Actief Burgerschap op Eijkhagen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014"

Transcriptie

1 Actief Burgerschap op Eijkhagen In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het nemen van verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de samenleving, meer oog voor wat mensen bindt. Eijkhagen wil leerlingen de kennis, vaardigheden en houding helpen bijbrengen die nodig zijn om een actieve rol te kunnen spelen in de eigen leefomgeving en in de samenleving. Dit sluit volledig aan bij onze visie: Wij willen een leer- en leefgemeenschap zijn, die alle leden van die gemeenschap uitdaagt tot groei, die op een verantwoorde wijze inspeelt op ontwikkelingen in onze samenleving en in het onderwijs, daarbij rekening houdend met de persoonlijke ontwikkeling en situatie. In het kader van actief burgerschap en sociale integratie leren leerlingen over begrippen als democratie, grond- en mensenrechten, duurzame ontwikkeling, conflicthantering, sociale verantwoordelijkheid, gelijkwaardigheid en het omgaan met maatschappelijke diversiteit. Burgerschapsvorming is geen apart vak op Eijkhagen. De kennis, vaardigheden en houding die leerlingen nodig hebben komt aan de orde bij verschillende vakken en activiteiten in en rond de school. De vaardigheden worden aangeleerd door te oefenen. Uitgangspunt daarbij is dat de hele school en haar omgeving een oefenplaats zijn. Daarbij onderscheiden we drie domeinen. De school als oefenplaats voor democratie Leerlingen moeten kunnen oefenen met sociale omgangsvormen, democratische principes, verschillen in opvattingen, het oplossen van conflicten en bijdragen aan algemene belangen. De school als oefenplaats voor participatie Leerlingen moeten kunnen oefenen met het beïnvloeden van hun omgeving door vormen van consultatie, inspraak en inzet. Dit vraagt om diverse houdingen en vaardigheden zoals samenwerking, assertiviteit, oplossingsgerichtheid, onderscheiden individueel en collectief belang. De school als oefenplaats voor identiteitsvorming Identiteitsvorming vindt gedurende het hele leven plaats, maar tijdens de schoolgaande leeftijd doorloopt de identiteitsontwikkeling enkele belangrijke fasen. Identiteitsvorming vindt in belangrijke mate plaats in interactie met anderen, door contact met andere opvattingen en nieuwe informatie, door perspectiefwisseling, experimenteren met rollen en door zelfreflectie. Daarbij is niet alleen aandacht voor de uniciteit van mensen, maar ook voor gemeenschappelijkheden. In de matrix op de volgende pagina s is terug te vinden hoe wij concreet invulling geven aan de drie domeinen. 1

2 Democratie Leerlingen kunnen op de school ervaringen opdoen met democratische principes zoals gelijkwaardigheid, vrijheid van meningsuiting, regels en afspraken, besluitvormingsprocessen. LV leerjaar 3: Hoofdstuk 3 over wat wel en niet deugt Par. 1 Normen en waarden, par. 2 De gulden regel ML: Aan het begin van het schooljaar worden tijdens de mentorlessen klassenafspraken gemaakt. Dit om conflicten te vermijden. Deze worden in het klassenboek geplakt LV BB HAVO/VWO: iedere les begint met een door een leerling voorbereid en geleid debat over een actualiteit uit het nieuws. Hoe en wanneer gemeten LV leerjaar 3 periode 2 Schriftelijke toets Hoofdstuk 3 LV BB H/V: Iedere leerling krijgt een beoordeling voor deze presentatie. Gewicht 1 (1x per jaar per leerling) Leeractiviteiten gericht op dialoog, discussie en debat worden toegepast. Socratisch gesprek wordt geoefend met de leerlingen. Deze werkvorm is gericht op het samen nadenken over een onderwerp om daardoor tot dieper inzicht te komen. MA klas 4 VHAOnderwijsleergesprekken toegespitst op actualiteit ML: Tijdens de mentorlessen komen verschillende onderwerpen aan bod oa pesten. Dit onderdeel wordt in dialoog en debat besproken. Daarnaast bestaat het project cyberpesten. Dit vindt plaats in leerjaar 1 t/m 3. Leerlingen ervaren/leren hoe je pestgedrag online kunt vermijden/uit de weg gaan. Inzicht in socratische gespreksvoering wordt getoetst als onderdeel van de toets Denken periode 1 BB MA klas 4 VHAOnderwijsleergesprekken toegespitst op actualiteit ML: monitor veiligheid. In jaarlijkse Algemene leerlingenenquete. De school besteedt structureel aandacht aan omgangsvormen, sociale vaardigheden en conflicthantering. LV Brugklas: Hoofdstuk 6 Omgaan met elkaar ML bk: Methode Tumult: onderdeel van studieles: normen en waarden. Mentor: klassengesprek met leerlingen (conflicthantering) Zorgteam Project "Luister eens" Nederlandse spoorwegen (vandalisme en geweld) 2 LV BK: toets hoofdstuk 6 periode 3 ML bk: Tevredenheidsenquete brugklas. Jaarlijks.

3 Informatie is nodig om tot een goede afweging te komen. Informatievaardigheden waaronder kritisch omgaan met bronnen en het onderscheiden van feiten en meningen worden geoefend. De school biedt kansen om kennis te maken met de samenleving door buitenschoolse activiteiten zoals de maatschappelijke stage. BB levensbeschouwing: hoofdstuk Argumenten wordt behandeld. Aandacht voor wat goede argumenten zijn om je mening te onderbouwen. GS alle leerjaren: Kritisch omgaan met bronnen Verplichte maatschappelijke stage in klas drie. Alle leerlingen vervullen een stage van 30 uur. Internationale kennismaking in uitwisselingen, projecten en buitenlandse reizen. Goethe- project Versterkt Duits in BB VtHV Beroepenmarkt Aken met 4 vmbo-t. Leerlingen leren de Duitse bedrijven kennen die net over de grens liggen Deelname aan activiteiten Stichting Support Landgraaf (Leerjaar 1) LV: schriftelijke toets argumenten Periode 1. Onderdeel van SE1 GS alle leerjaren: Omgaan met bronnen is onderdeel van alle toetsen. Evaluatie door leerling zelf en stagebegeleider stageinstantie. Evaluatieverslagen, presentaties Examen Goetheinstituut tevredenheidsonderzoek tevredenheidsonderzoek en Blog in Tumult. Doe/ informatie-dag techniek en zorg l leerlingen klas 2. Leerlingen worden geïnformeerd over de verschillende beroepen in de zorg en de mogelijkheden daarin. tevredenheidsonderzoek Leerlingen kennen de basisprincipes van democratie en de rechtsstaat. LVbrugklas : hoofdstuk 1 Hoofdwaarden van de samenleving LV leerjaar 2: in periode 2 wordt hoofdstuk 5 Burger van Nederland behandeld. Canon: enkele vensters worden behandeld. LV BB H/V: periode 3 Hoofdstuk Samenleven GS BB Ontstaan van de Nederlandse democratie LVbrugklas periode 1 toets over hoofdstuk 1 Hoofdwaarden van de samenleving. LV leerjaar 2 schriftelijke toets Burger van Nederland Periode 2 LV BB H/V toets samenleven periode 3 GS BB Schoolexamen 3

4 MA klas 4: de rechtstaat MA klas 4: schoolexamen Leerlingen kennen de relatie Burger Staat op het gebied van rechten en plichten. Leerlingen kennen de staatsinrichting van Nederland en Europa. LV Brugklas: als onderdeel van Hoofdstuk 2 Wie ben ik? worden enkele artikelen uit de grondwet behandeld. MA klas 4 pluriforme samenleving en verzorgingsstaat, GS BB: geschiedenis van de parlementaire democratie MA klas 4: parlementaire democratie LV BK: SO periode 2 Grondwet. Groepsopdracht: bedenk een fantasieland en ontwerp de grondwet van dat land. Aansluitend stemronde in de klas voor het beste land. Groepscijfer. MA klas 4: Schoolexamen GS BB: Schoolexamen MA klas 4 Schoolexamen Participatie Vormen van leerling-participatie maken deel uit van het schoolbeleid. Bij het nemen van beslissingen en initiatieven in de klas of in de school, wordt afgewogen of- en hoe leerlingen hierbij betrokken kunnen worden. Leerlingen hebben ruimte om zelf een vorm van leerlingenparticipatie te initiëren. De school heeft een actieve leerlingenraad die voor de leerlingen zichtbare invloed heeft. Leerlingen dragen op structurele en zichtbare wijze bij aan het algemeen belang binnen en buiten de school. Klassenvertegenwoordigers per klas geven feedback op o.a. concept toetsrooster In alle leerjaren In alle leerjaren Er is een actieve leerlingenraad die tevens een afvaardiging heeft in de MR. De leerlingenraad wordt betrokken bij beleidsontwikkeling en evaluatie Hoe en wanneer gemeten Vastgelegd in overzicht Gemeten in tevredenheid enquête Voorbeelden: invulling laatste schooldag, Dag der Verleiding. Invulling jaarlijkse klassenactiviteit Galacommissie, Organisatie eindfeest Vt4 Invulling en uitvoering sociale acties rond Kerst 4

5 Identiteit Er worden werkvormen gebruikt die bijdragen aan de samenwerking tussen leerlingen van verschillende afkomst, culturen, seksen etc. Gelegenheden binnen en buiten de school worden daarbij benut. De docenten zijn competent in het begeleiden en onderwijzen van leerlingen met verschillende (culturele) achtergronden. Het onderwijsaanbod omvat inhouden die kunnen bijdragen aan identiteitsvorming zoals levensbeschouwing, (sub)culturele groepen, emancipatie, geschiedenis (canon). LV alle leerjaren: de debatten en discussies die wij in de lessen LV voeren gaan vaak over het omgaan met verschillen tussen mensen. Ook verschillen in de klas worden besproken. ML onderdeel van methode Tumult is leren samenwerken rekening houdend met verschillen. Onderdeel van omgaan met verschillen LV brugklas periode 3: Jodendom, Christendom, Islam Kennismaking. GS alle leerjaren. Methode is opgebouwd rond de canon geschiedenis. Hoe en wanneer gemeten Gemeten in competentiewaardering docenten door leerlingen LV brugklas: schriftelijke toets hoofdstuk 3. LV brugklas: werkstuk Wie ben ik? Leerling reflecteert over zijn/haar levensbeschouwing. Beoordeling gewicht 2 GS: Canon maakt geïntegreerd deel uit van de getoetste stof. De school bestrijdt uitsluiting en discriminatie. Lovebuzz klas 1 en 2 Leerlingen worden geïnformeerd over relaties(verboden/niet verbonden) in verschillende culturen. Daarnaast krijgen de leerlingen informatie over soorten liefden en seksualiteit. (o.a. Dag der Verleiding) Leerlingenstatuut beschrijft hoe wij omgaan met elkaar Wordt gemeten in algemene leerlingen enquête 5

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Burgerschapsvorming op CCZ

Burgerschapsvorming op CCZ Burgerschapsvorming op CCZ Visie Een groot deel van alle leerlingen in het voortgezet onderwijs zit op het VMBO. Jonge mensen met verschillende achtergronden, capaciteiten, culturen en leerstijlen. Zij

Nadere informatie

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Inleiding Dit Wellant visiedocument beschrijft de algemene visie van Wellantcollege t.a.v.

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord

Maatschappelijk Verantwoord Maatschappelijk Verantwoord Instrument voor zelfevaluatie actief burgerschap en sociale Integratie SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Maatschappelijk Verantwoord Instrument voor zelfevaluatie

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE 1 ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE OP DE VALKENHEUVEL De wetgever schrijft scholen in Nederland voor om zich actief in te spannen om het besef van kinderen

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010 Visiedocument Actief Burgerschap Januari 2010 Gereformeerde scholen voor speciaal basisonderwijs Het Baken en De Drieluik Inleiding Actief Burgerschap U staat op het punt ons visiestuk actief burgerschap

Nadere informatie

Wat is burgerschap? Een inleiding

Wat is burgerschap? Een inleiding Wat is burgerschap? Een inleiding Dhr. C.G.R. Ledes Wat gaan we doen? Introductie & kennismaken Absenties opnemen Afspraken maken Verwachtingen en planning van deze periode Wat is burgerschap? - opdracht

Nadere informatie

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Methode Schokland 3.0 van Deviant. De methode is ontwikkeld conform het vernieuwde brondocument 'Loopbaan en burgerschap in het mbo'. 2013-2014 team Horeca

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

Notitie burgerschapszin en sociale integratie Juni 2016

Notitie burgerschapszin en sociale integratie Juni 2016 Notitie burgerschapszin en sociale integratie Juni 2016 Voorwoord Actief burgerschap en sociale integratie is bij uitstek een thema waarover het openbaar onderwijs kleur dient te bekennen. Kenmerkend voor

Nadere informatie

Burgerschap in kaart gebracht

Burgerschap in kaart gebracht Burgerschap in kaart gebracht SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern

Nadere informatie

Actief Burgerschap. o.b.s. de Wezeboom Ruinerwold (Oosteinde) 1 Actief Burgerschap versie o.b.s. de Wezeboom

Actief Burgerschap. o.b.s. de Wezeboom Ruinerwold (Oosteinde) 1 Actief Burgerschap versie o.b.s. de Wezeboom Actief Burgerschap o.b.s. de Wezeboom Ruinerwold (Oosteinde) 1 Actief Burgerschap versie 10-07-2016 o.b.s. de Wezeboom 1. Bovenschools gedeelte Actief Burgerschap Actief burgerschap verwijst naar de bereidheid

Nadere informatie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie 1 1. Inhoudsopgave: pagina 2. Visie op burgerschapsvorming en sociale integratie 3 3. Populatie van de Oostpoort 5 4. Beleid 5

Nadere informatie

Rotterdam, september Beste leerling uit klas 4 VWO, beste ouders/verzorgers,

Rotterdam, september Beste leerling uit klas 4 VWO, beste ouders/verzorgers, PTA van klas 4 VWO Rotterdam, september 2010 Beste leerling uit klas 4 VWO, beste ouders/verzorgers, Voor je/u ligt het Programma van Toetsing en Afsluiting van klas 4 VWO In dit PTA staat alle informatie

Nadere informatie

Hieronder volgt een kort verslag van wat het Eckartcollege doet aan burgerschapsvorming.

Hieronder volgt een kort verslag van wat het Eckartcollege doet aan burgerschapsvorming. Burgerschapsvorming op het Eckartcollege Burgerschap is niet als vak opgenomen in het curriculum op het Eckartcollege. We zien burgerschapsvorming als één van onze taken en het is dan ook geïntegreerd

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING. 4 (t)vwo. Charlemagne College. Eijkhagenlaan 31, Landgraaf

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING. 4 (t)vwo. Charlemagne College. Eijkhagenlaan 31, Landgraaf PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 4 (t)vwo 2015 2016 Charlemagne College Eijkhagenlaan 31, Landgraaf Voorwoord PTA Boekje 4 (t)vwo schooljaar 2015 2016 Beste leerling, Hierbij ontvang je het PTA boekje

Nadere informatie

Obs de Bouwsteen. Notitie actief burgerschap en sociale integratie OBS DE BOUWSTEEN. actief burgerschap en sociale integratie

Obs de Bouwsteen. Notitie actief burgerschap en sociale integratie OBS DE BOUWSTEEN. actief burgerschap en sociale integratie Obs de Bouwsteen Notitie actief burgerschap en sociale integratie OBS DE BOUWSTEEN 1. Wat is actief burgerschap? Actief burgerschap is: de bereidheid en het vermogen om deel uit te kunnen maken van een

Nadere informatie

De Onderwijsraad heeft in deze zes kerndoelen geformuleerd waar het primair onderwijs aan moet voldoen inzake Actief Burgerschap:

De Onderwijsraad heeft in deze zes kerndoelen geformuleerd waar het primair onderwijs aan moet voldoen inzake Actief Burgerschap: Actief Burgerschap Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Actief Burgerschap: een nadere kennismaking 3 3. Actief Burgerschap: een doel en een middel 4 4. Actief Burgerschap: Hoe leren we dit aan? 5 5. Actief

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 éé 13 14 15 16 17 18 19 129 121 94% 8 6% 86 86 100% 0 0% 82 79 96% 3 4% 100 96 96% 4 4% 139 114 82% 25 18% 9 9 100% 0 0% 24 24 100% 0 0% 11 11 100% 0 0% 31 30 97% 1 3% 100% 0

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 4 HAVO Charlemagne College. Eijkhagenlaan 31, Landgraaf

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 4 HAVO Charlemagne College. Eijkhagenlaan 31, Landgraaf PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 4 HAVO 2017-2018 Charlemagne College Eijkhagenlaan 31, Landgraaf Voorwoord PTA Boekje 4 havo schooljaar 2017-2018 Beste leerling, Hierbij ontvang je het PTA boekje

Nadere informatie

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN 3.1 Exploreren, verkennen en integreren van de mogelijkheden van de mens 3.2 Exploreren, verkennen en integreren van de grenzen van de mens 3.3 Ontdekken

Nadere informatie

Burgerschap in kaart gebracht

Burgerschap in kaart gebracht SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en de ander.

De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en de ander. Burgerschapsvorming en sociale integratie De visie van de school We zijn een openbare basisschool. We werken volgens de richtlijnen en doelstellingen zoals beschreven in de Wet Primair Onderwijs. Het doel

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat

Nadere informatie

Examenreglement Programma van Toetsing en Afsluiting 4 VWO Vernieuwde Tweede Fase

Examenreglement Programma van Toetsing en Afsluiting 4 VWO Vernieuwde Tweede Fase Examenreglement Programma van Toetsing en Afsluiting 4 VWO Vernieuwde Tweede Fase 2016-2017 1 INHOUDSOPGAVE Opmerking over het Examenreglement 2 Programma van Toetsing en Afsluiting Maatschappijleer 3

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP. Op CDS t Kompas

ACTIEF BURGERSCHAP. Op CDS t Kompas ACTIEF BURGERSCHAP Op CDS t Kompas ACTIEF BURGERSCHAP Voorwoord Kinderen voorbereiden op hun rol van burger in de samenleving is al eeuwenlang een taak van het onderwijs. In de Wet op Primair Onderwijs

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

OUDERAVOND 21 SEPTEMBER 2016 KLAS 3 MAVO WELKOM

OUDERAVOND 21 SEPTEMBER 2016 KLAS 3 MAVO WELKOM OUDERAVOND 21 SEPTEMBER 2016 KLAS 3 MAVO WELKOM Programma voor vanavond Even voorstellen. Algemene informatie van de afdelingscoördinator Wat dit schooljaar te doen? Kennismaking met de mentor https://youtu.be/iscat_uzkvo

Nadere informatie

Actief Burgerschap. JPS de Wiekslag. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau-

Actief Burgerschap. JPS de Wiekslag. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- JPS de Wiekslag Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Inhoud INLEIDING... 3 VISIE OP ACTIEF BURGERSCHAP... 3 1) BURGERSCHAP... 4 DRIE DOMEINEN... 4 2) ACTIEF BURGERSCHAP: HOE

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 4 HAVO. Charlemagne College Eijkhagen Eijkhagenlaan 31, Landgraaf

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 4 HAVO. Charlemagne College Eijkhagen Eijkhagenlaan 31, Landgraaf PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 4 HAVO 2016 2017 Charlemagne College Eijkhagen Eijkhagenlaan 31, Landgraaf Voorwoord PTA Boekje 4 havo schooljaar 2016 2017 Beste leerling, Hierbij ontvang je het PTA

Nadere informatie

atheneum en havo reewijk yceum een Calvijn school

atheneum en havo reewijk yceum een Calvijn school atheneum en havo reewijk yceum een Calvijn school Beste ouders/verzorgers, De komende periode kiest u samen met uw zoon of dochter een middelbare school. U bezoekt met uw kind waarschijnlijk verschillende

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16 Dit is een gecombineerd PTA voor twee vakken: voor maatschappijleer 1 (basis, behorend tot het gemeenschappelijk deel van het vakkenpakket) en voor maatschappijleer 2 (verdieping, behorend tot de sectorvakken

Nadere informatie

Bevorderingsreglement Onderbouw

Bevorderingsreglement Onderbouw Bevorderingsreglement Onderbouw Schooljaar 2014-2015 Aan de leerlingen in de leerjaren 1 t/m 3, Om je succesvol naar je diploma te begeleiden, krijg je niet alleen uitleg en begeleiding, maar wordt er

Nadere informatie

Aanleidingen ontstaan De Vreedzame School (1999)

Aanleidingen ontstaan De Vreedzame School (1999) De Vreedzame School Aanleidingen ontstaan De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend gedrag kinderen grote ordeproblemen in klassen willen bijdragen aan persoonlijke

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

Gedragscode en gedragsregels voor leerlingen van het Kennemer College Beroepsgericht. A. Uitgangspunten

Gedragscode en gedragsregels voor leerlingen van het Kennemer College Beroepsgericht. A. Uitgangspunten Gedragscode en gedragsregels voor leerlingen van het Kennemer College Beroepsgericht A. Uitgangspunten 1. Respect voor verschillen en de noodzaak van overeenstemming Over goed en kwaad en over de waarde

Nadere informatie

Actief Burgerschap. OBS Prinses Wilhelmina. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau-

Actief Burgerschap. OBS Prinses Wilhelmina. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- OBS Prinses Wilhelmina Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Inhoud INLEIDING... 3 VISIE OP ACTIEF BURGERSCHAP... 3 1) BURGERSCHAP... 4 DRIE DOMEINEN... 4 2) ACTIEF BURGERSCHAP:

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015. Leerjaar 5 Gymnasium. Christelijk Gymnasium Utrecht

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015. Leerjaar 5 Gymnasium. Christelijk Gymnasium Utrecht Schooljaar 2014-2015 Leerjaar 5 Gymnasium Christelijk Gymnasium Utrecht Vak: aardrijkskunde SE omschrijving type vorm weging moment duur 701 PO (6 weken met praktijkondezoek) PO S 10 week 42 45 702 H1

Nadere informatie

Rotterdam, september Beste leerling uit klas 4 HAVO, beste ouders/verzorgers,

Rotterdam, september Beste leerling uit klas 4 HAVO, beste ouders/verzorgers, PTA van klas 4 HAVO Rotterdam, september 2010 Beste leerling uit klas 4 HAVO, beste ouders/verzorgers, Voor je/u ligt het Programma van Toetsing en Afsluiting van klas 4 HAVO. In dit PTA staat alle informatie

Nadere informatie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

Burgerschap op het Willem Blaeu

Burgerschap op het Willem Blaeu Burgerschap op het Willem Blaeu 1. Vooraf Voor u ligt het plan burgerschapsvorming van OSG Willem Blaeu. Het plan bevat een korte beschrijving van de school. Vervolgens formuleren wij onze onderwijsvisie

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Burgerschap. KBS De Vlieger 2/4

Burgerschap. KBS De Vlieger 2/4 Burgerschap KBS De Vlieger 2/4 Inhoudsopgave Blz 2 Blz 3 Blz.4 Visie burgerschapsvorming Hoofdstuk 1: Kenmerken van de leerlingen, de ouders en de omgeving. Hoofdstuk 2: Visie op burgerschap Blz.7 Hoofdstuk

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015. 4 havo. Lyceum Ypenburg

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015. 4 havo. Lyceum Ypenburg Schooljaar 2014-2015 4 havo Lyceum Ypenburg Vak:Nederlandse taal en literatuur Als de handelingsdelen niet "naar behoren" of "niet af" zijn, dan dient dit zo spoedig mogelijk alsnog in orde worden gebracht.

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO 4 vwo 2013-2014 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 1. Begripsbepalingen 1.1 Periode van : Het schooljaar is verdeeld in vier nagenoeg gelijke periodes. De eindexamenklassen

Nadere informatie

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin Exameneenheden geschiedenis GS/K/1 Oriëntatie op leren en werken GS/K/2 Basisvaardigheden GS/K/3 Leervaardigheden in het vak geschiedenis en staatsinrichting GS/K/4 De koloniale relatie Indonesië - Nederland

Nadere informatie

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal Tumult in het VSO Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal In het VSO (voortgezet speciaal onderwijs) worden twee soorten kerndoelen onderscheiden. Leergebiedspecifieke

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting R HAVO 4. O.S.G. Willem Blaeu

Programma van toetsing en afsluiting R HAVO 4. O.S.G. Willem Blaeu Programma van toetsing en afsluiting 2016-2017 R HAVO 4 O.S.G. Willem Blaeu Cohort 2016-2018 In de bovenbouw mavo, havo en vwo komt het cijfer van het schoolexamen geleidelijk tot stand. In het PTA wordt

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO 4 VWO 2015-2016 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING (PTA) Begripsbepalingen 1.1 Periode Het schooljaar is verdeeld in vier nagenoeg gelijke periodes. De eindexamenklassen

Nadere informatie

AANVULLING EXAMENREGLEMENT

AANVULLING EXAMENREGLEMENT AANVULLING EXAMENREGLEMENT EN PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING EXAMEN 2017 AFDELING VWO LEERJAAR 4 1 d'oultremontcollege Drunen AANVULLING ALGEMENE REGELING EXAMEN VWO-4 EXAMEN 2017 I. ALGEMEEN Aanvulling

Nadere informatie

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Elementen van een pedagogisch project 1 GEGEVENS M.B.T. DE SITUERING VAN

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting. Havo 5 2015-2016. OPDC t Nijrees

Programma van Toetsing en Afsluiting. Havo 5 2015-2016. OPDC t Nijrees Programma van Toetsing en Afsluiting Havo 5 15-16 OPDC t Nijrees Geachte lezer, In dit boekje vindt u de Programma s van Toetsing en Afsluiting van de vakken die uw zoon of dochter volgt. Per vak wordt,

Nadere informatie

Format Actief Burgerschap

Format Actief Burgerschap Format Actief Burgerschap Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Inhoud INLEIDING... 3 VISIE OP ACTIEF BURGERSCHAP... 3 1) BURGERSCHAP... 4 DRIE DOMEINEN... 4 ) ACTIEF BURGERSCHAP:

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort Exameneenheden KBL maatschappijleer 2 (sectorvak zorg & welzijn) ML2/K/1 Oriëntatie op leren en werken: De kandidaat kan zich oriënteren op de eigen loopbaan en het belang van maatschappijleer verwoorden.

Nadere informatie

TOETSENOVERZICHT HAVO KLAS 5

TOETSENOVERZICHT HAVO KLAS 5 TOETSENOVERZICHT HAVO KLAS 5 05-06 Inhoudsopgave Voorwoord blz. Aardrijkskunde blz. 4 Biologie blz. 5 CKV blz. 6 Duits blz. 7 Economie blz. 8 Engels blz. 9 Frans blz. 0 Geschiedenis blz. Maatschappijleer

Nadere informatie

PTA. Soort Stofomschrijving Duur in min. Het gemiddelde van alle repetitiecijfers van Havo 4. Alle practica uit 1 e helft schooljaar.

PTA. Soort Stofomschrijving Duur in min. Het gemiddelde van alle repetitiecijfers van Havo 4. Alle practica uit 1 e helft schooljaar. PTA TOETSEN P1/P2/P3 Klas : HAVO 4 TO1 Biologie Soort Stofomschrijving Duur in S Het gemiddelde van alle repetitiecijfers van Havo 4 10 P1/P2 PO1 Alle practica uit 1 e helft schooljaar. 5 P2/P3 PO2 Alle

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE. Visie. Actief Burgerschap & Sociale Integratie

ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE. Visie. Actief Burgerschap & Sociale Integratie ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE Visie Actief Burgerschap & Sociale Integratie Zuukerschool Epe Januari 2010 Hoofdstuk 1, Kenmerken van de omgeving en de leerlingen De Zuukerschool is een landelijk

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel Burgerschap: Aanbod per hoofddoel HOOFDDOEL 1 We voeden onze leerlingen op tot fatsoenlijke evenwichtige mensen die respectvol (vanuit duidelijke waarden en normen omgaan met de medemens.) Trefwoord De

Nadere informatie

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend

Nadere informatie

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Vorm en inhoud geven aan burgerschap MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Inhoud Inleiding Bespiegelingen burgerschap Praktische middelen: - Kijk in mijn wijk - Geen grapjes

Nadere informatie

Actief Burgerschap. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau-

Actief Burgerschap. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Actief Burgerschap Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Inhoud INLEIDING... 3 VISIE OP ACTIEF BURGERSCHAP... 3 1) BURGERSCHAP... 4 DRIE DOMEINEN... 4 2) ACTIEF BURGERSCHAP:

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar H HAVO 4. Pleinschool Helder

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar H HAVO 4. Pleinschool Helder Schooljaar 2013-2014 Pleinschool Helder 1314 Vak: Nederlands SE NR omschrijving type vorm weging moment SE01 1401 P4 Debat T M 10 juni 2014 SE02 1402 Gemiddelde van toetsen H4, niet zijnde SE-toetsen T

Nadere informatie

Beleidsplan Burgerschap & Integratie

Beleidsplan Burgerschap & Integratie Beleidsplan Burgerschap & Integratie 1. Inleiding 1.1 Wetgeving Eind 2005 is een (onderwijs)wet aangenomen die scholen vraagt aandacht te besteden aan 'actief burgerschap en sociale integratie'. Centraal

Nadere informatie

Bestelformulier Tumult 2015 2016

Bestelformulier Tumult 2015 2016 Tumult biedt in schooljaar '15-'16 producten aan voor leerlingen, docenten & management en ouders. Op www.tumult.nl vind je het totale aanbod. Met dit bestelformulier kun je Tumult abonnementen voor je

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar H HAVO 4. Pleinschool Helder

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar H HAVO 4. Pleinschool Helder Schooljaar 2014-2015 Pleinschool Helder 1415 Vak: Nederlands SE01 1401 P4 Debat T M 10 H4 periode 4 SE02 1402 Gemiddelde van toetsen H4, niet zijnde SE-toetsen T 10 2 1415 Vak: Engels SE01 1401 Gemiddelde

Nadere informatie

Werkgevers Ondernemers. In gesprek over de inhoud van het onderwijs

Werkgevers Ondernemers. In gesprek over de inhoud van het onderwijs Werkgevers Ondernemers In gesprek over de inhoud van het onderwijs 1 Algemeen Doe mee en praat mee! Antwoord of reactie op deze vraag? Dé landelijke dialoog over ons onderwijs en de toekomst. Deel gedachten,

Nadere informatie

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO Schoolexamen: klas 4 (2013/2014) vak: Nederlands leerjaar: 4 1 Luister- en Kijkvaardigheid Domeinen Toetsnummer Toetsvorm Werktijd Herkansing Gewicht K1,K2, K3, K4, SE 1 CITO 100 min. Ja 20% K8 Schrijfvaardigheid

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting. Cursus Havo 4. Bijlage 1

Programma van Toetsing en Afsluiting. Cursus Havo 4. Bijlage 1 Programma van Toetsing en Afsluiting Cursus 2017-2018 Havo 4 Bijlage 1 Inhoudsopgave Levensbeschouwelijke Vorming... 4 Nederlands... 4 Frans... 4 Duits... 5 Engels... 5 Maatschappijleer... 6 Lichamelijke

Nadere informatie

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Inhoud Spannend... 2 Belang... 2 Onbalans... 2 Reflectieve dialoog... 2 Verschillen tussen dialoog en debat... 3 Praktische aandachtspunten voor een

Nadere informatie

Bestelformulier Tumult 2015 2016

Bestelformulier Tumult 2015 2016 Tumult biedt in schooljaar '15-'16 producten aan voor leerlingen, docenten & management en ouders. Op www.tumult.nl vind je het totale aanbod. Met dit bestelformulier kun je Tumult abonnementen voor je

Nadere informatie

PILOTONDERZOEK SOCIALE KWALITEIT. Alphons Laudyschool

PILOTONDERZOEK SOCIALE KWALITEIT. Alphons Laudyschool PILOTONDERZOEK SOCIALE KWALITEIT Alphons Laudyschool Plaats : Amsterdam BRIN nummer : 14UA OKE 02 VSO Onderzoeksnummer : 254088 Datum onderzoek : 16-17 december 2013 Datum vaststelling : 20 februari 2014

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2015-2016 B HAVO 5. Solyvius College, locatie Haarlemmermeer Lyceum BdC

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2015-2016 B HAVO 5. Solyvius College, locatie Haarlemmermeer Lyceum BdC Schooljaar - 16 B HAVO 5 Solyvius College, locatie Haarlemmermeer Lyceum BdC Vak:Nederlands en tm SE 1 min Mondeling 40 11 boeken + gedichtenbundel + literatuurtheorie tm SE 2 5 havo 1 lesuur Mondeling

Nadere informatie

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17 Inhoud Deel 1 Over het wat en hoe 15 1 Over het wat 17 Alles is sociaal: sociale competentie in schema 17 De activiteiten 19 Geen methode, maar een methodiek 19 De opzet van het boek 21 2 Over het hoe

Nadere informatie

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh De waarde van onderwijs oktober 2013 lllllllllllllll dwarsdwarsdwars Inleiding De tijd dat het onderwijs alleen maar gericht was op het overdragen van kennis en vaardigheden

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting

Programma van Toetsing en Afsluiting Vak: Aardrijkskunde Afdeling: Havo 4 20 Domein B: Wereld Arm en Rijk S 100 Stof W afgesloten 20 22 Domein C: Aarde Systeem Aarde S 100 Stof W afgesloten 20 23 Domein A: Vaardigheden:Functies Binnenstad

Nadere informatie

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen.

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen. Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel: COMMUNICATIEVAARDIGHEID Code: 10368 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 3 Studietijd: 75 à 90 uur Deliberatie: mogelijk

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

In gesprek over de inhoud van het onderwijs van de toekomst

In gesprek over de inhoud van het onderwijs van de toekomst In gesprek over de inhoud van het onderwijs van de toekomst Leraar Schoolleider Bestuurder Doe mee en praat mee! Antwoord of reactie op deze vraag? Dé landelijke dialoog over ons onderwijs en de toekomst.

Nadere informatie

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Een instrument voor de analyse van hoe seksualiteit en seksuele diversiteit voorkomt in leermiddelen voor leerlingen van 4 tot 15 jaar Inleiding

Nadere informatie

De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap

De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap Congres Leve het jonge kind! 2011 Deelsessie Democraatjes in de dop? Mirjam van der Ven, Eduniek Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting. Cursus Havo 4. Bijlage 1

Programma van Toetsing en Afsluiting. Cursus Havo 4. Bijlage 1 Programma van Toetsing en Afsluiting Cursus 2016-2017 Havo 4 Bijlage 1 Inhoudsopgave Levensbeschouwelijke Vorming... 4 Nederlands... 4 Frans... 4 Duits... 5 Engels... 5 Maatschappijleer... 6 Lichamelijke

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012 Morele Ontwikkeling van Jongeren Hanze Jeugdlezing 2012 Wiel Veugelers Universiteit voor Humanistiek Universiteit van Amsterdam Opbouw verhaal Wat is morele ontwikkeling? Wat leert onderzoek over morele

Nadere informatie

Beleidsdocument Actief Burgerschap Clusius College Alkmaar

Beleidsdocument Actief Burgerschap Clusius College Alkmaar Beleidsdocument Actief Burgerschap Clusius College Alkmaar Clusius College Alkmaar Versie 24-05-11 1 INLEIDING: Scholen zijn vanaf 1 februari 2006 verplicht om in hun onderwijs aandacht te besteden aan

Nadere informatie

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017 Exameneenheden geschiedenis GS/K/1 Oriëntatie op leren en werken GT GS/K/2 Basisvaardigheden GT GS/K/3 Leervaardigheden in het vak geschiedenis en staatsinrichting GT GT GS/K/4 De koloniale relatie Indonesië

Nadere informatie

Levensbeschouwing Juist in het. openbaar onderwijs

Levensbeschouwing Juist in het. openbaar onderwijs Levensbeschouwing Juist in het openbaar onderwijs Levensbeschouwing in de openbare school brengt verbinding. Het raakt het hart van leerlingen en personeel. Door hier actief aandacht aan te besteden, gaat

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan O2A5. De dialoog als beleid

Strategisch beleidsplan O2A5. De dialoog als beleid Strategisch beleidsplan O2A5 De dialoog als beleid Bij de tijd, open, boeiend en passend, dat zijn zowel het onderwijs als de werkwijze van O2A5. We hebben dan ook gekozen voor een vernieuwende en eigentijdse

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO 4 VWO 2016-2017 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING (PTA) Begripsbepalingen 1.1 Periode Het schooljaar is verdeeld in vier nagenoeg gelijke periodes. De eindexamenklassen

Nadere informatie

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl 2013 Actief burgerschap 0 Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Hoofdstuk 1 : 3 Hoofdstuk 2 : : een doel en een middel

Nadere informatie