samenwerken met collega's om te komen tot een collectief product; - de competenties 1 t/m 7 in teamverband kunnen gebruiken; - beschikken over goede vergadertechnieken; - leiding kunnen geven en geleid kunnen en willen worden; - zich houden aan afspraken; - goede sociale omgangsvormen bezitten; - kunnen werken met productformules en redactiestatuten; 10. Kunnen werken binnen een organisatie of (eigen) bedrijf Om (10) te kunnen moet de journalist: - kennis hebben van de organisatiestructuren van journalistieke bedrijven; - kennis hebben van de productieprocessen in journalistieke bedrijven; - kennis hebben van de overlegstructuren binnen journalistieke bedrijven; - zicht hebben op de rechten en plichten van werknemers; - een eigen 'bedrijf' (freelance praktijk) praktisch en financieel kunnen inrichten en managen; - zichzelf en zijn ideeën kunnen presenteren bij collega's en opdrachtgevers. Ambitieniveau Alle scholen bieden een opleiding aan die studenten in staat stelt de hierboven genoemde competenties te verwerven, tot het niveau van de beginnende beroepsbeoefenaar. Leiding kunnen geven betekent in dit verband dus niet: de redactie van een dagblad kunnen leiden, maar wel: de rol van eindredacteur kunnen vervullen bij de productie van een van de schoolmedia. Het eigen journalistiek handelen evalueren betekent bijvoorbeeld: een verantwoording kunnen schrijven bij een verhaal of item van eigen hand. Generieke HBO bachelor competenties Het HBO-niveau van de opleiding wordt in de formulering van de competentiespecificaties op tal van punten zichtbaar. De complexiteit van de aan te leren kennis, vaardigheden en houding, alsmede de centrale positie die (sociaal)communicatieve vaardigheden en inzicht in het communicatieve proces daarin innemen, zijn kenmerkend voor het HBO-niveau. Dat geldt ook voor de complexiteit van handelen, de grote diversiteit aan communicatieve technieken, en de centrale rol van eigen inbreng en creativiteit in het journalistieke beroep. Daarnaast vraagt de inhoud van zijn producten om een brede kennis van en visie op maatschappelijke ontwikkelingen. Ook de ontwikkeling van analytisch vermogen is een noodzakelijke voorwaarde voor het kunnen functioneren op HBO-niveau. 11

12 De grote verscheidenheid aan journalistieke contexten maakt het noodzakelijk dat de beginnende journalist zijn competenties moet kunnen inzetten in uiteenlopende beroepssituaties. Vanuit het perspectief van beroepsmatig handelen is het kunnen integreren van kennis, inzichten, houdingen en vaardigheden een belangrijke HBO-competentie van de beginnende beroepsbeoefenaar. Vaak zal hij zelfstandig problemen formuleren en probleemgericht werken. Ook de centrale plaats voor het aanleren van maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef en de ontwikkeling van eigen, persoonlijke visie, aanpak en stijl van werken zijn eigen aan de journalistieke opleiding en tekenen het HBO-niveau. 12

Beoordeling Stage 2 Code: ST2

Beoordeling Stage 2 Code: ST2 Beoordeling Stage 2 Code: ST2 Student: Suzanne Huig Cijfer docentbegeleider: Studentnummer: 2134154 8 Docentbegeleider: Joop leuren Praktijkbegeleider: Rob van Trier Cijfer praktijkbegeleider: Stageperiode:

Nadere informatie

Beoordeling Stage 2 Code: ST2

Beoordeling Stage 2 Code: ST2 Beoordeling Stage 2 Code: ST2 Student: Saskia Geurds Cijfer docentbegeleider: Studentnummer: 2143427 7 Docentbegeleider: Marieke van Willigen Praktijkbegeleider: Renee Brouwer Cijfer praktijkbegeleider:

Nadere informatie

Beoordeling Stage 2 Code: ST2

Beoordeling Stage 2 Code: ST2 Beoordeling Stage 2 Code: ST2 Student: Ben v.d. Heijden Cijfer docentbegeleider Studentnummer: 247958 8 Docentbegeleider: PKK Cijfer praktijkbegeleider Praktijkbegeleider: Hans v.d. Dobbelsteen 8 Stageperiode:

Nadere informatie

Eindbeoordeling Stage 1. Code: ST1

Eindbeoordeling Stage 1. Code: ST1 Eindbeoordeling Stage 1 CIJFER: Code: ST1 Studiepunten: 17 Naam student: eeske van eenendaal Stagebedrijf: De elderlander, Redactie Rivierenland, standplaats Tiel Docentbegeleider: Trudy Braber Praktijkbegeleider:

Nadere informatie

De 6 Friesland College-competenties.

De 6 Friesland College-competenties. De 6 Friesland College-competenties. Het vermogen om met een open enthousiaste houding nieuwe dingen aan te pakken. Het vermogen jezelf steeds beter te leren kennen. Het vermogen om in te schatten in welke

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601

Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601 Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601 Doel Uitvoeren van redactionele werkzaamheden voor de totstandkoming van diverse in- en/of externe publicaties, alsmede het bewaken van de kwaliteit van de publicaties,

Nadere informatie

Redacteur. Context. Doel

Redacteur. Context. Doel Redacteur Doel (Doen) uitvoeren van redactionele werkzaamheden voor de totstandkoming van diverse in- en/of externe publicaties, alsmede het bewaken van de kwaliteit van de publicaties, conform de vastgelegde

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Examenprogramma beeldende vorming

Examenprogramma beeldende vorming Examenprogramma beeldende vorming Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 beeldende vorming 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1

Nadere informatie

Stageplan. Máxima Medisch Centrum. Marijke Bax / 2142490

Stageplan. Máxima Medisch Centrum. Marijke Bax / 2142490 Stageplan Máxima Medisch Centrum Marijke Bax / 2142490 2 Adresgegevens Naam: Marijke Bax Adres: Kouwbergen huisnummer: 4 Postcode: 6027 NS plaats: Soerendonk Huistelefoon: 0495-495065 Mobiel:06 57 31 12

Nadere informatie

4 Segment 3: werken aan ontwikkeling van het beroep 51 4.1 Competentie 9: innoveren 51 4.2 Competentie 10: deskundigheid bevorderen 55

4 Segment 3: werken aan ontwikkeling van het beroep 51 4.1 Competentie 9: innoveren 51 4.2 Competentie 10: deskundigheid bevorderen 55 Inhoud 1 Het ontwerpproces 9 1.1 Aanleiding 9 1.2 De opdrachtformulering 10 1.3 Beroepscompetenties: het ontwerpproces 10 1.4 Tijdpad 13 1.5 Indeling en opbouw van segmenten 14 2 Segment 1: werken met

Nadere informatie

examenprogramma s vo AANVULLING BEROEPSGERICHTE VAKKEN VOORTGEZET ONDERWIJS vmbo

examenprogramma s vo AANVULLING BEROEPSGERICHTE VAKKEN VOORTGEZET ONDERWIJS vmbo en mma s examenprogramma s vo AANVULLING BEROEPSGERICHTE VAKKEN VOORTGEZET ONDERWIJS vmbo 0. Inhoud 1. Preambule 2 2. Examenprogramma per vak. 4 2.0 Leeswijzer. 4 2.1 Techniek-breed *) 2.2 ICT-route *)

Nadere informatie

Nota. Generieke leerresultaten van FIIW. 1 Genese van het document

Nota. Generieke leerresultaten van FIIW. 1 Genese van het document GROEP WETENSCHAP & TECHNOLOGIE FACULTEIT INDUSTRIËLE INGENIEURSWETENSCHAPPEN W. DE CROYLAAN 6 BUS 2000 3001 HEVERLEE, BELGIË HEVERLEE 30 juli 2013 Nota Generieke leerresultaten van FIIW 1 Genese van het

Nadere informatie

De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn

De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn Examenprogramma dans Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 dans 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken aan vakoverstijgende

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

Redacteur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur bedrijfsvoering Afdelingshoofd

Redacteur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur bedrijfsvoering Afdelingshoofd Redacteur Doel (Doen) uitvoeren van redactionele werkzaamheden voor de totstandkoming van diverse in- en/of externe publicaties, alsmede het bewaken van de kwaliteit van de publicaties, conform de vastgelegde

Nadere informatie

Uw brief van Ons kenmerk Contactpersoon Zoetermeer HBO/AS/2002/4056

Uw brief van Ons kenmerk Contactpersoon Zoetermeer HBO/AS/2002/4056 OC enw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen Europaweg 4 Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer Telefoon (079)

Nadere informatie

Bijlage A Competenties van de opleiding

Bijlage A Competenties van de opleiding Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr.

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr. Keuzedeel mbo Voorbereiding hbo behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo Geldig vanaf 1 augustus 2013 Crebonr. Vastgesteld Penvoerder: Ontwikkeld door: 2 van 7 1. Algemene informatie D1: Voorbereiding

Nadere informatie

Student Company op het hbo. Stappenplan

Student Company op het hbo. Stappenplan Student Company op het hbo Tijdens Student Company ontwikkelen de studenten een bedrijfsconcept en rollen dit uit gedurende een collegajaar lang. Ze verdelen functies, bepalen hun doelgroep, brainstormen

Nadere informatie

1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn

1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn Eamenprogramma lichamelijke opvoeding 2 Informatiewijzer 1. Preambule 2. Leeswijzer 3. Lichamelijke opvoeding 2 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo

Nadere informatie

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria Management, finance en recht Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria De verwarring voorbij Naar hernieuwd zelfvertrouwen Congres Praktijkgericht onderzoek in het HBO Amersfoort, 11 december 2012

Nadere informatie

Deze versie treedt in werking op 1 september 2016 en vervangt alle voorgaande versies.

Deze versie treedt in werking op 1 september 2016 en vervangt alle voorgaande versies. III FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirectie op 14 maart 2016. Instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op 4 juli 2016. Deze versie treedt in werking op 1

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo. Code K0125

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo. Code K0125 Keuzedeel mbo Voorbereiding hbo gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo Code K0125 Penvoerder: Sectorkamer handel Gevalideerd door: Sectorkamer handel Op: 10-11-2015 2 van 6 1. Algemene informatie

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA

Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA Inleiding Tijdens de eerste studiedag van de BAMA-werkgroep op 10 oktober l.l. werd aan de BAMAcoördinatoren de opdracht gegeven om

Nadere informatie

LEERDOELEN RUIMTELIJKE VORMGEVING

LEERDOELEN RUIMTELIJKE VORMGEVING LEERDOELEN RUIMTELIJKE VORMGEVING Tijdens Tijdens elke elke BPV BPV periode periode werk werk je je aan aan 6 5.. 4 Minstens 3 kies je uit kies een je lijst uit met een bestaande lijst met bestaande doelen

Nadere informatie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie Toetsvormen Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie 1 Waarom wordt er getoetst? Om te beoordelen in hoeverre de student in staat is te handelen zoals op academisch

Nadere informatie

Het Sectorwerkstuk. Naam leerling

Het Sectorwerkstuk. Naam leerling Het Sectorwerkstuk Nakijkboekje: Naam leerling Naam docent Titel werkstuk Het werkstuk wordt nagekeken met behulp Van de formulieren in dit boekje door de begeleider en eventueel (afspreken!) een andere

Nadere informatie

Praktijkervaring een plaats geven in het onderwijs. Karin Kleine

Praktijkervaring een plaats geven in het onderwijs. Karin Kleine Praktijkervaring een plaats geven in het onderwijs Karin Kleine Professionaliseren Opleiding Werkervaring Persoonlijke kenmerken Motivatie/ondernemerschap teamintervisie Leren van en met elkaar Individueel

Nadere informatie

Examenprogramma muziek

Examenprogramma muziek Examenprogramma muziek Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 muziek 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken aan vakoverstijgende

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie Uittreksel uit het visitatierapport biomedische laboratoriumtechnologie voedings- en dieetkunde, 15 december 2008 Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Vastgesteld in de bestuursvergadering van 24 mei 2007 PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Binnen de voor de stichting geldende statuten en reglementen, is het College van Bestuur het bevoegd gezag van de stichting,

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 16 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn

De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn Examenprogramma vmbo 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken aan vakoverstijgende thema's De leerling leert, in het kader van een

Nadere informatie

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot GMW Geïntegreerde competentieverwerving 2 AD2 40 n.v.t. 220 JA aanvragen

Nadere informatie

DLR Domeinspecifieke Leerresultaten (DLR) van de Master in Industriële Wetenschappen: Elektronica ICT

DLR Domeinspecifieke Leerresultaten (DLR) van de Master in Industriële Wetenschappen: Elektronica ICT KULeuven Opleidingen : Master in Industriële Wetenschappen: Elektronica ICT Master in Industrial Sciences: Electronic Engineering DLR Domeinspecifieke Leerresultaten (DLR) van de Master in Industriële

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam opleiding IAM/CMD. Beoordelingsformulier afstudeerproject Ondertekening. handtekening. Student Studentnr:

Hogeschool van Amsterdam opleiding IAM/CMD. Beoordelingsformulier afstudeerproject Ondertekening. handtekening. Student Studentnr: Beoordelingsformulier afstudeerproject 2011-12 Ondertekening naam handtekening Student Studentnr: Afstudeerdocent Tweede lezer Externe deskundige Organisatie: Datum Toelichting Het afstudeerproject bestaat

Nadere informatie

HET NIEUWE CURRICULUM WERKVELD HBO-V 19 NOVEMBER 2015

HET NIEUWE CURRICULUM WERKVELD HBO-V 19 NOVEMBER 2015 HET GEHEIM VAN GOED BEGELEIDEN IS GOED LUISTEREN NAAR DE STUDENTEN JOHN HATTIE HET NIEUWE CURRICULUM WERKVELD HBO-V 19 NOVEMBER 2015 Beroepsprofiel 2020-Christine Rietveld Aan de slag Wat gaan we doen?

Nadere informatie

Voorjaar I. Missie van het centrum

Voorjaar I. Missie van het centrum Aanwerving Pedagogische stafmedewerker verantwoordelijk voor de inhoudelijke en pedagogische ondersteuning van de educatieve medewerkers en de kwaliteitszorg van de educatieve processen. I. Missie van

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013.

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Keuzedeel mbo Voorbereiding hbo behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo Geldig vanaf 1 augustus 2013 Crebonummer(s) Penvoerder: Ontwikkeld door: 2 van 8 Leeswijzer Dit document bevat de kwalificatie-eisen

Nadere informatie

Docentendag 2015. Welkom collega s. Mediaredactie, is dat eigenlijk wel voor mbo ers?

Docentendag 2015. Welkom collega s. Mediaredactie, is dat eigenlijk wel voor mbo ers? Docentendag 2015 Welkom collega s Mediaredactie, is dat eigenlijk wel voor mbo ers? Wie ben ik Jan Smit (1955) Docent journalistieke vaardigheden Voorheen freelance docent Nieuws en Informatie bij Saxion

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 2 maart 2015 Met nstemming van de facultaire medezeggenschapsraad A. Nadere facultaire invulling van

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam / Domein MCI. Opleiding Interactieve Media / Communication and Multimedia Design

Hogeschool van Amsterdam / Domein MCI. Opleiding Interactieve Media / Communication and Multimedia Design Hogeschool van Amsterdam / Domein MCI Opleiding Interactieve Media / Communication and Multimedia Design Bijlage bij handleiding Afstudeerstage voor studenten sept 2011 Afstudeercoördinatie: Annekee van

Nadere informatie

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER De PThU kent twee competentieprofielen, die voor de gemeentepredikant en die voor de geestelijk verzorger. Ze verschillen in onderdelen, maar

Nadere informatie

Begrippenkader Studieloopbaanbegeleiding en Reflectie

Begrippenkader Studieloopbaanbegeleiding en Reflectie Begrippenkader Studieloopbaanbegeleiding en Reflectie Kariene Mittendorff, lectoraat Innovatief en Effectief Onderwijs Studieloopbaanbegeleiding Binnen scholen wordt op verschillende manieren gewerkt aan

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie In deze informatie-set vindt u voorbeelden van documenten en profielen die door Wmo Adviesraden zijn gebruikt in het Plan van aanpak bij de omvorming naar een brede Adviesraad Sociaal Domein of Participatieraad.

Nadere informatie

Examenprogramma Nederlandse taal vmbo vanaf het CE 2014

Examenprogramma Nederlandse taal vmbo vanaf het CE 2014 Informatiewijzer: 1. Preambule 2. Leeswijzer 3. Nederlands vmbo 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1. Werken aan vakoverstijgende thema's

Nadere informatie

Educatief Professioneel (EDUP) - C1

Educatief Professioneel (EDUP) - C1 Educatief Professioneel (EDUP) - C1 Voor wie? Voor hogeropgeleide volwassenen (18+) die willen functioneren in een uitdagende kennis- of communicatiegerichte functie: in het hoger onderwijs, als docent

Nadere informatie

Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel

Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel Auteurs: Sara Diederen Rianne van Kemenade Jeannette Geldens i.s.m. management initiële opleiding (MOI) / jaarcoördinatoren 1 Inleiding Dit document is bedoeld

Nadere informatie

Blauwdruk Leerlijn Seksualiteit

Blauwdruk Leerlijn Seksualiteit RAAK-Pro project: ezond seksueel gedrag in de residentiële jeugdzorg Blauwdruk Leerlijn Seksualiteit Het project Seksueel gezond gedrag in de RJ heeft twee doelstellingen: 1. De handelingsverlegenheid

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Examenprogramma Engelse taal

Examenprogramma Engelse taal Examenprogramma Engelse taal Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 Engelse taal 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken aan

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 27 januari 2014 Instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op..2014 A. Nadere facultaire invulling

Nadere informatie

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer

Examenprogramma maatschappijleer Examenprogramma maatschappijleer Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 maatschappijleer 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken

Nadere informatie

Profiel. Strategisch beleidsadviseur HRM. 29 april 2016. Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden

Profiel. Strategisch beleidsadviseur HRM. 29 april 2016. Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden Profiel Strategisch beleidsadviseur HRM 29 april 2016 Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden Voor meer informatie over de functie Erik Frieling, adviseur Leeuwendaal

Nadere informatie

ten behoeve van het beoordelingsportfolio Startbekwaamheid Hoofdfase 3, ALO

ten behoeve van het beoordelingsportfolio Startbekwaamheid Hoofdfase 3, ALO Zelfevaluatie ten behoeve van het beoordelingsportfolio Startbekwaamheid Hoofdfase 3, AL pleiding Academie voor Lichamelijke pvoeding Februari 2013 Zelfevaluatie ten behoeve van het beoordelingsportfolio

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD ILS Nijmegen Mei 2009 Voorwoord: Dit voorstel voor een competentieprofiel van de spd is ontworpen op verzoek van de directies van ILS- HAN en ILS-RU door de productgroep

Nadere informatie

Intercultureel vakmanschap in de stage

Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking C Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking voor hsao-opleidingen en stageverlenende instellingen in de jeugdzorg HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao

Nadere informatie

Educatief Professioneel (EDUP) - C1

Educatief Professioneel (EDUP) - C1 Educatief Professioneel (EDUP) - C1 Voor wie? Voor hogeropgeleide volwassenen (18+) die willen functioneren in een uitdagende kennis- of communicatiegerichte functie: in het hoger onderwijs, als docent

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe standaarden voor examinering van Competentie Gericht Onderwijs. Confrontatie tussen twee visies

Op zoek naar nieuwe standaarden voor examinering van Competentie Gericht Onderwijs. Confrontatie tussen twee visies Op zoek naar nieuwe standaarden voor examinering van Competentie Gericht Onderwijs. Confrontatie tussen twee visies Inleiding Binnen de inspectie wordt gewerkt aan de afstemming en toekomstige integratie

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader Doel van de functiefamilie Leiden van een geheel van activiteiten en medewerkers en input geven naar het beleid teneinde een kwaliteitsvolle, klantgerichte dienstverlening te verzekeren en zodoende bij

Nadere informatie

Examenprogramma wiskunde D havo

Examenprogramma wiskunde D havo Examenprogramma wiskunde D havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kansrekening en statistiek

Nadere informatie

De Rekenkamer Metropool Amsterdam zoekt. Twee Onderzoekers. Voor uur per week

De Rekenkamer Metropool Amsterdam zoekt. Twee Onderzoekers. Voor uur per week De Rekenkamer Metropool Amsterdam zoekt Twee Onderzoekers Voor 24-36 uur per week Wij zijn op zoek naar flexibele onderzoekers op niveau. De onderzoeker draagt bij aan verbetering van het onderzoek en

Nadere informatie

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Bijlage 3 Materiaal Workshop Studiekeuze (1,5 uur) werkboek voor leerlingen Centrum voor Studie en Loopbaan, Vrije Universiteit Amsterdam Inhoudsopgave

Nadere informatie

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dr. ir. J.M.M. Ritzen Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer. 21 januari 1998.

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dr. ir. J.M.M. Ritzen Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer. 21 januari 1998. Nassaulaan 6 2514 JS Den Haag Telefoon (070) 363 79 55 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dr. ir. J.M.M. Ritzen Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer Fax (070) 356 14 74 E-mail secretariaat@onderwijsraad.nl

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Aanleiding nieuw Beroepsprofiel Zorg met ingang van 2020 Grote fragmentatie van de zorg, beroepen en opleidingen (Kaljouw, 2015). meer dan 2400 verschillende

Nadere informatie

Leerarrangement Trendanalyse Health

Leerarrangement Trendanalyse Health Leerarrangement Trendanalyse Health Inleiding Gezondheid is voor iedereen een meer of minder belangrijk onderdeel van zijn leven. Bepaalde keuzes die je maakt, heeft te maken met gezondheid. Keuzes op

Nadere informatie

Juridische kennis en professionele vaardigheden

Juridische kennis en professionele vaardigheden Eindtermen Bachelor Rechtsgeleerdheid master rechtsgeleerdheid De bachelor heeft kennis van en inzicht in het geldende recht alsmede recht met elkaar verbonden zijn. De bachelor is in staat om vanuit het

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

De faculteit Communicatie en Journalistiek kent de volgende nadere regelgeving die een integraal onderdeel van de OER vormen:

De faculteit Communicatie en Journalistiek kent de volgende nadere regelgeving die een integraal onderdeel van de OER vormen: 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN FCJ A. Nadere facultaire invulling van enige artikelen uit de HU-OER Artikel 33 Inschrijving voor tentamens 1. Door zich in te schrijven voor een cursus, is de student

Nadere informatie

WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria:

Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria: Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria: Regie Documentaire Weet in een door de student zelf gemaakte film al basaal te boeien

Nadere informatie

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen 1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen Wanneer je als student in het hoger onderwijs de opdracht krijgt om te zoeken naar wetenschappelijke informatie heb je de keuze uit verschillende informatiebronnen.

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Faculteit Geesteswetenschappen BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Onderstaand formulier betreft de beoordeling van het stageverslag en het onderzoeksverslag. Deze wordt door de begeleidende

Nadere informatie

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA VOORWOORD Hoe leiden we elke student op tot de professional voor de wereld van morgen? Met de blik op 2025 daagt die vraag

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.2 Klantenadviserend (externe klanten)

FUNCTIEFAMILIE 1.2 Klantenadviserend (externe klanten) Doel van de functiefamilie Vanuit een specialisatie professioneel advies of begeleiding geven aan externe klanten deze klanten oplossingen aan te reiken of maximaal te ondersteunen in het vinden van een

Nadere informatie

FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM:

FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM: FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM: De (G)OC heeft als formele wettelijke vastgelegde taak het adviseren over de OER en het jaarlijks beoordelen

Nadere informatie

Profiel Raad van Toezicht Almere College

Profiel Raad van Toezicht Almere College Almere College finiknmř f.w'iíooi '-co» tup. imnc--ws Profiel Raad van Toezicht Almere College Taak en karakterisering Raad van Toezicht 1. De Raad van Toezicht oefent toezicht uit op het College van Bestuur

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Van: Werkgroep Beroepsprofiel Bachelor of Engineering. Betreft: Evaluatie Bachelorprofiel Engineering met de techniekhogescholen

Van: Werkgroep Beroepsprofiel Bachelor of Engineering. Betreft: Evaluatie Bachelorprofiel Engineering met de techniekhogescholen Van: Werkgroep Beroepsprofiel Bachelor of Engineering Betreft: Evaluatie Bachelorprofiel Engineering met de techniekhogescholen Den Haag, 24 juni 2011 Beste Collega, Het landelijke beroepsprofiel Bachelor

Nadere informatie